Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

KRONİK SOLUNUM HASTALIKLARINDA PSİKOSOYAL DEĞERLENDİRME VE TEDAVİ Prof Dr Behcet Coşar Gazi Üni. Tıp Fak. Psikiyatri AD Konsültasyon Liyezon Psikiyatri.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "KRONİK SOLUNUM HASTALIKLARINDA PSİKOSOYAL DEĞERLENDİRME VE TEDAVİ Prof Dr Behcet Coşar Gazi Üni. Tıp Fak. Psikiyatri AD Konsültasyon Liyezon Psikiyatri."— Sunum transkripti:

1 KRONİK SOLUNUM HASTALIKLARINDA PSİKOSOYAL DEĞERLENDİRME VE TEDAVİ Prof Dr Behcet Coşar Gazi Üni. Tıp Fak. Psikiyatri AD Konsültasyon Liyezon Psikiyatri Ünitesi Prof Dr Behcet Coşar Gazi Üni. Tıp Fak. Psikiyatri AD Konsültasyon Liyezon Psikiyatri Ünitesi

2 4/7/20152 İNSAN Biyo Psiko Sosyal Biyo Psiko Sosyal

3 4/7/20153 KOAH bireyin genel fiziksel durumu, İşlevselliği yaşam kalitesini olumsuz yönde etkileyen ciddi ve tedaviye dirençli bir solunum hastalığıdır. KOAH bireyin genel fiziksel durumu, İşlevselliği yaşam kalitesini olumsuz yönde etkileyen ciddi ve tedaviye dirençli bir solunum hastalığıdır.

4 4/7/20154 Kronik solunum sistemi hastalıkları ve özellikle yaygın anksiyete bozukluğu, panik anksiyete ve depresyon arasındaki ilişki üzerinde yıllardır durulmaktadır Bu hastalardaki psikiyatrik komorbidite prevalansı, tedavinin bu durum üzerindeki etkisi ve prognoz ??????? Kronik solunum sistemi hastalıkları ve özellikle yaygın anksiyete bozukluğu, panik anksiyete ve depresyon arasındaki ilişki üzerinde yıllardır durulmaktadır Bu hastalardaki psikiyatrik komorbidite prevalansı, tedavinin bu durum üzerindeki etkisi ve prognoz ???????

5 4/7/20155 Psikiyatrik komorbidite KOAH olanlarda fonksiyonel bozulmaya neden olur Psikiyatrik tedavi sadece psikiyatrik durumun düzelmesine değil, pulmoner fonksiyonların da düzelmesine neden olur Psikiyatrik komorbidite KOAH olanlarda fonksiyonel bozulmaya neden olur Psikiyatrik tedavi sadece psikiyatrik durumun düzelmesine değil, pulmoner fonksiyonların da düzelmesine neden olur

6 4/7/20156 Hastalar solunum sorunlarına, fonksiyonel kapasite kaybına, boğulma tehlikesine ve ölüme emosyonel tepkiler verirler

7 4/7/20157 Dispne, ağrı gibi subjektif bir durum olup, emosyonel ve psikiyatrik faktörlerden etkilenmektedir Dispne boğulma duygusuna neden olur ve aşırı korkutucudur. Dispne, ağrı gibi subjektif bir durum olup, emosyonel ve psikiyatrik faktörlerden etkilenmektedir Dispne boğulma duygusuna neden olur ve aşırı korkutucudur.

8 4/7/20158 TEMEL PSİKİYATRİK BULGULAR Depresyon Anksiyete ve panik Cinsel disfonksiyon Bilişsel bozulma Depresyon Anksiyete ve panik Cinsel disfonksiyon Bilişsel bozulma

9 4/7/20159 Depresyon Hafif distimi Depresif duygudurumu ile giden uyum bozukluğu Majör depresyona kadar değişkenlik gösterebilir Hafif distimi Depresif duygudurumu ile giden uyum bozukluğu Majör depresyona kadar değişkenlik gösterebilir

10 4/7/ Anksiyete ve Panik Solunum belirtilerine panik bozukluğu, subsendromal panik ve beklenti anksiyetesi eşlik eder.

11 4/7/ Cinsel Disfonksiyon ve Bilişsel Bozulma Cinsel uyarılma sorunları İnhibe orgazm Prematür ejekülasyon Bilişsel bozulmalar özellikle yaşlı hastalarda Cinsel uyarılma sorunları İnhibe orgazm Prematür ejekülasyon Bilişsel bozulmalar özellikle yaşlı hastalarda

12 4/7/ Depresyon Anksiyete Depresif duygudurumu İlgisizlik Motor retardasyon Umutsuzluk Düşük benlik saygısı Kas gerginliği Nefes darlığı Kr üzüntü Çarpıntı Bulantı Uyuşukluk Kontrolünü kaybetme korkusu Yorgunluk Kilo alma/kaybı Uyku bozukluğu Ajitasyon İrritabilite Konsantrasyon bozukluğu Ölüm düşünceleri Cinsel disfonksiyon Bilişsel bozulma

13 4/7/ Psikiyatrik Semptomatolojinin Önemi (I) Stabil KOAH’ı olan ancak tabloya depresyonun eşlik ettiği hastalarda ölüm riskinin daha yüksek olduğu bildirilmektedir Depresif belirtileri olan KOAH hastalarında alevlenmeler daha sık izlenmektedir Problem çözme sorunu başta olmak üzere nöropsikolojik disfonksiyon izlenir Stabil KOAH’ı olan ancak tabloya depresyonun eşlik ettiği hastalarda ölüm riskinin daha yüksek olduğu bildirilmektedir Depresif belirtileri olan KOAH hastalarında alevlenmeler daha sık izlenmektedir Problem çözme sorunu başta olmak üzere nöropsikolojik disfonksiyon izlenir

14 4/7/ Psikiyatrik Semptomatolojinin Önemi (II) Yaşam kalitesinde bozulma ve günlük yaşam aktivitelerinde kısıtlanma Bilişsel bozulmalar; a) belirtilerinin yoğunluğunu takip edebilme yetilerinde azalma b) Tedavi uyumlarında bozulma c) Yaşam kalitelerinde bozulma Yaşam kalitesinde bozulma ve günlük yaşam aktivitelerinde kısıtlanma Bilişsel bozulmalar; a) belirtilerinin yoğunluğunu takip edebilme yetilerinde azalma b) Tedavi uyumlarında bozulma c) Yaşam kalitelerinde bozulma

15 4/7/ Erken tarama ve tanı!!!!!!!! Nasıl?????????? Mini Mental Durum Muayenesi Hastane Anksiyete Depresyon Ölçeği DSM IV-TR’ye göre klinik görüşme Nasıl?????????? Mini Mental Durum Muayenesi Hastane Anksiyete Depresyon Ölçeği DSM IV-TR’ye göre klinik görüşme

16 4/7/ PSİKOSOSYAL DEĞERLENDİRME Hem hasta hem de ailesinin detaylı öyküsünü alarak özgün bir psikodinamik çatışma, davranışsal sorunlar ya da çevresel etkenlerin hastalığın alevlenmesi üzerindeki etkisini araştırılmalı

17 4/7/ PSİKOSOSYAL DEĞERLENDİRME I Astım’ın önemli psikosomatik yönü olduğu söylenmektedir. Bu hastalıkta bazı somatik yakınmalar ise davranışsal koşullanma sonucu ortaya çıkmaktadır Astımda klasik olarak ayrılma anksiyetesinin atakları da tetiklediği bilinmektedir. Astım’ın önemli psikosomatik yönü olduğu söylenmektedir. Bu hastalıkta bazı somatik yakınmalar ise davranışsal koşullanma sonucu ortaya çıkmaktadır Astımda klasik olarak ayrılma anksiyetesinin atakları da tetiklediği bilinmektedir.

18 4/7/ PSİKOSOSYAL DEĞERLENDİRME II Solunum hastalığının ortaya çıktığı gelişim dönemi de önemlidir Ciddi solunum hastalığı olan çocuklar Aile ve arkadaşları tarafından farklı algılanırlar ve davranılırlar Anneleri ile ilişkilerinde önemli değişimler ortaya çıkar İleriki yıllarda ayrılık travmasına ve diğer psikolojik sorunlara yatkınlıklarında artış ortaya çıkar Solunum hastalığının ortaya çıktığı gelişim dönemi de önemlidir Ciddi solunum hastalığı olan çocuklar Aile ve arkadaşları tarafından farklı algılanırlar ve davranılırlar Anneleri ile ilişkilerinde önemli değişimler ortaya çıkar İleriki yıllarda ayrılık travmasına ve diğer psikolojik sorunlara yatkınlıklarında artış ortaya çıkar

19 4/7/ PSİKOSOSYAL DEĞERLENDİRME III Boğulma korkusunun yaşanması + Acil servislere sık başvuru Yaygın anksiyete Boğulma korkusunun yaşanması + Acil servislere sık başvuru Yaygın anksiyete

20 4/7/ PSİKOSOSYAL DEĞERLENDİRME IV Orta ya da ileri yaştaki hastalarda Uzun süreli yaşam planları aksayabilir Depresyonla sonuçlanabilir Yüksek özkıyım ve anksiyete riski Orta ya da ileri yaştaki hastalarda Uzun süreli yaşam planları aksayabilir Depresyonla sonuçlanabilir Yüksek özkıyım ve anksiyete riski

21 4/7/ PSİKOSOSYAL DEĞERLENDİRME V KOAH’lı hastalar dispne yaşantılarını önleyebilmek için hem aktive edici ( öfke / anksiyete) hem de aktive edici olmayan (depresyon / geri çekilme) gibi duygularını kısıtlamaktadırlar Sonuçta bu bireylerde duygusal kısıtlılıkla kendini gösteren bir “kişilik özelliği” ortaya çıkmaktadır. Bu, hastalığa neden olmaktan çok hastalığın bir sonucudur KOAH’lı hastalar dispne yaşantılarını önleyebilmek için hem aktive edici ( öfke / anksiyete) hem de aktive edici olmayan (depresyon / geri çekilme) gibi duygularını kısıtlamaktadırlar Sonuçta bu bireylerde duygusal kısıtlılıkla kendini gösteren bir “kişilik özelliği” ortaya çıkmaktadır. Bu, hastalığa neden olmaktan çok hastalığın bir sonucudur

22 4/7/ SOSYAL BİLİŞSEL TEORİ Bireyin algıladığı yeterlilik duygusu herhangi bir durum karşısındaki performansını ne derece etkin şekilde yapabileceğini belirler Birey yeterlilik algısı ne kadar fazlaysa o aktiviteyi o kadar iyi yapabileceğini düşünür. Güçlü bir yeterlilik duygusu da bireyin kendini iyi ve bir işi yapmaya gayretli hissetmesine yol açar Bireyin algıladığı yeterlilik duygusu herhangi bir durum karşısındaki performansını ne derece etkin şekilde yapabileceğini belirler Birey yeterlilik algısı ne kadar fazlaysa o aktiviteyi o kadar iyi yapabileceğini düşünür. Güçlü bir yeterlilik duygusu da bireyin kendini iyi ve bir işi yapmaya gayretli hissetmesine yol açar

23 4/7/ SOSYAL BİLİŞSEL TEORİ I Bireydeki yeterlilik beklentileri üzerinde etkisi olan ve bireyin performansını etkileyecek 3 faktör söz konusudur 1) Büyüklük: İşin zorluk derecesini göstermektedir. Bazı bireyler sadece basit işleri yapabileceklerini düşünürlerken (daha küçük beklentileri olanlar), bazı bireylerin daha karmaşık işleri başarabileceklerine dair düşünceleri fazladır (daha büyük beklentileri olanlar). 2) Genellik (Yaygınlık): Yaygınlık ise belirli bir davranışın diğer durumulara da yaygınlaştırılabilme derecesini göstermektedir. Örneğin; eğer KOAH’lı bir hasta denetim eşliğinde merdivenleri tırmanabiliyorsa, bu durumu denetim olmaksizin da yapabileceği beklentisi içine girebilir. 3) Güç: Bireyin bir işi yapabileceğine karşı olan güvenini gösterir. Bireydeki yeterlilik beklentileri üzerinde etkisi olan ve bireyin performansını etkileyecek 3 faktör söz konusudur 1) Büyüklük: İşin zorluk derecesini göstermektedir. Bazı bireyler sadece basit işleri yapabileceklerini düşünürlerken (daha küçük beklentileri olanlar), bazı bireylerin daha karmaşık işleri başarabileceklerine dair düşünceleri fazladır (daha büyük beklentileri olanlar). 2) Genellik (Yaygınlık): Yaygınlık ise belirli bir davranışın diğer durumulara da yaygınlaştırılabilme derecesini göstermektedir. Örneğin; eğer KOAH’lı bir hasta denetim eşliğinde merdivenleri tırmanabiliyorsa, bu durumu denetim olmaksizin da yapabileceği beklentisi içine girebilir. 3) Güç: Bireyin bir işi yapabileceğine karşı olan güvenini gösterir.

24 4/7/ SOSYAL BİLİŞSEL TEORİ II Yapılandırılmış bir eğitim programının da bu teoriden yola çıkarak bireyin yeterlilik beklentilerinin artırılması ile belirli aktiviteler sırasında solunum sıkıntıları ile başetme ya da bunları önleyebilme çabalarına destekte bulunulabilir.

25 4/7/ SOSYAL BİLİŞSEL TEORİ III Yeterlilik durumu 4 farklı mekanizmadan etkilenmektedir 1) Önceki başarılar 2) Modelleme 3) Sosyal ya da sözel ikna 4) Beden durumu ile ilgili düşünceler Yeterlilik durumu 4 farklı mekanizmadan etkilenmektedir 1) Önceki başarılar 2) Modelleme 3) Sosyal ya da sözel ikna 4) Beden durumu ile ilgili düşünceler

26 4/7/ EĞİTİM Hastalık İlaçlar Aparatlar Hastalık İlaçlar Aparatlar

27 4/7/ TRANSTEORİK MODEL (TTM) Bireyin sağlık davranışlarını düzeltmek ve bunlara adapte olabilmesi için geliştirilmiş bir motivasyon modelidir. Bu modelde bireyin egzersizlere adapte olabilmelerini amaçlayan 5 basamak tanımlanmıştır Bireyin sağlık davranışlarını düzeltmek ve bunlara adapte olabilmesi için geliştirilmiş bir motivasyon modelidir. Bu modelde bireyin egzersizlere adapte olabilmelerini amaçlayan 5 basamak tanımlanmıştır

28 4/7/ TTM-I ANiyetlenme Öncesi Dönem: Herhangi Bir Aktivitesi ve Fiziksel Aktivitesini Artırmaya Niyeti Olmayanlar 1Fiziksel inaktivitenin zararlı etkilerini hastayla konuşunuz 2Eğer hasta geçmişte fiziksel aktivite yapmaya çalışmış ancak başarısız olmuşsa, hastanın sedanter bir yaşam sürmesine yol açan nedenleri araştırıp özmeye çalışınız. 3Hastayla bu fiziksel inaktivitesinin ailesini ve arkadaşlarını nasıl etkilediğini konuşunuz. 4Hastayı fiziksel aktivitenin yararları konusunda okumaya yöneltiniz.

29 4/7/ TTM-II BNiyetlenme: Henüz Herhangi Bir Aktivitesi Olmayan Ancak Gelecek 6 Ay İçinde Aktif Olmayı Planlayanlar 1Fiziksel aktivitenin yararlarını hastayla konuşunuz. 2Hastayı fiziksel aktivitenin yararları konusunda okuması ve düşünmesi için yönlendiriniz. 3Fiziksel aktivite yapmasını engelleyebilecek konularda sorunları çözmesine yardımcı olunuz (örn; zaman yetersizliği, yaralanmaktan korkma, enerji eksikliği vb) 4Hastanın kısa süreli aktiviteler hedeflemesini sağlayınız (örn; hafta içinde bir kez 5 dk yürüyüş gibi)

30 4/7/ TTM-III C Hazırlanma: Arada Sırada Aktivitesi Olan Ancak Düzenli Aktivite Göstermeyenler 1 Daha fazla aktivite yapmalarını engelleyen nedenleri bulup çözmeleri konusunda yardımcı olunuz 2 Hastanın kısa süreli aktiviteler hedeflemesini sağlayınız 3 Her yaptığı aktivite sonrasında hastanın kendi kendini ödüllendirmesini öneriniz 4 Boş zamanlara yönelik sedanter aktiviteler yerine daha hareketli aktiviteler koymasını öneriniz (Örn; akşam yemeği sonrasında televizyon izlemek yerine kısa bir yürüyüş yapmak gibi) 5 Hastaya işyeri ya da eve daha aktif olmasını hatırlatacak notlar asmasını öneriniz.

31 4/7/ TTM-IV DAktif: 6 Aydan Kısa Süredir Düzenli Olarak Fiziksel Aktivite Ölçütlerini Karşılayanlar 1Yapılan fiziksel aktivitelerle kontrol edebilmek için randevular belirleyin 2Hastayı egzersizlerin nasıl gittiğini sorarak sosyal açıdan destekleyip başarılarını övün ve cesaretlendirin. 3Aktivite yapamadığı dönemler için hastanın plan yapabilmesine yardımcı olun (örn; hastalık, tatil, yoğun iş temposu, kötü hava şartları) 4Sıkıntı ya da tükenmişlik durumlarında hastanın alternatif aktiviteler seçmesi konusunda yardımcı olun 5Hedeflediği aktiviteleri gerçekleştirmesi konusunda hastanın kendi kendini ödüllendirmesi için cesaret verin 6Hastaya işyeri ya da eve daha aktif olmasını hatırlatacak notlar asmasını öneriniz.

32 4/7/ TTM-V Eİdame: 6 Aydan Uzun Süredir Düzenli Olarak Fiziksel Aktivite Ölçütlerini Karşılayanlar 1Yapılan fiziksel aktivitelerle kontrol edebilmek için randevular belirleyin 2Hastanın fiziksel aktivitesi kounda sosyal destek toplamaya devam edin 3Hastaya kendindeki ilerlemeyi izleyebilmesi açısından yardımcı olun 4İnaktivite için risk faktörlerini birlikte belirleyin 5Relaps olması durumunda aktiviteye devam edebilmesi için yardımcı olun( örn; ya hep ya hiç düşüncesinde olmamak gibi).

33 Teşekkürler 4/7/201533


"KRONİK SOLUNUM HASTALIKLARINDA PSİKOSOYAL DEĞERLENDİRME VE TEDAVİ Prof Dr Behcet Coşar Gazi Üni. Tıp Fak. Psikiyatri AD Konsültasyon Liyezon Psikiyatri." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları