Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Yenidoğan döneminde görülen akut kalıtsal metabolizma hastalıkları Prof. Dr. Ahmet AYDIN İÜ Cerrahpaşa Tıp Fak. Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları ABD Metabolizma.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Yenidoğan döneminde görülen akut kalıtsal metabolizma hastalıkları Prof. Dr. Ahmet AYDIN İÜ Cerrahpaşa Tıp Fak. Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları ABD Metabolizma."— Sunum transkripti:

1 Yenidoğan döneminde görülen akut kalıtsal metabolizma hastalıkları Prof. Dr. Ahmet AYDIN İÜ Cerrahpaşa Tıp Fak. Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları ABD Metabolizma ve Beslenme Bilim Dalı

2 Ön madde GEN Ürün Enzim Genler enzimleri yaparlar, enzimler ise biyokimyasal reaksiyonları hızlandırırlar Koenzim

3 Ön madde GEN DEFEKTİ Ürün Enzim defekti Ürün yetersizliği Toksik madde- lerin birikimi Kalıtsal metabolizma hastalıklarının fizyopatolojisi Koenzim

4 Yenidoğanda akut olarak başlayan kalıtsal metabolizma hastalıklarının sınıflaması 1)Entoksikasyon tipi küçük molekül hastalığı Akut ve/veya kronik 2) Enerji yetersizliği tipi küçük molekül hastalığı Akut ve/veya kronik 3) Büyük (kompleks) molekül hastalığı Kronik

5 1) Entoksikasyon tipi küçük molekül hastalığı Amino asidopatiler (MSUD, tirozinemi, nonketotik hiperglisinemi) Organik asidemiler (piruvik, izovalerik, metilmalonik asidemiler, biotinidaz yetersizliği) Üre siklusu defektleri (OTC yetersizliği, sitrullinemi vb) Şeker entoleransı (galaktozemi, früktozemi vb)

6 Klinik bulgular kusma dispne letarji koma karaciğer yetersizliği Humoral bozukluklar asidoz, ketoz, hiperammonemi vb. Entoksikasyon tipi küçük molekül hastalığı

7 2) Enerji yetersizliği tipi küçük molekül hastalığı Glükoneogenez defektleri (G-6-Paz, PC, F-1, 6-diP, PEP karboksikinaz yetersizlikleri) Glikojenoliz defektleri (GSD III, GSD V, ve GSD VI) Glikojenez defektleri (GSD 0, GSD IV) Laktik asidemiler (PDH yetersizliği, elektron-transfer zinciri hastalıkları) Yağ asidi oksiasyonu defektleri (MCAD, SCAD yetersizlikleri vb)

8 Klinik bulgular Hipotoni Miyopati (kardiyomiyopati) Tartı alamama Malformasyonlar, Ani çocuk ölümü, Laboratuvar bulguları hipoglisemi, laktik asidemi, karnitin yetersizliği Enerji yetersizliği tipi küçük molekül hastalığı

9 Kalıtsal metabolizma hastalıklarında akut neonatal semptomlar Merkez sinir sistemi - Letarji, emmeme - İrritabilite - Hipertoni (sık) - Hipotoni (nadir) - Konvülsion – Koma Gastrointistinal - Tartı alamama - Kusma - İshal Kardiovasküler - Apne - Takipne - Solunum sıkıntısı Karaciğer bozuklukları - Sarılık - Hepatomegali - Yaygın damariçi pıhtılaşma

10 Her hasta yenidoğanda aksi kanıtlanıncaya kadar kalıtsal bir metabolizma hastalığının var olabileceği düşünülmelidir.

11 Ön madde GEN DEFEKTİ Ürün Enzim defekti Ürün yetersizliği Toksik madde- lerin birikimi Kalıtsal metabolizma hastalıklarının teşhisi Koenzim

12 Kalıtsal metabolizma hastalıklarının tanısında basit idrar testleri -Renk: siyah(alkaptonüri), kırmızı (porfiri, hemoglobinüri, miyoglobinüri) -Koku: Akçaağaç şurubu idrar hastalığı (çemen), izovalerik asidemi (terli ayak) -Demir (3) klorür testi (fenilalanin, tirozin, homogentisik asit, histidin aspirin ve diğer bazı ilaçlar) -Keton - İndirgeyici madde (glükoz, galaktoz, früktoz)

13 -Ketoasitler (dinitrofenilhidrazin –DNPH- testi) -Kükürtlü amino asitler (siyanid-nitroprussid testi) -Tirozin ve fenolik asitler (Millon testi) -Metilmalonik, etilmalonik ve malonik asitler (p- nitroanilin testi) -Heparan ve dermatan sulfat (setiltrimetilamonyum veya toludin mavisi testi) - pH, sediment (kristaller) Kalıtsal metabolizma hastalıklarının tanısında basit idrar testleri II

14 Glükoz Kan gazları (anyon açığı) Beta-hidroksi bütirik asit/Asetoasetik asit Laktik asit/piruvik asit Amonyak Elektrolitler Ürik asit Kalıtsal metabolizma hastalıklarının tanısında basit kan testleri

15 Aminoasit kromotografisi (idrar, kan) Şeker kromotografisi (idrar, kan) Mukopolisakkarid elektroforezi (idrar) Kantitatif amino asit tayini Organik asitler (GC-MS) Amino asitler/ organik asitler (Tandem- MS) Kalıtsal metabolizma hastalıklarının tanısında kompleks testler I

16 Kalıtsal metabolizma hastalıklarının tanısında kompleks testler II Karnitin (plazma, idrar, total ve serbest) Çok uzun zincirli yağ asitleri, serbest yağ asitleri Orotik asit (idrar) Galaktoz-1-fosfat üridil transferaz (Beutler testi) Enzim çalışmaları DNA çalışmaları

17 Biyokimyasal ve enzimatik çalışmalar için acil toplanan örneklerin alınma ve transport edilmeden önce saklanma esasları Örnek türüMiktar/ortam İdrar Plazma Tam kan BOS Deri Diğer dokular Guthrie kartı 5-10 mL (-20 C) 5 mL (-20 C) (heparinli tüp) 5 mL (-20 C) (EDTA'lı tüp) 1 mL (-20 C) 2-4 mm3 (+4 C) 2-4 mm3 (-70 C) ya da sıvı nitrogende dondurulacak 4-6 damla filtre kağıdına emdirilecek

18 Ön madde GEN DEFEKTİ Ürün Enzim defekti Ürün yetersizliği Toksik madde- lerin birikimi Kalıtsal metabolizma hastalıklarının tedavisi Koenzim

19 Sıvı ve elektrolit tedavisi %10 Dekstroz içinde %0.2 NaCl, 150 mL/kg/gün (beyin ödemini önlemek için Na>140 mEq/L olarak tutulmalı) Metabolik asidozun düzeltilmesi (Bikarbonat 15 mEq/L üzerinde tutulmalı) Glükoz: 5-10 mg/kg/dakika (laktat yükselirse (PDH yetersizliği) glükoz azaltılır)

20 Toksik metabolitlerin azaltılması - Mekanik uzaklaştırma: Hemodiyaliz, hemoperfüzyon, periton diyalizi, kan değişimi - Karnitin: mg/kg/gün İV - Sodyum benzoat, sodyum fenilasetat: 250 mg/kg/gün (Amonyak > 200µmol/L) Proteinli gıdaların kesilmesi ya da kısılması - Protein: g/kg/gün - Özel metabolik mamalar

21 Vitamin tedavisi (rezidüel enzim aktivitesinin arttırılması) - B12 vitamini: 2 mg/gün (metilmalonik asidüri) - Biyotin: 10 mg/gün, (izovalerik asidemi, propionik asidemi, biotinidaz yetersizliği) - Tiamin (B1 vit): 10 mg/gün (MSUD) - Riboflavin (B2 vit): 10 mg/kg: Glütarik asidüri Tip II+ pirüvik asidopatiler -C vitamini: Yenidoğanın geçici tirozinemisi mg/gün -B6 vitamini: mg/gün (homosistinüri, B6 bağımlılığı)

22 Yenidoğanda akut olarak başlayan kalıtsal metabolizma hastalıklarında başlıca klinik tablolar Asidozla birlikte akut ansefalopati (organik asidemiler) Asidoz dışı akut ansefalopatiler akçaağaç şurubu kokulu idrar hastalığı, üre döngüsü defektleri hipoglisemiler piridoksin bağımlılığı nonketotik hiperglisinemi molibden kofaktör (sülfit oksidaz)yetersizliği Akut karaciğer hastalıkları Galaktozemi Tirozinemi Neonatal hemosiderozis Alfa-1-antitripsin yetersizliği Früktozemi

23 Organik asidemiler

24 Normal elektrolit dağılımı (Katyonlar= Anyonlar) Sodyum (140 mmol/L)+ Potasyum (5 mmol/L) = Bikarbonat (25 mmol/L)+ klor (100 mmol/L) + Organik asitler (12-20 mmol/L) Anyon açığı = Ölçülmeyen organik asitler (Sodyum + Potasyum)– (Bikarbonat + Klor)= <12-20 mmol/L

25 Anyon açığının arttığı(normokloremik) bir metabolik asidoz örneği Sodyum (140 mmol/L) Potasyum (5 mmol/L) Bikarbonat (10 mmol/L) Klor (100 mmol/L) (140+5)- (10+100)= 35

26 Anyon açığının artması mevcut metabolik asidozun, organik asit birikimine bağlı olduğunu gösterir

27 Anyon açığının normal olduğu (hiperkloremik) bir metabolik asidoz örneği Sodyum (140 mmol/L) Potasyum (5 mmol/L) Bikarbonat (10 mmol/L) Klor (115 mmol/L) (140+5)- (10+115)= 20

28 Anyon açığının normal oluşu mevcut metabolik asidozun bikarbonat kaybına bağlı olduğunu gösterir

29

30 Organik asidemiler: Patogenez İlgili CoA metabolitlerinin mitokondriyal birikiminin toksik etkileri + enerji eksikliği

31 Letarji Koma Trunkal hipotoni Ekstremite hipertonisitesi Miyoklonik sıçramalar Beslenme sorunları Beyin ödemi Dehidratasyon Anormal koku Organik asidemiler: Klinik bulgular

32 Asidoz(anyon açığının artması) Hiperammmonemi Hiperlaktatemi Tandem-MS İdrarda organik asitler (GC-MS) Enzim ve DNA incelemeleri Organik asidemiler: Laboratuvar bulguları ve tanı

33 2 Yok (hiperkloremi) METABOLİK ASİDOZ Renal tübüler asidoz Var ( normokloremi ) Organik asidemi Ketozis Anyon açığı artışı Yok Var Gastroenteritler * Metilmalonik asidemi * Propionik asidemi * Ketotiolaz yetersizliği * İzovalerik asidemi (özel koku) * Çoğul karboksilaz yetersizliği (deri döküntüleri) * Biotinidaz yetersizliği (deri döküntüleri, kellik) * Akçaağaç şurubu kokulu idrar hastalığı (çemen kokusu)  3-hidroksi-3-metilglütarik asidemi  Çoğul açil CoA dehidrogenaz yetersizliği (Özel koku)  Pirüvat karboksilaz yetersizliği ( hiperlaktatemi, hipoglisemi)  Pirüvat dehidrogenaz yetersizliği ( hiperlaktatemi, hipoglisemi)  MCAD ve LCAD yetersizlikleri (hiperammonemi, hipoglisemi)

34 Akçaağaç Şurubu Kokulu İdrar Hastalığı (Maple Syrup Urine Disease=MSUD) Klinik bulgular - ilerleyici ansefalopati, - beyin ödemi, letarji Tanı –İdrar ve terde çemen kokusu, –İdrarda DNPH testi pozitifliği (nonspesifik), –Aminoasit analizi: valin, lösin, izolösin ve alloizolösin (diagnostik)artışı. Prognoz: ilk iki haftada tedavi edilmezse ölüm !

35 Biotinidaz yetersizliği Biotin (kompleks) Biotin (serbest) pirüvat karboksilaz propionil CoA karboksilaz beta- metilkrotonil CoA karboksilaz asetil CoA karboksilaz Biotinidaz

36 Biotinidaz yetersizliği Sıklık Dünyada 1:60,000 Türkiyede (1:10,000). Klinik ve laboratuvar bulguları Ağır metabolik asidoz Alopesi Seboreik deri döküntüleri İnatçı konvülsiyonlar Tedavi 5-10 mg aktif biyotin ömür boyu verilir.

37 Yağ asiti (plazma) Asetil CoA Yağ asiti (mitokondri) - Karnitin - Karnitin enzimleri Beta-oksidasyon (açil CoA dehidrogenazlar) 131 ATP Keton cisimleri HMG CoA- liaz HMG CoA- sentaz 3-ketotiolaz (tioforaz) Krebs döngüsü

38 Yağ asidi oksidasyonu defektleri Karnitin taşınma defekti Karnitin döngüsü defektleri Karnitin palmitoiltransferaz I (CPTI) yetersizliği Karnitin translokaz yetersizliği Karnitin palmitoiltransferaz II (CPTII) yetersizliği ß- oksidasyon defektleri Çok uzun zincirli açil-CoA dehidrogenez (VLCAD) yetersizliği Orta zincirli açil-CoA dehidrogenez (MCAD) yetersizliği (en sık görülen) Kısa zincirli açil-CoA dehidrogenez (SCAD) yetersizliği Uzun zincirli hidroksiaçil-CoA dehidrogenez (LCHAD) yetersizliği Orta zincirli hidroksiaçil-CoA dehidrogenez (LCHAD) yetersizliği Kısa zincirli hidroksiaçil-CoA dehidrogenez (LCHAD) yetersizliği Keton yapım defektleri 3-HMG CoA liaz 3-HMG CoA sentaz

39 Yağ asidi oksidasyonu defektleri: Klinik bulgular (Reye-benzeri sendrom) Ölümcül hipoketotik hipoglisemik koma (özellikle uzayan açlık, enfeksiyon, ve ameliyat gibi katabolik durumlarda) Karaciğer yetersizliği İskelet kası miyopatisi, kardiyomiyopati

40 Yağ asidi oksidasyonu defektleri: Laboratuvar bulguları –Ketonlar: Düşük –Amonyak: yüksek –Metabolik asidoz: Belirgin değil –Glükoz: düşük-normal –Transaminazlar: yüksek –Protrombin zamanı: uzun –İdrarda dikarboksilik asitlerin varlığı (GC-MS) –Açilkarnitin profili (Tandem-MS, Tanısal) –Enzim incelemeleri (Fibroblastlar, lenfositler)

41 Üre döngüsü defektleri

42 Protein Amonyak Üre Üre döngüsü

43

44 Üre döngüsü defektleri: Etyoloji ve Genetik (Kümülatif insidans: 1:10,000) Ornitin transkarbamilaz yetersizliği (en sık görülen defekt, X-e bağlı) Arjininosüksinat sentaz yetersizliği =sitrullinemi (OR) Karbamilfosfat sentaz yetersizliği (OR) Arjininosuksinat liaz yetersizliği =Arjininosuksinik asidüri (OR) Arjinase yetersizliği = arjininemi (OR)

45 Üre döngüsü defektleri: Ayırıcı tanı Organik asidüriler: Çok karışır, metabolik asidozun olmaması ile ayırdedilir. Karaciğer hastalıkları: neonatal hepatit, galaktozemi, tirozinemi, solunum zinciri hastalıkları Yenidoğanın geçici hiperammonemisi: patent ductus venosus’a bağlı.

46 Üre döngüsü defektleri: Klinik belirtiler Hipo- hipertermi Hipervantilasyon (respiratuvar alkaloz) Emme bozukluğu Letarji Refleks kaybı İntrakraniyal kanama Nöbetler İlerleyici ansefalopati

47 Üre döngüsü defektleri: Akut tedavi Protein alımının durdulması Katabolizmanın azaltılması: yüksek kalorili enfüzyon (karbohidrat + lipid) Amonyağın mekanik yoldan uzaklaştırılması (>400 µmol/L) : hemodiyafiltrasyon, hemofiltrasyon, ya da hemodiyaliz (periton dializi çok etkili değil) Arjinin: 350 mg/kg/gün (üre siklusunu destekler) Sodyum benzoat: 350mg/kg/gün Sodyum fenilbütirat: 250mg/kg/gün

48 Hipoglisemi ile seyreden metabolik hastalıklar

49 Hipogliseminin eşlik ettiği metabolik hastalıklar

50 Yenidoğan döneminde konvülsiyon ile seyreden hastalıklar

51 Piridoksin bağımlılığı (B6 vitaminine cevap) Non-ketotik hiperglisinemi (BOS/kan glisin oranı) Sülfit oksidaz yetersizliği (ürik asit düşüklüğü) Peroksisomal hastalıklar (dismorfizm, çok uzun zincirli yağ asidi artışı)

52 Metabolik karaciğer hastalıkları

53 Tirozinemi (alfa-feto protein ve süksinil aseton yüksekliği) Galaktozemi (İdrarda redüktan madde, Beutler testi) Früktozemi (idrarda redüktan madde, früktoz içeren gıdaların alınması ile semptomlar) Alfa-1-antitripsin yetersizliği (protein elektroforezi) Neonatal hemokromatozis (serum demiri ve ferritin artışı)

54 Yenidoğan döneminde görülen metabolik hastalıkların ayırıcı tanısı


"Yenidoğan döneminde görülen akut kalıtsal metabolizma hastalıkları Prof. Dr. Ahmet AYDIN İÜ Cerrahpaşa Tıp Fak. Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları ABD Metabolizma." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları