Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

TÜRKİYE’de BESLENME SORUNLARI ve ÇÖZÜM ÖNERİLERİ Prof. Dr. Gülay KOÇOĞLU.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "TÜRKİYE’de BESLENME SORUNLARI ve ÇÖZÜM ÖNERİLERİ Prof. Dr. Gülay KOÇOĞLU."— Sunum transkripti:

1 TÜRKİYE’de BESLENME SORUNLARI ve ÇÖZÜM ÖNERİLERİ Prof. Dr. Gülay KOÇOĞLU

2 GRUPLARA GÖRE BESLENME SORUNLARI 0-5 YAŞ çocuklarda  Anemi,  PEM,  Raşitizm,  Diş çürükleri

3 Okul Çağı ve Gençlerde Zayıflık veya şişmanlık, Avitaminozlar, Anemi, Basit guvatr, Diş çürükleri

4 Yetişkin Kadınlarda Şişmanlık, Anemi, Basit guvatr, Avitaminozlar

5 Yetişkin Erkeklerde Şişmanlık, Zayıflık,

6 Gebe ve Emzikli Kadınlarda Anemi, Basit guvatr, Avitaminozlar Osteomalasi

7 Yaşlılarda Zayıflık, Avitaminozlar ( A, B 12, C, D, E), Mineral eksiklikleri (Ca, P, Fe) Kronik hastalıklar -Osteoporoz (K % 9, E % 0.6) - Kalp-damar hastalıkları - Hipertansiyon - Diyabet - Kanser

8 0-5 Yaş Grubunda PEM Sıklığı (%) Araştırma YeriYılıSıklık (YGA/YGB) Türkiye Ulusal Türkiye Ulusal Sivas (Ulaş) / 19.8 Sivas / 21.2 Türkiye NSA /24.8 / 3.4 Türkiye NSA / 22.1 / 2.3 Türkiye NSA / 15.8 / 1.0

9 Okul Öncesi Çocuklarda Raşitizm Sıklığı Araştırma YeriYılıSıklık (%) Türkiye Ulusal aktif, 15.1 sekelli Sivas (Poliklinik) Ulaş EAB Sivas Kırsalı Stronsiyumlu bölge 31.5 Komşu bölge 20.6 Stronsiyumsuz bölge 19.5

10 Okul Öncesi Çocuklarda Anemi Sıklığı Araştırma Yeri YılıSıklık(%) Türkiye (< 11.0 g/dl) 24.1( g/dl)) 33.0 ( g/dl) 17.0 (<8.0 g/dl) Ankara Diyarbakır (< 9.0 g/dl)

11 TNSA’na Göre Yaş Kadınların BKİ Değerleri Dağılımı(%) BKİ Değeri < ≥ Yaş ilerledikçe artıyor. Eğitim düzeyi düşük olanlarda daha fazla Bölgelere ve yerleşim yerine göre pek fark yok

12 BESLENME SORUNLARININ NEDENLERİ Tarım ve gıda üretimi ile ilgili faktörler Besinlerin işlenmesi, dağılımı, pazarlanması ile ilgili faktörler Gelir düzeyi ile ilgili faktörler Genel eğitim düzeyi ve alışkanlıklarla ilgili faktörler Çevre Sorunları Demografik Faktörler Yiyecek ve beslenme ile ilgili mevzuatların yetersizliği

13 Tarım ve gıda üretimi ile ilgili faktörler  Kullanılan alanların endüstri, sanayi alanına dönüşmesi  Nadasa bırakma veya anız yakma gibi ilkel uygulamalar  Bilinçsiz gübre kullanımı  Sulama olanaklarının yetersizliği  Usulsüz krediler, gerektiği gibi kullanılmaması  Tarımsal üretimin ticari-sanayi bitkilerine kayması

14 Sonuçta; Hayvansal besin üretimi yetersiz (özellikle et, balık). Tahıl, meyve, sebze, yağ, kurubaklagil üretimi yeterli düzeyde, Süt sınırda.

15 Çeşitli Besinlerin Yıllık Üretim Miktarları Yiyecek Grubu Yıllık Üretim (bin ton) Kişi Başına Miktar(g/gün) Et Balık Tavuk Yumurta Süt Meyve Grubu Sebze Grubu

16 Yiyecek GrubuYıllık Üretim (bin ton) Kişi Başına Miktar(g/gün) Tahıllar Kurubaklagiller Yağlı Tohumlar Zeytin

17 Buğday, şeker ve meyvelerin net kişi başına arz rakamları gelişmiş ülkelerdekinin üzerinde Avrupa Birliği ülkelerinde kişi başına et üretimi domuz eti hariç kg, bizde 7.9 kg Avrupa Birliği ülkelerinde kişi başına süt üretimi kg iken bizde 157 kg

18 Türkiye’de Enerji ve Besin Öğeleri Tüketim Durumu Temel besin ekmek ve diğer tahıl ürünleridir. Enerjinin % 50’sini sağlamakta Ekmek, süt-yoğurt, et, taze sebze-meyve tüketimi giderek azalmakta; kurubaklagil, şeker, yağ ve yumurta tüketimi artmaktadır. Toplam enerji ve protein tüketimi yeterli olup bitkisel proteinler %85-90, hayvansal proteinler % kadardır.

19 Yıllara Göre Enerjinin CHO,Protein,Yağ oranları Dönemler CHO Protein Yağ

20 Hane Halkı Tüketim Harcamaları Araştırmasına göre; En yüksek meyve tüketimi Ege’de En yüksek balık tüketimi Karadenizde, en az Güneydoğu Anadoluda En yüksek kola tüketimi Akdenizde Meyve suyu tüketimi tüm bölgelerde sıcak içeceklerden düşük oranda Kümes hayvanı tüketimi yalnız Ege bölgesinde koyun ve kuzu eti tüketiminden fazla Güneydoğu Anadolu’da yoğurt sütten daha fazla tüketiliyor.

21 Türkiye’de Kişi Başına Günlük Enerji ve Besin Öğelerinin Sağlandığı Kaynak

22 Besinlerin işlenmesi, dağılımı, pazarlanması ile ilgili faktörler  Üreticiden tüketiciye gelene kadar arada çok el olması  Bazı grupların tekelinde bulunması  Gıdalara uygulanan işlemlerin etkileri - Paketleme ile fiyat yükselmesi, - Katkı maddeleri eklenmesinin sağlığa olumsuz etkileri, - Aşırı saflaştırmanın besin değerine olumsuz etkisi gibi  Mevsimsel kıtlıklar

23 Gelir düzeyi ile ilgili faktörler  Kişi başına düşen gelir az  Gelir dağılımı çok dengesiz  Hayvansal besinler pahalı, dar gelirliler tahıla yöneliyor.  Ailedeki kişi sayısının çok olması da geliri olumsuz etkiliyor.

24 Türkiye’de % 20’lik gelir gruplarının 1987 ve 1994 yılı payları incelendiğinde; En yoksul % 20’lik hane halkı gelir payı % 5.24’ten 4.86’ya düşmüş, En zengin % 20’nin payı ise % 49.9’dan 54.9’a yükselmiştir. Minimum gıda harcaması yöntemiyle yapılan yoksulluk çalışmalarına göre fertlerin % 8.4’ü yoksulluk sınırının altında yaşamaktadır. Kır ve kentte bu oran 11.8 ve 4.6’dır. Güneydoğu Anadolu kırsalı % 19.3 ile en yüksek yoksulluk oranına sahiptir.

25 2003 Yılı verilerine göre; Yüzde 20'lik hanehalkı dilimlerinin toplam kullanılabilir gelirden aldıkları paylar, 2002 yılı verileri ile kıyaslandığında; ilk dört % 20'lik dilimin gelirden aldığı pay artarken, beşinci % 20'lik dilimin gelirden aldığı pay azalmıştır. Buna göre; 2002 yılında beşinci % 20'lik dilimde yeralan hanehalkları, birinci % 20'lik dilimde yeralan hanehalklarının yaklaşık 9.4 katı gelir elde ederken, bu 2003 yılında 8.1 kata düşmüştür.

26

27

28

29

30

31 Yerleşim Yerlerine Göre Gıda Harcamalarının Gelire Oranı Türkiye 43 Kent 37 Kır 51 Marmara 35 Ege 38 Akdeniz 42 İç Anadolu 41 Karadeniz 48 Doğu Anadolu 54 Güneydoğu Anadolu 56

32 Genel eğitim düzeyi ve alışkanlıklarla ilgili faktörler  Ülke genelinde eğitim düzeyi düşük. Özellikle kadınlarda eğitim düzeyi çok düşük.  Beslenme eğitimi alan gruplar az.  Annelerin aile ve çocuk beslenmesi konusunda bilgileri yok.  Çocuk beslenmesinde yanlış uygulamalar yaygın süte uzun süre su katılması, çocukların güneşe çıkarılmaması, yararsız besinlerin verilmesi, ayrı tabaktan yemek yedirilmemesi gibi.

33 1998 TNSA’YA göre; ay tek başına anne sütü alan % 9.4 olup giderek azalıyor ay tek başına anne sütü alan % % 49.3’üne ilk 1 ay ek besin başlanıyor ve ilk verilenler şekerli su, mamalar vb gibi yararsız besinler

34 3 Yaş Altı Çocuklarda Yaşa Göre Beslenme Şekli(%)-2003 TNSA) AyAS almıyor Anne Sütü AS + Su AS+ M.Suyu AS + Süt AS+ek gıda <

35 Beslenme Şekli<6 ay6-9 ay Emzirilmeyenler Yalnız anne sütü Anne sütü + su Anne sütü + meyve suyu Anne sütü + diğer sütler Anne sütü + ek gıdalar Biberon kullananlar Ortalama emzirme süresi 14 ay

36  Besinleri satın alırken yanlış seçimler yapılıyor. Örneğin Pekmez yerine bal, Küçük elma yerine muz veya gösterişli elma, Süt-ayran yerine meşrubat, Yumurta fiyatına gofret, bisküvi, Mercimek yerine şehriye, Yaprağı bol marul yerine göbekli marul, bulgur yerine makarna, Mevsimlik sebze yerine turfanda sebze, Hamsi yerine lüfer vb gibi

37 “  Ailede yemekleri hazırlama, saklama, pişirmede yanlışlıklar yapılıyor. Örneğin Sebzelerin önce doğranıp sonra yıkanması, kesildikten sonra bekletilmesi, uzun süre pişirilmesi, haşlama sularının dökülmesi, Tarhananın güneşte kurutulması, Yoğurdun suyunun süzülmesi, Sütün uzun süre kaynatılması veya hiç kaynatılmadan peynir yapılması, Mayalanmamış ekmek tüketimi, makarna- erişte-kurubaklagillerin haşlama sularının dökülmesi, kurubaklagillere soda eklenmesi, yağların yakılması gibi.

38 Demografik Faktörler  Nüfus artış hızı yüksek. Şu andaki uygulamalarla artış hızı yavaşlama eğiliminde.  Üreten nüfus daha az (% 42.6) yaş grubu nüfusa üreten nüfus, 0-14 ile 65+ yaş grubuna da tüketen nüfus denir.  Endüstrileşme ile oluşan sorunlar  Çalışan kadınların durumu  Plansız şehirleşme. Alt yapısı olmayan gecekonduların hızla artması.  İşsizlik

39 Çevre sağlığı koşullarının uygunsuzluğunun yol açtığı sorunlar  Su ve yiyeceklerin kirliliği  Enfeksiyonların fazla oluşu  Parazitlerin fazla oluşu

40 Yiyecek ve Beslenme İle İlgili Mevzuatların Yetersizliği  Gıda Kontrol Mevzuatı  Çocuk Mamaları ile ilgili mevzuatlar  Reklamlarla ilgili mevzuatlar  Hassas gruplar ile ilgili mevzuatlar (Kreş – Yuva- Çocuk işçi)

41 BESLENME SORUNLARININ ÇÖZÜMÜ İÇİN ÖNERİLER I - Örgütlenme Konuyla ilgili bakanlıkların temsilcilerinden oluşan bir kurul oluşturularak ülkenin beslenme politikalarının işbirliği ile düzenlenmesi Milli Eğitim, Sağlık,Tarım, Ticaret ve Sanayi, Maliye Bakanlığı + DPT Müsteşarları  Ulusal Beslenme Kurulu  Başbakan veya Devlet Bakanı

42 II- Üretimin Arttırılması, Bulunmanın Sağlanması  Süt-Et-Su ürünleri üretiminin arttırılmasının teşvik edilmesi  Risk gruplarına ucuz dağıtılması  Sütün pastörizasyonunun sağlanması

43 III- Halkın Satınalma Gücünün Arttırılması  İşsizliğin önlenmesi  Gelir dağılımında denge sağlanması

44 IV- Halkın Beslenme Konusunda Eğitimi  Eğiticilerin eğitimi, görevlendirilmesi  Kitle iletişim araçlarının kullanımı (özellikle televizyonlarda filmler)  Eğitimin sürekliliğinin sağlanması

45 V- Aile Planlaması Herkesin etkin yöntemlerle korunmasının sağlanması, sorunların giderilmesi için düzenlemeler yapılması=Aile planlaması danışmanlık hizmetlerinin geliştirilmesi

46 VI- Yasal Önlemler  Çalışan kadınların doğumdan sonra 6 ay ücretli izin alabilmeleri,  kreş vb. olanakların sağlanması,  gıda güvenliğinin sağlanması  gıda güvencesi konularında gerekli yasal düzenlemelerin yapılması

47 VII- Çevre Sağlığı Koşullarının Düzeltilmesi Sağlık örgütü ve diğer örgütlerin (özellikle belediyeler) işbirliği

48 VIII- Gıda Zenginleştirilmesi  Ekmeklik unlara Fe, Soya unu, Riboflavin katılması  Tuzun iyotlanması  Süte D vitamini eklenmesi  Sulara Flor eklenmesi


"TÜRKİYE’de BESLENME SORUNLARI ve ÇÖZÜM ÖNERİLERİ Prof. Dr. Gülay KOÇOĞLU." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları