Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

KANSERDE DESTEK TEDAVİSİ

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "KANSERDE DESTEK TEDAVİSİ"— Sunum transkripti:

1 KANSERDE DESTEK TEDAVİSİ
Doç. Dr. Şeref Kömürcü

2 Kanser Tedavisinde Son Durum
Şifa Cevapsızlık Yaşam Süresinde Uzama 2/3 palyatif bakım gereksinimi

3 Epidemiyoloji Toplam ölümlerin %20’si kanser nedeniyle
(kalitesiz, ihtiyaçlarla dolu) Kanser insidansındaki artış özellikle gelişmekte olan ülkelerde belirgin (WHO) Kanserden ölüm artıyor, populasyon yaşlanıyor. Desteğe gereksinim duyanların sayısı artıyor. (BMJ 7208:462-3, 1999)

4 Kanserde Destek Tedavisi
“Kanser veya tedavi yöntemleri nedeniyle ortaya çıkan problemleri ortadan kaldırmayı, hasta ve yakınının yaşam kalitesini yükseltmeyi amaçlayan yaklaşımdır” WHO

5 İlgili Hasta Populasyonu
Yeni tanı Kür edilebilir hastalık Yaygın hastalık Terminal dönem Hasta Bakım veren

6 Uygun destek tedavisine engel olan durumlar
Yaşam süresini uzatmaya yönelik tedavi ile destek tedavisinin ayrı tutulması Hasta bakımında yetersizlikler -Kaliteli yaşam -Kaliteli bakım Sağlık ekibinde ve toplumda palyatif bakım ve son dönem bakım bilgisinin yetersizliği Güvenilir veri azlığı Palyatif bakım araştırma ve eğitimine yatırımın azlığı

7 Palyatif Bakım Üniteleri Tarihçesi
Fransa (ilk) İngiltere (st Christopher) Modern Kanada (Royal Victoria) ABD (Horwitz Center) Yeni Zelanda, Avustralya, Japonya - Türkiye (?)

8 Palyatif Bakım veya Hospice Klinikleri
Klinik sayısı Ülkeler ABD+Kanada İngiltere 350 Avusturya+Yeni Zelanda Avrupa Ülkesi Ülke Toplam: Ülke

9 Destek Tedavisi Programları
Palyatif bakım programı: - Akut - Subakut Terminal dönem bakım programı (Hospice) Evde bakım programı

10 Destek Tedavisi Konuları
- Fiziksel semptomların kontrolü - Psiko-sosyal destek - Nütrisyonel destek - Antienfektif tedavi - Rehabilitasyon, hasta eğitimi - Maliyet-etkinlik - Tedavide devamlılık, evde bakım - Yaşam kalitesi

11 Palyatif Tedavi Prensipleri
Maksimum semptom kontrolü vs minimum morbidite Hasta ve yakınlarının yaşam kalitesini yükseltmek Maliyet-etkinlik konusuna özen göstermek Öğrenci ve asistan eğitiminde yer vermek Tedavide devamlılık sağlamak

12 Destek tedavisinde Multidisipliner yaklaşım
Doktor Hemşire Terapist Psikolog SHU - Gönüllü - Din adamı

13 Bakım Tanı Terminal bakım Küratif tedavi Palyatif tedavi Ölüm

14 İleri evre kanserli hastalar
20 yıl öncesine kadar ihmal edildiler. Hakları olan destek ve organizasyon nasıl temin edilmelidir? * Her hastanın temel hakkı * Her doktorun sorumluluğu

15 Terminal Dönem Hastaya Yaklaşım (Hospice)
* Semptom kontrolüne katkısı olmayan ilaçlar kesilir * Yaşam kalitesini artırmaya yönelik araştırmalar dışında tetkik yapılmaz * Solunum sayısı değişmesi, sedasyon veya hipotansiyon gibi bulgular gelişse de semptom kontrolü için verilen ilaç değiştirilmez * Sekresyonlar için atropin; ağrı için morfin * Ajitasyon veya dispne için chlorpromazin, diazepam, haloperidol ve midozolam verilebilir

16 Common Symptoms in Advanced Cancer
Seref Komurcu, Kristine A. Nelson, Declan Walsh, Sinead M. Donnelly, Jade Homsi, and Osama Abdullah The relief of physical and psychological symptoms is an essential part of palliative care. Advanced cancer is an acute process; because the clinical picture changes rapidly, symptoms must be reassessed regularly, and a careful history is essential. Defining the relationship of the symptoms to the disease can defuse fear and encourage a sense of control in patients and their families. We review the pathophysiology, causes, prevalence, and management of common symptoms in advanced cancer. Semin Oncol 27:24-33; 2000

17 İleri Evre Kanserde Semptomların Sıklığı
Yorgunluk 69 Anoreksi 66 Ağızda kuruma 57 Konstipasyon 52 Çabuk doyma hissi 51 Dispne 50 >10% kilo kaybı 50 Uyku problemleri 49 Depresyon 41 Öksürük 38 Bulantı 36 Ödem 28 Tad değişikliği 28 Anksiyete 24 Semptom % Kusma 23 Konfüzyon 21 Baş dönmesi 19 Dispepsi 19 Disfaji 18 Geğirme 18 Karın şişliği 18 Hafıza problemleri 12 Sedasyon 10 Hıçkırık 9 Kaşıntı 9 Diyare 6 Tremor 5 Bayılma 3 Donnelly SM, Walsh D,1993

18 Yaşam Kalitesini En Çok Etkileyen Semptomlar
- Ağrı - Kilo kaybı - Anoreksi - Ağızda kuruma - Cinsel fonksiyon bozuklukları

19 Sürvi ile İlişkili Bulunan Semptomlar
- Anoreksi -Dispne - Kilo kaybı - Disfaji - Ağızda kuruma

20 İleri Evre Kanserde Semptomlar
* Hastalık olarak incelenirler * Multipl * En sık görülenler en şiddetli olanlardır * Yaş, cinsiyet, kitlenin yerleşim yeri ile değişirler

21 Septomları Etkileyen Faktörler
* Kültürel yapı * Kişilik özelliği * Sosyo-ekonomik durum

22 Yoğun Destek Tedavisinin Yararları
* Yaşam kalitesini yükseltir. * Kendisi ve çevresi ile uyumlu birey * Antitümör tedavisine uyum ile şifa oranında artma * KT ve RT toksisiteleri ile başarılı mücadele

23 Ağrı sorununa yaklaşım
İleri evre kanserde ağrı insidansı %75 Yeterli ağrı kontrolü %25 Uygun tedavi metodları ile %90’ında ağrı kontrol edilebilir. (Socax, AHCRP Publication, 1994)

24 Tümöre bağlı kanser ağrısını değerlendirme
1-Tümörün etkisi İnvazyon Sinir basısı 2-Stimülasyon tipi Nociceptive Nöropatik 3-Lezyon lokalizasyonu Visseral Somatik (Cilt/derin dokular) Periferik (Sinirler) 4-Tümör Tipi Primer Metastatik 5-Şiddeti Hafif Orta Ciddi

25 Öfke Fiziksel ağrı Diğer semptomlar Toplam ağrı Depresyon Anksiyete

26 Kanser ağrısını değerlendirme ve tedavi planlama temelleri
Ağrıyı düzenli aralarda sorgula (neden, şiddet…) Hastaya inan Hastaya uygun tedavi yöntemini seç Tedaviyi mantıklı şekilde planla Alınan cevaba göre dozu ayarla (basamak yöntemi) İlacı oral veya transdermal ver

27 Etkili Ağrı Kontrolü Ağrı kontrolu aralıksız olarak sağlanmalı
Ağrının tamamen giderilebileceğine inandırılmalı Doktor ve hastaya tolerans ile bağımlılık anlatılmalı Hasta ve ailesi aktif olarak katılmalı

28 IV IV III III II II I I Güçlü opioidler Zayıf opioidler Kodein
EP / İT EP / İT Güçlü opioidler III Fentanil III PO Morfin TD II II PO rectal Zayıf opioidler PO rectal Kodein Tramadol I I ASA Diklofenak vb PO rectal Parasetamol NSAID Non opioidler PO rectal

29 Gastrointestinal Problemler
Anoreksi Kaşeksi Bulantı-kusma Obstrüksiyon Konstipasyon Diyare Ağızda kuruma

30 Beslenme Bozukluğunun Önemi
1980 ECOG analizi (3047 kanser olgusu) Malnütrisyon kanser tedavisinin başarısını olumsuz yönde etkiledi Hastaların fiziksel ve psikolojik durumunu negatif olarak etkiledi Kilo kaybı QOL ve sürviyi olumsuz etkiledi

31 MALNÜTRİSYON Protein, enerji, eser elementler ve vitaminlerin eksikliği Değişik derecelerde yetersiz beslenme Kas kitlesinde azalma, periferik ödem, zayıflık İmmün sistemde bozukluk (humoral, hücresel)

32 Kaşeksi Ciddi kilo kaybı Lipoliz Kas ve visseral protein kaybı
Halsizlik Kronik bulantı Organ disfonksiyonları

33 Klinik Nütrisyonun Amacı
* Hücre metabolizmasının devamlılığı * Kanser kaşeksisinin önlenmesi veya tedavisi * Kanser tedavisine toleransın artırılması * Hastanın güçlü ve iyi hissetmesinin sağlanması

34

35 Anoreksi-kaşeksi tedavisi yaklaşımı-I
- Reversibl sebeplere agresif yaklaşım Ağız bakımı  Ağrı  Tat bozukluğu  Depresyon Enfeksiyon tedavisi Bulantı/kusma  Dismotilite Uygun destek (enteral -TPN?) Farmakolojik Tedavi Kortikosteroidler - Deksametazon 0,75 mgx4 - Metil prednizolon 16mg Progesteronlar -Medroksiprogesteron 300mg - Megestrol asetat mg Dronabinol - Marinol 2,5 mgx2

36 Anoreksi-kaşeksi tedavisi yaklaşımı-II
Seratonin antagonistleri: - Siproheptadin 8 mgx3 - Melatonin 20 mg/gün Hidrazin sülfat 60mgx2 Dextro amfetamin 15 mg/gün Metoklopramid 10 mgx3 H2 res. blokerleri Ranitidin, famotidin Hormonlar HGH, Testosteron Pentoksifilin Thalidomide mg/gün

37 Ağızda kuruma - İleri evre kanserde sıklığı %57
- Nedeni genellikle salivasyonda azalmadır - Halitosis, tad değişikliği, diş çürükleri, enfeksiyonlarda artış - Yutkunma, konuşma ve psikolojik etkileri de vardır.

38 Ağızda kurumada genel önlemler
* Sodalı garagaralar * Sakız, şeker, buz parçaları * Sıvı içeceklerin sık sık alınması * Asitli veya baharatlı gıdalardan kaçınma * Havayı nemlendirme

39 Ağızda Kuruma - İlaç Tedavisi
* Chlorhexidine gluconate %0.1, 4x1kez * Hydrogen peroxide %6, 3x1 kez gargara * Sodium Fluoride jel %1, 2x1 kez * Citric acid solüsyon %2, 2x1 kez gargara * Ascorbic acid 250 mg tb 3x1 oral * Nicotinamide tb mg/gün oral * Nystain 100 milyon ü/ml 4x4 ml haricen * Pilocarpine tb 5 mg 3x1 oral

40 Bulantı-Kusma Nedenleri
- Kemoreseptör tetik bölgesinin uyarılması - Direkt serebral uyarı - Psikojenik - Tad-koku bozukluğu - Vestibüler mekanizmalar - GIS mukoza hasarı

41 Antiemetik Tedavi İlaç Doz ve Uygulama Metoklopramid 1-3 mg/kg iv, 6x1
Dexametazon mg iv Haloperidol mg iv, 6 saatte bir Proklorperazin mg iv Dronabinol 2,5-5 mg po, 4x1 Ondansetron mg iv Granisetron 3 mg iv Tropisetron 5 mg iv

42 KONSTİPASYON Sebepler:- İlaçlar - İntestinal obstrüksiyon - Anoreksi
- İmmobilite Sonuçlar : Karın ağrısı, şişkinlik Tedavi edilmezse bulantı/kusma Diare atakları Tedavi: - Gayta yumuşatıcıları ve uyarıcılar (senna/liquid paraffin /magnesium hydroxide emulsion)

43 Solunum Problemleri Dispne Öksürük Hemoptizi Obstrüksiyon Plevral ağrı

44 DİSPNE Sebepleri : Enfeksiyon, kalp yetmezliği, effüzyon
Oral morphine hydrochloride 5mg x 6 Diazepam 5-10 mg / gün faydalı olabilir Dexamethasone 4-8 mg / gün, eğer bronkospazm veya kısmi obstriksiyon varsa

45 Lenfödem Kronik gelişen fibrozis sonucudur %12 sıklıkla görülür
Tekrarlayan sellülitler Nadiren lenfanjiyosarkom (Stewart-Treves send.) Cerrahiden sonra ayda gelişirse rekürren tm. düşünülür

46 Lenfödem Tedavisi Kol yüksekte tutulmalı
Böcek ısırığı, travma ve güneşten korunmalı Manuel lenf drenajı Pnömotik kompresyon cihazı Elastik giysiler Benzopyrene Liposuction NSAID Elektrikle ısıtılan cihazlar

47 Onkolojik Aciller Hiperkalsemi Vena kava süperior sendromu
Spinal kord basısı Febril nötropeni Psikolojik krizler Patolojik fraktürler

48 Psikolojik Sorunlar Psikolojik uyum semptomları beklenir
%10-20 hastada major psikiyatrik sorun oluşur Palyatif bakım konularından en çok ihmal edilenidir

49 Aile ve Bakım Üstlenenler
Aile içi rol değişimi Yaşanan yoksunluklarla başa çıkma Bilinmezlik korkusu Hastaya yetersiz veya aşırı ilgi

50 Bakım verenlerin ihtiyaçları
Bilgilendirme ve eğitim: Hastanın prognozu. Semptomların sebepleri, önemi ve kontrolu. Hasta bakım yöntemleri. Hasta nasıl ölmeli. Olası ani değişiklikler ve nasıl davranılacağı. Yardım istenebilecek mevcut kaynaklar.

51 İletişim Kesinlikle çok önemli Kötü haberler Duygusal tepkiler
Beklenen sorunları ve bunlarla nasıl başa çıkılacağını açıkla Konuşulmamış kapalı kalmış zor soruları sorması için cesaretlendir İstenmeyen bilgiyi verme

52 Son Günler Hastadaki değişiklikleri düzenli olarak aileye bildir.
Semptom kontrolu ve ailenin desteklenmesi önceliği alır. İlaçları ihtiyaca ve veriliş yoluna göre gözden geçir. Ailenin gerekli kararları almaya konsantre olmasına yardımcı ol

53 SONUÇ Kanserde Destek Tedavisi: Önceliği olan modern onkolojik yaklaşımdır. Destek tedavisi programının hasta bakımı, eğitim ve araştırmada gerekliliği vurgulanmalıdır. Gerekli organizasyonlar kurulmalıdır.


"KANSERDE DESTEK TEDAVİSİ" indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları