Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Kök Hücresine Giriş (Kavramlar-Yapı-İşlev) Prof.Dr. Alp Can Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Histoloji ve Embriyoloji ABD.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Kök Hücresine Giriş (Kavramlar-Yapı-İşlev) Prof.Dr. Alp Can Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Histoloji ve Embriyoloji ABD."— Sunum transkripti:

1 Kök Hücresine Giriş (Kavramlar-Yapı-İşlev) Prof.Dr. Alp Can Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Histoloji ve Embriyoloji ABD

2 Dejeneratif hastalıklar ve bozuklukların tedavisinde kullanılma potansiyelleri – Parkinson, MS – Diyabet, Kanser (lösemi vb) – Kİ desteği – Doku onarımları (spinal kord yaralanmaları vb) Hastalıkların etyolojisini öğrenmek İlaç keşfi ve geliştirmesi Gelişim ve hücre biyolojisini öğrenmek

3 Embriyonik Kök Hücreler (EKH) Non-Embriyonik Kök Hücreler  Fetüs Kaynaklı  Gelişimini sürdüren dokularda bulunan ve kısmen farklılaşmış veya farklılaşmamış hücreler  Belli zaman dilimi içinde ve belli bölgelerde (geçici ve göç eden) bulunurlar Nöral krista KH Pankreas adacık progenitörleri Kemik iliği KH Kordon kanı KH Kordon stroması Amnion sıvısı  Dokuya özgü KH (Yetişkin KH, Somatik KH)  Yetişkinin farklanmış dokularındaki farklanmamış hücreler  Organizmanın yaşamı boyunca kendilerini kopyalayabilme özelliği (???)  Mezankimal Kök Hücreler (MKH)  Hematopoetik Kök Hücreler

4 Dokuya Özgü Kök Hücrelerin Avantajları EKH’lerin aksine, DÖKH kanseröz yapı oluşturmazlar. Hazır kaynak olarak düşünülebilir. Bireylerden hızlıca alınabilir. Daha az etik probleme neden olur.

5 Dokuya Özgü Kök Hücrelerin Dezavantajları Tanımlanmaları ve saflaştırılmaları zordur. Büyük miktarlarda çoğaltılmaları zordur (sınırlı büyüme kapasitesi) Zaman içinde potansiyellerini kaybedebilirler Belli hücre tiplerine dönüşmezler Alıcıda yüksek oranda bağışıklık yanıtı ortaya çıkarırlar.

6 Mezankimal Kök (Stromal) Hücreler (MKH) (Fetus/Yetişkin kökenli)  Erişkinde hazır kök hücre kaynağı  İşlevsel hücrelere dönüşebilme yeteneği  (Mezankimal seriler, nöron, hepatosit)  Koloni oluşturma ve kendini yenileme yeteneği  Heterojen morfoloji (adheran, fibroblastik)  Sınırlı yaşam süresi ( hücre döngüsü)  Belli yüzey belirteçleriyle izole edilebilmeleri  (CD44, Stro-1, CD29, CD105 vs)  Bazı hücre tedavilerindeki yeri kanıtlandı Osteogenezis imperfecta (Horwitz et al, 2002) Hematopoetik iyileşme (Koç et al, 2000) Kemik dokusu onarımı (Petite et al, 2000) Nomenklatür: Multipotent Mezankimal Stroma Hücresi (Int. Soc. for Cell Therapy, 2005)

7 MEZANKİMAL KÖK HÜCRE KEMİK TENDON Kİ STROMASI KIKIRDAK KAS YAĞ DOKUSU Wnt sinyali (Wnt 10b) LRP-5/Wnt sinyali Telomerase Cbfa-1 Mekanik iletim sinyali Sitokinler (IL-6, IL-11) Hücre adezyonu SMAD’lar WISP-3/ Wnt sinyali MAPK ECM ilişkileri Sox 9 bHLH

8 Kemik İliğiAdiposit Astrosit, nöron Kardiyomyosit Kondrosit, Osteoblast, Kas Hepatosit Mezangiyal hücre Stroma hücresi (fibroblast) Kas dokusuAdiposit, myotüp Endotel hücresi Nöron Kondrosit, Osteosit Spongiyoz kemikAdiposit, kondrosit, osteoblast DermisAdiposit, kondrosit, kas, osteoblast Yağ dokusuKondrosit, kas, osteoblast Stroma hücresi (fibroblast) PeriosteumKondrosit, osteoblast PerisitKondrosit Osteoblast Periferik kanAdiposit, fibroblast, osteoblast, osteoklast Kordon kanıOsteoblast, nöron, endotel hücresi Sinovial zarAdiposit, kondrosit, kas, osteoblast Amnion sıvısıAdiposit, kondrosit Diş pulpasıAdiposit, kondrosit Yetişkinde multipotent MKH kaynakları

9 MKH farklanmasında rol aldığı düşünülen gen sayıları (Song et al, 2006) osteogenez adipogenezkondrogenez Period homolog 1(PER1) Nebulette (NEBL) NR-CAM FK506-BP 5 İnterlökin 1 tip-II reseptörü (IL1R2) Çinko parmak protein 145 (ZNF145) Doku inhibitörü MMP 4 (TIMP4) Serum amiloidi A2

10 İnsan EKH’de yapılan DNA mikroarray sonuçlarına göre 918 gen bölgesinin işlevlerine gore dağılımı (%). Sato ve ark (11) ’dan alınmıştır.

11 KÖK Hücresi Kavramları Kendini yenileme (self renewal) – Somatik hücreler=80 popülasyon – İleri proliferasyon gösterenler=160 popülasyon (örn: EKH, NKH) Farklılaşma potansiyeli ve yönü (differentiation) – toti, multi, pluri, uni (kök hücre, prekürsör, progenitör) – İleri farklılaşma, geri farklılaşma, öteye farklılaşma Klonalite (clonality) – Kök hücreler/destekleyici hücreler=karma popülasyon Köklülük (stemness) – Transkripsiyonel profil (kök hücrelere özgü ortak parmak izi?)

12 Kendini yenileme LIF – gp130 reseptörü üzerinden JAK-STAT ve SHP2-Erk yolaklarının uyarılmasıyla STAT3’ün uyarılması ve çekirdekte ilgili genlerin transkripsiyonu Oct4 – morula evresinde trofoektoderm ve iç hücre kitlesinin gelişiminden sorumlu Nanog – ilkel endodermin oluşumda ve gastrülasyonda etkilidir. Notch/Wnt sinyal yolakları – EKH ve erişkin kök hücrelerde

13 Köklülük (Stemness) Ortak moleküler davranışlar? (moleküler imza) – Geniş sinyal molekülü profiline yanıt vermek TGF, Notch, Wnt ve Jak/Stat – Hücre döngüsü genlerini kontrol etmek G1 arresti Telomerin korunmasını sağlayan faktörleri barındırma Artmış telomeraz aktivitesi – Özgün kromatin modeli DNA metilaz’lara, Histon diasetilaz’lara duyarlı – Özgün posttranszisyonel modifikasyonlar RNA helikaz’larca regüle edilir – Hücresel strese dayanıklılık İlaçlar, protein katlanması, detoksifikasyon yolları

14 KÖK HÜCRELER’in özgün yapı ve işlevlerini anlayabilmek için Doğru Sorular Sormak – Doğru Yanıtlar Aramak


"Kök Hücresine Giriş (Kavramlar-Yapı-İşlev) Prof.Dr. Alp Can Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Histoloji ve Embriyoloji ABD." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları