Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

ALKİNLER  Genel formülleri C n H 2n-2 olan doymamış hidrokarbonlardır.  Fonksiyonel grupları -C≡C- üçlü bağlarıdır.  SP hibritleşmesine uğramış C atomları.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "ALKİNLER  Genel formülleri C n H 2n-2 olan doymamış hidrokarbonlardır.  Fonksiyonel grupları -C≡C- üçlü bağlarıdır.  SP hibritleşmesine uğramış C atomları."— Sunum transkripti:

1 ALKİNLER  Genel formülleri C n H 2n-2 olan doymamış hidrokarbonlardır.  Fonksiyonel grupları -C≡C- üçlü bağlarıdır.  SP hibritleşmesine uğramış C atomları taşırlar.  Alkinler birden fazla üçlü bağ taşıyabilirler.  En küçük üy eleri C 2 H 2 olan asetilendir.

2 CH 3 -CH 2 -C≡CH 1-butin (C 4 H 6 ) Sp hibritleşmesi 1 sigma 2pi ÖRNEK H-C C-H SİGMA (σ) pi (л)

3 H-C≡C-H Etin (Asetilen) CH 3 -C ≡ CH 1-propin CH 3 -CH 2 -C≡CH Butin CH 3 -C≡C-CH Butin

4 ALKİNLERİN İSİMLENDİRİLMESİ Uluslar arası Kimyacılar Birliği (IUPAC) tarafından geliştirilen isimlendirme kuralına göre alkinler de, alkenlere benzer biçimde isimlendirilirler. Ancak isimlendirmede; fonksiyonel grup olan (≡) çift bağı taşıyan en uzun C’ zinciri esas alınmaktadır.

5 1.Alkan molekülünde (≡) üçlü bağı taşıyan, en uzun zincir bulunur. Bu zincirdeki C’a karşılık gelen alkinin adı esas alınır. 2. Numaralandırma (≡) üçlü bağın en yakın olduğu uçtan başlanarak yapılır. Üçlü bağın hangi C’da bulunduğu belirtilerek okunur. 3. Eğer zincirde birden fazla üçlü bağ varsa, yerleri belirtilir ve –di in, -tri in gibi okunur. 4. Dallanmalar alkanlarda olduğu gibi okunur.

6 CH 3 CH 3 -CH-CH 2 -C ≡ CH metil-1-pentin CH 3 CH ≡ C-C ≡ C-CH-CH metil -1,3-hagzadiin CH 3 - CH 2 - CH 2 -C≡ CH pentin ÖRNEK: CH≡ C- CH-C ≡ CH metil-1,4-pentadiin CH 3

7 1. İKİ HALOJENLİ ALKANLARDAN Aynı yada komşu di halojenli alkanlardan iki H ve iki halojenür çıkartılmasıyla alkinler oluşur. Bunun için alkollü ortamda, KOH kullanılır. Olayın denklemi; C n H 2n –Br 2 + 2KOH Alkol C n H 2n-2 + 2KBr + 2H 2 O ALKİNLERİN ELDESİ

8 ÖRNEK: CH 3 -CH-CH 2 I Br I Br + 2KOH CH 3 -C ≡ CH +2KBr+2H 2 O ALKOL CH 3 -C-CH 3 I Br I Br + 2KOH CH 3 -C ≡ CH +2KBr+2H 2 O ALKOL

9 ÖRNEK: 2. TETRA HALOJENLERDEN Komşu iki karbonda 4 tane halojen bağlıysa, bu bileşiğin Zn ile tepkimesinden ALKİNLER elde edilir. CH 3 -C ≡ C-CH 3 +2ZnBr 2 CH 3 -C-C-CH 3 I Br I Br I Br I Br + 2Zn 2-bütün

10 3.ALKİNLERİN METAL BİLEŞİKLERİNDEN Alkinlerin sodyum bileşikleri, alkil halojenürlerle tepkimeye sokulursa alkinler elde edilirler R-C≡C-Na + + R’-X alkol R-C≡C-R’ + NaX CH 3 -C≡C-Na + + CH 3 -Cl alkol CH 3 -C≡C- CH 3 + NaCl

11 ALKİNLERİN ÖZELLİKLERİ 1.Genel formülleri C n H 2n-2 olan doymamış hidrokarbonlardır. 2.Alkin molekülünde fonksiyonel grup (≡) üçlü bağdır. 3.Alkin molekülünde en az iki C’atomu SP hibritleşmesi yapmıştır.

12 4. Alkinlerdede de homolog sıra –CH 2 dir. 5. Alkinlerden bir H çıkartılmasıyla oluşan köke ALKİNİL denir. Genel formülleri C n H 2n-3 tür. ÖR: C 2 H 1 - etinil, CH 3 -C≡C- 1-Propinil

13 . R-C≡CH+2HClR-CCl 2 -CH 3 R-C≡CH+ 2H 2 Ni, Pt R-CH 2 -CH 3 R-C≡CH+ 2Cl 2 R-CCl 2 -CHCl 2 6. Alkinlerde üçlü bağdan dolayı bazı tepkimeler görülür; A.Katılma Tepkimeleri: Alkinlerde C≡C üçlü bağı zayıf bağ olduğu için 2 adet ¶ bağı açılarak doymuş hale gelirler

14 CH 3 -C≡CH+ 2H 2 Ni, Pt CH 3 -CH 2 -CH 3 CH 3 -C≡CH+ 2Cl 2 CH 3 -CCl 2 -CHCl 2 CH 3 -C≡CH+2HCl CH 3 -CCl 2 -CH 3 ÖRNEK:

15 NOT: Alkenlerde olduğu gibi alkinlerde bromlu suyun kırmızı rengini giderirler. NOT: H-Cl ve benzeri maddeler katıldığında H, hidrojeni zengin olan tarafa katılır. CH 3 -C≡CH+ 2Br 2 CH 3 -CBr 2 -CHBr 2

16 NOT: Alkenlere su katıldığında alkoller oluşurken, alkinlere su katıldığında aldehid ya da keton oluşur. (Eğer kullanılan alkin asetilense aldehid, daha fazla karbon içeren alkinse keton oluşur. O ║ H-C≡C-H + H 2 O CH 3 -C-H O ║ CH 3 -C≡C-H + H 2 O CH 3 -C- CH 3 Hg +2 - H 2 SO 4

17 NOT: Amonyaklı Cu 2 Cl 2 çözeltisi ve amonyaklı AgNO 3 çözeltisi al kinlerin ayıracıdır. Alkanlar, alkenler ve R-C ≡ C-R tipi alkinler bu iki çözeltiyle tepkime vermezler. B. Metal iyonlarıyla yer değiştirme tepkimesi verirler. Üçlü bağa bağlı C atomuna –H atomu bağlı değilse bu tepkime gerçekleşmez. CH 3 -C≡C-H + Cu + CH 3 -C≡C- Cu + H + Kırmızı çökelek CH 3 -C≡C-H + Ag + CH 3 -C≡C- Ag + H + Beyaz çökelek NH 3 TOLLENS Ç FEHLİNG Ç

18 C. Polimerleşe tepkimeleri verirler. 3 H -C≡C-H C 6 H 6 (Benzen) D. Yanma tepkimesi verirler. C n H 2n (3n-1)/2 O 2 n CO 2 + (n-1) H 2 O 3 H-C≡C-H

19 Alkinlerde asetilen çok önemli bir yere sahiptir. Asetilen alkinlerden ayrı olarak teknikte CaC 2 ’e (Kalsiyum karbür-karpit) suyun etkisiyle elde edilir. Bu elde işlemine kireç taşından başlanır. CaCO 3 ısıCaO + CO 2 CaO +3CCaC 2 + CO CaC 2 +2H 2 OC 2 H 2 +Ca (OH) 2 ASETİLEN:

20 1 mol asetilen molekülü, 2 mol metalle yer değiştirme tepkimesi verir. Bu tepkimeler asetilenin ayıracıdır. Asetilen molekülü üçlü bağda birer H atomu bulunur. Bu iki H atomu iki metal iyonuyla yer değiştirir. Asetilen Cu ile kırmızı-kahve renkli çökelek, Ag ile kirli beyaz çökelek oluşturur. Üstte verilen bu tepkimeler asetilenin ayıracıdır. H-C≡C-H + 2 Cu + Cu-C≡C-Cu + +2H + H-C≡C-H + 2 Ag + Ag-C≡C-Ag + +2H + NH 3

21 Yine asetilen ısıtılmış bakır tüpten geçirilirse polimerleşerek benzen oluşur. 3 H-C≡C-H NOT: Bu konu benzenin eldesinde anlatılacaktır.


"ALKİNLER  Genel formülleri C n H 2n-2 olan doymamış hidrokarbonlardır.  Fonksiyonel grupları -C≡C- üçlü bağlarıdır.  SP hibritleşmesine uğramış C atomları." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları