Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Aristoteles 1. 2  Kaynaklar:  Mehmet Ali A ğ ao ğ ulları, Kent Devletinden İ mparatorlu ğ a, (beşinci bölüm), Ankara, İ mge Kitabevi yayınları, 2004.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Aristoteles 1. 2  Kaynaklar:  Mehmet Ali A ğ ao ğ ulları, Kent Devletinden İ mparatorlu ğ a, (beşinci bölüm), Ankara, İ mge Kitabevi yayınları, 2004."— Sunum transkripti:

1 Aristoteles 1

2 2  Kaynaklar:  Mehmet Ali A ğ ao ğ ulları, Kent Devletinden İ mparatorlu ğ a, (beşinci bölüm), Ankara, İ mge Kitabevi yayınları, 2004  Larry Arnhart, Plato’dan Rawls’a Siyasi Düşünce Tarihi, (ikinci bölüm), Ankara, Adres yayınları, 2008

3 Platon’un Öğrencisi 3  İ.Ö yılları arasında yaşadı.  Hocası Platon. Yunan kent devletlerinin siyasal çöküşü onun zamanında başlamıştı.  Aristoteles bu çöküşe bizzat tanık oldu.  Makedonya kralı II. Philip Yunan kentlerini fethetti. Ölümünden sonra o ğ lu İ skender tahta geçti.

4 4

5 İskender’in hocası 5  Philip’in o ğ lu İ skender’e hocalık yaptı. Babası da sarayın hekimiydi.  İ skender’in ölümünden sonra Atina’yı terk etmeye zorlandı. Ama Platon’un akademisinde 20 yıl kalmayı başardı. Sonra da kendi okulunu Lyceum’u kurdu.  Çalışmaları geniş bir alana yayılmıştı. Metafizik, ahlak, siyaset bunların arasındadır.  Ancak biyoloji ve Yunan kentlerinin anayasal tarihi özel ilgi alanı oldu.

6 6 Makedonyalı Büyük İskender hocası Aristoteles’e sorar: -”Bir lider için adalet mi daha önemlidir, yoksa cesaret mi?” Aristoteles: -”Adalet olduğu zaman cesarete gerek kalmaz” der. Kaynak:http://www.tarihnotlari.com/adalet-oldugu-zaman/

7 Pratik düşüncenin öncüsü 7  Platon’un soyut en iyi arayışına karşılık Aristoteles güncel siyasetin gerekleriyle, pratik olanla da ilgilendi.  Sadece en iyiyi de ğ il, en iyiye ulaşılamadı ğ ında ne yapılması gerekti ğ ini de araştırdı.  Salt akıl yürütmenin yanında, olgulara büyük önem verdi ve gözlem, deney ve araştırmaya dayanan bir yaklaşım benimsedi.  Gözlemlerinden hareket ederek, gerçek yönetim biçimleri üzerinde durdu ve bunların sürmesine ya da yıkılmasına neden olan faktörleri belirlemeye çalıştı.

8 En iyi rejim yeterince iyi mi? 8  Platon’un en iyi rejim arayışına karşılık Aristoteles bu arayışın gerçekte bir karşılı ğ ı olamayaca ğ ının farkında.  Bu yüzden, Politika adlı eserinde, hocasının düşüncelerini tamamen reddetmese de kendine göre düzeltmiştir, diyebiliriz.  Aristoteles’e göre, siyaset üzerine düşünen kişi, filozof, var olan rejimleri ihmal etmemelidir.

9 En iyi rejim yeterince iyi mi? 9  Bu soruya yanıt arayan Aristoteles, Politika’da birbirine karşıt iki yaklaşım kullandı.  Bir yanda gözlem ve deneylerden yola çıkarak gerçek yönetimlerin mekanizmasını siyaseti ahlaktan soyutlayacak denli bilimsel bir biçimde inceledi,  öte yandan felsefi bir yaklaşıma a ğ ırlık vererek bir ideal devlet tasarımı çizdi.

10 En iyi rejim yeterince iyi mi? 10  Ona göre, lider, sadece en iyi rejimin ne olaca ğ ını bilmekle kalmamalı, belli koşullarda neyin en iyi olaca ğ ını, hatta kötü bir rejimin korunması için neyin yapılması gerekti ğ ini de bilmelidir.  Bazen lider, kötü bir durumdan en iyiyi çıkarmalıdır.

11 En iyi rejim yeterince iyi mi? 11  Siyaset bilimi ö ğ rencisi, dört alanda bilgiyi aramalı:  İ deal bir biçimde yerleştirilmiş ve yeterli ideal karaktere sahip POL İ S için gerekli yasayı bilmeli.  Gerçek polislerin ideal koşulları sa ğ lamaması nedeniyle, kendi koşulları içinde hangi polis için hangi anayasanın en iyi olaca ğ ını bilmeli.  Ço ğ u polise uygun ortalama anayasayı bilmeli.  Sıradan bir anayasayla idare edemeyen, iyi bir anayasaya sahip olma konusunda isteksiz, noksan yönetim yapısını sürdürmek isteyen ama daha fazla çöküşten de kaçan polise ne diyece ğ ini bilmeli.  Bu nedenle Yunan anayasalarını geniş bir ampirik ve tarihsel incelemeye tabi tutar.

12 Eski Yunan kent devletleri 12

13 Atina kent devleti 13

14 Siyasal yaşam doğal bir amaca mı hizmet eder? 14  Siyaset sorununun açıklı ğ a kavuşturulabilmesi için ilk önce bunun temelinde yatan toplumun ele alınması gerekir. Sorun öncelikle toplumun do ğ asını belirleme sorunudur.  Toplum, bireylerden oluşur, çünkü insan do ğ uştan zoon politikon’dur, yani toplumsal-siyasal bir hayvandır.  Bunun ilk anlamı, insanın kendine yeterli olmadı ğ ı, yaşamak için başkalarına gereksinim duydu ğ udur. İ nsan, toplum dışında varlı ğ ını sürdüremez. Tek başına mutlulu ğ a ulaşamaz.  İ nsanı mutlu kılacak aklın, anlı ğ ın eylemi ancak bir topluluk içinde gerçekleştirilen eylemdir.

15 Doğa anlayışı 15  Platon gibi Aristoteles de do ğ aya siyasal düşüncesinin ölçütü olarak başvurur. Sık sık bazı şeyleri “do ğ ası gere ğ i” olarak belirler. Böylece bazı özelliklerin insan iradesinin ürünü olmadı ğ ını saptar. Siyasal yaşam bu nedenle do ğ aldır.

16 16  İ nsanların oluşturdu ğ u ilk ortaklık, erkek ve dişinin cinsel birleşimidir. Bu ortamlık insanların di ğ er hayvanlarla başka açılardan da bitkilerle paylaştı ğ ı do ğ uştan gelen üreme arzusunun bir ürünüdür. Böylece aile, yaşamın günlük ihtiyaçlarını karşılama aracı olarak ortaya çıkar. Çünkü hepimiz için aileyi ortaya çıkaran, kendili ğ inden olan biyolojik ihtiyaçlardır.  Aileler için, Tanrıların otoritesini yansıttı ğ ı düşünülen geleneksel ataerkil yönetime tabi köyler içinde gruplar oluşturmak da do ğ aldır.

17 Doğa anlayışı 17 “Nihai topluluk, birçok köyün birleşiminden oluşmuş kenttir (polis). Bu aşamadaki topluluk, kendi kendine yeterlili ğ in sınırına ulaşır, tabiri caizse bu topluluk yaşamak için ortaya çıkar ama iyi yaşam için var olur. Bundan dolayı e ğ er ilk topluluklar da böyleyse, her kent do ğ a gere ğ i var olur. Kent bu toplulukların amacı (telos) oldu ğ u için do ğ a da bir amaçtır. Her bir şey yaradılışı tamamlandı ğ ında ne ise o olaca ğ ı için, her birinin; insanın, atın, hanenin… do ğ ası budur deriz. Bunun yanı sıra, bir şey, neyin adına var oluyorsa bu, onun amacıdır ve en iyisidir. Tüm bunlardan dolayı açıkça ortaya çıkar ki, kent do ğ anın şeylerine (gidişatına) aittir ve insan, do ğ ası gere ğ i siyasal bir canlı (hayvan)dır.”

18 -Toplumsal-Siyasal Hayvan 18  İ nsan, do ğ ası gere ğ i toplumsal bir yaratık oldu ğ undan, toplum da do ğ aldır.  Bir başka deyişle toplum yapay de ğ ildir, örne ğ in herhangi bir sözleşmenin ürünü olarak ortaya çıkmamıştır.  İ nsanlarda ortaklaşa bulunan toplumsallaşma güdüsünün yol açtı ğ ı toplum, belli gelişim aşamalarından geçerek son durumunu alır, yetkin niteli ğ ini kazanır.  Toplumun belli koşullara göre yönetilmesi, belli yasalara göre düzenlenmesi devlet denen daha üstün, karmaşık birimi yaratır.  Yetkin devlet, yani tüm insan topluluklarının ere ğ i olan devlet polistir.

19 Toplumsal-siyasal hayvan 19 Sembolik konuşma kapasitesi olan yegane canlı insandır.  “ İ nsanın neden herhangi bir arı veya di ğ er sosyal hayvanlardan daha siyasal bir canlı oldu ğ u açıktır. Söyledi ğ imiz gibi, do ğ ada boşuna hiçbir şey yoktur ve insan, akli konuşma (logos) yetene ğ i olan tek canlıdır. Ses, acı ve hazzın bir göstergesidir ve bundan dolayı di ğ er hayvanların da sahip oldu ğ u bir şeydir; çünkü onların do ğ ası, haz ve acı hissine sahip olma ve bunları başkalarına bildirme düzeyine erişmiştir. Ancak, akli konuşma faydalı ve zararlıyı ve sonuçta adil ve adil olmayanı da göstermek içindir. Di ğ er hayvanlarla karşılaştırıldı ğ ında, kendi başına iyi-kötü, adil-adil olmayan ve bu türden di ğ er şeylerin duygusuna, haneyi ve kenti oluşturan şeylerin toplamına sahip olma insano ğ luna özgüdür.”

20 -Toplumsal-Siyasal Hayvan 20  İ yi ile devletin amacı arasındaki ba ğ ı şöyle kurar: “Kendi gözlemlerimiz, bize, her devletin iyi bir amaçla kurulmuş bir topluluk oldu ğ unu söyler. ‘ İ yi’ diyorum, çünkü bütün insanlar eylemlerinde iyi saydıkları şeyi elde etmeye çalışırlar, gerçekten. Öyleyse bütün toplulukların en üstünü ve hepsini kapsayanı da en yüksek iyi’yi amaç edinecektir. Bu toplulu ğ a, devlet ya da siyasal toplum denir.”

21 -Toplumsal-Siyasal Hayvan 21  Devlet, insanın kendine özgü yetilerini geliştirebilece ğ i tek ortam olarak gerek topluma, gerek bireylere iyi mutlu bir yaşam sa ğ lamayı amaçlar:  “Devlet denen siyasal toplum, yalnızca bir arada yaşamak de ğ il, soylu [erdemli] eylemlerde bulunabilmek içindir.”  Devlet, kendini oluşturan parçalardan ba ğ ımsız bir bütündür, do ğ anın yarattı ğ ı canlı bir varlıktır.  Böylece Aristoteles, toplumu bir canlıya, bir bedene benzeterek “organizmacı toplum” görüşüne ulaşır.

22 -Toplumsal-Siyasal Hayvan 22  Devletin bireye önceli ğ i nedeniyle, bireyin bilinçli kişili ğ i, toplumsal-siyasal kurumların nedeni de ğ il ürünüdür.  İ nsan, ancak polisin bir üyesi, yani bir yurttaş (polites) olarak kişili ğ ini geliştirip do ğ asını gerçekleştirebilir, tam anlamıyla insan olabilir.  Platon’da oldu ğ u gibi Aristoteles’te de ahlak ile siyasetin ayrılmaları söz konusu de ğ ildir.  Devlet ahlaksal varlıklar olan insanlardan kuruludur ve bunların mutlu bir yaşam sürmelerini kendine amaç edinmiştir. Bu yönüyle devlet ahlaksal bir organizmadır, bilinçle donatılmıştır.

23 Siyasal toplumsal hayvan 23  Aristoteles, insanların do ğ al bir yaşamı paylaşma yönünde do ğ al bir e ğ ilimleri olmalarına ra ğ men, yine insanların bencil arzuları tarafından çatışmalara sürüklenebilece ğ ini belirtir:  “Bundan dolayı, do ğ aları gere ğ i tüm insanlarda böylesi bir toplulu ğ a yönelik dürtü bulunmaktadır. Ancak, böylesi bir toplulu ğ u kuran ilk kişi, en üstün iyilerin nedenidir. İ nsan tekamül etti ğ inde hayvanların en iyisi olaca ğ ı gibi, yasa ve adaletten ayrıldı ğ ında da en kötüsü olur. Adaletsizli ğ in silahları ele geçirmesi en büyük musibet olaca ğ ından ve insanın basiret ile erdem adına do ğ uştan silahları oldu ğ undan, bunları birbirine tamamen zıt şeyler adına kullanması mümkündür. Erdemsiz insan, tüm hayvanların en ahlaksızı, en vahşisi ve de cinsellik ile yiyecek bakımından en kötüsüdür.”

24 - Yönetim Biçimleri 24  De ğ işik yönetim biçimlerinin olması, halkların birbirlerine benzemeyen psikolojik ve siyasal e ğ ilimlerinin yanında, insan topluluklarının farklı mutluluk arayışı içinde bulunmalarına da ba ğ lıdır.  Bundan başka ekonomik düzen, anayasanın alaca ğ ı biçimi belirlemede rol oynar.  Örne ğ in zenginliklerin orantılı bir biçimde eşitlenmesine do ğ ru gidiliyorsa, yönetim ister istemez demokrasiye do ğ ru yönelecektir.  Siyasal yapıyı belirleyen bir başka ö ğ e, iklimdir.

25 - Yönetim Biçimleri 25  So ğ uk ülke insanları olan Avrupalılar yürekli, fakat beceri ve akıl bakımından geri oldukları için özgür yaşarlar,  ama iyi, sürekli yönetimler kuramazlar.  Buna karşılık sıcak bölgelerde yaşayan Asyalılar zeki ve yaratıcıdırlar, ama yürekli de ğ illerdir ve istençleri eksiktir,  bu yüzden hep köle ve uyruk olarak kalırlar. Bu kimselere tiranlık rejimi uygun düşer.  Ilıman ülkede oturan Yunanlılar, hem zeki hem yürekli oldukları için en iyi siyasal kurumlara sahiptirler  ve özgür bir yaşam sürerler.

26 - Yönetim Biçimleri 26  Aristoteles’e göre Anayasa:  “her devlette bulunan erklerin da ğ ılımının, egemenli ğ in yerinin ve siyasal toplumun gerçekleştirmeyi amaçladı ğ ı hedefin belirlenmesi için benimsenen düzenleniş biçimi”  Bütün anayasalarda üç erk bulunur. Farklı anayasalarda bu erkler farklı biçimde düzenlenmişlerdir.  Sorunları topluca görüşüp düşünme,  oluşturulmuş bütün görevler ya da otoriteler ile bunların sayıları, nitelikleri, yetkilerinin sınırları ve seçilme yöntemleri,  yargı düzeni  Bugünkü dilde bunlara, yasama, yürütme ve yargı erkleri diyoruz.

27 - Yönetim Biçimleri 27  Aristoteles, yönetimleri (anayasaları) sınıflandırırken  ilk önce adalet ilkesini, hukuk kurallarına uyup uymama ilkesini, daha sonra da yönetimin amacı ilkesini ortaya atar.  İ lk sınıflandırma, yönetimlerin “do ğ ru” ve “yanlış” şeklinde ikiye ayrılmalarıyla oluşur:  “Ortak iyili ğ i amaçlayan anayasaların, mutlak adalete uygun olmakla do ğ ru oldukları açıktır; yalnız yöneticilerin iyili ğ ini amaçlayanlarsa yanlıştır. Onların hepsi do ğ ru olandan sapmalardır.”

28 - Yönetim Biçimleri 28  İ kinci bir sınıflandırma yapmak için iktidarı elinde bulunduranların sayısını ölçüt olarak kullanır.  Böylece yönetim biçimleri üçe ayrılır  Tekin yönetimi,  azın yönetimi,  ço ğ unlu ğ un yönetimi

29 Siyasal Düşünceleri - Yönetim Biçimleri 29 Böylece ilk üçü do ğ ru, di ğ er üçü sapma olan altı yönetim biçimi ortaya çıkar: 1. Ortak iyili ğ i amaçlayan tekin yönetimi: Monarşi. 2. Ortak iyili ğ i amaçlayan azınlı ğ ın yönetimi: Aristokrasi. 3. Ortak iyili ğ i amaçlayan ço ğ unlu ğ un yönetimi: Politeia. 4. Tekin çıkarını amaçlayan tekin yönetimi: Tiranlık. 5. Zenginlerin çıkarını amaçlayan azınlı ğ ın yönetimi: Oligarşi. 6. Yoksulların çıkarını amaçlayan ço ğ unlu ğ un yönetimi: Demokrasi.

30 30 Aristoteles: Yönetimin altı biçimi  Kim yönetiyor: Bir kişi, birkaç kişi/ço ğ unluk  Kim faydalanıyor: Yönetilenler ve yönetenler/sadece yönetenler

31 31 Yukarıdan aşa ğ ıya: Tiranlık, Oligarşi, Demokrasi

32 32  Yukarıdan aşa ğ ıya:  Krallık  Aristokrasi  Politeia

33 33

34 Siyasal Düşünceleri - Yönetim Biçimleri 34  Siyaset bilimi bu yönetimlerin tümüne kendilerini nasıl sürdüreceklerini göstermeli.  Aslında kendisi aristokrasiyi savunur. Halk teker teker bunlardan üstün de ğ ildir. Ama bir araya geldiklerinde üstünler. Bu nedenle iktidarı ço ğ unlu ğ a vermeli.

35 - Yönetim Biçimleri 35  Aristoteles’e göre, demokrasi ile oligarşinin karışımı olan politeia kurulabilir en iyi yönetimdir. (Karma anayasa anlayışı)  Bu rejimin do ğ ru, iyi olmasının nedeni onun orta yolu izleyen ve orta sınıfa dayanan bir rejim olmasındandır.  Orta sınıfa özgü meziyetler dolayısıyla, politeia her yerde kurulabilecek en iyi yönetim biçimidir.

36 Siyasal Düşünceleri - Yönetim Biçimleri 36 Kurulabilir en iyi devlet, sıradan insanlardan oluşmuştur. Burada erdemce mutlak olarak iyilerin bulunmamasından ötürü, Aristoteles her türlü azınlı ğ ın yönetimini reddetmiş ve iktidarın yurttaşlık iyili ğ ine sahip olan bir ço ğ unlu ğ un elinde bulunmasını ye ğ lemiştir.

37 İdeal Devlet 37  İ deal devletini kurmaya kalktı ğ ında, ço ğ unlu ğ un siyasal yaşama katılımı düşüncesini oldu ğ u gibi terk eder.  Çünkü ideal devlet yetkin bir devlettir, mutlak olarak iyi olan devlettir, dolayısıyla “iyi adam ile iyi yurttaşın bir ve aynı olmasını” içerir.  İ deal devlette, ahlaksal ve siyasal erdem arasında çelişki bulunmaz.  Mutlak olarak erdeme, boş zamanı bulunan küçük bir azınlık sahip oldu ğ una göre de yurttaşlar bunlardan oluşacak ve ideal devlet zorunlu olarak bir azınlık yönetimi olacaktır.

38 İdeal Devlet 38  İ deal devletin, en yüksek ahlaksal gelişmeyi gerçekleştirip genel mutlulu ğ u sa ğ layabilmesi için kendi kendine yeterlilik özelli ğ ine sahip olması gerekir.  Bu özellik yalnızca poliste bulunur.  İ deal devletini bir polis olarak tasarlayan Aristoteles, ilk olarak ideal devletin nüfusunu belirlemeye çalışır.  Ona göre ideal devletin nüfusu ne çok az ne de çok fazla olmalıdır; “kendi kendine yeterlili ğ in bütün gereklerini karşılayabilecek ve kolaylıkla denetlenebilecek kadar geniş olmalıdır”.  Devletin yersel büyülü ğ ü ve kapsamı açısından da durum aynıdır.  “ Bunlar yurttaşların kol eme ğ i harcamaları gerekmeden, özgür bir insana yaraşan, ama lükse varmayan bir yaşam sürmelerini olanaklı kılacak kadar olmalıdır.

39 İdeal Devlet 39  İ deal devletin hem yüreklilik hem de aklı gerektirmesi nedeniyle yalnızca Yunanlılar tarafından kurulabilece ğ i inancındadır.  İ deal toplum üç ayrı sınıftan oluşur:  Yurttaşlar,  topra ğ ı olmayan özgür üreticiler (köylüler, zanaatkarlar, tüccarlar ve işçiler),  köleler.  Bunlar arasında yalnızca yurttaşların erdemini geliştirecek boş zamanı olan özgür insanlar olduklarını kabul eder.  Topra ğ ı olmayan özgür üreticiler, erdemsiz olduklarından siyasal haklardan yoksun bırakılırlar.  Bu sınıflara bir de, köleler gibi üretimin belli aşamalarında çalıştırılan yabancılar (metoikos’lar) eklenmelidir.

40 İdeal Devlet 40  İ deal devlette iyi bir şekilde yerine getirilmesi gereken iki önemli iş vardır:  Savunma ve siyaset ile adalet sorunları hakkında görüşüp tartışma.  Her iki işle de yurttaşlar sınıfı ilgilenir.  Fakat aynı kişilerin iki görevde birden bulunmamalarını ö ğ ütler.

41 İdeal Devlet 41  Herhangi bir anayasanın en önemli yanı, Platon’un düşündü ğ ü gibi onun üyesi olacak kişilerin e ğ itimidir.  Do ğ a gençleri itaat etmeye, yaşlıları buyurmaya daha uygun kılar.  Bu yüzden, ideal devletin yurttaşlarının e ğ itimi, bir egemen sınıf (daha do ğ rusu üyeleri ilk önce yönetilmeye, zamanı geldi ğ inde de polisi yönetmeye yetenekli bir sınıf) yetiştirmeyi ve bunu sürekli yeniden üretmeyi amaçlar.


"Aristoteles 1. 2  Kaynaklar:  Mehmet Ali A ğ ao ğ ulları, Kent Devletinden İ mparatorlu ğ a, (beşinci bölüm), Ankara, İ mge Kitabevi yayınları, 2004." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları