Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

KAN TRANSFÜZYONU Prof. Dr. Teoman Soysal. Kan Ürünleri /Komponentleri Hücresel kan komponentleri(bileşenleri) Plazma ve Plazmadan elde edilen fraksinasyon.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "KAN TRANSFÜZYONU Prof. Dr. Teoman Soysal. Kan Ürünleri /Komponentleri Hücresel kan komponentleri(bileşenleri) Plazma ve Plazmadan elde edilen fraksinasyon."— Sunum transkripti:

1 KAN TRANSFÜZYONU Prof. Dr. Teoman Soysal

2 Kan Ürünleri /Komponentleri Hücresel kan komponentleri(bileşenleri) Plazma ve Plazmadan elde edilen fraksinasyon ürünleri

3 Donörden Alınan TAM KAN Eritrosit suspPlazmaRandom donör trombosit TDP Plazma Kriyopresipitat Koag.Faktör konstr. İmmunglobulin kons. Albumin Doğal inhibitörler Lökosit filtrasyonu Işınlanmış E.S Dondurulmuş E.S. Havuzlanmış trombosit susp SAGM ES Yıkanmış ES Işınlanmış TS lökositten fakir TS

4 Kan Komponentleri(bileşenleri) Hücresel kan komponentleri –Tam kan –Eritrosit içeren kan komponentleri –Trombosit içeren kan komponentleri –Granülosit konsantreleri –Kök hücre naklinde kullanılan kan komponentleri

5 Kan komponentleri Eritrosit içeren kan komponentleri –Tam kan / taze tam kan –Eritrosit suspansiyonu –Lökositleri azaltılmış eritrosit suspansiyonu –Yıkanmış eritrosit suspansiyonu –Dondurulmuş eritrosit suspansiyonu

6 Diğer Kan Ürünleri Plazma ve plazmadan elde edilen ürünler –Sıvı plazma / taze plazma/ –Donörün tekrar test edildiği plazma –Solvent deterjan ile işlenmiş plazma –Taze dondurulmuş plazma –Kriyopresipitat –Koagülasyon faktörleri –Iv Ig –Albumin vd

7 Kanın Elde Edilmesi Sağlıklı donörlerden elde edilir Normal kan sayımları ve kan basıncı Sorgulama Hacim : 450 ml +/- 10% Kan verme sıklığı : E: 5/yıl, K: 4/yıl not: 8 haftadan daha sık kan verilmez

8 SİTAFEREZ Plazma Trombosit Lökosit/alt grupları Granülosit Lenfosit Hematopoetik kök hücre gibi Eritrosit

9 Lenfosit Monosit Granülosit Trombosit eritrosit plazma Tromboferez donörü : Haftada ikiden sık veya yılda 24’den fazla tromboferez donörü olunamaz. Tam kan donörü 2 aydan önce tromboferez donörü olamaz. Tromboferez donörü 48 saatten önce tam kan donörü olamaz

10 Kanın saklanması ve banka kanında oluşan değişiklikler

11 Tam kan ve/veya eritrosit suspansiyonlarının saklanması Sıvı fazda saklama: –1-6 derece arasında –Depolama solusyonları (14-15 ml /100ml-kan) ACD: 3 hafta CPD : 3 hafta Saline,Adenin,Glukoz+mannitol: 42 gün CPDA-1: 35 gün Dondurularak saklama – - 65,-200 derecede, 10 yıl –Kriyoprotektan sıvıda saklanır –Kullanılmadan önce yıkanarak kriyoprotektan uzaklaştırılır –Yıkandıktan sonra 24 saatte kullanılmalıdır

12 Yıkanmış eritrosit suspansiyonları 24 saat içinde kullanılmalıdır.

13 Depolama sırasında kanda oluşan değişiklikler Eritrositlerde: –ATP, 2-3 DPG ve ozmotik direnç azalması –Hücre içi Na düzeyinde artış Plazmada: –Serbest Hb, H +, K +, NH 3 artar –Labil koag. Faktörleri azalır FV: 5-6 günde, FVIII 1-2 günde %80’in altına iner FXI: 7 günde %20’nin altına iner 24 saat sonra trombosit ve granülositlerin canlılığı çok azalmıştır.

14 Trombositlerin saklanması: –1-5 gün süreyle –Oda sıcaklığında –Işıktan koruyarak –Hareketli özel cihaz üzerinde saklanabilirler.

15 Kan Bileşenleri ve Transfüzyon İşlemi

16 Tam kan: –Toplam kan hacminin %25-30’unu aşan akut kanamalarda kullanılabilir. –Bir ünitesi Hb’i 1g/dl, Hct’i %3 arttırır Taze tam kan: –Exchange transfüzyon (y.doğan), ileri derecede renal yetmezlik veya karaciğer yetmezliği, şok, açık kalp cerrahisi? –Bir ünitesi Hb’i 1g/dl, Hct’i %3 arttırır Eritrosit suspansiyonu: –Oksijen taşıma kapasitesinin arttırılması gereken Çeşitli etyolojilere bağlı normovolemik anemiler masif olmayan posthemorajik anemiler –Bir ünitesi Hb’i 1g/dl, Hct’i %3 arttırır

17 Lökositleri azaltılmış eritrosit suspansiyonu –< 5x10 6 lökosit içeren eritrosit suspansiyonudur. Lökositler 3. Nesil filtrelerle uzaklaştırılır. Saklama öncesinde veya sonrasında laboratuar filtrasyonu şeklinde veya yatak başı filtrasyon yapılır. –Eritrosit transfüzyonu gereken bir olguda Febril reaksiyonların önlenmesinde Alloimmunizasyondan korunma amacıyla CMV enfeksiyonundan korunma amacıyla kullanılırlar Bu olgularda trombosit kullanılacaksa onlar da lökositten fakir olmalıdır.

18 Yıkanmış eritrosit suspansiyonu Plazma allerjenleri, trombosit ve hücre artıkları yıkama ile giderilir, lökosit miktarı azalır. Hazırlanan ürün 1-6 derecede 24 saatten fazla süre geçmeden kullanılmalıdır. Eritrosit transfüzyonu gereken bir olguda –Ciddi allerjik reaksiyonların önlenmesi –Komplemandan kurtulma amacıyla kullanılır –Ör: Anafilaktik reaksiyonların önlenmesi IgA eksikliği olan olgulara veya tartışmalı da olsa PNH olgularında yapılacak transfüzyonlar

19 Dondurulmuş eritrosit suspansiyonları Uzun süreli kan saklamak gerektiğinde başvurulan yöntemdir.(Lökositten fakir) Ör: Nadir kan grupları Askeri amaçlar, felaket durumları için saklama Kullanılmadan önce çözündürülüp yıkanması gerekir ve 24 saatte tüketilmelidir

20 Trombosit transfüzyonu amacıyla kullanılan kan komponentleri Random Donör Trombosit suspansiyonu –Random donör trombosit susp: 5.5 x trombosit içerir, –70 kg bireyde tromb. Sayısını 5-6 bin/mm3 arttırır. Havuzlanmış Trombosit susp : 6-8 random donör Tr. suspansiyonunun birleştirilmesi ile oluşur Aferez trombosit suspansiyonu –Tek bir donörden aferez yöntemi ile elde edilir. –3 x trombosit içerir, 70 kg bireyde trombosit Sayısını bin/mm3 arttırır. Lökositi azaltılmış trombosit suspansiyonları

21 Aferez trombosit suspansiyonlarının özellikleri Random donör trombositlerine göre 6-8 kat daha fazla trombosit içerirler Hasta daha az sayıda donör antijeni ile karşılaşır Alloimmunizasyon/enfeksiyon riskleri azalır Daha pahalıdır

22 Trombosit transfüzyonu endikasyonları Kemik iliği yetersizliği/infiltrasyonuna bağlı yapım eksikliği –Lösemi –MDS –Myelofibroz –Malign tm infiltrasyonu –Myelosupresyon –Aplastik anemi Trombosit yıkım artışı –Hipersplenizme bağlı trombositopeni –YDİP –Sepsis –İlaca bağlı trombositopeni –ITP ? (etkisi olmayabilir, yaşamsal riskli kanama varsa denenir) Trombosit fonksiyon bozukluğuna bağlı kanama Dilüsyonel trombositopeni (ör: Masif kan transfüzyonu ardından) Kardiyak by-pass cerrahisi

23 Trombosit transfüzyonu endikasyonları Trombositopenik olguda: Trombosit sayısı/mm3 Kanama/ameliyatTromb transf. Endikasyonu > Hayır Hayır < EvetEvet HayırHayır (eğer kanama/ateş/DIC/tromb disfonksiyonu varsa) Evet < Evet/Hayır Evet

24 Trombosit transfüzyonu Özel durumlar: –Trombotik trombositopenik purpura: kontrendikedir, sadece hayatı tehdit eden kanamalarda kullanılır –İmmun trombositopenik purpura : Rutin olarak transfüzyon yapılmaz, etkisizdir.Sadece hayatı tehdit eden kanamalarda kullanılması zorunlu olabilir. –Hipersplenizm: Verilen trombositler de dalakta göllenebilir.Trombosit transfüzyonunun etkisi beklenen düzeyde olmayabilir. –Septisemili veya Ampho-B kullanan olgularda trombosit transfüzyonunun etkisi beklenenden daha az olabilir. –Alloimmunize olgular: Trombosit transfüzyonu ile beklenen artış oluşmaz.

25 Trombosit transfüzyonu ABO uygun ürünlerin in-vivo etkinliği daha fazladır. Rh (D)- olgulara Rh (D)- ürün kullanılmalıdır veya anti -Rh(D) Ig uygulanması gerekebilir (ör: kadınlarda doğum sırasında oluşabilecek riskler)

26 Taze dondurulmuş plazma Tüm koagülasyon faktörlerini içerir, ml/ünite hacmindedir ABO uygunluk tercih edilir. Rh- kadına Rh+ plazma verilirse antiD uygula Çapraz karşılaştırma gerekmez ml/kg verilirse Faktör düzeyi %20-30 artar Kullanım endikasyonları Warfarin doz fazlalığı YDİP Karaciğer hastalığına bağlı kanama diyatezi Masif kan transfüzyonu İzole koag Faktör eksikliğinde spesifik faktör elde edilemez ise Trombotik trombositopenik purpura

27 Kriyopresipitat TDP nin 4-6 derecede çözündürülmesi sırasında oluşan çökeltinin ayrılıp daha sonra –30 derecede saklanan şeklidir. Fibrinojen,FVIII:C, vWF, FXIII, fibronectin içeriği zengindir ml plazma içinde depolanmıştır ünite F VIII, mg fibrinojen ve TDP’deki FXIII’ün % 20-30’unu içerir. ABO uyumu gerekmez Aşağıdaki durumlarda kanama tedavisi veya profilaksisi için kullanılır: Hemofili A ve vWH : Spesifik faktör elde edilemediğinde Hipofibrinojenemi –YDİP –Karaciğer yetmezliği –Karaciğer nakli –Doğumsal Disfibrinojenemi

28 Transfüzyon işlemi Gerçekten endikasyon varmı ? Ne tür ürün kullanılmalıdır ? Kaç ünite gereklidir ? Ne tür filtre kullanılmalıdır ? Kan ışınlanmalımıdır ?

29 Transfüzyon işlemi Kan grubu tayini ve çapraz karşılaştırma yapıldı mı? Kan ısıtılmalımıdır ? Transfüzyon hızı ne olmalıdır ? Kanın içine ilaç konmalımıdır ? Kanın etiket bilgileri, görünüşü, son kullanma tarihi gözden geçirildi mi ? Hastadan onay alındı mı ?

30 Transfüzyon reaksiyonları Akut Hemolitik Transfüzyon Reaksiyonu –En sık neden ABO uyuşmazlığıdır –Doğal Anti-A,Anti-B antikorlar IgM yapısındadır ve kompleman aktivasyonu yapabilirler. –İntravasküler hemoliz –Sıklık :≤ 1/25.000

31 Akut Hemolitik Transfüzyon Reaksiyonu Klinik: İlk ml ile, nadiren 1-2 saat sonra başlar. İnfüzyon yerinde ağrı, huzursuzluk,kızartı, Göğüs/bel ağrısı,dispne, bulantı-kusma,ateş, titreme, taşikardi, hipotansiyon,kanama, hemoglobinüri Akut renal yetersizlik, DIC, şok nedeni olabilir

32 Akut Hemolitik Transfüzyon Reaksiyonu Yapılması gerekenler: –Transfüzyon sonlandırılır –Hemoliz göstergeleri incelenirken kan basıncı ve idrar miktarı takip ve idame ettirilmelidir. –İntravenöz hacim genişleticiler kullanılmalı gerekirse vasopressörler eklenmelidir. –TA: >100mmHg, İdrar: >100 mL/saat olmalıdır –Kan/idrar örnekleri alınmalı ve torba tekrar incelenmek üzere ayrılmalıdır; kan grup analizleri, hemokültür, antikor tarama, renal fonksiyonlar, hemostaz göstergeleri gözden geçirilmelidir. –DIC ve renal yetersizlik varsa gereken tedaviler (replasman/hemodiyaliz vd) başlanır

33 Geç Hemolitik Reaksiyon Transfüzyondan 3-21 gün sonra ortaya çıkar. Sıklık: 1/2500 – 1/6000 Hafif bir ateş ve indirekt hiperbilirubinemi ve transfüzyondan beklenen yanıtın gözlenmemesi dikkat çekicidir.Bazen farkedilemez. Rh, Kidd vs alt grup uyuşmazlıklarından kaynaklanır ve genellikle ekstravasküler bir eritrosit yıkımı olur. Direkt Coombs testi + bulunur. Çoğunlıkla tedavi gerekmez

34 Febril Reaksiyonlar HLA veya trombosit ya da plazma proteinlerine karşı antikorlardan kaynaklanır.(sıklık % 0.5-3) Genellikle yaşamı tehdit etmez. Transfüzyon sırasında veya izleyen saatlerde ateş,titreme, taşikardi gibi belirtilerle seyreder. Önleme amacıyla; –Lökositleri azaltılmış kan ürünleri kullanımı ve –transfüzyon öncesinde antipiretik verilmesi önerilir. Genellikle reaksiyon olduğunda transfüzyona ara verilir ve hemolitik reaksiyon olmadığı kanıtlanmadıkça devam edilmez. Antipiretiklere yanıtlıdır.

35 Allerjik reaksiyonlar Sıklık: % 1-3 Neden:Alıcıda donör plazma proteinlerine duyarlılık Kaşıntı,ürtiker-anafilaksi arasında değişen tablo En korkulanı konj. IgA eksikliği olanlardır Korunma: –IgA eksikliği olanlara Yıkanmış eritrosit kullanımı IgA eksik ürün transfüzyonu Tedavi: Reaksiyon şiddetine/tipine göre; antihistaminik, kortikosteroid,adrenalin,sıvı desteği, solunum –dolaşım desteği

36 Kardiyojenik olmayan akciğer ödemi (Transfüzyona bağlı akut akciğer hasarı) TRALI Sıklık: 1/5000 Anti-lökosit antikorların varlığında lökositlerin pulmoner dolaşımda çökerek kapiler/endotel hasar oluşumuna yol açmalarından kaynaklanır. Ateş,dispne,göğüs ağrısı, hemoptizi, siyanoz, hipotansiyon ve akciğer ödemi tablosu oluşur. Solunum desteği gerekir.

37 Dolaşım yüklenmesi Kalp dolaşım sistemi yetersizliği olanlar Yaşlılar risk altındadır. Akut sol kalp yetersizliği tablosu oluşur. Tam kan yerine eritrosit susp. veya düşük hacimli transfüzyon tercih edilir. Transfüzyon hızı düşük tutulmalıdır. Tedavi: Diüretik, oksijen, vazodilatatör,kardiyotonik vs.

38 Transfüzyona Bağlı Graft versus Host Hastalığı Bağışıklığı baskılanmış konağa verilen lenfositlerin konak hücrelerine (deri/karaciğer/barsak) yaptığı reaksiyondur. Mortalitesi çok yüksektir. Aile içi /akrabalardan yapılan transfüzyonlar bu komplikasyon açısından risklidir. –Benzer HLA antijenleri için HLA homozigot donörden HLA heterozigot alıcıya transfüzyon GVHD nedeni olabilir. Önlemek amacıyla ; –İmmün yetersizlikli bireylere hücresel kan komponenti transfüzyonu öncesinde kan ışınlanmalıdır (≥ 2500 cGy) –immün yetersizlikli olmayan alıcılarda da aile içi transfüzyondan kaçınmalı veya aile içi transfüzyon yapılıyor ise kan ışınlanmalı

39

40

41 Bakteri Kontaminasyonu Kanın alınması/depolanması/taşınması vs sırasında kontamine olması Yıkanmış eritrosit suspansiyonunun zamanından geç kullanılması Tablo: Ateş,titreme, kusma, hipotansiyon, taşikardi, şok, DIC, ölüm Yapılacaklar: 1-Önlemek için: Kanın uygun şartlarda alınması, depolanması ve transfüzyonu 2- Transfüzyonun sonlandırılması,bakteriyolojik örnek alınması,antibiyotik uygulama, şok ve DIC ile mücadele

42 Diğer komplikasyonlar Hava embolizmi Transfüzyon hemosiderozu Posttransfüzyon purpura Pulmoner embolizm Yoğun kan transfüzyonu etkileri –Sitrat toksisitesi –Hiperpotasemi –Kanama diyatezi (dilüsyon etkisi)

43 Transfüzyonla bulaşan hastalıklar Hepatit ( C,B,A,D vd ) HIV HTLV CMV E-Barr HHV Creutzfeldt-Jakob veya varyant CJD (teorik) Parvovirus Malaria Lyme ? (belirlenen hasta yok) Chagas Babesiosis Sy Toxoplasma Batı Nil Virüsü


"KAN TRANSFÜZYONU Prof. Dr. Teoman Soysal. Kan Ürünleri /Komponentleri Hücresel kan komponentleri(bileşenleri) Plazma ve Plazmadan elde edilen fraksinasyon." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları