Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

PARA VE BANKACILIK Hafta 6 1. PARANIN TANIMI VE FOKSİYONLARI Para mal ya da hizmet karşılığı bir ödeme aracı olarak kullanılan hehangi bir nesnedir. Günümüzde,

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "PARA VE BANKACILIK Hafta 6 1. PARANIN TANIMI VE FOKSİYONLARI Para mal ya da hizmet karşılığı bir ödeme aracı olarak kullanılan hehangi bir nesnedir. Günümüzde,"— Sunum transkripti:

1 PARA VE BANKACILIK Hafta 6 1

2 PARANIN TANIMI VE FOKSİYONLARI Para mal ya da hizmet karşılığı bir ödeme aracı olarak kullanılan hehangi bir nesnedir. Günümüzde, para daha çok, kağıt para, madeni para ve banka mevduatlarından oluşur. Paranın ne oldupunu daha iyi anlayabilmek için paranın fonksiyonlarını incelemek gerekir. 2

3 PARANIN TANIMI VE FOKSİYONLARI Paranın 3 önemli fonksiyonu vardır. 1.Değişim(mübadele) aracı. 2.Değer ölçüsü olma. 3.Değer muhafazası. 3

4 PARANIN TANIMI VE FOKSİYONLARI 1. Paranın Değişim aracı Fonksiyonu Para mal ve hizmet alışverişinde bir değişim aracı olarak kullanılır. Paranın olmadığı zamanlarda insanlar ihtiyaçları için mal takası yapıyorlardı. Yani malı malla değiştiriyorlardı. Bir değişim aracı olarak paranın, taşınabilirlik, bölünebilirlik ve genel kabul görme özelliklerine sahip olması gerekir. Bu özellikleri ile para mübadeleyi ve ticareti hızlandırır. 4

5 PARANIN TANIMI VE FOKSİYONLARI 2. Paranın Değer Ölçüsü Olma Fonksiyonu Mal ve hizmetlerin değeri fiyatları ile ölçülür. Fiyat, para cinsinden belirlenir. Böylece, para mal ve hizmetlerin değerlerini ve aynı zamanda birbirlerinin göreli değerlerini belirler. Örnek: Bir çift ayakkabı 70 YTL ise, öte yandan bir gömlek 35 YTL ise.. bir çift ayakkabı 2 adet gömlek eder → 70/35 =2 gömlek. Veya 1 gömlek = ½ ayakkabı. Yani her malın bir diğerinin değeri cinsinden karşılığı vardır. Bu da PARA sayesinde olur. 5

6 PARANIN TANIMI VE FOKSİYONLARI 3. Paranın Değer Muhafazası Fonksiyonu İnsanlar gelirlerinin bir kısmını harcamayıp tasarruf ederler. Tasarrufları ile şimdi satın alabilecekleri mal ve hizmetleri ileri bir tarihte satın alabilirler. Örneğin, benim elimde para olduğu müddetçe ve bunu bugün harcamayıp sakladığımda, ilerde tekrar kullanmak istediğimde kullanabilirim.. Çünkü paranın değeri olduğu sürece istediğim zaman harcayıp mal veya hizmet alabilirim. Ancak fiyatlarda artış olmaması gerekir. Bunun için de parayı bankaya yatırıp karşılığında faiz alarak paranın değeri en azından muhafaza edilir. 6

7 PARANIN TANIMI VE FOKSİYONLARI 3. Paranın Değer Muhafazası Fonksiyonu (devam) Eğer faiz oranı fiyat artış oranı ise aynıysa en azından paranın değeri kaybolmamıştır. Örnek: Mevduat sahibi, parasını harcamayıp bankaya yatırıp 1 ay sonra %10 faiz alırsa ve fiyatlarda bu arada %10 arttıysa paranın değeri muhafaza edilmiş demektir. Ancak, fiyatlar %11 arttıysa para değer kaybetmiş, %9 arttıysa para değer kazanmış demektir. 7

8 PARANIN TANIMI VE FOKSİYONLARI Paranın üç fonksiyonu dışında bir rolü daha vardır. Para bir ekonomi politikası aracı olarak da kullanılır. Bu politikayı Merkez Bankaları (MB) uygular. -Ekonomide durgunluk varsa (işler durgun, işsizlik çok, işletmeler kapanıyor, mal stokları birikiyor..) o zaman genişletici para politikası uygulanır. Zira piyasada para miktarı artarsa, paranın fiyatı, yani FAİZler düşer, bu durumda yatırımlar ve tüketim artar. Piyasa canlanır. 8

9 PARANIN KISA BİR TARİHİ Takas: İlkel toplumlarda ticaret, malın mal ile değiştirilmesi şeklindeydi. İnsanlar kendi ürettikleri malları satın almak istedikleri mallar ile takas etmekteydiler. Eski toplumlarda, pirinç, buğday, tuz koyun, tütün gibi mallar para olarak kabul edilmişse de takas ile ticaretin maliyeti çok yüksek olduğundan birçok güçlüklerfle karfşılaşmışlar ve değişim aracı olarak parayı keşfetmişlerdir. 9

10 PARANIN KISA BİR TARİHİ İlk Madeni Paralar: D eğişim aracı olarak paranın, taşınabilirlik, bölünebilirlik özelliklerine sahip olması gereğinin anlaşılması ile madeni paraların kullanılmasına M.Ö. 7. yüzyılda başlanmış ve Libya, Yunan şehirlari be Roma İmparatorluğunda madeni para kullanımı önemli bir yer tutmuştur. 10

11 PARANIN KISA BİR TARİHİ D eğişim aracı olarak paranın, taşınabilirlik, bölünebilirlik ve dayanıklılık özelliklerine sahip olması gereğinin anlaşılması ile madeni paraların kullanılmasına M.Ö. 7. yüzyılda başlanmış ve önceleri Libya, Yunan şehirlari ve Roma İmparatorluğun’da daha sonra tüm dünyada madeni para kullanımı (bakır, gümüş ve altından) önemli bir yer tutmuştur. 11

12 PARANIN KISA BİR TARİHİ Kağıt Paranın Ortaya Çıkışı: Orta Çağ’ın sonlarına doğru, bazı İtalyan şehir devletlerinde sarraflar halkın altın ve gümüş paralarını kasalarda muhafaza ederek karşılığında altın ve gümüş paraların istenildiği an geri verileceğini belirten sertifikalar veriyorlardı. Zamanla, gümüş ve altın karşılığı sertifikalar para yerine kullanılmaya başlandı. Sarraflar, kendilerine teslim edilen gümüş ve altın paraların hepsinin aynı anda istenmediğini fark edip, bunların bir kısmını tüccarlara kredi olarak verip faiz almaya başladılar. 12

13 PARANIN KISA BİR TARİHİ Gümüş ve altın madeni paralardan taşınması daha kolay bu sertifikaların kullanımı yaygınlaştıkça sarraflardan bazıları bankacı konumuna ve bankacılık başladı. Bankalar tarafından hazırlanan ve 100% karşılığı olmayan bu sertifikalara banknot deniyordu. Banknot: gümüş ve altın madeni paralarla kısmen desteklenen kağıt paralar. Ancak, ekonomide belirsizlik ortamı oluştuğunda, insanlar ellerindeki banknotlara karşılık talep ettikleri kıymetli madeni parayı alamayınca, para basıp tedavüle sürme yetkisi bir merkez bankasına verildi. 13

14 PARA ARZININ TANIMLANMASI Ekonomideki para miktarı ne kadardır? Yani, para arzı nedir? Para arzının farklı tanımlamaları var. Dar anlamda M1, daha geniş kapsamda M2 vs.; M1 =Dolaşımdaki para +Vadesiz mevduat. (Temel Para arzı) M2 =M1+Vadeli Mevduat ( Resmi mevduat dahil değil ) M2Y=M2+Döviz Tevdiat Hesapları. M3=M2+Resmi Kuruluş Mevduatı+TCMB’deki diğer mevduat. M3Y=M3+DTH(Döviz Tevdiat Hesabı). 14

15 PARA ARZININ TANIMLANMASI Para arzının kapsamı genişledikçe likiditesi (paraya çevrilebilme özelliği) daha zor olan kalemler de d ahil edil mekte. Mesela vadeli mevduatı vadesiz mevduata oranla paraya çevirmek daha zor, vade sonunu beklemek lazım. Yukardakilerin yanısıra devlet tahvilleri ve yatır ı m fonları gibi tasarruf araçları da para arzı kapsamına dahil edilebilir. Bunlara Likit varlıklar (L) diyoruz. M1 den başlayıp L’ye gidildikçe nakite dönüştürmek zorlaşmaktadır. 15

16 PARA ARZININ TANIMLANMASI Bazı tanımlar; Dolaşımdaki Para: Dolaşımdaki (bankalardaki paralar dışındaki) kağıt ve madeni paralar. Vadesiz Mevduat: Resmi kuruluşların dışındaki tüm vadesiz mevduatlar. Bankalar vadezis mevduata hiç faiz vermez veya az bir faiz verebilir. Vadeli Mevduat: Resmi kuruluşların mevduatı dışındaki tüm vadeli mevduatı kapsar. Döviz Tevdiat Hesapları: Tasarruf sahiplerinin bankalardaki döviz hesaplarıdır. 16

17 PARA ARZININ TANIMLANMASI Kredi kartı para mıdır? Kredi kartı para değildir. Kredi kartı ile alış veriş yaparken, fatura ibraz edildiği zaman fatura karşılığının o kartı veren finans kuruluşuna ödeneceğine dair bir taahüttür ve ödeme günü geldiğinde, o miktarın ödenmesi gerekmektedir. Diğer bir deyimle, alış veriş anından ödeme gününe kadar, kartı veren finans kuruluşundan borç alınmış demektir. Kredi kartı para olmadığına göre para arz hesaplamasında yer almaz. Aynı şekilde, çek defteri para değildir. 17

18 BANKACILIK SİSTEMİ Bankacılık sistemi içinde, -Merkez bankası -Ticaret bankaları -Kalkınma ve yatırım bankaları yer alır. 18

19 BANKACILIK SİSTEMİ Her ülkenin Merkez bankası vardır.ABD’de Federal Rezerve Bank (Kısaca Fed denilir), İngiltere’de Bank of England, AB para politikalarını Avrupa Merkez Bankası(ECB) düzenler. Eurozone denilen Euro’nun kullanıldığı tüm ülkelerde(AB) para politikalarını tayin eder. Merkez bankası Bankaların Bankasıdır. Türkiyedeki Merkez Bankası TCMB’dir. Şimdi fonksiyonlarını görelim: 19

20 MERKEZ BANKASI VE FONKSİYONLARI Bir ülkenin para otoritesi, o ülkenin merkez bankasıdır. Kağıt ve madeni para basma yetkisi merkez bankasına aittir. Ülkenin altın ve döviz rezervlerini yönetmek merkez bankasının sorumluluğundadır. Merkez Bankasının 4 temel fonksiyonu vardır: 1.Ticari bankalara bankerlik yapmak 2.Devlet için bankacılık 3.Para piyasalarını düzenlemek 4.Para arzının kontrol etmek 20

21 MERKEZ BANKASI VE FONKSİYONLARI 1.Ticari bankalara bankerlik yapmak Merkez bankası ticari bankaların mevduatını kabul eder istenildiğinde başka bankalara transfer eder. Ayrıca likidite sıkıntısı çeken banklara kısa dönem(bazen bir gecelik) krediler açar. Bu krediler için uygulanacak faiz oranına reeskont oranı denir. 21

22 MERKEZ BANKASI VE FONKSİYONLARI 2.Devlet için Bankacılık: Devlet fonlarını merkez bankasında muhafaza eder ve harcamalarını bu fonları kullanarak yapar. Dolayı ile merkez bankası devletin giderlerini öder ve alacaklarını tahsil eder. 3.Para piyasalarını düzenlemek: Bankaların durumunu ve para piyasalarını takip eder, iflasları önlemeye çalışır, ticari bankalara karşılaştıkları zorluklarda yardımcı olur ve para piyasalarının ekonomiye en iyi şekilde hizmet vermesi için gerekli düzenlemeleri yapar. 22

23 MERKEZ BANKASI VE FONKSİYONLARI 4.Para Arzını Kontrol Etmek Hükümetin para politikası merkez bankası tarafından yürütülür. Para politikası para arzının azaltılması veya artırılması, yani faiz oranının yükseltilmesi veya düşürülmesi şeklinde olur. Merkez Bankasının para politikası araçları, - zorunlu karşılık oranı (disponsibilite ve munzam karşılık - reeskont oranı - açık piyasa işlemleridir. 23

24 Ticari Bankalar Ticari Bankaların temel fonksiyonu mevduat kabul etmek ve bu mevduatı paraya ihtiyacı olanlara borç vermektir. Ticari bankalar kendilerine yatırılan paralar için bir faiz öderler ve kredi şeklinde verdikleri borçlar için de bir faiz alırlar. Kredi faizleri mevduat faizlerinden fazladır. Karşılık Oranı: ticari bankalar kendilerine yatırılan mevduatın bir kısmını merkez bankasına rezerv (ihtiyat) olarak yatırmak zorundadırlar. Yatırılacak olan mıktara merkez bankası karar verir ve bu rezerv oranına zorunlu karşılık oranı veya kısaca karşılık oranı denir. 24

25 Kalkınma ve Yatırım Bankaları Firmaların yatırım için gereksinme duydukları uzun vadeli (biryıldan daha uzun) krediler almak için başvurdukları bankalar daha çok kalkınma ve yatırım bankalarıdır. Bu bankaların faaliyet göstediği mali piyasalar sermaye piyasaları diye adlandırılır. 25


"PARA VE BANKACILIK Hafta 6 1. PARANIN TANIMI VE FOKSİYONLARI Para mal ya da hizmet karşılığı bir ödeme aracı olarak kullanılan hehangi bir nesnedir. Günümüzde," indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları