Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

DEHİDRATASYON ve ORAL SIVI TEDAVİSİ Prof.Dr.Yücel Taştan Cerrahpaşa Tıp Fak. Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları ABD.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "DEHİDRATASYON ve ORAL SIVI TEDAVİSİ Prof.Dr.Yücel Taştan Cerrahpaşa Tıp Fak. Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları ABD."— Sunum transkripti:

1 DEHİDRATASYON ve ORAL SIVI TEDAVİSİ Prof.Dr.Yücel Taştan Cerrahpaşa Tıp Fak. Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları ABD

2 Dehidratasyon nedir ?  Dokuların gereksinimlerinin karşılanması ve dokularda biriken atık maddelerin atılması için dolaşım sistemi işlevlerinin normal olması gerekir. Bunun için damar içi sıvısının (plazma) belirli bir hacimde (efektif dolaşım hacmi) ve basınçta olması gerekir.  Efektif dolaşım hacminde bir azalma gelişmiş ise buna Dehidratasyon denir.

3  Çocuklarda dehidratasyonun en sık nedeni de AGE’dir.  En sık diğer neden yüksek ateştir  Akut ishalden ölümün en önemli nedeni dehidratasyondur.

4 Dışkıyla kaybedilen elektrolit miktarı (mmol/L) NaKClHCO3Glukoz Normal Kolera Erişkin Çocuk Enterit ORS (DSÖ1975)

5 DİKKAT  Çocuklar, özellikle de süt çocuklarının total vücut sıvıları ve ağırlıklarına (her kg) göre elektrolit gereksinimleri yetişkinlerden fazladır.Bu nedenle çocuklar dehidratasyona yetişkinlerden daha fazla eğilimlidirler.  Bu eğilimde çocukların gereksinimlerinin başka birileri tarafından karşılanması da önemli rol oynar.  Çocuklarda dehidratasyon acilen belirlenmeli ve 4-6 saatlik sürede gereksinimleri karşılanmalıdır.

6 Dehidratasyon tipleri  Serum Na+ veya ozmolaritesine göre dehidratasyon İzonatremik (izotonik) Hiponatremik (hipotonik) Hipernatremik (hipertonik)  Damar içi ve total vücut sıvı hacmine göre dehidratasyon İzovolemik Hipovolemik Hipervolemik

7 Dehidratasyon nedenleri A-Hipovolemik I-Sıvı alımı az Susuz kalma,anoreksi,hipotalamik hipodipsi II-Sıvı Kaybının artması  1-Hissedilmeyen kayıplar Terleme. Sıcak çarpması,  2-Osmotik Diürez Diabet,tedavide mannitol üre kullanma  3-Ozmotik olmayan diürez D.insipidus,hiperkalsemi,hipopotasemi, KBY, Batter,Orak hücreli anemi  4-Renal Kayıplar Adrenal yet,diüretik, Na kaybettiren nefropati  5-GİS kayıpları ishal, kusma,fistül,ileostomi  B-Normovolemik Paralitik ileus, Kalp yet, Nefrotik sendrom Siroz, Sepsis  C-Hipervolemik Kalp yet, Nefrotik sendrom Siroz

8 Damar içi ve total vücut sıvı hacmine göre dehidratasyon  A- Hipovolemik dehidratasyon En sık görülen tip Hem damar içi efektif dolaşım ve hem de total vücut sıvı hacmi azalmıştır  B-Normovolemik dehidratasyon Efektif dolaşım azalmış, total vücut sıvı hacmi normaldir  Hipervolemik dehidratasyon Efektif dolaşım azalmış fakat total vücut sıvı hacmi fazladır

9 Serum osmolaritesine göre sınıflama (Serum Osmolaritesi=2x[Na]+[glikoz/18 +üre/2.8]  A-İzo-osmoler(izonatremik) (%70-80) Na+ kaybı sıvı kayıplarıyla dengelidir. Sıvı kaybının %60’ı damar dışı, %40’ı damar içinden olur  B-Hiperosmoler(hipernatremik) (%10-20) Sıvı kaybı serum osmolaritesini sağlayan maddelerden daha fazladır Hücre düzeyinde dehidratasyon, beyinde büzüşme En sık hipernatremik dehidratasyon görülür  C-Hipo-osmoler (hiponatremik) (%10-15) Total sıvı kaybının %60-90’ damar dışı sıvıdır Na kaybı fazladır Beyin ödemi

10 Dehidratasyonun değerlendirilmesi  Kilo kaybı var mı ? Öykü. önceki ağırlığ Dehidratasyon derecesi% =[ önceki ağırlığı-güncel ağırlık) /önceki ağırlığı )X 100 Fizik muayene  Vücut sıvısında osmolarite düzensizliği? Serum Na+ düzeyi Serum K+  Asid-baz düzensizliği ? FM, Kan pH, pCO 2, Bikarbonat  Potasyum düzeyi?  Renal işlevler BUN, Kreatinin, İdrar dansite-osmolaritesi, TİT

11 Dehidratasyon derecesinin öngörülmesi Yakın zamandaki kilosu  GD iyi olmaması  Kapiller geri doluş zamanı>2 saniye  Mukozaların kuru olması  Göz yaşının kuruması  Nabız sayısı  Sistolik kan basıncı  Solunum  Deri turgorunun bozulması  İdrar çıkışı

12 Dehidratasyonun değerlendirilmesi Genel Durumiyi, canlıHuzursuz*Letarjik*,hipotonik veya bilinç kapalı* Gözlernormalçökükçok çökük, kuru Gözyaşıvaryok Ağız-dilıslakkuruçok kuru Suya ilgisiyokistekle su içiyor* İçemiyor* Turgornormalbozukçok bozuk dehidrate değil dehidrateağır dehidrate

13 HafifOrtaAğır AĞIRLIK kaybı % ml/kg % ml/kg >%10 >100ml Turgor Turgor N Turgoru boz. Turgoru çok boz GD-Süt Çocuğuİyi,bilinç açıkBilinç açık,letarjikBilinç kapalı -Büyük ÇocukSusuzHuzursuz,susuz Deri soğuk-terli, hipotonik NabızNHızlıHızlı-zayıf SolunumNHızlıHızlı-derin Fontanel-SÇNÇökükÇok çökük Sistolik KBNNDüşük TurgorNHafif azalmışAzalmış Göz yaşı Mukoza N Nemli Azalmış Kuru Yok Çok kuru İdrarNAzalmışÇok az KDZN 2sn>3sn

14 Dehidratasyon Skorlama Tablosu 0-Dehidratasyon yok, 1-4;orta,4-8 Ağır 012 Genel Durum iyi, canlıSusamış, huzursuz, letarjik, Uykulu,soğuk,komada veya değil GözlernormalHafif çökükçökmüş, kuru Gözyaşıvarazalmışyok Mukozalarıslakkuruçok kuru Sonuç0-D. değil1-4 hafif 4-8 agır

15

16 Ne zaman serum elektrolitleri ölçülmeli?  Çocuk daha önce sağlıklı ise Ağır dehidratasyonlularda (>%10) Hipertonik veya hipotonik sıvı alanlar Bilinç değişikliği olanlar  Bazı klinisyenler Sadece IV tedavi uygulanacak ise Kusma ve ishali olan tüm dehidrate çocuklarda  Daha önce bilinen hastalığı veya malnütrisyonu olanlarda

17 İzotonikHipotonikHipertonik Hücre içi sıvıAynıArtmışAzalmış Hücre dışı sıvıAzalmışÇok azalmışHafif azalmış Deri turgoruAzalmışÇok azalmışHafif azalmış MukozalarKuruHafif ıslakÇok kuru Bilinç durumu, Nörolojik bulgu Ağırsa koma Letarji Ağırsa koma, Konvülziyon Ağırsa Koma, Hiperirritabilite NabızHızlı Hafif hızlı TADüşükÇok düşükHafif düşük Serum Na <135>145 Osmolalite (mOsm/L) <280>310

18 Serum Na+ değerine göre dehidratasyon tipleri 1- İzonatremik 2-Hipernatremik 3-Hiponatremik

19 İzonatremik Dehidratasyon  Sıvı ve sodyum dengeli olarak kaybedilmiştir,  Serum Na+’u normaldir.  Total vücut Na+’ azalmıştır.

20 Hipernatremik Dehidratasyon (Na>145mEq/L)  Sıvı kaybı elektrolit kaybından fazladır  Hücre dışı sıvı göreceli olarak iyi korunmuştur  Dehidratasyon derecesi genellikle öngörülenden fazladır Deri kuru ve sıcak Mukozalar kuru Aşırı su isteği MSS belirtileri

21 Klinik; Hipernatremik Dehidratasyon (Na>145 mEq/L)  Sıvı kaybı elektrolit kaybından fazladır  Hücre dışı sıvı göreceli olarak iyi korunmuştur  Dehidratasyon derecesi genellikle öngörülenden fazladır Deri kuru ve sıcak Mukozalar kuru Aşırı su isteği MSS belirtileri

22 Klinik; Hiponatremik dehidratasyon  Ön planda şok belirtileri vardır. Deri soğuk, terli Hipotansiyon  MSS (konvülziyon) ve kas iskelet sistemi belirtileri eşlik eder  Kronik gelişir ise belirtiler siliktir

23 Hiponatremik dehidratasyon (Na+ <135mEq/L )  Üç mekanizmayla gelişir Total Vücut Na+ çok fakat Total vücut sıvısı göreceli olarak az kaybedilmiştir Total Sıvı artmış fakat Total-Na normaldir Hem Total Sıvı hem de Total-Na artmıştır fakat sıvı, Na’dan daha fazla artmıştır

24 Tarihçe  1830-İlk yayınlar- Jaenichen T. Gazette Med Paris 1830 O'Shaughnessy WB. Lancet 1830  1832-İlk İV tuzlu solusyon Latta T.Lancet 1832  1930-Hartman’s solusyonu  1940-İlk ORS Harrison ve Darrow  1950-Kolera’da İV tedavi  1960-Bengaldeş-Hindistan’da Kolerada İV tedavi  1960-ORS-şeker Phillips RA. Fed Proc1964  Kolerada ORS başarılı-Daka ve Kalküta  1975-WHO-OES, (WHO ve UNICEF)

25 Ağızdan sıvı tedavisinin temeli  İshalde barsak mikrovillüslarında Na+, glikoz ve aminoasitlerin aktif transportu bozulmamıştır  Hücre ile interstisyel sıvı arasında Na+-K+ değişiminde rol alan Na+ K+ ATPase pompası ( bazoletaral membran ) da bozulmamıştır

26 İdeal ORS’nin özellikleri ne olmalı ? (DSÖ)  Karbonhidratlardan glikoz mmol/L, glikoz polimerleri 50gr/L olmalıdır  Sodyum (WHO sıvısında) Na+90 mmol/L Rehidratasyon (kayıpların tedariki) mmol/L İdame mmol/L  Potasyum 20 mmol/L  Bikarbonat 30 mmol/L (veya sitrat 10 mmol/L)  Klor 80 mmol/L  Glukoz/Na+ oranı 1/1 (<2/1)  Osmolarite <290 mOsm/L

27 ORS tedavisinin ilkeleri  Dehidrate olmamış çocuğa gerekmez  Hafif, orta ve zorunlu kalındığında ağır derecede dehidrate çocuğun tedavisinde  Hastahane şartlarında (veya sağlık ocağı)  Çok zorunlu olmadıkça evde kullanılmamalı  Yanıt alınamazsa İV SIVI TEDAVİSİNE geçilmeli

28 Dehidrate çocukta ORS tedavisi  Rehidratasyon (GÖZLEMDE) Hafif dehidrate 50 mL/kg/4-6 s Orta dehidrate 100 mL/kg/4-6 s Ağır dehidrate mL/kg/4-6 s Rehidratasyondan sonra BESLENME (anne sütü veya mamayla besleniyorsa) hemen başlanmalıdır  İdame ( o rta derecede dehidratasyonlularda ishal durana kadar ) 100 mL/kg/24 s (HİPOTONİK SIVI) Dışkı miktarına eşit ORS verilmeli, hesaplanamıyor ise 10-15ml/kg ORS/s eklenmelidir Evde sürdürülebilir, ağırlaşırsa tekrar gözlem Beslenme devam ettirilmeli ve su verilmelidir

29 ORS’inin faydaları  Orta ve ağır hipotonik veya hipertonik dehidratasyonlu çocuklar ORS ile tedavi edilebilirler  İntravenöz tedavi gereksinimini azaltır.  ORS, ishal nedeniyle kaybedilen çocukların sayısında çok büyük oranda düşmeye neden olmuştur  Oral rehidratasyon sıvısı (ORS) dünyada 1.8 milyon olan ishale bağlı ölüm sayısını 1.3 milyon düzeylerine çekmiştir.

30 Parenteral sıvı tedavisinin endikasyonları  Ağır dehidratasyonu olup Periferik dolaşımı bozuk-şokta olanlar Yaşı <6 aylık olanlar Premature olanlar  Kronik hastalığı olanlar 3aydan küçük ateşi >38C, 3-36 ay ateşi>39C Kanlı dışkı Bilinç kaybı olanlar İdrar çıkışı iyi olmayanlar,  Oral sıvı alımı yeterli olmayanlar Dışkı miktarı 10mL/kg/saat, inatçı kusma??? İleus şüphesi olanlar  Sıvı alımına rağmen; Kilosu artmayan veya kilo kaybedenler  Monosakkarid entoleransı olanlar

31 ORS’nin yan etkileri  DSÖ-ORS dehidrate olmamış çocuklara ve gereksiz yere aşırı kullanılırsa hipernatremiye yol açabilir.  ESPGHAN bu nedenle çocuklarda kullanılacak ORS’nin Na içeriğinin 60 mEq/L olmasını önermiştir.

32 ORS tedavisinin etkisiz veya uygun olmadığı durumlar  AĞIR DEHİDRATASYON  PARALİTİK İLEUS  ŞİDDETLİ VE TEKRARLAYAN KUSMA  ŞİDDETLİ İSHAL

33 ORS tedavisinin IV tedaviye üstünlüğü var mıdır?  Elektrolit absorbsiyonu yavaş ve dengeli olur  ORS ucuz  IV tedavi komplikasyonları yok  Elektrolit düzeylerinin ölçülemediği durumlarda kullanılabilir.  Çocuk susuzluk derecesine göre ihtiyacını kendi belirler.  Personel ihtiyacı azalır.

34 İshal tedavisinde YANLIŞLIKLAR SıvıCHO g/L Na mmol /L CHO/NaK mmol/L Baz mmol/L Ozmol mOsm/L Kola Elma suyu Tavuk suyu DSÖ1975 DSÖ2002 DSÖ

35 TEMİZ ÇEVRE TEMİZ SU TEMİZ BESİN


"DEHİDRATASYON ve ORAL SIVI TEDAVİSİ Prof.Dr.Yücel Taştan Cerrahpaşa Tıp Fak. Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları ABD." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları