Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Onarım, yara iyileşmesi

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Onarım, yara iyileşmesi"— Sunum transkripti:

1 Onarım, yara iyileşmesi
Hücre rejenerasyonu, Bağ dokusu ile skarlaşma,fibrozis,fibroplazi Onarım inflamatuar değişiklikler başlar başlamaz başlar, hücre proliferasyonu, differansiasyonu, ekstraselüler matriks depolanmasını içeren birçok olayı içerir

2 Onarım (reparasyon) Zedeleyici etken bir mikroorganizma ise bu etkenin yok edilmesi Değilse zedeleyici kuvvetin doku lehine çevrilerek olayın nötralizasyonu tamamlanmadan tam etkili olamaz

3 Rejenerasyon En önemli düzenleyici kontrol istirahat evresindeki (G 0) hücrelerin uyarılarak hücre siklusuna katılmasıdır

4 Hücre siklusu ve diferansiye hücre tiplerinin proliferatif gücü
Hücre siklusu G1(mitoz öncesi), S, G2 ve M evrelerinden oluşur İstirahatteki hücreler G0 evresindedir Hücreler rejenerasyon kapasitesi ve hücre siklusu ile ilişkilerine göre üç gruba ayrılır

5 Bu üç grup hücre Sürekli çoğalan “labil” hücreler, deri, ağız boşluğu, vajen-serviks ÇKYE, uterus, tuba uterinalar,sindirim kanalının kolumnar epiteli, ürotel, dalak, lenfoid sistem, hematopoetik doku hücreleri, dış salgı kanallarını döşeyen mukoza hücreleri (tükrük bezleri, pankreas, safra kanalı eitel hücreleri gibi) Stabil hücreler, G0 evresinde bulunan, düşük çoğalma kapasiteli hücrelerdir (krc, böbrek, pankreas parankim hücreleri, endotel hücreleri, fibroblast, düz kas) Bölünmeyen “permanant” hücreler (sinir, çizgili kas hücreleri)

6 Hücre büyümesinde moleküler olaylar
En önemli mediatörler polipeptit büyüme faktörleridir(parakrin etki veya serumda dolanırlar) Büyüme faktörleri protoonkogen ekspresyonlarıyla hücre proliferasyonunu uyarır Protoonkogenlerin, onkogenlere dönüşümü ile kanserdeki kontrolsüz hücre büyümesi ortaya çıkar Bu nedenle, normal ve anormal hücre proliferasyonu benzer yollar izler

7 İlgili proteinler ve moleküler olaylar
Ligan reseptör bağlama, büyüme faktörleri hücre yüzeyi ve hücre içindeki reseptörlere bağlanır Reseptör aktivasyonu, hücre içi tirozinkinazlar uyarılır spesifik tirozinlerin otofosforilizasyonu sinyal kaskadı veya diğer proteinlerin yapımı Sinyal transdüksiyonu ve ikinci uyarıcılar 1.GTP bağlayan proteinler (G ve ras ailesi proteinleri) 2.Fosfolipaz C-gama sonuçta hücre içi kalsiyum artar ve hücre içi protein fosforilasyonu sağlanır proteinlerin fosfatazlardan ayrılması ile sinyal transdüksiyon sona erer

8 İlgili proteinler ve moleküler olaylar
Transkripsiyon faktörleri, MAP kinaz ve ikinci uyarıcılar büyüme sinyallerini nükleusa taşır büyüme düzenleyici genler uyarılır(myc, fos ve jun gibi) DNA sentezi ve hücre bölünmesini düzenleyen transkripsiyon faktörlerinin kodlanması Hücre siklusu ve siklinler Hücrelerin siklusa girmesi ve ilerlemesi siklinlerin hücre içi yoğunluğu ve aktivitesi ile kontrol altındadır Siklinler siklin bağımlı kinazlarla aktive bileşikler oluştururlar Aktif kinaz protein fosforilasyonu sağlar DNA replikasyonu ve mitoz gerçekleşir Geri kalan siklinler etkilerini yitirir ve hücreler mitoza giremezler

9 Büyüme inhibisyonu Kontakt inhibisyon Tümör süpressör genler TGFBeta, TNF

10 Büyüme faktörleri Bu polipeptid mediatörler Büyümeyi uyarır,
Onarım ve yara iyileşmesinde önemli olan *Hücre hareketi, *Kontraktilitesi, *Diferansiasyonunu etkiler. Etkileri otokrin, parakrin ve endokrin olarak gerçekleşebilmektedir

11 Yara iyileşmesinde ana büyüme faktörleri
EGF veya TGF-alfa PDGF b-FGF TGF-beta VEGF IL-1 ve TNF Anjiogenezis + ++ Kemotaksis Monositler Fibroblastlar Endotel hücreleri - Proliferasyon +/- 0veya- Kollajen yapımı Kollajen sekresyonu O:etkisi yok, +/-: doz bağımlı etki

12 Ekstraselüler matriks ve hücre-matriks etkileşimi
ECM, hücrelerin adezyonunu, büyümelerini, hareketlerini ve diferansiasyonunu düzenler Onarım için ECM intakt olmalıdır ECM, fibröz yapısal proteinler (kollajen ve elastin) interstisyel matriksden oluşur, İnterstisyel matriks epitel, endotel ve düz kas hücreleri çevresinde organize bazal membran (BM) oluşturur BM, epitel dokunun düzenli yenilenmesi için gereklidir

13 Ekstraselüler matriksin 3 komponenti bulunur
1.Kollajen, 18farklı kollajen tipi bulunmaktadır Tip I, III, V kollajen, fibriler yapıdadır Tip IV kollajen, fibriler değildir ve bazal membran komponentidir

14 2.Adhesiv glikoproteinler
ECM komponentlerini ve hücrelerini birbirine bağlayan proteinlerdir (fibronektin, laminin, trombospondin gibi) Fibronektin, fibroblastlar, monositler, endotel hücrelerince sentezlenir. ECM komponentlerine ve hücre integrinlerine bağlanırlar İntegrinler, epitelyal ve mezankimal hücrelerdekiler ECM’ e bağlanabilirler. Bu etkileşimler sonrasında hücre hareketi, proliferasyonu ve farklılaşması etkilenir

15 Ayrıca fibronektin, büyüme faktörlerinin belirli hücreler (fibroblast ve endotel gibi) üzerine olan proliferatif etkisinin duyarlılığını arttırırlar Proteoglikanlar, ECM yapı ve permeabilitesinin düzenlenmesine yardım eder. Hücre membran proteinlerine integre olarak hücre büyüme ve diferansiasyonunu yönetir.

16 Bağ dokusu ile onarım İltihabi granülasyon dokusu
Yumuşak, pembe, granüllü görünüm Fibroblastlar ve yeni kapiller ağın(anjiogenesis) yataklandığı ECM ile karakterlidir

17

18 Plazma hücreleri

19 PMNL’ ler: Nötrofil ve eozinofiller

20

21 Granülasyon dokusu Üç komponenti bulunur
*Yeni kan damarlarının oluşumu *Fibrozis *Skarın matürasyon ve organizasyonu

22 Anjiogenezis (neovaskülarizasyon)
4 genel basamaktan ibarettir *Ana damar bazal membranının proteolitik parçalanması *Anjiojenik uyarıya doğru endotel hücre göçü *Endotel hücre proliferasyonu *Kapiller tüp içinde bu hücrelerin organizasyonu ve transitozis Bazal membrandaki proteoglikanlara bağlı VEGF ve b-FGF anjiogenezi uyarırlar Endotel hücreleri ile laminin etkileşimi de olayı uyarır

23 Fibrozis (fibroplazi)
Granülasyon dokusunda yeni damarlar ve gevşek ECM çatısı içinde gelişir. 2 aşamalıdır *Fibroblastların göçü ve proliferasyonu *ECM nin depolanması Aktive endotel hücreleri ve iltihap hücrelerinden salınan büyüme faktörleri olayı uyarırlar Örn. Kollajen yapımılökositler ve fibroblastlarca salgılanan büyüme faktörleri (PDGF, b-FGF, TGF-Beta) ve sitokinler(IL-1, THF) gibi çok sayıda molekülle uyarılmaktadır

24 Granülasyon dokusu İyileşme ilerledikçe fibroblast ve yeni damarların sayısı azalır, ECM depolanması artar Kollajen yapımı iyileşen yaranın gücünü sağlar Kollajen birikimi sentezinin artışı yanında yıkımının azalmasına da bağlıdır Sonuçta granülasyon dokusu inaktif iğsi fibroblastlar, yoğun kollajen, elastik doku parçaları ve diğer ECM komponentlerine dönüşür

25 Skar taslağı oluşumu Kollajenler ve diğer ECM komponentleri çinko iyonlarına bağımlı metalloproteinaz ailesi ile parçalanır Metalloproteinazlar, Tip I, II, III kollajeni parçalar Jelatinazlar, tip IV kollajen ve fibronektini parçalar Stromelizin, proteoglikanlar, laminin, fibronektin ve amorf kollajeni katabolize eder

26 Skar taslağı oluşumu Bu enzimler çeşitli fibroblastlar, makrofajlar, nötrofiller, sinovial hücreler ve bazı epitel hücrelerince salgılanır Yapım ve salgılanmaları büyüme faktörleri, sitokinler ve fagositik uyaranlar tarafından düzenlenir Metalloproteinazların güçleri sıkı kontrol altındadır. İnaktif prekürsör halinda salgılanır. Önce aktive olmaları gerekir Bu aktivasyon, yalnızca zedelenme alanındaki HOCl, proteazlar (örn. Plazmin) ile sağlanır

27 Skar taslağı oluşumu Kollejenazlar, ek olarak mezankimal hücrelerde yapılan inhibitör metalloproteinazlar ile (TIMPs) hızla inhibe olur İltihap ve yara iyileşme alanında, kollajen parçalanması debritmana ve onarım için gerekli olan bağ dokusu taslağının oluşumuna yardım eder Kollajenazlar ve inhibitörleri yara iyileşmesinde geçici olarak düzenlenir

28 Yara iyileşmesi 1.İlk zedelenmede akut iltihabi reaksiyon uyarılır
2.Parankim hücre rejenerasyonu 3.Parankim ve bağ doku hücrelerinin göç ve proliferasyonu 4.ECM proteinlerinin yapımı 5.Parankimal elementlerin yeniden düzenlenmesi 6.Bağ dokusu taslağı ile yara gücünün sağlanması

29 Primer yara iyileşmesi
Temiz, enfekte olmayan cerrahi insizyonun iyileşmesidir 1. gün, pıhtılaşmış kan, insizyon kenarında nötrofiller görülür. Epidermis bazal hücrelerinde mitoz artışı olur, dermis boyunca da göç ederler. Bazal membran komponentleri de depolanır 2-3.gün, Makrofajlar ve granülasyon dokusu nötrofillerin yerini alır. Kollagen lifler insizyon kenarlarında belirir. Epitel hücre çoğalması sürer 4-5. gün, İnsizyon mesafesi granülasyon dokusu ile dolar. Neovaskularizasyon en üst düzeye çıkar. Kollagen lifler sayıca artar ve köprüleşmeye başlar. Epidermal hücreler olgun yapıyı kazanır.

30 Primer yara iyileşmesi
İkinci hafta, kollajen birikimi ve fibroblast birikimi devam eder. Lökosit infiltrasyonu, ödem, artan vaskularite azalır Birinci ay, skar büyük ölçüde iltihap hücrelerinden yoksun bağ dokusu içerir, normal epidermisle örtülür. Harap olan deri ekleri tümüyle kaybolur. Yara yüzey direnci artar

31 Sekonder yara iyileşmesi
Doku defekti, nekrotik debri, eksuda ve fibrin volümü fazladır. Zedeleme gücü yüksek yoğun iltihabi reaksiyon görülür Daha fazla granülasyon dokusu oluşur. Bu da daha büyük skar doku kitlesi gelişimi ile sonuçlanır Yara büzüşmesi fenomeni önem kazanır. Bu fibroblastlardan gelişen myofibroblastlarla olur

32 Yara direnci Birinci haftada yara direnci normalin yalnızca % 10 u kadardır Direncin geri kazanılması kollajen yapımı sonucudur 3 ayda ortalama normalin %70-80’ ine ulaşır ve genelde bu noktanın ötesine geçmez

33 Onarımın patolojik yönleri
İltihap Beslenme ( protein ve Vit C yetersizliği) Glukokortikoidler, kötü yara direncine neden olurlar Mekanik faktörler Yetersiz perfüzyon Yabancı cisimler

34 Doku ve hücre tipi (labil, stabil, permanant)
Zedelenme yerleşimi, rezolüsyon veya organizasyon ile iyileşme Keloid Romatoid artrit, pulmoner fibrozis, siroz gibi hastalıklarda, fibrogenezis devamlı uyarılır

35 Ülser tabanı:İltihabi GRANULASYON DOKUSU aktive
fibroblastlar, şişkin endotel hücreleri ve başlıca LENFOSİTLERDEN oluşan iltihabi hücreler

36 Ülser duvarında, serozaya kadar fibröz bağ dokusu gelişimi

37 “GRANULASYON DOKUSU” Ülserin tabanında “GRANULASYON DOKUSU”

38 Midenin serozal yüzeyi

39 İltihabi granulasyon dokusu

40 İltihabi granulasyon dokusu:Kapiller damar-
lar,fibroblastlar,ekstravaze eritrositler

41 “SKAR”=İz=Nedbe Fibröz yumuşak doku SKAR oluşumu(Trikrom boyası)

42 Kronik granulomatöz hastalık
Kronik granulomatöz iltihap İltihabi granülasyon dokusu


"Onarım, yara iyileşmesi" indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları