Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Prof. Dr. Neşe Saltoğlu Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları AD.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Prof. Dr. Neşe Saltoğlu Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları AD."— Sunum transkripti:

1 Prof. Dr. Neşe Saltoğlu Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları AD

2 İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Hastane Enfeksiyon Kontrol Komitesi Talimatları 1/1-El Hijyeni ve Eldiven Kullanımı Talimatı 2/1-İzolasyon Önlemleri Talimatı 3/1-Metisiline Dirençli Staphylococcus aureus (MRSA) Kontrolü İçin Koruyucu Önlemler Talimatı 4/1-Vankomisine Dirençli Enterekokların (VRE) Kontrolü İçin Koruyucu Önlemler Talimatı 5/1-Çok İlaç Dirençli Gram Negatif Çomak İnfeksiyonları Kontrolü Talimatı5/1-Çok İlaç Dirençli Gram Negatif Çomak İnfeksiyonları Kontrolü Talimatı 6/1-Sterilizasyon/Dezenfeksiyon Talimatı 7/1-Endoskopik Cihazların Dezenfeksiyonu/Sterilizasyonu Talimatı7/1-Endoskopik Cihazların Dezenfeksiyonu/Sterilizasyonu Talimatı 8/1-Cilt Antisepsisi Talimatı8/1-Cilt Antisepsisi Talimatı 9/1-Otoklav - "Flash" Programı Kullanım Talimatı

3 Hastane genelindeki sterilizasyon/dezenfeksiyon uygulamaları için sterilizasyon yöntemlerini,dezenfektan seçimi ve dezenfektanların kullanım ilkelerini belirlemektir. 2. KAPSAM Hastanedeki tüm birimleri ve çalışanları kapsar. 3. TANIMLAR TEMİZLİK : Kir ve organik artıkların fiziksel olarak uzaklaştırılması STERİLİZASYON : Tüm canlı organizmaların uzaklaştırılması veya inaktivasyonu

4 DEZENFEKSİYON : Sporlu bakteriler dışındaki mikroorganizmaların cansız ortamdan elimine edilmesi Yüksek seviye dezenfeksiyon : Tüm vejetatif bakteriler, virüsler ve mantar sporları ile bakteri sporlarınınbir kısmının eliminasyonu Orta seviye dezenfeksiyon :Tüberküloz etkenleri ve diğer vejetatif bakterilerle virüs ve mantarların çoğunun inaktive edilmesi Düşük seviye dezenfeksiyon :Tüberküloz etkenleri ve zarfsız virüslere etkisiz olan, ancak bir kısım vejetatif mikroorganizmaları inaktive edebilen dezenfeksiyon seviyesi Dekontaminasyon : Kontamine malzemenin temizlik, dezenfeksiyon veya sterilizasyon ile kullanıma elverişli hale getirilmesi

5 Dezenfeksiyon Dezenfeksiyon cansız ortamlar, eşya ve aletler üzerinde uygulanan bir işlemdir. Sporlu bakteriler dışındaki mikroorganizmaların cansız ortamdan elimine edilmesi amaçlanır.

6 Antiseptikler Vücut yüzeylerine Yaralara Cerrahi girişim uygulanacak vücut bölgelerine doğrudan uygulanan Vejetatif patojenleri öldüren veya üremelerini durduran kimyasal maddeler

7 Dezenfeksiyonun temel kuralları: Ön temizlik Dezenfekte edilecek madde temiz ve kuru olarak dezenfektana konulmalı Dezenfektan GÜNLÜK hazırlanmalıdır. Etkin konsantrasyon sağlanmalı Yeterli temas süresi Etki süresi öğrenilmeli ve bu süreye mutlaka uyulmalıdır.

8 İYİ DEZENFEKTANIN ÖZELLİKLERİ Güçlü ve geniş spektrumlu olmalı Etkisi hemen başlamalı ve olabildiğince uzun sürmeli Organik maddelerin varlığında da aktif kalabilmeli Normal ve farklı sıvılarda kimyasal etkisini kaybetmemeli Kolay bulunabilir olmalı Çözücüde kolay erimeli Kokusuz ya da hoş kokulu olmalı Renksiz olmalı, yüzeyleri boyamamalı Toksik etkisi olmamalı

9 Dezenfektan seçiminde dikkate alınacak noktalar Etkinlik Zararsızlık Kullanıcıya / hastaya güvenliği Çevreye Alet uyumu Stabilitesi Mükerrer kullanılabilme ve bunun süresi Kullanım kolaylığı Maliyeti

10 Dezenfektanlara direnç En dirençliden azalan sırayla Prionlar Bakteri sporları Protozoon kistleri Mikobakteriler Küçük zarfsız virüsler Mantarlar Vejetatif bakteriler Zarflı virüsler

11 Tıbbi malzemelerde dezenfeksiyon yönteminin seçimi, araçların infeksiyon riski düzeyine göre belirlenir. kritik, yarı kritik kritik olmayan

12 Kritik araçlar Normalde steril olan dokulara, vücut boşluklarına ve vücut sıvılarına doğrudan temas edenlerdir. Cerrahi aletler, damar içi kateterler, laparaskop, artroskoplar, implantlar Bu aletler ya disposibldır ya da ısı ile sterilize edilirler gaz sterizanlar (etilen oksit, gaz plazma yöntemi). Isıya dayanıksız aletlerde ise %2 gluteraldehit

13 Yarı-kritik araçlar Mukoza zarına temas eden ancak vücuda penetre olmayanlar. Yarı kritik araçların dezenfeksiyonunda bakteri sporlarının dışında tüm mikroorganizmaların öldürülmesi amaçlanır, sporların bir kısmı harap olmaktadır. Sterilizasyon ya da yüksek düzey dezenfeksiyon uygulanır. Fleksibl fiberoptik endoskop, laringoskop, vajinal speküller, anestezi solunum sirkülasyon aletleri,

14 Kritik olmayan araçlar ve maddeler Kişi ile direkt temas etmeyen ya da ancak sağlam deri ile temas eden aletler EKG elektrodları, tansiyon aletleri, steteskop Bakterilerin vejetatif şekilleri ve lipid içeren virusların öldürülmesi sağlanır. Düşük düzeyli dezenfektanlar kullanılır. Deterjanlı suyla temizlik yeterli (Yatak çarşafları) Hastanın vücut çıkartıları ile kontaminasyon söz konusu ise dezenfektan maddeler uygulanır.

15 Dezenfektanlar Yüksek düzey, orta düzey düşük düzey dezenfektanlar

16 Yüksek düzey dezenfektanlar Formaldehid %0.4-5 fenol bileşikleri % 7.35 hidrojen peroksit perasetik asit, % 2-3 gluteraldehid, % 0.55 ortofitaldehit İodoforlar Na hipoklorit (1000ppm serbest klor) Tüm vejetatif bakteriler, mikobakteriler, virüsler ve mantar sporları ile bakteri sporlarının bir kısmının eliminasyonu Dezenfeksiyon süresi: 20 dakika

17 Orta düzey dezenfektanlar Alkoller (% etanol ya da izopropanol) bazı fenolikler iyodofor preparatları Etki spektrumu Mycobacterium tuberculosis Mantarlara (aseksüel sporlara etkili) Zarflı ve zarfsız, virüslere etkili Bakteriyel sporları öldürmeyebilir;

18 Düşük düzey dezenfektanlar Kuaterner amonyum bileşikleri Bazı iyodoforlar, Fenolikler Na hipoklorit (100 ppm serbest klor) Bu dezenfektanlar rutin uygulamada faydalı Tüberküloz etkenleri ve zarfsız virüslere etkisiz olan, vejetatif bakteri formlarına ve bazı mantarlara, zarflı virüslere etkili germisit etkinlik değişken

19 Fenol türevleri Bakteri sitoplazma zarının seçici geçirgenliğini bozar Proteinleri denatüre - inaktive eder Tüberküloz dahil vejetatif bakterileri öldürür. Organik madde varlığında aktiftir. Uzun süre bozulmadan kalır. Konsantrasyona bağlı bakterisit veya bakteriyostatik Deride tahrişe neden olabilir. Kötü kokuludur. Saf fenol çözeltileri toksik, kanserojen, irritan olduğundan türevleri kullanılır.

20 Fenol türevleri Hekzaklorofen Bakterilere bakteriostatik etkili Antiseptik %3 konsantrasyonda sabun, şampuan v.b kullanımda Toksik etki nedeni ile kullanımı sınırlandı.

21 Yüzey dezenfektanı- Kloritler Avantajları Etki spektrumları geniş (bakterisit, fungusit, tüberkülosit, virüsit ve sporosit etkili Ucuz Kolay bulunan En sık kullanılan hipokloritlerdir Sıvı sodyum hipoklorit katı (kalsiyum hipoklorit, sodyum dikloroizosiyanürat) Dezavantajları keskin kokuları rahatsız edici, metalleri aşındırıcı organik madde varlığında inaktive olurlar Dayanıksızdır, açık kaplardaki çözeltiler günlük kullanılmalıdır

22 Sodyum hipoklorit Çamaşır suyu, % 5 konsantrasyonda sodyum hipoklorittir Dezenfekte edilecek yüzeylerdeki organik madde miktarına bağlı olarak 1/10-1/100’e kadar sulandırılır Kan dökülen yüzeyde Sodyum hipokloritin % 5’lik stok çözeltisinin 1/10’luk dilüsyonu (yaklaşık 5000 ppm serbest klora eşit) önerilir. Diğer temiz yüzeylerde 1000 ppm aktif klor yeterlidir.Yerler ve horizontal yüzeyler için kullanılır:

23 İyot bileşikleri İyot, iodoforlar (povidon iyot)Hem antiseptik hem dezenfektan Bakterisit, fungusit, tüberkülosit, virüsit, sporisit Yüksek konsantrasyonda bakteri sporlarını da öldürür. Deriyi tahriş eder, boyar Allerjik etkili. Organik madde ile inaktive olur. Kalıcı etkisi düşük Yara ve deri antiseptiği, Diş hekimliğinde Cerrahide el dezenfeksiyonu Alet ve yüzey dezenfeksiyonu (plastik malzeme, kauçuk yüzeyler)

24 Aldehitler % 2'lik gluteraldehit ve formaldehit Özellikle endoskopların ve ısıya duyarlı diğer tıbbi aletlerin dezenfeksiyon ve sterilizasyonunda gereken en az süre bakteri ve virüsler için 3 dakika, sporlar için 3 saat hızlı etkili geniş spektrumlu hızlı sporosidal aktivite yüksek etki gücü, organik madde varlığında da aktif olması, metallere koroziv etkili olmaması cihazlara zarar vermemesi

25 Formaldehit Sıvı ve gaz halinde dezenfektan ve sterilizan Tahriş edici, toksik, karsinojenik Keskin kokulu Kullanımı sınırlı Buhar halinde emniyet kabini ve odaların dekontaminasyonu Diyaliz aletleri, cerrahi aletlerin dezenfeksiyonu

26 Gluter aldehit Gluteraldehit formaldehitten daha az toksik ve irritan Cilt ve solunum teması için gerekli önlemler alınmalı Sadece ısıya duyarlı kritik ve yarı kritik malzemelerin yüksek düzey dezenfeksiyonu için kullanılmalı Uygun havalandırması olan bir yerde ve kapalı kaplarda kullanılmalı, Kullanım süreleri gün arasında değişmektedir. İstenmeyen toksik etkiler nedeniyle durulama çok iyi yapılmalı Rekontaminasyonu önlemek için steril veya filtre edilmiş su (tercihen steril distile su) kullanılmalı ve sonra sıcak hava ile kurutulmalı

27 Orto-fitoaldehit Gluteraldehitten daha etkin kimyasal bir mikrobiyosiddir. mikobakteriler üzerinde yüksek etkinliğe sahiptir. irritan değildir, stabilitesi mükemmeldir. malzeme ile uyumludur İşlem süresi kısa Kullanım ömrü 14 gündür. Dezavantajı ciltte de etki gösterebileceği için kullanım sırasında(elleri ve gözleri koruma ) gerekli koruyucu önlemler alınmalıdır. Fiyatı gluteraldehidin yaklaşık 3 katıdır

28 Klorhekzidin Suda kolay çözünmediği için glukonat gibi tuzlarla hazırlanır. (%4lük konsantrasyon sık kullanılır) Bakteri, mantar, virus, mikobakterilere etkili Sporlara etkisiz Hızlı ve kalıcı etkili Toksisitesi düşük Tahriş etmez Göz ve kulak hariç

29 Hidrojen peroksit İnsan ve çevreye karşı toksik değildir, kanserojen değildir, ucuz. Bakterisit, virüsit, fungusit, yüksek konsantrasyonda sporisit %3lük çözeltileri deri antiseptiği olarak kullanılır. Konsantre solusyonlar cilt ve mukozalarda yanığa neden olabilir Kontakt lensler, cerrahi implant, endoskop ve tonometre gibi birçok yarı kritik malzemeye uyumludur. Genel kullanım (yer ve yüzeyler, alet ön temizlik /dekontaminasyonu) için %0.5-1 yoğunluk ve dakika temas süresi önerilir.

30 Ozon Ozon bakterisidal ve sporosidal etkili Çevreye zararlı atık oluşturmaz, organik partiküller ve patojenlerle reaksiyona girer, mikroorganizmaları ve kimyasal toksinleri okside eder. Hava ve suyu dezenfekte etmekte kullanılır. Dezavantajları stabil olmaması, depolanma güçlüğü, saf ozonun elde edilmesinde zorluk, Plastik, kauçuğa zarar verir jpg

31 Perasetik asit Kimyasal sterilizan ve yüksek düzey dezenfektan Hızlı bakterisidal ve virüsidal etkinlik, sporosit Cerrahi aletler, Hastane ortamının yer, yüzey dezenfeksiyonunda kullanılır, Avantajları Hoş kokulu, İrritan olmaması Kalıntı bırakmaması, Çevre ve kullanıcı açısından emniyetli olması, Organik moleküllerin varlığında aktif kalabilmesi

32 Kuarterner amonyum bileşikleri Benzalkonyum klorit, alkidimetil benzil amonyum klorit didesildimetilamonyum klorit Bakterilerde sitoplazmik membranı, mayalarda plazma membranını etkiler. Renksiz, kokusuz, korozif değil, kısmen nontoksik ve deterjan özelliği ile ideal bir dezenfektandır. Dezavantajı: Sporisidal ve tüberkülosidal değildir. Sınırlı antimikrobial spektruma sahiptir Pseudomonas spp. ve Serratia marcescense etkisi düşük

33 Alkoller Etanol, izo- ve n-propanol % 50-70’lik konsantrasyonları kullanılır El hijyeninde, yüzey dezenfeksiyonunda kullanılır. Bakterisit, fungisit, tüberkülosit, virüsit(HIV, HBV dahil) Dezavantajı *Sporları öldürmez, *Organik kirler etkinliğini büyük ölçüde engeller, *Parlayıcı

34 EL ANTİSEPTİĞİ Alkolle el temizliğinde eller kuru olmalıdır Alet dezenfektanı termometre ve diğer aletler alkol içerisine batırarak (10-15 dakika) tutulur Ticari olarak satılan %95’lik alkol %70 olacak şekilde sulandırılarak kullanılmalıdır.

35 Triklorasan Bakterilere iyi etkili Sabunlarda kullanılır Organik maddelerden az etkilenir

36 Creutzfeldt–Jakob Hastalığı ile muhtemel kontamine olmuş cihazlar için Bir fenolik dezenfektan+ bir alkalin temizleyici +bir enzimatik temizleyici ile buharlaştırılmış hidrojen peroksit kombinasyonu etkili bulunmuştur.

37 Sterilizasyon tüm canlı mikroorganizmaların, canlı sporların, virüslerin öldürülmesi veya ortadan kaldırılma işlemidir.

38

39 Sterilizasyon fiziksel yöntemler kuru ısı, iyonize radyasyon fiziko-kimyasal yöntemler buhar kimyasal yöntemler etilen oksit, gluteraldehit

40 Isı ile Sterilizasyon Kuru Isı: Pastör fırını denilen özel bir fırında, özellikle petri kutuları, pipetler, cam eşya, paslanabilir metal aletler, talk pudrası ve vazelin gibi maddeler sterilize edilmektedir. Isı derecesine göre maddelerin fırında tutulma süreleri değişir: 170 °C derecede60 dakika, 160°C derecede 120 dakika, 150°C derecede 150 dakika, Yakma: Metal nesne, alevden geçirilmek suretiyle sterilize edilebilir. Metal kızarana kadar ısıtılır, soğuduktan sonra kullanılır.

41 Pastörizasyon Besin maddelerindeki patojen mikroorganizmaların öldürülmesi için kullanılan bir yöntemdir. Çok kısa sürede ısıtılan madde birdenbire soğutulur. Örneğin süt °C dereceye kadar ısıtılıp saniye kadar tutulduktan sonra hemen 5°C dereceye kadar soğutulur. Veya süt ince tabaka halinde, iki sıcak levha arasından geçirildikten sonra birdenbire soğutulur. Pastörize sütler, 10° C derecede 48 saat dayanıklıdır.

42 UHT: Ultra high temperature tekniği ile pastörize edilirler. Bu sütler, °C dereceye kadar 2-6 saniyede ısıtılır ve hemen oda ısısına düşürülür. Oda ısısında 4 ay dayanıklıdır. Vegetatif m.o. ve genellikle sporlar ölürler

43 Basınçlı buhar Bakteri sporlarını tahrip etmek için 100°C üzerinde sıcaklıkta yapılmalıdır. Güvenilir, pratik, ekonomik yöntem Otoklav, yüksek ısıda, basınçlı buhar vererek malzemeleri sterilize eder. Kumaş cinsi malzemeler, ameliyathanede kullanılan setler Besiyerleri Kontamine materyal Metal, cam eşya 121°C derecede 15 dakika, 115°C derecede 30 dakikadır. Bulaşıcı atık temizliğinde dakika Otoklav kontrolünde biyolojik-kimyasal endikatörler kullanılır

44 Basınçsız buhar: 100°C derecenin üstündeki ısılarda bozulan maddelerin sterilizasyonunda kullanılır süresi, 100°C derecede 30 dakikadır. Koch kazanı Kaynatma: Sterilizasyon elde etmek için, su kaynamaya başladıktan sonra 30 dakika kaynatmaya devam gerekir. Kaynatma, dezenfeksiyon amaçlı da uygulanabilir süt 100°C derecede dakika kaynatılırsa, tüberküloz mikrobu ölür

45 Tindalizasyon Özellikle protein (amino asit)-veya k.hidrat içeren maddelerin sterilizasyonunda kullanılan yöntemdir. Benmari de denilen bu yöntemde içinde su bulunan, ısıtılabilen bir kabın içine protein içeren madde konarak belirli bir süre tutulur ve üç defa aynı şekilde tekrarlanır. Isı °C derece arasında ve dakika tutulur. Benmari yöntemiyle, hastanede dondurulmuş kan ve kan ürünleri ısıtılmaktadır.

46 Filtrasyon Mikroorganizmaları öldürmez, ancak uzaklaştırır Mikroorganizmaları havadan ya da ısıya dayanıksız sıvılardan (serum gibi) uzaklaştırmak için kullanılır. Bakteriyolojik filtreler Oda havası için HEPA filtreler

47 Gaz sterilizan ve dezenfektanlar Etilen oksit Renksiz mikrobisit ve sporisit gaz Plastik malzeme ve duyarlı aletleri sterilleme ve dezenfekte etmede kullanılır, kalp pilleri, yapay kalp parçaları Sterilizasyon 2-5 saat sürede gerçekleşir. Sterilizasyon sonucu eşya havalandırılır ve 24 saat sonunda kullanılır Özel sterilizatörlerde kullanılır Havada alev alıcı ve patlayıcı Karsinojen ve irritan etkili jpg

48 Klorin dioksit Klorin dioksit(ClO2 ), mikrobisidal sıvı ya da gaz halinde kullanılabilir. Kimyasal yapısını stabilize eden ve koroziv etkilerini önleyen bileşiklerle beraber solüsyonları vardır. %1 ClO2 Raf ömrü 14 gündür. Dezavantajı sıvı formunun kimyasal yapısı yüksek derecede stabil değil malzemede korozif etkili Etilen oksite göre avantajları materyal içerisinde kimyasal olarak artık bırakmaz kullanım konsantrasyonlarında havada patlayıcı değildir

49 Beta propiyolakton Aşı ve serumların sterilizasyonunda Steril odanın dezenfeksiyonunda kullanılır. Patlayıcı değildir.

50 Hidrojen peroksit gaz plazma Özellikle düşük ısıda sterilizasyonu gereken materyalin sterilizasyonunda önerilmektedir. Gaz plazma ile sterilizasyon, Düşük ısıda, nem gerektirmeyen, Toksik atıklara neden olmayan bir sistem Gaz plazma sterilizasyonu önerilmeyen materyaller. Selülozik materyal (kağıt ve bez), pudra, sıvıların 40 cm’den uzun, çapı 3 mm‘den küçük endoskoplar

51 IŞINLAMA Ultraviyole ( UV), Röntgen ( X) ve Gamma (&) ışınları kullanılarak sterilizasyon gerçekleştirilebilir. İyi ambalajlanmış polietilen veya benzeri sentetik maddelerden yapılmış protezler, yapay kalp kapakçıkları, kan almak için kullanılan malzemeler, kateterler, sentetik organların sterilizasyonunda besinlerin uzun süre saklanmasında aşılar


"Prof. Dr. Neşe Saltoğlu Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları AD." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları