Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Hazırlayan: Gülsüm Gündoğdu Türkçe Öğretmenliği (i.ö.) 2. Sınıf 1090320084.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Hazırlayan: Gülsüm Gündoğdu Türkçe Öğretmenliği (i.ö.) 2. Sınıf 1090320084."— Sunum transkripti:

1

2 Hazırlayan: Gülsüm Gündoğdu Türkçe Öğretmenliği (i.ö.) 2. Sınıf

3 Fillerde çatı ikiye ayrılır: 1) Nesnesine göre 2) Öznesine göre Fiilde (Eylemlerde) Çatı

4 1) Geçişli 2) Geçişsiz 3) Oldurgan 4) Ettirgen Nesnesine Göre:

5 Öznesine Göre: 1) Etken 2) Edilgen 3) Dönüşlü 4) İşteş

6 Nesnesine Göre Çatı (Nesne -Yüklem İlişkisi):  Yüklemin nesne alıp almamasına göre değerlendirilir.

7 Geçişli ve Geçişsiz Fiiller:  Nesne alabilen fiiller geçişlidir.  Nesne almayan fiiller geçişsizdir.  Fiile “ neyi, kimi ” sorularını yönelterek bulabiliriz.  Cevap alabiliyorsak fiil geçişlidir  Cevap alamıyorsak geçişsizdir.

8  Seni duyuyorum. ( “kimi duyuyorum?”)  Beni anladığını biliyorum. ( “neyi biliyorum?”)  Burası güzel kokuyor. (“neyi kokuyor?” )  Sonbaharda bitkiler ölür. (“neyi ölür?”) (geçişli) (geçişsiz)

9 Not: Bir fiilin geçişli olabilmesi için cümlede mutlaka nesne olması şart değildir.  Gördüm; ama söyleyemedim.

10 Oldurgan ve Ettirgen Çatılı Fiiller:  Geçişsiz bir fiilin üzerine “ -r,-t,-tır ” eklerinden birinin getirilerek fiilin geçişli yapılmasına “oldurgan” çatılı fiil denir.

11  Geçişli bir fiilin üzerine “ -r,-t, -tır ” eklerinden biri getirilerek fiil yeniden geçişli yapılıyorsa o fiil “ettirgen” çatılı bir fiildir.

12  Bu durumda eylemin geçişlilik derecesi arttırılmış olur ve bir başkasına yaptırma, ettirme anlamı katar.

13  Adam öldü. (geçişsiz) Adamı öldürdü. (oldurgan)  Günler zor geçiyor. (geçişsiz) Günlerini zor geçiriyor. (oldurgan)

14  Bu kitapları okudum (geçişli) Bu kitapları okuttum. (ettirgen)  Her şeyi kırdım (geçişli) Her şeyi kırdırdım. (ettirgen)

15 Öznesine Göre Çatı (Özne -Yüklem İlişkisi):  Öznenin yüklemle olan ilişkisine göre belirlenir.

16 Etken ve Edilgen Fiiller:  Yüklem durumundaki fiilin gösterdiği işi doğrudan doğruya öznenin kendisi yapıyorsa fiil etken çatılı demektir.  Yani fiilin gerçek öznesi varsa ve “ -l,-n ” çatı ekini almamışsa fiil etkendir.

17  Bir fiil “ -l,-n ” çatı ekini almışsa ve eylemin kim tarafından yapıldığı belli değilse o fiil edilgen’dir.  Edilgen fiillere “ kim tarafından ” sorusunu yönelttiğimizde cevap alamayız.

18  Evi güzelce temizledi. (evi temizleyen kim? “o”, gerçek öznesi var, o halde etken’dir.)  Ev temizlendi. (ev kim tarafından temizlendi? cevap alamıyoruz, eylemi yapan belli değil o halde edilgen’dir.)

19 Dönüşlü Fiiller:  Fiil kök ya da gövdelerine “ -n, -l ” çatı ekleri getirilerek yapılır.  Dönüşlü eylemlerde özne işi bizzat kendisi yapar ve yaptığı işten de bizzat kendisi etkilenir

20 Not:  Edilgen fiillerle dönüşlü fiiller birbiriyle karıştırılmamalıdır.  İkisi de “ -l,-n ” çatı eki alır.  Edilgen fiillerin gerçek öznesi yokken dönüşlü fiillerin gerçek öznesi vardır.  Dönüşlü fiillerde “ kendi kendine ” anlamı vardır.

21  Annem geleceğimi öğrenince çocuklar gibi sevindi.  Kız aynanın karşısında saatlerce süsleniyor.  Yüzmek için hemen soyundu.  Çocuklar havuzda yıkandı.

22 İşteş Çatılı Fiiller :  Fiil, kök ya da gövdelerine “ -ş, -leş ” çatı ekleri getirilerek yapılır.  İşin birden fazla özne tarafından karşılıklı ya da birlikte yapıldığını bildirir.

23  Sen sahilde üzgün beklerken öpüşür ay ile sular.(k)  Görünmez dallarda kuşlar ötüşür. (b)  Kuru güz yaprakları uçuşuyor rüzgarda.( b)  Onunla bir süre öylece bakıştık. (k) k: karşılıklı b: beraber

24 Bazı fiiller çatı eki almadan da işteşlik özelliği gösterebilir.  Türk -Yunan ordusu Sakarya’da savaştı.  Pehlivanlar er meydanında güreştiler.  Onunla istemeye istemeye barıştım.  Sonunda ona kavuştum. Not:


"Hazırlayan: Gülsüm Gündoğdu Türkçe Öğretmenliği (i.ö.) 2. Sınıf 1090320084." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları