Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

ANTİMİKROBİK ETKİLİ KATYONİK PEPTİTLER Seda MUHSİR 154598 Yard. Doç. Hüseyin Avni UYDU Rize 2007.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "ANTİMİKROBİK ETKİLİ KATYONİK PEPTİTLER Seda MUHSİR 154598 Yard. Doç. Hüseyin Avni UYDU Rize 2007."— Sunum transkripti:

1 ANTİMİKROBİK ETKİLİ KATYONİK PEPTİTLER Seda MUHSİR Yard. Doç. Hüseyin Avni UYDU Rize 2007

2 ANTİMİKROBİK KATYONİK PEPTİTLER

3 Antimikrobik etkili katyonik peptitler,canlıların çevrede bulunan mikroorganizmalarla meydana gelebilecek infeksiyonlarına karşı en etkili silahlarındandır ve doğal bağışıklık sisteminin önemli bir parçasıdır. Böcekler mikroorganizmalar,amfibiyanlar, sürüngenler, kuşlar, bitkiler, memeli hayvanlar ve insanlar gibi her tür canlıdan izole edilebilmektedir ve günümüzde 600’den fazla sayıda doğal antimikrobik etkili katyonik peptit bilinmektedir.

4 Antimikrobik etkili katyonik peptitlerin sentezlenmesi İmmün sistemin infeksiyon etkenine karşı spesifik immün yanıtı oluşturmasına kadar geçen süre içinde mikroorganizmaları etkisiz hale getirebilecek en etkili silahlardan biri olan katyonik peptitler özellikle solunum yolu gibi mukozayla kaplı yüzeylerde bulunan epitel hücreleri ve fagositik hücreler tarafından düşük enerjiyle seri bir şekilde sentezlenmekte ve kolaylıkla büyük miktarlarda saklanabilmektedir.

5 Antimikrobik etkili katyonik peptitler oldukça homolog bir aileye ait genler tarafından, her peptit için bir gen olacak şekilde kodlanmaktadır. Kromozomlar üzerinde lokalize olarak bulunan bu gen ailesi, eksprese oldukları dokular ve üretilebilirliklerine göre farklı alt sınıfların ortaya çıkmasını sağlamaktadır.

6 Genlerde kodlanan katyonik peptitlerin ilk translasyon ürünleri prepropeptitlerdir. Bu prepropeptitler endoplazmik retikulumu hedef alan bir N-terminal sinyal dizisi, bir prosegment ve antimikrobik aktivite gösteren kısım olan bir C- terminal katyonik peptit olmak üzere üç kısımdan ibarettir. Prosegment genellikle anyonik yüklü olup, biyolojik fonksiyonları arasında C-terminalinin doğru bir şekilde katlanması, hücreler arası geçişin düzenlenmesi ve olgun peptitlerin aktivitelerinin inhibe edilmesi yer almaktadır.

7 Antimikrobik etkili katyonik peptitlerin etki spektrumları Klasik antibiyotiklerden farklı olarak birçok Gram negatif ve Gram pozitif bakterileri, mantarları, HIV, herpes simplex ve influenza gibi bazı zarflı virüsleri ve parazitler gibi ökaryot hücreli canlıları da içine alan çok geniş bir etki spektrumuna sahiptirler. Bunun yanısıra bazılarının antitümör, antiendotoksik, hemolitik, kemotaktik, mitojenik, immünomodülatör, kontraseptif aktiviteleri ve antimikrobik etkili katyonik peptitlerin çeşitli antibiyotiklerle kombinasyon halinde kullanılmaları sonucunda meydana gelen sinerjist etki ile bu antibiyotiklere dirençli olan suşlara karşıda etkili olabildikleri gösterilmiştir.

8 Antimikrobik etkili katyonik peptitlerin yapısal özellikleri Antimikrobik etkili katyonik peptitlerin yapıları primer ve sekonder yapılar olmak üzere iki kısımda incelenebilir. Primer yapısı, Genellikle 12 – 50 aminoasit uzunluğunda, yaklaşık % 50 oranında hidrofobik aminoasit içeren ve sahip oldukları bazik yapıdaki lizin ve arginin aminoasitlerinin etkisiyle pozitif yüklü bir yapıdır. Bu pozitif yük genellikle +2 değerinde olup bazen +4, +6 ya da +7 de olabilmektedir.

9 Sekonder yapısı, İçerdikleri disülfit bağlarının yardımıyla ya da bakteri membranına temas etmeleri sonucunda kendi üzerlerine katlanarak üç boyutlu amfipatik yapıların oluşması suretiyle meydana gelir. Bu yapılar hem polar pozitif yüklü aminoasitlerden oluşan bir hidrofilik kısım, hem de non-polar nötral aminoasit yan zincirlerini içeren bir hidrofobik kısımdan oluşmaktadır. Katyonik peptitler bu yapıları ile hidrofobik bir iç kısım ve negatif yüklü hidrofilik dış grupları bulunan bakteri membranıyla çok iyi ilişki kurabilmektedir.

10 Antimikrobik etkili katyonik peptitlerin sekonder yapıları aşağıda belirtildiği şekilde dört gruba ayrılmaktadır.Bunlar;  Şerit içeren peptitler  Helezonal peptitler  Halka yapısındaki peptitler  Uzun zincirli peptitlerdir.

11 Antimikrobik etkili katyonik peptitlerin bakteri dış ve sitoplazma membranından geçişi

12 Antimikrobik etkili katyonik peptitlerin etki mekanizmaları Antimikrobik etkili katyonik peptitlerin pozitif yüklü ve hidrofobik olması bu maddelerin bakteri membranıyla etkileşime girmeleri için çok önemlidir. Yapılan çalışmalar göstermiştir ki, birçok antimikrobik etkili katyonik peptitler bakteriler üzerindeki öldürücü etkilerini yapılarına, hidrofobikliklerine, büyüklüklerine veya aminoasitlerinin dizilişlerine bağlı olmaksızın küçük miktarda olsa bile gerçekleştirebilirler.

13 Hem Gram pozitif hem de Gram negatif bakteriler için asıl öldürücü olan katyonik peptitlerin negatif yüklü sitoplâzma membranı ile elektrostatik olarak etkileşmesidir. Bu olay sırasında katyonik peptitlerin hidrofilik grupları ile membran fosfolipitlerinin hidrofobik zincirleri karşı karşıya gelir, peptitler membrana paralel bir konum alarak membranın bütünlüğünü bozan kanalların oluşmasına yol açarlar.

14 Bu olayı açıklamak için çok sayıda model membran çalışmaları yapılmış ve bu çalışmalar sonucunda çeşitli mekanizmalar tanımlanmış, bu mekanizmalardan başlıcaları aşağıda özetlenmiştir.  Fıçı tahtası modeli  Kilim modeli  Miçel agregat modeli  Toroidal model

15 Antimikrobik etkili katyonik peptitler  Mellitin  Secropin  Magainin  Nisin  Peksiganan (MSI-78) Bu önemli katyonik peptitlerin yanı sıra; Katelisidin LL-37, Defensin, Dipterisinler, Bombinin, Kolitsin metansülfonat, BuforinII, Laktoferrisin B, PMAP, SMAP, BMAP, Attasin, Azurosidin, CRAMP gibi 600 civarı bir antimikrobik etkili katyonik peptitten bahsedilebilir.

16 Mellitinin yapısı ve özellikleri Monomerleri: H2N-Gly-Ile-Gly-Ala-Val-Leu-Lys-Val-Leu- Thr-Thr-Gly-Leu-Pro-Ala-Leu-Ile-Ser-Trp-Ile-Lys-Arg-Lys- Arg-Gln-Gln-COOH Mellitin, balarısı venomundan izole edilen, 26 aminoasit uzunluğunda, helezonal yapıda bir katyonik peptittir ve hem Gram negatif hem de Gram pozitif bakterilere karşı etkilidir.

17 Secropinin özellikleri Secropinler küçük peptit olup yaklaşık 33 aminoasitten oluşur ve bakteri hücre zarını eritir. Secropinler aynı zamanda bakterilerde prolin yükselişini engeller ve zayıf hücre zarı oluşmasına sebep olur. Secropin aşağıdaki aminoasit diziliminde bulunabilir. Secropin A H - Lys - Trp - Lys - Leu - Phe - Lys - Lys - Ile - Glu - Lys - Val - Gly - Gln - Asn - Ile - Arg - Asp - Gly - Ile - Ile - Lys - Ala - Gly - Pro - Ala - Val - Ala - Val - Val - Gly - Gln - Ala - Thr - Gln - Ile - Ala - Lys - NH2 Secropin B H - Lys - Trp - Lys - Val - Phe - Lys - Lys - Ile - Glu - Lys - Met - Gly - Arg - Asn - Ile - Arg - Asn - Gly - Ile - Val - Lys - Ala - Gly - Pro - Ala - Ile - Ala - Val - Leu - Gly - Glu - Ala - Lys - Ala - Leu - NH2

18 Magainin’in yapısı ve özellikleri 1987’de ise Xenopus laevis adlı yaralı bir Güney Afrika kara kurbağasının derisinden magaininler izole edilmiştir. Monomerleri: H - Gly - Ile - Gly - Lys - Phe - Leu - His - Ser – Ala - Lys - Lys - Phe - Gly - Lys - Ala - Phe - Val - Gly - Glu – Ile - Met - Asn - Ser – OH

19 Nisin’in yapısı ve özellikleri Molekül formülü C143H230N42O37S7 ve molekül ağırlığı Da’dır.Yapısında 34 adet aminoasit bulunmaktadır. Bu aminoasitlerden 8 tanesi kükürt içerir ve en önemlisi lantiyonin ve 3-metil lantiyonin’dir. Zira lantibiyotik terimi içerdiği bu aminoasitten türetilmiştir. Bunlara ek olarak dehidroalanin ve dehidrobutirin gibi diğer aminoasit kalıntılarını içermektedir. Nisin, yapısındaki 27. aminoasidin türüne göre ikiye ayrılır. Eğer 27. aminoasit aspartik asit ise Nisin A, histidin ise Nisin Z olarak adlandırılır.

20 Peksiganan (MSI-78) Xenopus laevis isimli Afrika kurbağasının derisinden magainin sınıfı katyonik peptit elde edilmiş ve geniş spektrumlu antimikrobiyal aktivitesi olduğu gösterilmiştir. Peksiganan (MSI-78), magainin sınıfı peptitin sentetik anoloğu olup, 22 aminoasitten oluşur. Monomerleri: Gly-Ile-Gly-Lys-Phe-Leu-Lys-Lys- Ala-Lys-Lys-Phe-Gly-Lys-Ala-Phe-Val- Lys-Ile-Leu-Lys-Lys-NH2 uzunluğunda olduğu bildirilmiştir.

21 Antimikrobik Etkili Katyonik Peptitlerin Klinik Kullanımları Antimikrobik etkili katyonik peptitlerin klinikteki kullanım alanlarını bulmakla ilgili çok sayıda çalışma devam etmektedir. Bunlar arasında; Magainin türevi olan MSS-78 ile yapılan faz III klinik çalışmalarında bu maddenin etkisi toplam 926 polimikrobik diyabetik ayak ülseri bulunan hasta üzerinde topikal olarak denenmiştir. Sonuçta, uygulanan bu tedavinin oral ofloksasin tedavisiyle eşdeğer olduğu ve çok daha az yan etkinin görüldüğü bildirilmiştir.

22 Protegrin benzeri bir peptit olan IB-367 ile yapılan faz I klinik çalışmalarında bu madde sağlıklı kişilerde, ağızdaki mukoza iltihabına neden olan mikroorganizmalar üzerine lokal olarak kullanılmıştır. Sonuçta IB-367’nin Gram pozitif bakteri yükünü 3-log düşürdüğü, gram negatif bakteri ve mayaların sayısında da belirgin bir azalma meydana getirdiği, bunun yanı sıra herhangi bir yan etkisinin ise görülmediği bildirilmiştir. Aynı madde ile yapılan faz III klinik çalışmalarında ise bu maddenin aerosol formu sağlıklı kişilerde ve P.aeruginosa’nın etken olduğu akciğer infeksiyonu bulunan kistik fibrozlu hastalarda denenmiştir. Elde edilen bulgular IB-367’nin hasta grubunda bulunanlarda bakteri yükünü oldukça azalttığını, bunun yanı sıra önemli bir yan etkisinin ise bulunmadığını göstermiştir.

23 Nisin’in kullanıldığı hayvan modellerinde bu maddenin ineklerin meme ucu derisine bir dakikalık teması sonucunda, bu bölgede bulunan bakterilerden S.aureus, E.coli ve Klebsiella pneumoniae’nin sayısını 4-log düşürdüğü ve herhangi bir yan etki oluşturmadığı görülmüştür. Nisin ilk olarak peynirlerde koruyucu olarak kullanılmış, ancak son yıllarda sadece peynirlerle sınırlı kalmayıp diğer süt ürünleri, et, kanatlı ve deniz ürünleri gibi çeşitli gıdalarda ayrıca, şarap ve bira sanayinde koruyucu olarak kullanılmaya başlanmıştır.

24 Bir solunum yolu patojeni olan Mannheimna (Pasteurella) haemolytica ile kuzularda akut pnömoninin oluşturulduğu bir başka çalışmada, kuzulara broniyal inhalasyonla 0,5 mg’lık tek doz SMAP 29 (koyundan elde edilen miyeloid antimikrobik peptit) verilmiş ve bu uygulamanın bronko alveolar lavaj sıvısında ve akciğer dokularında bulunan bakteri konsantrasyonunu oldukça düşürdüğü gözlenmiştir. Bunlar dışında aminoasitlik bir peptit olan sekropin A - mellitin hibritinin tavanlarda P.aeruginosa’nın etken olduğu göz infeksiyonlarında etkili olduğu bildirilmiştir.

25 Magaininlerin üstünlüğü ve önemi, tesir mekanizmalarının antibiyotiklerden farklı olmasından ve bakterilerin onlara karşı direnç kazanamamalarından kaynaklanmaktadır. Magaininler bakteri zarında delikler açar ve zarı delinen bakteri parçalanıp ölür. Magainin-2, direnç geliştirmeden antibakteriyel etkinlik gösterebilen yeni bir sentetik ajandır Geniş spektrumlu antimikrobiyal (mikrop öldürücü) tesis gösteren magainin türevlerinden MSI-78 kodlu bir ilacın, insan üzerinde birinci merhale klinik denemeleri tamamlanmıştır. Her şey planlandığı gibi giderse, üç yıl içinde magainin)erin MSI-78 türevi eczanelerde satılmaya başlanacaktır. Magaininlerin bazı türevlerinin kolon kanseri gibi belirli kanser türlerinde oldukça başarılı olduğuda gözlenmiştir.

26 Magaininlerin sperm öldürücü özelliklerinin araştırıldığı bir çalışmada magainin A farelerde 50 μg, tavşanlarda 400 μg, maymun ve insanlarda ise 800 μg’lık miktarlarda spermleri % 100 oranında hareketsiz hale getirmiştir. Bir başka çalışmada μg/ml konsantrasyondaki nisinin 20 saniyede insan spermlerini tamamen hareketsiz hale getirdiği gözlenmiştir. Hayvan modellerinde ise farelerde 200 μg, tavşan ve maymunlarda ise 1 mg magainin A’nın ya da tavşanlarda 1mg nisinin vajinal olarak uygulanması ile başarılı sonuçlar elde edilmiştir.

27 Defensinler, magaininler gibi hastalık yapımların zarlarında delikler oluşturarak tesirini göstermektedir. Defensinler, insan ve farelerin ince bağırsaklarında da bulunmuştur. Bu maddelerin bağırsakta steril bir çevre oluşturmada kullanıldığı düşünülmektedir. Ayrıca, defensinler ve benzeri peptidlerin, vücudun bakteri, mantar ve virüslere karşı kullandığı ilk müdafaa silahları olduğu tahmin edilmektedir. Bu peptidlerin bazıları son derece zehirli olduğundan vücuda dağıtımlarının lipozomlar (yağ kürecikleri) içinde yapılması plânlanmaktadır.

28 Klinik örneklerden soyutlanan 580 Gram-pozitif ve Gram- negatif aerop bakteride peksiganan’ın in vitro etkinliğinin standart mikrodilüsyon yöntemiyle saptanması amaçlanmıştır. Pepsiganan hayvan kaynaklı katyonik peptitlerin magainin analoğu olup, invitro olarak geniş spektrumlu antimikrobiyal aktivite göstermektedir. Ayrıca katyonik peptitlerin birbirleri ile veya ticari olarak kullanılan antibiyotiklerle sinerji çalışmaları tedavide umut verici olarak görülmektedir. Peksiganan bulunan ortamda 20 dakika kadar kısa sürede bakterilerin hızla öldüğü bildirilmiştir. Sonuçlar, Peksiganan’ın bakterisidal olarak hızla etkili olduğunu göstermiştir. Staphylococcus aureus ve P. Aeruginosa kökenlerinin kimyasal bir mutajen veya UV ışığına maruz kaldıklarında peksinanan dirençli mutantlar saptanmadığı bildirilmiştir.

29 Antimikrobik Katyonik Peptitlerin Gelecekteki önemi Son yıllarda üzerlerinde yoğun olarak çalışılmaya başlanan ve antibiyotiklere dirençli birçok mikroorganizmaya karşı etkili bulunan antimikrobik etkili katyonik peptitlerin, dirençli suşlarla meydana gelen çeşitli infeksiyonların tedavisi için gelecekte yeni ve etkili bir antibiyotik grubu olarak diğerlerinin arasında ilk sıralarda yer alacağı düşünülebilir. Ancak bu maddelerin ilaç olarak patent alıp klinik kullanıma girebilmeleri için antimikrobik aktivitelerinin yanı sıra farmakokinetik ve farmakodinamik özellikleri belirlenmeli, olası stabiliteve toksisite gibi problemleri giderilmeli ve yeterli dozda etken madde içeren uygun formülasyonları hazırlanmalıdır.


"ANTİMİKROBİK ETKİLİ KATYONİK PEPTİTLER Seda MUHSİR 154598 Yard. Doç. Hüseyin Avni UYDU Rize 2007." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları