Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Vitaminler Vitaminler, sağlıklı yaşamın vazgeçilmez bir parçası olan organik bileşiklerdir. Vitamin Latince yaşam anlamına gelen “vita” sözcüğünden kaynaklanır.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Vitaminler Vitaminler, sağlıklı yaşamın vazgeçilmez bir parçası olan organik bileşiklerdir. Vitamin Latince yaşam anlamına gelen “vita” sözcüğünden kaynaklanır."— Sunum transkripti:

1 Vitaminler Vitaminler, sağlıklı yaşamın vazgeçilmez bir parçası olan organik bileşiklerdir. Vitamin Latince yaşam anlamına gelen “vita” sözcüğünden kaynaklanır. Hücresel metabolik reaksiyonlar için çok az miktarları yeterlidir, eksikliklerinde önemli sorunlar ortaya çıkar. İnsan vücudu tarafından ya hiç yapılamamakta ya da yeterli miktarda yapılamadıkları için besinlerle dışarıdan sağlanmaları gerekir.

2 Kendi isimleri olmasına karşın daha kolay anlaşılmaları için alfabenin harfleri ile anılırlar. Bir kısım vitaminler besinlerde aktif şekilde, bazıları da provitamin olarak bulunur. Provitaminler vücutta aktif hale dönüşürler.

3 Vitaminler yağda ve suda eriyenler olarak iki gruba ayrılır. Yağda eriyenler Suda eriyenler A vitamini B Grubu vitaminler D vitamini C vitamini E vitamini K vitamini

4 YAĞDA ÇÖZÜNEN VİTAMİNLER

5 Yağda çözünen vitaminler bağırsaklardan safra tuzlarının yardımıyla emildikten sonra lenf sistemiyle vücudun çeşitli bölgelerine taşınır. Emilim için yağ ve safra gerekli. Yağda eriyen vitaminlerin fazla dozda alınması toksik etki göstererek zehirlenmelere neden olur. Diğer vitaminlerde fazla olan miktar ise idrar yoluyla atılır.

6 A Vitamini Kaynakları: Retinol: balık yağı, et, tereyağı, süt, yumurta, karaciğer, Karoten: Turuncu-sarı meyve,sebze Yeşil sebzeler - beta karoten retinolün 1/6’sı kadar etkin diğer karotenler 1/12’si kadar etkin

7 Özellikleri Asit, ışık ve metale hassastır. - Sebze ve meyveleri güneşte kurutma, - Salatalara önceden limon sıkma, - Metal kaşıkla yemek pişirme gibi uygulamalar kayba yol açar. Emilimi için yağ ve safra gerekli

8 Görevi Gözün ışığa göre ayarlanması Epitel doku yapısı Bağışıklık sistemi özellikle beta karoten antioksidan etkili Gereksinim 5000 I.U. Veya 750 mcg %60 Karotense 1500mc

9 Yetersizliği:  Gece körlüğü  Epitel doku bozukluğu (kseroftalmi)  Vücut direncinin azalması  Kanser riski artar. Meme, akciğer, rahim ağzı, prostat, gırtlak ve mide kanserleri ile A Vitamini eksikliğinin paralelliğini gösteren çalışmalar vardır.  Adet düzensizlikleri, diş eti hastalıkları, böbrek taşları ve akne oluşumu görülebilir.

10 Fazlalığı: Toksik etki yapar. Kısa sürede yüksek dozda alındığında belirtiler ilk olarak beyin ödemine bağlı olarak gelişen baş ağrısı ve bilinç bulanıklığı ile ortaya çıkar. Hastalar kafalarını alından geçen bir şeyin çevresel olarak sıktığını ifade ederler. Zaman içersinde sürekli olarak gereğinden fazla alınması ile iştahsızlık,bulantı, kusma, karın ağrısı, baş ağrısı, halsizlik, huzursuzluk ve bunlara bağlı olarak kilo kaybı ile adet düzensizlikleri oluşur.

11 Saçlarda kalınlaşma ve seyrelme, deride kuruma ve kaşıntı görülür. Kemiklerde anormal gelişmeler, büyümenin durması ortaya çıkar. Dudaklarda kuruma ve kanamalar olur. Gebelik döneminde ise çeşitli doğumsal anomaliler ve düşük meydana gelebilir. (teratojenik etki)

12 D Vitamini Kaynakları Balık yağı ve özel katkılı ürünler (süt vb) dışında yiyeceklerde pek bulunmaz UV ile ciltte yapılır. Özellikleri Karaciğerde (25 hidroksikolekalsiferol) ve böbrekte ( 1, 25 dihidroksikolekalsiferol) oksitlenen madde aktifleşir

13 Görevi: Barsaktan Ca ve P emilimi Kemik, diş yapımı Gereksinim: Çocuk: 400 IU, Yetişkin: 100 IU Yetersizliği: Raşitizm (bebek ve çocuklarda) Osteomalazi (yetişkinlerde), erken osteoporoz Dişlerin gelişmesi yetersiz ve şekil bozuklukları olur. Göz adaleleri ve kulak kemiklerinin etkilenmesi sonucu görme ve duyma bozuklukları görülür.

14 Fazlalığı: Toksik etkili Kemik bozukluğu Mental gerilik Kanda kalsiyum düzeyi artar ve buna bağlı olarak da iştahsızlık, bulantı, kusma, idrarın çoğalması, susama hissinin artması, sıklıkla ishal ve arada kabızlık nöbetleri oluşur. Vücudun bazı yerlerine kalsiyum oturması sonucu taş ve kireçlenmeler meydana gelir. Damar sertliği oluşumu hızlanır ve artar

15 E Vitamini Kaynakları: Bitkisel yağlar Fındık v.b. Buğday özü, Tahıllar, kurubaklagiller Yeşil yapraklı sebzeler Özellikleri: U.V. ışınlarına hassas Tahılların öğütülmesi, unun renginin beyazlatılması, yağda kızartma ve fırında sıcağa maruz kalma sonucunda E Vitaminin çoğu yok olur

16 . Görevi: Antioksidan Hücre zarının dayanıklılığı Üreme

17 Hücrelerin genel sağlığını korumak gibi özellikleri vardır. Hücrelerdeki yağların oksijen ile bozulması sonucu bazı pigmentler oluşur (yaşlılık lekeleri). E vitamini bunu engelleyebilir. Doymamış yağ asitlerinin oksidasyonunu azaltarak hücre zarı oluşumuna yardımcı olur. Serbest radikallerin dokuları tahrip etmesini önler. Bu özelliği ile damar sertliği, kalp hastalıkları, hipertansiyon, eklem iltihabı, yaşlanma sorunları üzerine olumlu etkileri olmaktadır.

18 Gereksinim: 30 mg/gün. Diyette doymamış yağ asitleri çoksa gereksinim artar. Yetersizliği: Anemi (prematürelerde) Kırmızı kan hücresi dayanıksızlaşır. Akne, anemi, enfeksiyon, bazı kanser türleri, diş eti hastalıkları, safra kesesi taşı, sinir-adale hastalıkları, Alzheimer tipi demans sorunları olan kişilerde eksikliği gözlenmiştir.

19 Fazlalığı: Çok toksik değil Kansere ve kalp hastalığına karşı korunmak için mg/gün alınabiliyor. Düzenli E Vitamini kullananlarda doz günde 1200 IU yi geçtiğinde immun sistemin baskılandığı gözlenmiştir. Halbuki düşük dozlar immun sistemi güçlendirici etki sağlamaktadır. Yağlı formu tansiyon hastalarında tansiyonu yükseltici etki yapmaktadır.

20 K Vitamini Kaynakları: Yonca, ıspanak, kurubaklagiller, Çay-kahve. Vücutta da yapılır Özellikleri: UV ışınlarına hassas Görevi: Kanın pıhtılaşması Gereksinim: 1 mcg/kg. Yetersizliği: Pek görülmez. Kanama artışı Yeni doğan ve uzun süre antibiyotik kullananlar için riskli olabilir. Fazlalığı: Diyetle olmaz, ilaca dikkat edilmeli

21 Aşırı pıhtılaşma ve bunun da sonucunda damarlarda tıkanmalar meydana gelir. Karaciğer fonksiyonlarında bozulmalar oluşur. Kandaki alyuvarların parçalanmalarına yol açılır. Kızarma, terleme ve göğüs sıkışması meydana gelir. Yeni doğan bebeklerde sarılık ve safra pigmentlerinin beyin ve omurilikte birikmesine neden olur.

22 Thiamin (B 1 ) Kaynakları: Bitki taneleri (Buğday, pirinç, kuru baklagiller), et, maya Özellikleri: Isıya ve alkaliye duyarlıdır. (soda eklenmesi, kepeğin ayrılması kayba yol açar) Görevi: Enerji metabolizmasında (CHO) TPP enzimi Gereksinim: 0.4 mg/1000 kal. Yetersizliği: Beriberi hastalığı

23 Bazı Besinlerin Yenebilen Kısımlarının Thiamin Değerleri (mg/100g) BESİNTİAMİN mgBESİNTİAMİN Buğday Mercimek Tam Buğday Unu Fasulye %85 Randımanlı Un Badem içi %70 Randımanlı Un Ceviz içi Bulgur Ispanak Makarna Patates Pirinç(Kabuğu tam ayrılmamış) Et-Koyun Pirinç (Kabuğu tam ayrılmış) Süt Ekmek Yumurta Nohut Elma

24 Beriberi Hastalığında; eklemlerde şişlik,ağrı, denge duyusunun kaybı, kalp büyümesi, reflekslerde zayıflama, kalp yetmezliği ve ödem olur.

25 Riboflavin (B 2 ) Kaynakları: Süt, karaciğer,yumurta et, yeşil sebzeler, kurubaklagiller Özellikleri: Işığa ve alkaliye hassas (soda ekleme, yoğurdun süzülmesi, kurutma, ızgara yapma kayıplara yol açar). Görevi: Oksidasyon redüksiyon olayları Gereksinim: 0.55 mg / 1000 kal Yetersizliği: Dudak, burun kenarlarında yaralar (angular lezyon), dudaklarda kuruma(Keylosis).

26 Bazı Besinlerin Yenebilen Kısımlarının Riboflavin Değerleri (mg/100g) BESİNB2B2 B2B2 Karaciğer3.00Kurubaklagiller0.20 Böbrek2.50Yağlı tohumlar0.20 Et (orta yağlı )0.20Turunçgil0.03 Süt0.20Taze meyve0.05 Peynir-kaşar0.49Kuru meyve0.12 Peynir-beyaz0.40B. unu % Yumurta0.37B. unu % Yeşil yap. sebze0.23Buğday0.12 Patates0.03Pirinç-kabuksuz0.03 Diğer sebzeler0.04Ekmek0.07

27 Göz damarlarında genişleme, yanma, görme zorluğu, sinir sistemi bozuklukları, antikor oluşumunda azalma anemi riskinin artması

28 Niacin Kaynakları: Maya, karaciğer, etler, tahıl ve kurubaklagiller Özellikleri: Dayanıklı. Kepek ayrılırsa kayba uğrar. Görevi: CHO, yağ, protein metabolizmasında elektron taşıma işlevinde dehidrogenazlara yardımcı. Alkol metabolizması, demirin indirgenmesi Gereksinim: 6.6 mg/1000 kal. Yüksek proteinli diyetler gereksinimi azaltır(triptofan)

29 Bazı Besinlerin Yenebilen Kısımlarının Niasin Değerleri (100 Gramda mg) BESİNNİASİN mgBESİNNİASİN mg Bira mayası37.9Kurubaklagiller Kuru ekmek mayası36.7Yağlı tohumlar Yaş ekmek mayası11.2Buğday Karaciğer13.0Un %85 randımanlı Böbrek7.0Un %72 randımanlı Kalp6.0Bulgur Tavuk eti9.0Ekmek Koyun(orta yağlı)2.0Pirinç (kabuksuz) Sığır (orta yağlı)4.3Mısır Süt0.1Yeşil yap. sebzeler Yumurta0.1Patates Diğer sebze ve mey

30 Pellegra hastalığı (3D belirtisi:Diare, Dermatit, Delirium-Demans); Pellegra dermatitleri vücudun ışık gören kısımlarında simetrik olarak görülür. Boyunda görülene kajal gerdanlığı adı verilir) Triftofanın niasine dönüşümünün bozulmasında Hartnup hastalığı

31 Son yıllarda kolesterol düşürücü bir etmen olarak kullanılmaktadır Damar genişletici olarak, aterosklerozda, Hodgkin hastalığında, depresyonda, şizofrenide, hiperlipidemide, migren ve ödem gibi bazı nörolojik bozukluklarda tedavi aracı olarak kullanılır. Uzun süre yüksek doz niasin tedavisi diabet belirtileri, karaciğer bozukluğu ve peptik ülsere yol açabilir, histamin salınımını artırır.

32 B6B6 Kaynakları:Proteinle birlikte.Karaciğer, böbrek, et, tahıllar, kurubaklagil, süt, yeşil sebzeler Özellikleri: Işık ve yüksek ısıya hassas, kepek ayrılırsa ve pişme suyu dökülürse %60 kayıp Görevi: Aminoasit metabolizması, dekarboksilaz ve aminotransferaz enzimlerine yardımcı, Hb önmaddesinin yapımı, sinir sisteminin çalışması, bağışıklık sistemi Gereksinim:25-30 mcg/kg. Gebe, emzikli, yaşlı 

33 Bazı Besinlerin Yenebilen Kısımlarının Vitamin B 6 Değerleri (100 Gramda mcg) BESİNVİTAMİN B 6 BESİNVİTAMİN B 6 İnek sütü50-70Makarna60-75 İnsan sütü5-22Peynir75-85 Et Balık Karaciğer Kurubaklagiller Böbrek Yeşil yapraklı sebzeler Pirinç Patates Pirinç unu30-50Havuç Bulgur Taze fasulye Tam buğday unu Diğer sebzeler %85 randımanlı un60-80Kuru meyve %75 randımanlı un45-50Taze meyveler50-60 Ekmek40-50

34 Yetersizliği: Konvülsiyon, Hipokormik anemi Okzalat taşı Deride pellegraya benzer yaralar Büyümede yavaşlama, bağışıklık yeterliliğinin azalması

35 Folik Asit Kaynakları: Karaciğer, diğer organ etleri, yeşil yapraklı sebzeler ve kurubaklagiller Özellikleri: Isı, ışık ve oksidasyona hassas, Etkin olması için C vitamini gerekli, ızgara ile %30 kayıp Görevi: Tek karbon metabolizmasında amino asitlerin ve nükleik asitlerin dönüşümü Kan hücresi yapımı, Bağışıklık sistemi Gereksinim: 200 mcg

36 Bazı Besinlerin Yenebilen Kısımlarının Ortalama Folik Asit Değerleri (mcg/100g ) BESİNFOLİK ASİTBESİNFOLİK ASİT Buğday tanesi49Taze fasulye12 Pirinç (kabuğu ayrılmış)16Lahana32 Ekmek (beyaz)15Havuç8 Ekmek(tam buğday)30Karnabahar22 Peynir13Marul21 Yumurta5Kurusoğan10 Süt1Patates7 Et6Domates8 Karaciğer276Ispanak75 Ceviz77Elma2 Badem45Şeftali4 Mercimek107Portakal5 Kuru fasulye125Üzüm5

37 Yetersizliği Büyüme geriliği Üreme güçlüğü Megolablastik anemi Nöral tüp defekti Homosistein yüksekliği Fazlalığı: Çok yüksek doz böbrek sorunu ve epileptik hastalarda olumsuz etki yapar.

38 B 12 Kaynakları: Sadece hayvansal besinler (et, süt, yumurta) Özellikleri: Isı, asit ve alkaliye hassas (ızgara) Emilim bozukluğu hastalıkları, oral kontraseptifler, pankreas yetersizliği, barsak bakteri ve parazitleri, Protein, folik asit ve A vitamini yetersizliği Fazla alkol alımı Aşırı C vitamini alımı B 12 ’ nin emilimini olumsuz etkiler Görevi: Aminoasit ve nükleoprotein metabolizması, bağışıklık sistemi Gereksinim: 2 mcg veya 0.04 mcg/kg

39 Bazı Besinlerin Vitamin B 12 Değerleri (100gramda mcg) BESİNB 12 BESİNB 12 Karaciğer50-150Süt Böbrek20-50Peynir Yürek15-30Yumurta sarısı Et Balık

40 Yetersizliği: Pernisiyöz anemi (Diyetle veya İntrinsik faktör eksikliği nedeniyle) olur. Sinir sistemi bozuklukları, uyuşukluk, yorgunluk, başağrıları, kol ve bacakta duyu azalması ve kasılmalar.

41 B 5 (Pantotenik asit) Kaynakları: Bütün besinlerde bulunur. Özellikleri: Yüksek ısı (%50 kayıp olur) Görevi: Asetil grubu taşır (Protein, yağ, CHO metabolizması) Gereksinim: 4.7 mg Yetersizliği: İnsanlarda pek görülmez. Karın ağrısı, kusma, ayak tabanında yanma hissi

42 Bazı Besinlerin Yenebilen Kısımlarının Pantotenik Asit Değerleri (100gramda mg) BESİN PANTOTENİK ASİT BESİN PANTOTENİK ASİT Etler Ekmek (beyaz) Balık Ekmek (esmer) Süt Kurubaklagil Peynir Patates Pirinç Havuç Bulgur Taze fasulye Tam buğday unu Yeşil yapraklı sebze Un %85 randımanlı Domates Un %70 randımanlı Karnabahar Taze meyveler

43 Biotin Kaynakları:Yiyeceklerde yeterli bulunur Özellikleri: Çiğ yumurta akındaki AVİDİN kullanımını engeller Görevi: Üre yapımı, Yağ asidi ve Amino asit metabolizması Gereksinim: 0-10 mg, vücutta da yapılıyor. Yetersizliği:Saç dökülmesi, deride yaralar, yorgunluk, kas ağrıları Fazlalığı: Mide asitinin azalması

44 Vitamin C Kaynakları: Kuşburnu, k.biber, y.biber, yeşil yapraklı sebzeler, turunçgiller, domates, çilek Özellikleri: Çok hassas. Özellikle ısı, ışık, alkali Görevi: Kollajen doku yapımı, Folik asit etkinliği, Damar sağlamlığı, Fe ve Ca emilimi kolaylaşır, Hormon yapımı Antioksidan (Enfeksiyonlara, zehirlenme, kansere karşı koruyucu, katarakt oluşumunu geciktiriyor), Gereksinim: mg, Sigara içenlerde 2 kat artar, gebelik, emziklilik ve ateşli hastalıklarda da artar. Yetersizliği: Skorbüt (diş eti kanaması, kılcal damar kanaması, yorgunluk, diş kayıpları) Fazlalığı: Böbrek taşı oluşumu ?

45 Bazı besinlerin C Vitamini Değerleri (mg/100g) BESİNC VİT.BESİNC VİTA. Kuşburnu450Kızılcık55 Maydanoz180Ispanak50 Şalgam yaprağı 130Portakal50 Asma yaprağı120Limon50 Yeşil biber100Lahana43 Kara lahana94Greyfurt43 Karnabahar80Mandalina30 Çilek70

46 BESİNC VİTAMİNİBESİNC VİTAMİNİ Şeftali28Kiraz, vişne15 Domates23Hıyar14 Ahududu22Marul11 Taze fasulye20Kayısı10 Böğürtlen20Kuru soğan10 Patates16Havuç10 Pırasa16Elma6 Kabak15Üzüm (taze)3


"Vitaminler Vitaminler, sağlıklı yaşamın vazgeçilmez bir parçası olan organik bileşiklerdir. Vitamin Latince yaşam anlamına gelen “vita” sözcüğünden kaynaklanır." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları