Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Vitaminler Vitaminler, sağlıklı yaşamın vazgeçilmez bir parçası olan organik bileşiklerdir. Vitamin Latince yaşam anlamına gelen “vita” sözcüğünden kaynaklanır.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Vitaminler Vitaminler, sağlıklı yaşamın vazgeçilmez bir parçası olan organik bileşiklerdir. Vitamin Latince yaşam anlamına gelen “vita” sözcüğünden kaynaklanır."— Sunum transkripti:

1 Vitaminler Vitaminler, sağlıklı yaşamın vazgeçilmez bir parçası olan organik bileşiklerdir. Vitamin Latince yaşam anlamına gelen “vita” sözcüğünden kaynaklanır. Hücresel metabolik reaksiyonlar için çok az miktarları yeterlidir, eksikliklerinde önemli sorunlar ortaya çıkar. İnsan vücudu tarafından ya hiç yapılamamakta ya da yeterli miktarda yapılamadıkları için besinlerle dışarıdan sağlanmaları gerekir.

2 Kendi isimleri olmasına karşın daha kolay anlaşılmaları için alfabenin harfleri ile anılırlar.
Bir kısım vitaminler besinlerde aktif şekilde, bazıları da provitamin olarak bulunur. Provitaminler vücutta aktif hale dönüşürler.

3 Vitaminler yağda ve suda eriyenler olarak iki gruba ayrılır .
Yağda eriyenler Suda eriyenler A vitamini B Grubu vitaminler D vitamini C vitamini E vitamini K vitamini

4 YAĞDA ÇÖZÜNEN VİTAMİNLER

5 Yağda çözünen vitaminler bağırsaklardan safra tuzlarının yardımıyla emildikten sonra lenf sistemiyle vücudun çeşitli bölgelerine taşınır. Emilim için yağ ve safra gerekli. Yağda eriyen vitaminlerin fazla dozda alınması toksik etki göstererek zehirlenmelere neden olur. Diğer vitaminlerde fazla olan miktar ise idrar yoluyla atılır.

6 A Vitamini Kaynakları: Retinol: balık yağı, et, tereyağı, süt, yumurta, karaciğer, Karoten: Turuncu-sarı meyve,sebze Yeşil sebzeler - beta karoten retinolün 1/6’sı kadar etkin diğer karotenler 1/12’si kadar etkin

7 Özellikleri Asit, ışık ve metale hassastır. - Sebze ve meyveleri güneşte kurutma, - Salatalara önceden limon sıkma, - Metal kaşıkla yemek pişirme gibi uygulamalar kayba yol açar. Emilimi için yağ ve safra gerekli

8 Görevi Gözün ışığa göre ayarlanması Epitel doku yapısı Bağışıklık sistemi özellikle beta karoten antioksidan etkili Gereksinim 5000 I.U. Veya 750 mcg %60 Karotense 1500mc

9 Yetersizliği: Gece körlüğü Epitel doku bozukluğu (kseroftalmi) Vücut direncinin azalması Kanser riski artar. Meme, akciğer, rahim ağzı, prostat, gırtlak ve mide kanserleri ile A Vitamini eksikliğinin paralelliğini gösteren çalışmalar vardır. Adet düzensizlikleri, diş eti hastalıkları, böbrek taşları ve akne oluşumu görülebilir.

10 Fazlalığı: Toksik etki yapar.
Kısa sürede yüksek dozda alındığında belirtiler ilk olarak beyin ödemine bağlı olarak gelişen baş ağrısı ve bilinç bulanıklığı ile ortaya çıkar. Hastalar kafalarını alından geçen bir şeyin çevresel olarak sıktığını ifade ederler. Zaman içersinde sürekli olarak gereğinden fazla alınması ile iştahsızlık,bulantı, kusma, karın ağrısı, baş ağrısı, halsizlik, huzursuzluk ve bunlara bağlı olarak kilo kaybı ile adet düzensizlikleri oluşur.

11 Saçlarda kalınlaşma ve seyrelme, deride kuruma ve kaşıntı görülür.
Kemiklerde anormal gelişmeler, büyümenin durması ortaya çıkar. Dudaklarda kuruma ve kanamalar olur. Gebelik döneminde ise çeşitli doğumsal anomaliler ve düşük meydana gelebilir. (teratojenik etki)

12 D Vitamini Kaynakları Balık yağı ve özel katkılı ürünler (süt vb) dışında yiyeceklerde pek bulunmaz UV ile ciltte yapılır. Özellikleri Karaciğerde (25 hidroksikolekalsiferol) ve böbrekte ( 1, 25 dihidroksikolekalsiferol) oksitlenen madde aktifleşir

13 Görevi: Barsaktan Ca ve P emilimi Kemik, diş yapımı Gereksinim: Çocuk: 400 IU, Yetişkin: 100 IU Yetersizliği: Raşitizm (bebek ve çocuklarda) Osteomalazi (yetişkinlerde), erken osteoporoz Dişlerin gelişmesi yetersiz ve şekil bozuklukları olur. Göz adaleleri ve kulak kemiklerinin etkilenmesi sonucu görme ve duyma bozuklukları görülür.

14 Fazlalığı: Toksik etkili
Kemik bozukluğu Mental gerilik Kanda kalsiyum düzeyi artar ve buna bağlı olarak da iştahsızlık, bulantı, kusma, idrarın çoğalması, susama hissinin artması, sıklıkla ishal ve arada kabızlık nöbetleri oluşur. Vücudun bazı yerlerine kalsiyum oturması sonucu taş ve kireçlenmeler meydana gelir. Damar sertliği oluşumu hızlanır ve artar

15 E Vitamini Kaynakları: Bitkisel yağlar Fındık v.b.
Buğday özü, Tahıllar, kurubaklagiller Yeşil yapraklı sebzeler Özellikleri: U.V. ışınlarına hassas Tahılların öğütülmesi, unun renginin beyazlatılması, yağda kızartma ve fırında sıcağa maruz kalma sonucunda E Vitaminin çoğu yok olur

16 . Görevi: Antioksidan Hücre zarının dayanıklılığı Üreme

17 Hücrelerin genel sağlığını korumak gibi özellikleri vardır
Hücrelerin genel sağlığını korumak gibi özellikleri vardır. Hücrelerdeki yağların oksijen ile bozulması sonucu bazı pigmentler oluşur (yaşlılık lekeleri). E vitamini bunu engelleyebilir. Doymamış yağ asitlerinin oksidasyonunu azaltarak hücre zarı oluşumuna yardımcı olur. Serbest radikallerin dokuları tahrip etmesini önler. Bu özelliği ile damar sertliği, kalp hastalıkları, hipertansiyon, eklem iltihabı, yaşlanma sorunları üzerine olumlu etkileri olmaktadır.

18 Gereksinim: 30 mg/gün. Diyette doymamış yağ asitleri çoksa gereksinim artar.
Yetersizliği: Anemi (prematürelerde) Kırmızı kan hücresi dayanıksızlaşır. Akne, anemi, enfeksiyon, bazı kanser türleri, diş eti hastalıkları, safra kesesi taşı, sinir-adale hastalıkları, Alzheimer tipi demans sorunları olan kişilerde eksikliği gözlenmiştir.

19 Fazlalığı: Çok toksik değil
Kansere ve kalp hastalığına karşı korunmak için mg/gün alınabiliyor. Düzenli E Vitamini kullananlarda doz günde 1200 IU yi geçtiğinde immun sistemin baskılandığı gözlenmiştir. Halbuki düşük dozlar immun sistemi güçlendirici etki sağlamaktadır. Yağlı formu tansiyon hastalarında tansiyonu yükseltici etki yapmaktadır.

20 K Vitamini Kaynakları: Yonca, ıspanak, kurubaklagiller, Çay-kahve. Vücutta da yapılır Özellikleri: UV ışınlarına hassas Görevi: Kanın pıhtılaşması Gereksinim: 1 mcg/kg. Yetersizliği: Pek görülmez. Kanama artışı Yeni doğan ve uzun süre antibiyotik kullananlar için riskli olabilir. Fazlalığı: Diyetle olmaz, ilaca dikkat edilmeli

21 Aşırı pıhtılaşma ve bunun da sonucunda damarlarda tıkanmalar meydana gelir.
Karaciğer fonksiyonlarında bozulmalar oluşur. Kandaki alyuvarların parçalanmalarına yol açılır. Kızarma, terleme ve göğüs sıkışması meydana gelir. Yeni doğan bebeklerde sarılık ve safra pigmentlerinin beyin ve omurilikte birikmesine neden olur.

22 Thiamin (B 1) Kaynakları: Bitki taneleri (Buğday, pirinç, kuru baklagiller), et, maya Özellikleri: Isıya ve alkaliye duyarlıdır. (soda eklenmesi, kepeğin ayrılması kayba yol açar) Görevi: Enerji metabolizmasında (CHO) TPP enzimi Gereksinim: 0.4 mg/1000 kal. Yetersizliği: Beriberi hastalığı

23 Bazı Besinlerin Yenebilen Kısımlarının Thiamin Değerleri (mg/100g)
TİAMİN mg TİAMİN Buğday Mercimek Tam Buğday Unu Fasulye %85 Randımanlı Un Badem içi %70 Randımanlı Un Ceviz içi Bulgur Ispanak Makarna Patates Pirinç(Kabuğu tam ayrılmamış) Et-Koyun Pirinç (Kabuğu tam ayrılmış) Süt Ekmek Yumurta Nohut Elma

24 Beriberi Hastalığında;
eklemlerde şişlik,ağrı, denge duyusunun kaybı, kalp büyümesi, reflekslerde zayıflama, kalp yetmezliği ve ödem olur.

25 Riboflavin (B2) Kaynakları: Süt, karaciğer,yumurta et, yeşil sebzeler, kurubaklagiller Özellikleri: Işığa ve alkaliye hassas (soda ekleme, yoğurdun süzülmesi, kurutma, ızgara yapma kayıplara yol açar). Görevi: Oksidasyon redüksiyon olayları Gereksinim: 0.55 mg / 1000 kal Yetersizliği: Dudak, burun kenarlarında yaralar (angular lezyon), dudaklarda kuruma (Keylosis)  .

26 Bazı Besinlerin Yenebilen Kısımlarının Riboflavin Değerleri (mg/100g)
Karaciğer 3.00 Kurubaklagiller 0.20 Böbrek 2.50 Yağlı tohumlar Et (orta yağlı ) Turunçgil 0.03 Süt Taze meyve 0.05 Peynir-kaşar 0.49 Kuru meyve 0.12 Peynir-beyaz 0.40 B. unu %85 0.07 Yumurta 0.37 B. unu %72 0.04 Yeşil yap. sebze 0.23 Buğday Patates Pirinç-kabuksuz Diğer sebzeler Ekmek

27 Göz damarlarında genişleme, yanma,
görme zorluğu, sinir sistemi bozuklukları, antikor oluşumunda azalma anemi riskinin artması

28 Niacin Kaynakları: Maya, karaciğer, etler, tahıl ve kurubaklagiller
Özellikleri: Dayanıklı. Kepek ayrılırsa kayba uğrar. Görevi: CHO, yağ, protein metabolizmasında elektron taşıma işlevinde dehidrogenazlara yardımcı. Alkol metabolizması, demirin indirgenmesi Gereksinim: 6.6 mg/1000 kal. Yüksek proteinli diyetler gereksinimi azaltır(triptofan)

29 Bazı Besinlerin Yenebilen Kısımlarının Niasin Değerleri (100 Gramda mg)
NİASİN mg Bira mayası 37.9 Kurubaklagiller Kuru ekmek mayası 36.7 Yağlı tohumlar Yaş ekmek mayası 11.2 Buğday Karaciğer 13.0 Un %85 randımanlı Böbrek 7.0 Un %72 randımanlı Kalp 6.0 Bulgur Tavuk eti 9.0 Ekmek Koyun(orta yağlı) 2.0 Pirinç (kabuksuz) Sığır (orta yağlı) 4.3 Mısır Süt 0.1 Yeşil yap. sebzeler Yumurta Patates Diğer sebze ve mey.

30 Pellegra hastalığı (3D belirtisi:Diare, Dermatit, Delirium-Demans); Pellegra dermatitleri vücudun ışık gören kısımlarında simetrik olarak görülür. Boyunda görülene kajal gerdanlığı adı verilir) Triftofanın niasine dönüşümünün bozulmasında Hartnup hastalığı

31 Son yıllarda kolesterol düşürücü bir etmen olarak kullanılmaktadır
Damar genişletici olarak, aterosklerozda, Hodgkin hastalığında, depresyonda, şizofrenide, hiperlipidemide, migren ve ödem gibi bazı nörolojik bozukluklarda tedavi aracı olarak kullanılır. Uzun süre yüksek doz niasin tedavisi diabet belirtileri, karaciğer bozukluğu ve peptik ülsere yol açabilir, histamin salınımını artırır.

32 B6 Kaynakları:Proteinle birlikte.Karaciğer, böbrek, et, tahıllar, kurubaklagil, süt, yeşil sebzeler Özellikleri: Işık ve yüksek ısıya hassas, kepek ayrılırsa ve pişme suyu dökülürse %60 kayıp Görevi: Aminoasit metabolizması, dekarboksilaz ve aminotransferaz enzimlerine yardımcı, Hb önmaddesinin yapımı, sinir sisteminin çalışması, bağışıklık sistemi Gereksinim:25-30 mcg/kg. Gebe, emzikli, yaşlı

33 Bazı Besinlerin Yenebilen Kısımlarının Vitamin B6 Değerleri (100 Gramda mcg)
İnek sütü 50-70 Makarna 60-75 İnsan sütü 5-22 Peynir 75-85 Et Balık Karaciğer Kurubaklagiller Böbrek Yeşil yapraklı sebzeler Pirinç Patates Pirinç unu 30-50 Havuç Bulgur Taze fasulye 80-100 Tam buğday unu Diğer sebzeler 80-200 %85 randımanlı un 60-80 Kuru meyve %75 randımanlı un 45-50 Taze meyveler 50-60 Ekmek 40-50

34 Yetersizliği: Konvülsiyon, Hipokormik anemi Okzalat taşı Deride pellegraya benzer yaralar Büyümede yavaşlama, bağışıklık yeterliliğinin azalması

35 Folik Asit Kaynakları: Karaciğer, diğer organ etleri, yeşil yapraklı sebzeler ve kurubaklagiller Özellikleri: Isı, ışık ve oksidasyona hassas, Etkin olması için C vitamini gerekli, ızgara ile %30 kayıp Görevi: Tek karbon metabolizmasında amino asitlerin ve nükleik asitlerin dönüşümü Kan hücresi yapımı, Bağışıklık sistemi Gereksinim: 200 mcg

36 Bazı Besinlerin Yenebilen Kısımlarının Ortalama Folik Asit Değerleri (mcg/100g)
Buğday tanesi 49 Taze fasulye 12 Pirinç (kabuğu ayrılmış) 16 Lahana 32 Ekmek (beyaz) 15 Havuç 8 Ekmek(tam buğday) 30 Karnabahar 22 Peynir 13 Marul 21 Yumurta 5 Kurusoğan 10 Süt 1 Patates 7 Et 6 Domates Karaciğer 276 Ispanak 75 Ceviz 77 Elma 2 Badem 45 Şeftali 4 Mercimek 107 Portakal Kuru fasulye 125 Üzüm

37 Fazlalığı: Yetersizliği Büyüme geriliği Üreme güçlüğü
Megolablastik anemi Nöral tüp defekti Homosistein yüksekliği Fazlalığı: Çok yüksek doz böbrek sorunu ve epileptik hastalarda olumsuz etki yapar.

38 B12 Kaynakları: Sadece hayvansal besinler (et, süt, yumurta)
Özellikleri: Isı, asit ve alkaliye hassas (ızgara) Emilim bozukluğu hastalıkları, oral kontraseptifler, pankreas yetersizliği, barsak bakteri ve parazitleri, Protein, folik asit ve A vitamini yetersizliği Fazla alkol alımı Aşırı C vitamini alımı B12’ nin emilimini olumsuz etkiler Görevi: Aminoasit ve nükleoprotein metabolizması, bağışıklık sistemi Gereksinim: 2 mcg veya 0.04 mcg/kg

39 Bazı Besinlerin Vitamin B12 Değerleri (100gramda mcg)
Karaciğer 50-150 Süt Böbrek 20-50 Peynir Yürek 15-30 Yumurta sarısı Et Balık

40 Yetersizliği: Pernisiyöz anemi (Diyetle veya İntrinsik faktör eksikliği nedeniyle) olur.
Sinir sistemi bozuklukları, uyuşukluk, yorgunluk, başağrıları, kol ve bacakta duyu azalması ve kasılmalar.

41 B5 (Pantotenik asit) Kaynakları: Bütün besinlerde bulunur.
Özellikleri: Yüksek ısı (%50 kayıp olur) Görevi: Asetil grubu taşır (Protein, yağ, CHO metabolizması) Gereksinim: 4.7 mg Yetersizliği: İnsanlarda pek görülmez. Karın ağrısı, kusma, ayak tabanında yanma hissi

42 Bazı Besinlerin Yenebilen Kısımlarının Pantotenik Asit Değerleri (100gramda mg)
Etler Ekmek (beyaz) Balık Ekmek (esmer) Süt Kurubaklagil Peynir Patates Pirinç Havuç Bulgur Taze fasulye Tam buğday unu Yeşil yapraklı sebze Un %85 randımanlı Domates Un %70 randımanlı Karnabahar Taze meyveler

43 Biotin Kaynakları: Yiyeceklerde yeterli bulunur
Özellikleri: Çiğ yumurta akındaki AVİDİN kullanımını engeller Görevi: Üre yapımı, Yağ asidi ve Amino asit metabolizması Gereksinim: 0-10 mg, vücutta da yapılıyor. Yetersizliği:Saç dökülmesi, deride yaralar, yorgunluk, kas ağrıları Fazlalığı: Mide asitinin azalması

44 Vitamin C Kaynakları: Kuşburnu, k.biber, y.biber, yeşil yapraklı sebzeler, turunçgiller, domates, çilek Özellikleri: Çok hassas. Özellikle ısı, ışık, alkali Görevi: Kollajen doku yapımı, Folik asit etkinliği, Damar sağlamlığı, Fe ve Ca emilimi kolaylaşır, Hormon yapımı Antioksidan (Enfeksiyonlara, zehirlenme, kansere karşı koruyucu, katarakt oluşumunu geciktiriyor), Gereksinim: mg, Sigara içenlerde 2 kat artar, gebelik, emziklilik ve ateşli hastalıklarda da artar. Yetersizliği: Skorbüt (diş eti kanaması, kılcal damar kanaması, yorgunluk, diş kayıpları) Fazlalığı: Böbrek taşı oluşumu ?

45 Bazı besinlerin C Vitamini Değerleri (mg/100g)
Kuşburnu 450 Kızılcık 55 Maydanoz 180 Ispanak 50 Şalgam yaprağı 130 Portakal Asma yaprağı 120 Limon Yeşil biber 100 Lahana 43 Kara lahana 94 Greyfurt Karnabahar 80 Mandalina 30 Çilek 70

46 BESİN C VİTAMİNİ Şeftali 28 Kiraz, vişne 15 Domates 23 Hıyar 14 Ahududu 22 Marul 11 Taze fasulye 20 Kayısı 10 Böğürtlen Kuru soğan Patates 16 Havuç Pırasa Elma 6 Kabak Üzüm (taze) 3


"Vitaminler Vitaminler, sağlıklı yaşamın vazgeçilmez bir parçası olan organik bileşiklerdir. Vitamin Latince yaşam anlamına gelen “vita” sözcüğünden kaynaklanır." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları