Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

DÜNYAYI KAPLAYAN ÖRTÜ:B İ TK İ LER. Dünya üzerindeki iklim tiplerine ba ğ lı olarak bitki örtüsü ekvatordan kutuplara do ğ ru; Geniş yapraklı ormanlar,

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "DÜNYAYI KAPLAYAN ÖRTÜ:B İ TK İ LER. Dünya üzerindeki iklim tiplerine ba ğ lı olarak bitki örtüsü ekvatordan kutuplara do ğ ru; Geniş yapraklı ormanlar,"— Sunum transkripti:

1 DÜNYAYI KAPLAYAN ÖRTÜ:B İ TK İ LER

2 Dünya üzerindeki iklim tiplerine ba ğ lı olarak bitki örtüsü ekvatordan kutuplara do ğ ru; Geniş yapraklı ormanlar, savanlar, kaktüs, bozkır, maki, orman-çayır, i ğ ne yapraklı ormanlar, tayga ormanları, tundra, şeklinde sıralanır. Her bitkinin kendine has bir iklim özelli ğ i vardır. Başka bir ifadeyle benzer iklim şartlarında benzer bitki türleri görülür(kutup iklimi hariç). Farklı bölgedeki iklimin benzerli ğ i tabii bitki örtüsünün benzerli ğ ini kanıtlar.Yer şekillerinin kısa mesafeler dahilinde de ğ işmesi bitki örtülerini de kısa mesafeler dahilinde de ğ işmesini sa ğ lar. Bitki örtüleri yeryüzüne da ğ ılışlarında aralıksız kuşaklar oluşturmazlar. Enlem farkı arttıkça ve farklı enlemlerden oluştukça bitki örtüsü de çeşitlenir.

3 bitki örtüsü iklimin bir nedeni de ğ il iklimin bir sonucudur. Bitki Topluluklarının Co ğ rafi Da ğ ılışı Ekvatoral ya ğ mur ormanları: Amazon Havzası, Senegal’den Gine Körfezi’ne kadar olan saha Kongo Havzası, Güneydo ğ u Asya adaları

4 Muson ormanları: Güneydo ğ u ve Do ğ u Asya’da Hindistan, Japonya, Tayland, Vietnam, Endonezya, Do ğ u Çin, Kore, Avustralya’nın kuzeybatısı, Filipinler, Güneydo ğ u Afrika. Orta kuşa ğ ın karışık ormanları batı rüzgarları sebebiyle Ilıman Kuşak karalarının batısında görülür(Batı ve K.Batı Avrupa, Amerika’nın batısı). Yurdumuzda ise Karadeniz kıyılarında etkilidir.

5 Tayga ormanları deniz etkisinden uzak, kara içlerinde ve ılıman kuşak karalarının do ğ u kıyılarında(so ğ uk su akıntısından dolayı) görülür. Orta ve do ğ u Avrupa Asya’nın kuzeyi(Sibirya) Kanada ve ABD’nin kuzeyinde görülür.

6 Maki Akdeniz’e kıyısı olan ülkeler(Libya, Mısır ve Lübnan hariç. Buralarda görülmeme sebebi yer şekillerinin engebesiz olmasıdır.), Avustralya’nın güneybatısı, G. Afrika Cumhuriyetinde Kap bölgesi, Şili’nin orta kesimleri Kuzey Amerika’da Kaliforniya çevresinde etkilidir. En geniş anlamıyla derece enlemleri arasında kıtaların özellikle batı kıyıları. Savan güney ve Orta Afrika, Sudan, Güney Amerika’da Brezilya’da Venezuela, Kolombiya, Peru ve Bolivya’da etkilidir. Ekvatoral iklim ile çöl iklimi arasında(10-20 derece kuzey ve güney enlemleri arasında ) görülür. Bozkır(Step) Sıcak ve ılıman kuşak kara içlerinde görülür. Yurdumuzda İ ç Anadolu Bölgesinde ve Ergene Bölümünde görülen karasal iklim buna örnektir. Çayır Batı Rüzgarları sebebiyle Ilıman Kuşak karalarının batısında görülür (Batı ve K.Batı Avrupa, Amerika’nın batısı). Alpin çayırlar da ğ ların yüksek kesimlerinde görülür

7 Tundra Sibirya, İ skandinavya Yarımadasının kuzeyinde, Kanada’nın kuzeyinde, Grönland adasının kıyı kesimleri.Yaklaşık olarak enlemleri çevresinde görülür.Güney yarımküredeki etki alanı KYK dekine oranla çok azdır bunun nedeni GYK de okyanusların geniş alan kaplamasıdır. Çöl Bitkileri Kızılkum (Özbekistan), Karakum (Türkmenistan), Gobi (Mo ğ olistan), Taklamakan (Çin), Arizona (A.B.D) çölleri,Kuzey Afrika, K.Arap yarımadası Avustralya’nın iç kesimleri.

8 Yeryüzünde Oluşan Bitki Formasyonları a-A ğ aç Formasyonu Yeryüzünde Oluşan Bitki Formasyonları a-A ğ aç Formasyonu Ormanların temel unsuru a ğ açtır. A ğ açların oluşturdu ğ u topluluklara orman denir. Ya ğ ış, sıcaklık ve toprak şartlarının elverişli, yetişme devresinin uzun oldu ğ u her yerde a ğ aç yetişir. Ya ğ ış azlı ğ ı, şiddetli buharlaşma a ğ aç yetişmesine engel olur. Ormanların temel unsurudur. İğ ne yapraklı Geniş yapraklı Başlıca Orman Türleri

9 Çalı Formasyonu Yaprak biçimine göre: yayvan yapraklı ormanlar, i ğ ne yapraklı ormanlar 1-Ekvatoral Ya ğ mur Ormanları 2-Muson Ormanları 3-Orta Kuşa ğ ın Karışık Ormanları 4-Tayga Ormanları b-Çalı Formasyonu Maki, Garig ve Psödomaki. Maki Garig

10 Maki Karakteristik özellikleri, kışın yapraklarını dökmemeleri ve yaz kuraklı ğ ına dayanıklı olmak için yaprak, gövde ve kök sistemlerinin su kaybını önleyecek yapıda olmalarıdır. Genelde Akdeniz ikliminin hakim oldu ğ u yerlerde ve orman tahribinin yo ğ un oldu ğ u sahalarda ince gövdeli, sert, bazen kenarları dikensi, cilalı daimi yeşil yapraklı 2-3 m. boyları olan, çalı görünüşlü ya da a ğ aççık şeklindeki bitki toplulukları maki formasyonu olarak adlandırılır. Başlıca Maki Türleri Filarya, Zakkum, Laden, Katırtırna ğ ı, Ardıç Sumak, Harnup (keçi boynuzu), Sandal, Mersin, Kocayemiş, Pırnal Meşesi, Funda, Defne, Menengiç Sakız a ğ acı, Ilgın, Yabani zeytin,(deli,delice) Garig Garig formasyonu, Akdeniz ikliminin hakim oldu ğ u alanlarda ancak toprak şartlarının daha elverişsiz e ğ imlerin daha fazla ve ya ğ ışların daha az oldu ğ u kesimlerde ayrıca makilerin tahrip oldu ğ u sahalarda görülür.. Bunlar son derece kurakçıl bitki topluluklarıdır.

11 Başlıca türleri kermez meşesi, akçakesme, kekik, adaçayı,laden, katran ardıcı ve gevendir. Psödomaki (Yalancı maki-yalancı çalı) Ormanların tahrip edildi ğ i yerlerde oluşan yalancı çalı türleridir. Kışın yapraklarını dökerler. Ot Formasyonu İ klim,toprak ve yer şekilleri gibi şartların a ğ aç yetişmesine olanak vermedi ğ i yerlerde, belirli zamanlarda ya ğ an ya ğ ışa veya tamamı topra ğ ın derinliklerine sızmayan suya ba ğ lı olarak yetişen ot cinsinden bitkilerin oluşturdu ğ u topluluktur. Çayır Savan Tundra

12 Savan Savanlar uzun süre yeşil kalan, gür ve uzun boylu ot topluluklarıdır. Savan bitki örtüsü içinde yer altı sularının yüzeye çıktı ğ ı yerlerde ve akarsu boylarında ormanlar görülür. Kurak mevsimin uzun sürdü ğ ü tropikal bölgelerde görülen, tek tük a ğ açlar serpili büyük çayırlardan oluşan bitki toplulu ğ u, Güney Afrika'da ve Do ğ u Afrika'da başlıca bitki toplulu ğ u olan, boyları yer yer iki metreyi bulabilen köksaplı bitkilerden ve bu ğ daygillerden oluşur. Step(Bozkır) İ lkbahar ya ğ ışlarıyla yeşeren, yaz başlarında kuruyan küçük boylu ot toplulu ğ udur. Bozkır bitki örtüsü içinde geven, deve dikeni, gelincik, çoban yastı ğ ı gibi bitkiler yer almaktadır. Ya ğ ışların daha az mevsimler arasındaki sıcaklık farklarının daha fazla oldu ğ u alanlar ot formasyonunun gelişti ğ i sahalardır. Steplerin bir kısmı do ğ al olurken bir kısmı da ormanların insanlar tarafından tahribi sonucu ortaya çıkmıştır. (Bu şekilde oluşan bozkıra Antropojen Bozkır denir) İ ç Anadolu’nun orta bölümü (Konya ve Ere ğ li havzaları, Tuz gölü çevreleri) asıl step sahasıdır.

13 Step formasyonunun gelişme gösterdi ğ i bu bölümde ya ğ ışlar 250 mm. altına düşer. Bu sahada görülen bitkiler kendilerini kurak şartlara son derece adapte etmişler ve keçe gibi tüylü dikenli, az yapraklıdırlar. Çayır Çayırlar genellikle düz ve taban suyu yüksek olan taban arazilerde teşekkül etmişlerdir. Toprak uzun süre nemli oldu ğ undan bitki örtüleri sık ve yüksek boyludur. Sık ve yüksek boylu olan bitki örtüleri sıkı bir çim kapa ğ ı meydana getirerek topra ğ ı sıkıca tutar.Aktif büyüme döneminde yapraklar tüm yüzeyi kapatır. Biçilerek de ğ erlendirilen bu alanlardan elde edilen ot kış aylarında hayvanlara verilir. Alpin Çayırlar Genellikle da ğ ların yüksek kesimlerinde orman örtüsünün üst sınırından sonra ortaya çıkan ot örtüsüdür olarak bilinir. Ülkemizde Alpin çayırlar da ğ ların 2100 m. den sonraki kesimlerde görülmeye başlar.

14 İ lkbahar ve yaz mevsimlerinde karların erimesi ile ortaya çıkan bu çayırlar rengarenk açan çiçekleri yanında yer yer de 1 metreyi bulan uzun boyları ile dikkat çekerler. Tundra Yosun,ot ve cılız çalılıklardan oluşan bitki örtüsüdür. Tundra, kutba en yakın bitki örtüsüdür. Kuzey ülkelerinde rastlanan, yapısına likenlerin de katıldı ğ ı bodur ot toplulukları. Tundralar yılın dörtte üçünden uzun bir süre karlarla örtülü kalır. Bunun için kutup bölgesi dışında yetişen bazı a ğ açlara burada ancak bodur çalılar halinde rastlanır. Kutup sö ğ üdü ve bodur huş bunlara misal verilebilir. Hakim bitki topluluklarını karayosunları ve likenler (Ren geyi ğ i likenleri vs.) meydana getirir.

15

16 YERYÜZÜNDE B İ TK İ ÖRTÜSÜNÜN DA Ğ ILIŞINI ETK İ LEYEN FAKTÖRLER 1- İ klimin Etkisi a)Ya ğ ış Faktörü: Ya ğ ış bir yerdeki bitki yo ğ unlu ğ unu yani bitkilerin ot, çalı veya a ğ aç olmasını ve bunların miktarının az ya da çok olmasını belirler. Her bitkinin istedi ğ i su miktarı farklıdır. Ya ğ ışlı bölgelerde gür bitki toplulukları görülürken kurak bölgelerde bitki örtüsü seyrekleşir, çöllerde kurakçıl ve seyrek bazı otlara ve çalılara rastlanır. b)Sıcaklık faktörü: Bitkilerin gelişebilmesi için belli bir sıcaklı ğ ın olması gerekir. Sıcaklık bir yerdeki bitki türlerini belirler örne ğ in a ğ açların i ğ ne yada geniş yapraklı olmasını belirler. Sıcak orta kuşakta her tür bitki yetişme alanı bulabilirken so ğ uk kutup bölgelerinde ve yükseklerde düşük sıcaklık şartları nedeniyle bir çok bitkiye rastlanmaz.

17 2-Yer Şekillerinin Etkisi Da ğ sıraları ve da ğ ların uzanışı bitki örtüsünün yayılışını etkiler. Kıyıya paralel uzanan da ğ lar deniz etkisini iç kesimlere sokmadı ğ ı için iç kesimler bitki bakımından fakirleşirken, da ğ ların denize bakan yamaçları daha zengin bitki örtüsüne sahip olur. Yükseklere çıkıldıkça sıcaklıklar azaldı ğ ı için bitki örtüsü türü ve yo ğ unlu ğ u azalır. Belli bir yükseltiden sonra artık bitki yetişmez. E ğ imli yamaçlarda gür bitki örtüsü görülür çünkü düz alanlar insanlar tarafından işgal edilmiştir. Bakı bitki örtüsünün yayılışında en önemli faktörlerden birisidir. Güneşe dönük yamaçlar uygun sıcaklık şartları sayesinde hem bitki türü hem de bitki yo ğ unlu ğ u bakımından daha zengindir. 3-Toprak Faktörü Bitkiler kökleriyle toprakta tutunur ve gıdalarını topraktan alırlar. Bu nedenle yeterli kalınlıkta toprak örtüsü olmayan yerlerde bitkilerde yaşayamaz.

18 Topra ğ ın yapısı; Topra ğ ın yapısı, üzerinde yetişen bitki türünü belirleyebilir. Topra ğ ın dokusu; Topra ğ ın sık ya da gevşek oluşu bitki oluşumunu etkiler. 4- Biyotik Faktörler Tarih boyunca insanlar yaşam faaliyetleri nedeniyle çevrelerindeki bitki örtüsünü sürekli de ğ iştirmişlerdir. İ nsanların bitki örtüsü üzerindeki etkileri daha çok olumsuz olmuştur. İ nsanlar, çeşitli açılardan bitki örtüsü üzerinde etkili olmuştur. Olumsuz etkiler Savaşlar, Tarım alanı açma, Yakacak ihtiyacı, Orman yangınları, Hayvan otlatma, Yol yapımı, Orman alanlarını imara açma, Sanayileşim Olumlu Etkiler Bitki türlerinin yayılması, Bitki türlerinin korunması, Bitki türlerinin geliştirilmesi, Çeşitli hayvan türleri bitkilerin farklı yörelere taşınması sayesinde bitki yayılışına etkide bulunur. Bitkilerin tozlaşmasına katkıları vardır (Meyve bahçelerinde arı bulundurulması).

19 Hazırlayan: Hande Temel


"DÜNYAYI KAPLAYAN ÖRTÜ:B İ TK İ LER. Dünya üzerindeki iklim tiplerine ba ğ lı olarak bitki örtüsü ekvatordan kutuplara do ğ ru; Geniş yapraklı ormanlar," indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları