Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Orhan içözArz ve Talep Modelleri1 2. Bölüm Uluslararası Ticaret Modelleri ve Analiz Araçları Arz ve Talep Modelleri.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Orhan içözArz ve Talep Modelleri1 2. Bölüm Uluslararası Ticaret Modelleri ve Analiz Araçları Arz ve Talep Modelleri."— Sunum transkripti:

1 orhan içözArz ve Talep Modelleri1 2. Bölüm Uluslararası Ticaret Modelleri ve Analiz Araçları Arz ve Talep Modelleri

2 orhan içözArz ve Talep Modelleri2 Konular Ekonomik Metodoloji (yöntem) Temel Model varsayımları Fiyat sınırları (ticaret hadleri) ve teklif eğrileri Üretim Olanakları (dönüşüm) Eğrisi Bireysel ve Toplumsal kayıtsızlık Eğrileri Kapalı ekonomi (otarşi) dengesi Ulusal refah göstergeleri Ulusal arz ve talep eğrileri

3 orhan içözArz ve Talep Modelleri3 İçerik Uluslararası Göreceli/Nispi Fiyatlar Talep Farklılıklarına Bağlı Dış Ticaret Karşılıklı Talep Arz ve Talep Koşullarında Farklılık Dış Ticaret Kazançları - Üretim/Tüketim Marjinal değişim (ikame) oranları Ekonomide Genel Denge Açık ve Kapalı Ekonomilerde denge

4 orhan içözArz ve Talep Modelleri4 Ekonomik Yöntem Model - gerçek yaşama uyarlanabilecek soyut bir örnek Geometrik ve cebirsel modeller Pozitif analiz – ekonomik davranışlara ilişkin analizlerin herhangi bir zorlama ya fa tavsiye olmaksızın yapılması. Normatif analiz - Ekonomik analizlerin ne olması gerektiğine ilişkin değer yargılarına göre yapılması

5 orhan içözArz ve Talep Modelleri5 Temel Model Genel denge modeliGenel denge modeli – çıktı (üretim), tüketim, fiyatlar ve ticaret tüm mallar için birlikte hareket ederler

6 orhan içözArz ve Talep Modelleri6 Varsayım 1: Rasyonel davranış Ekonomik birimler belirli bir hedefe dönük davranır Tüketiciler faydalarını en yükseğe çıkarmak ister (sınırlamalara rağmen) Firmalar kazançlarını en yükseğe çıkarmak ister (sınırlamalara rağmen)

7 orhan içözArz ve Talep Modelleri7 Varsayım 2: İki ülke, iki mal İki ülke: ABD (A) ve Türkiye (B) İki mal: Soya fasulyesi (S) ve Tekstil (T) Mallar her iki ülkede de nitelik olarak aynıdır Her iki maldan belirli miktarlar her iki ülkede de tüketilmektedir.

8 orhan içözArz ve Talep Modelleri8 Varsayım 3: para yanılsaması yok Para yanılsamasının olmaması - ekonomik birimlerin kararlarını fiyat değişimlerine bağlı olarak yapması anlamına gelir; Nominal fiyat — para ile tanımlanan fiyat Karşılaştırmalı (nispi) fiyat — iki mal arasındaki değişim oranı

9 orhan içözArz ve Talep Modelleri9 Karşılaştırmalı fiyat kuralı Eğer Ps/Pt = k ise, 1 birim S = k birim T (değer olarak) ya da 1 birim T = 1/k birim S Olarak ifade edilir (değer olarak)

10 orhan içözArz ve Talep Modelleri10 Analiz aracı: Analiz aracı: Fiyat çizgisi (sınırı ) Fiyat sınırı (PL) - belirli bir miktarda para ile satın alınabilecek iki mal kombinasyonunu gösterir. Para (M) PL’nin eğimi = nispi fiyat PL’de kayma - her iki malın fiyatlarında ya da gelirlerdeki değişimden kaynaklanır PL’nin rotasyonu - bir malın fiyatının sabitken diğerindeki değişmeden kaynaklanır

11 orhan içözArz ve Talep Modelleri11

12 orhan içözArz ve Talep Modelleri12 Uluslararası Göreceli (Nispi) Fiyatların Oluşumu Ticaret haddi (göreceli fiyatlar): İki ülkeli ve iki mallı bir modelde, ülkelerin ihraç mallarının ithal mallarıyla değişim oranıdır. David Ricardo’ya göre bir malın yurtiçi üretim maliyeti, denge ticaret haddinin sınırını belirler. Uluslararası denge fiyatı, belirlenen bu sınırlar arasında oluşur.

13 orhan içözArz ve Talep Modelleri13 Uluslararası Göreceli Fiyatların Oluşumu - Örnek İç maliyet oranları: Türkiye: 1 buğday = ½ kumaş ABD : 1 buğday = 2 kumaş TR 1 birim buğday ihracatı karşılığı ½ brm kumaş üretmektedir (1 / 0.5) ABD 2 birim kumaş karşılığı 1 birim buğday üretmektedir (1/2) Burda Kaldk

14 orhan içözArz ve Talep Modelleri14

15 orhan içözArz ve Talep Modelleri15 Grafikte Buğday ve Kağıt değişim oranları yer almaktadır. Türkiye 1 birim kağıt için 2 birim buğday feda etmekte ABD ise 1 birim kağıt için 1 birim buğday üretiminden vazgeçmektedir.

16 orhan içözArz ve Talep Modelleri16 Uluslararası Göreceli Fiyatların Oluşumu Oranlar; Türkiye için ½ ABD için 1/1 'dir. Bu oranlar aynı zamanda ülkelerin nispi iç fiyatlarıdır Türkiye göreceli olarak buğday üretiminde, ABD ise kağıt üretiminde avantaj sahibidir.

17 orhan içözArz ve Talep Modelleri17 Her iki ülkenin maliyet doğrularının belirlediği alan kârlı ticaret alanıdır. Uluslararası nispi fiyatlar bu alanlar dışında oluşur. İç maliyet doğrularının belirlediği kârlı dış ticaret alanı içinde ticaret hadleri, bir ülkenin yurtiçi maliyetlerine ne kadar yaklaşırsa, karşı ülkenin dış ticaret kazancı o derece artar.

18 orhan içözArz ve Talep Modelleri18 Varsayım 4: Sabit kaynaklar ve teknoloji Analiz aracı: Üretim olanakları sınırı (PPF) PPFPPF - Bir ülkenin sabit kaynakları ve teknolojisi ile üretebileceği maksimum mal ve hizmet miktarını gösterir.

19 orhan içözArz ve Talep Modelleri19 PPF’nin özellikleri Kaynakların tam kullanımını varsayar PPF’in eğimi = toplumsal fırsat maliyetidir: PPF’in şekli: doğrusal PPF - sabit fırsat maliyeti içbükey PPF - artan fırsat maliyet

20 orhan içözArz ve Talep Modelleri20

21 orhan içözArz ve Talep Modelleri21 Varsayım 5: Varsayım 5: Her iki ülkede de her iki mal üretiminde tam rekabet koşulları vardır Fiyatlar marjinal maliyetlere eşittir İşçi sendikaları yoktur

22 orhan içözArz ve Talep Modelleri22

23 orhan içözArz ve Talep Modelleri23 Varsayım 6: Varsayım 6: Kaynaklar endüstriler arasında tam olarak hareketlidir Kaynaklar ülke içinde yer değiştirdikleri her endüstride aynı geliri elde edebilirler.

24 orhan içözArz ve Talep Modelleri24 Karşılıklı Talep Kanunu (Reciprocal Demand Law ) J. Stuart Mill İki ülkeli modelde, bir ülkenin karşılıklı talebi, onun kendi malından vereceği bir birim için, karşı ülkenin malından talep edeceği miktarlarla ölçülür. Yani, bir birim yabancı mal karşılığında teklif edilen miktar ulusal mal arzına eşittir.

25 orhan içözArz ve Talep Modelleri25 Karşılıklı Talep Kanunu Mill’e göre iki ülkeli modelde eğer ülkelerden birinin, diğerinin malına karşı talebinin ne derece şiddetli olduğu bilinirse, ticarette denge fiyatları o kadar kolay belirlenebilir.

26 orhan içözArz ve Talep Modelleri26 Teklif Eğrileri ile Analiz (Alfred Marshall) Teklif eğrisi, dış ticarette ithal malı birer birim arttırılırken, bunların karşılığında ülkenin kendi malından önereceği miktarları gösterir. a)Türkiye’nin kumaş talebi karşısında buğday arzı b)Almanya’nın buğday talebi karşısında kumaş teklifi c)Denge fiyatı

27 orhan içözArz ve Talep Modelleri27 Teklif Eğrileri ile Analiz (Alfred Marshall) Oluşan nisbi denge fiyatının hangi ülkeye daha çok kazanç sağladığını ülkelerin arz şartlarıyla talep dereceleri belirler Bu koşullar teklif eğrilerinde kaymalara ve ticaret hadlerinin değişmesine yol açar

28 orhan içözArz ve Talep Modelleri28 Ülkelerin teklif eğrileri

29 orhan içözArz ve Talep Modelleri29 Teklif Eğrilerinin yararları Ülkelerin arz ve talep koşullarını gösterir Ülkelerin karşılaştırmalı üstünlük yapılarını gösterir Ticaret dengesini sağlayan uluslararası fiyat oranını gösterir (dış ticaret hadleri)

30 orhan içözArz ve Talep Modelleri30 Teklif Eğrilerinin yararları Malların uluslararası denge ihracat ve ithalat oranını gösterir Her ülkenin dış ticaretten sağladığı toplam kazançları gösterir

31 orhan içözArz ve Talep Modelleri31 Teklif Eğrilerinde Kaymalar ve Ticaret Hadlerinde Değişme 2 önemli sonuç doğurur; 1.ticaret hadleri ve 2.ticaret hacmi etkisi

32 orhan içözArz ve Talep Modelleri32 Almanya. OK 1 kadar kumaşı OB 1 kadar buğdayla değiştirir.

33 orhan içözArz ve Talep Modelleri33 Teknolojide verimlilik artışı olduğunda, bu artış ile teklif eğrisi sağa kayar; 1 birim buğday için daha fazla kumaş verebilir. İç fiyat oranı T 1 den T 2 ye kayması, denge dış ticaret haddini etkiler, ticaret hadleri OT 2 ye kayar. Denge Almanya’nın aleyhine Türkiye’nin lehinedir. Almanya’nın daha çok kumaş teklifine Türkiye daha az buğday vermektedir.

34 orhan içözArz ve Talep Modelleri34 Teklif Eğrilerinde Kaymalar

35 orhan içözArz ve Talep Modelleri35 Önemsiz Olmanın Önemi (Küçük Ülke Avantajı) Ticaret ortaklarından birisi çok küçük, diğeri çok büyük bir ülke ise uluslar arası ticaret büyük ülkenin iç maliyet oranından ya da ona çok yakın bir fiyattan yapılabilir. Dış ticaret kazançlarının önemli bir payı küçük ülkeye gider.

36 orhan içözArz ve Talep Modelleri36 (Küçük Ülke Avantajı) Karşılaştırmalı üstünlükler; ABD motor Lüksemburg; Tereyağı Lüksemburg’un talebi dünya fiyatları üzerinde önemli bir etki yaratmaz

37 orhan içözArz ve Talep Modelleri37 (Küçük Ülke Avantajı) Dünya fiyatları ABD’nin iç maliyet doğrusuna yakın noktada oluşmaktadır Lüksemburg Malını (ABD'deki) yüksek fiyattan ihraç eder, ve diğer malı o ülkedeki düşük fiyattan ithal eder ve dış ticaretten önemli bir kazanç sağlar

38 orhan içözArz ve Talep Modelleri38

39 orhan içözArz ve Talep Modelleri39 Analiz aracıFarksızlık (Kayıtsızlık) eğrileri Analiz aracı: Farksızlık (Kayıtsızlık) eğrileri Ekonominin talep yanını gösterir Farksızlık (kayıtsızlık) eğrisiFarksızlık (kayıtsızlık) eğrisi – tüketici için aynı tatmin düzeyini sağlayan iki malın farklı bileşimlerini gösteren eğrilerdir

40 orhan içözArz ve Talep Modelleri40 Kayıtsızlık eğrileri - özellikleri Bireye özgüdür ve değişir Negatif eğimlidir Orjine göre dışbükeydir Daha yüksek eğriler yüksek tatmin gösterir Eğriler hiçbir zaman kesişmez

41 orhan içözArz ve Talep Modelleri41 Toplumsal Kayıtsızlık Eğrileri ile Analiz Tüketici Kayıtsızlık Eğrileri Bir tüketicinin kayıtsızlık eğrisi, geometrik olarak, o tüketiciye aynı faydayı sağlayan çeşitli mal bileşimlerini gösteren noktaların birleştirilmesinden elde edilir. Tüketici S 1 noktasında OA kadar X malı, OB kadar Y malı tüketerek i 0 eğrisinin gösterdiği fayda düzeyine erişmektedir. S 2 noktasında daha az Y malı, daha fazla X malı tüketir. Tüketici S 1 ve S 2 mal bileşimlerinden aynı faydayı elde eder.

42 orhan içözArz ve Talep Modelleri42 Tüketici S1 noktasında OA kadar X malı, OB kadar Y malı tüketerek i0 eğrisinin gösterdiği fayda düzeyine erişmektedir. S2 noktasında daha az Y malı, daha fazla X malı tüketir. Tüketici S1 ve S2 mal bileşimlerinden aynı faydayı elde eder. Tüketici Kayıtsızlık Eğrileri

43

44 orhan içözArz ve Talep Modelleri44 Tüketici Fayda Maksimizasyonu Tüketiciler gelir ve bütçe sınırlamaları içinde (fiyat çizgisi) faydalarını en yükseğe çıkarmaya çalışır. Tüketici dengesi bir farksızlık eğrisi ile bütçe çizgisinin teğet noktasında oluşur.

45 orhan içözArz ve Talep Modelleri45 Varsayım 7: toplumsal kayıtsızlık eğrileri Toplumsal kayıtsızlık eğrileri (CIC) toplumun tüketim tercihlerini gösterir Problem:Problem: group tercihleri sabit ve sürekli değildir

46 orhan içözArz ve Talep Modelleri46 Toplumsal Kayıtsızlık Eğrileri Toplumsal kayıtsızlık eğrileri, o topluma eş tatmin sağlayan mal bileşimlerini gösterir.

47 orhan içözArz ve Talep Modelleri47 Genel Denge Modeli – kapalı ekonomi için (otarşi) Otarşi (Autarchy) –Otarşi (Autarchy) – Ülke dış ticaret öncesinde de kendine yeterlidir Sabit fırsat maliyetleri ve artan fırsat maliyetleri söz konusu olabilir DengeDenge - PPF ile CIC’nin birbirine teğet noktasıdır.

48 orhan içözArz ve Talep Modelleri48 Kapalı Ekonomide Denge 1. Kapalı Ekonomide Denge Dış ticarete kapalı bir ekonomide üretimin ve tüketimin eşitlendiği noktada ekonomi dengeye ulaşır. Kayıtsızlık eğrilerinin dönüşüm eğrisine teğet olduğu noktada ekonomi dengeye varır. Ekonomide Genel Denge

49 orhan içözArz ve Talep Modelleri49 D: denge noktası Toplum D noktasındaki mal miktarlarını tüketerek i 1 kayıtsızlık eğrisinin gösterdiği tatmin düzeyine ulaşır. Bu nokta ulaşılabilecek en yüksek refah düzeyidir. M: mevcut üretim faktörleri ve teknoloji ile ulaşılamayacak bir noktadadır N: noktasında daha düşük refah düzeyi sağlanır Ekonomide Genel Denge

50 orhan içözArz ve Talep Modelleri50

51 orhan içözArz ve Talep Modelleri51

52 orhan içözArz ve Talep Modelleri52 Ulusal refahın ölçümü Toplumsal farksızlık eğrileri Toplam Ulusal Gelir (GDP ) Nominal GDP fiyatlardaki ya da üretimdeki değişiklikler nedeniyle değişebilir

53 orhan içözArz ve Talep Modelleri53 Gerçek GDP Gerçek GDP’deki artışlar ulusal refah düzeyindeki artışın göstergesidir.

54 orhan içözArz ve Talep Modelleri54

55 orhan içözArz ve Talep Modelleri55 Ekonomide Genel Dengenin bir başka göstergesi Ulusal arz eğrisiUlusal arz eğrisi – bir ülkede üretilen bir malın değişik nispi fiyatlardaki üretim düzeyini gösterir Ulusal talep eğrisiUlusal talep eğrisi – bir mal için farklı nispi fiyatlardaki ulusal tüketimin düzeylerini gösterir.

56

57 orhan içözArz ve Talep Modelleri57 Otarşi Dengesi Denge otarşi fiyatı – ulusal talep eğrisi ile ulusal arz eğrisinin kesişmesi ile belirlenir.

58 orhan içözArz ve Talep Modelleri58

59 orhan içözArz ve Talep Modelleri59 Otarşi fiyatlarında farklılığa bağlı ticaret Eğer A ülkesi S nin nispi fiyatı konusunda daha düşük, T malında da daha yüksek fiyat otarşisine sahipse, S’nin üretiminde karşılaştırmalı üstünlüğe, T nin üretiminde de karşılaştırmalı dezavantaja sahiptir karşılaştırmalı üstünlükUluslararası ticaret karşılaştırmalı üstünlük ilkesine dayanır.

60 orhan içözArz ve Talep Modelleri60

61 orhan içözArz ve Talep Modelleri61 2. Açık Ekonomilerde Denge

62 orhan içözArz ve Talep Modelleri62 Türkiye'de emek yoğun, dönüşüm eğrisi buğday ekseninde göreceli uzunluğa sahiptir ABD sermaye yoğun, üretim olanakları eğrisi kağıt ekseni yönünde daha uzundur (Dönüşüm ve kayıtsızlık eğrileri nedeniyle) Türkiye'de iç fiyatlar FF, ABD'de iç fiyatlar F’F’ düzeyindedir. Türkiye'de buğday ABD de kağıt göreceli olarak ucuzdur.

63 orhan içözArz ve Talep Modelleri63 TürkiyeBu nedenle Türkiye OL kadar kağıt üretir, RL kadar kağıt ithal eder, OS kadar buğday üretirPS buğday ihraç ederBuna karşılık OS kadar buğday üretir PS kadar buğday ihraç eder. OHkağıt üretip, GH kadarını ihraç eder.ABD ise OV kadar buğday üretip, VE kadar ithal ederken, OH kadar kağıt üretip, GH kadarını ihraç eder. buğday fazlası ile kağıt fazlası takas edilir.Diğer deyişle buğday fazlası ile kağıt fazlası takas edilir.

64 orhan içözArz ve Talep Modelleri64 Üreticilerin denge koşulu piyasa fiyatına eşitlenmesiÜreticilerin denge koşulu: malın marjinal maliyetinin piyasa fiyatına eşitlenmesi Tüketicinin denge koşuluTüketicinin denge koşulu: fayda maksimizasyonu Uluslararası piyasa dengesini sağlayan dış ticaret hadlerinin oluşması için zorunlu koşul, bu fiyattan toplam dünya ihracatının toplam dünya ithalatına eşitlenmesidir

65 orhan içözArz ve Talep Modelleri65 3. Dış Ticaret Kazançları; Tüketim kazançları, üretim kazançları Tüketim kazançları değişim, üretim kazançları dış ticarette uzmanlaşma ile sağlanır.

66 orhan içözArz ve Talep Modelleri66 Dış Ticaret kazançları

67 orhan içözArz ve Talep Modelleri67 Ticaret Koşulları ve Ticaret Kazançları Ticaret koşulları bir ülkenin ticaret öncesi fiyatına ne kadar yakınsa diğer ülke bundan daha fazla kazanç sağlar Küçük ülkeler büyük ülkelerle ticaret yaptıklarında genelde daha kazançlıdır.

68 orhan içözArz ve Talep Modelleri68 Dış Ticaret Kazançları Ülke uzmanlaşmaya gitmese bile, var olan üretimin bir kısmını yüksek dış fiyatlardan satıp, tüketimini düşük dünya fiyatlarından sağlayabilir, ülkenin refahı kapalı ekonomiye göre daha yüksek olur

69 orhan içözArz ve Talep Modelleri69 Talep Farklılıklarına Bağlı Dış Ticaret İki ülkede üretim teknolojileri ve faktör donatımları aynı olunca üretim koşulları ve üretim maliyetleri birbirine eşitlenir. Talep koşullarının farklı olması nedeniyle de daha az tercih edilen malın fiyatı nispi olarak düşer. Bunun sonucunda da fiyatı düşen malda ihracatçı ülke üstünlük sağlar.

70 orhan içözArz ve Talep Modelleri70 Arz ve Talep Koşullarında Farklılık Ülkelerin dönüşüm ve kayıtsızlık eğrileri birbirinden farklı olabilir. Arz ve talep koşullarında farklılık olduğunda, dış ticaretin dengesi ve hacmi iç fiyat oranlarına bağlı olur.

71 orhan içözArz ve Talep Modelleri71 SLAYT SONU


"Orhan içözArz ve Talep Modelleri1 2. Bölüm Uluslararası Ticaret Modelleri ve Analiz Araçları Arz ve Talep Modelleri." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları