Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

HAP Temel Kavramlar Temel yaklaşımlar Afet Tıbbı Prof.Dr. Recep AKDUR.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "HAP Temel Kavramlar Temel yaklaşımlar Afet Tıbbı Prof.Dr. Recep AKDUR."— Sunum transkripti:

1 HAP Temel Kavramlar Temel yaklaşımlar Afet Tıbbı Prof.Dr. Recep AKDUR

2 AFET Kavramı Tartışmaları DOĞAL AFETLER -YAPAY AFETLER (natural- man made) OLAĞAN-OLAĞAN ÜSTÜ DURUM (usual-unusual / ordinary- extraordinary) BEKLENMEYEN-ZAMANI BELLİ OLMAYAN OLAY (unexpected) KAPASİTE AŞIMI-BAŞA ÇIKMA KAPASITESİNİ AŞMA BİÇARELİK (helpless-poor) OLAY-ACİL DURUM- FELAKET -AFET (incident-emergency-disaster-catastrophe)

3 AKDUR HAP ŞUBAT DOĞAL OLAYLARIN TETİKLEDİĞİ AFETLER TAŞKÜRE HAREKETLERİ DEPREM, YANARDAĞ TOPRAK KAYMASI SUKÜRE HAREKETLERİ SEL-KASIRGA, DALGA GAZKÜRE HAREKETLERİ FIRTINALAR BİRLEŞİK OLAYLAR

4 DOĞAL OLAYLARIN AFET NİTELİĞİNİ KAZANMASI İÇİN 1. TOPLUM VARLIĞI, 2. DÜŞÜNSEL YAPININ BİLİM DIŞI, 3. FİZİK ÇEVRESİNİN YETERSİZ OLMASI GEREKİR.

5 AKDUR HAP ŞUBAT YAPAY AFETLER BÜYÜK KAZALAR Nükleer, toksik emisyon baraj çökmesi, ulaştırma iSTEMSiZ / iHMAL NÜKLEER SAVAŞ KONVANSİYONEL SAVAŞ SABOTAJ İSTEMLİ KİTLESEL NÜFUS HAREKETLERİ

6 AKDUR HAP ŞUBAT AFET Kavramı Tartışmaları OLAĞAN-OLAĞAN ÜSTÜ DURUM (usual-unusual / ordinary- extraordinary)

7 AKDUR HAP ŞUBAT AFETLER OLAĞANÜSTÜ DEĞİLDİR Her türden doğal olayı biliyoruz Üç koşulun varlığını /yokluğunu biliyoruz Varlığında, her türden doğal olayın afet niteliğini kazanacağını biliyoruz Oluşacak afetlerin sonuçlarını önceden kestirilebiliyoruz

8 AKDUR HAP ŞUBAT AFET Kavramı Tartışmaları BEKLENMEYEN, ZAMANI BELLİ OLMAYAN OLAY!

9 AKDUR HAP ŞUBAT AFET Kavramı Tartışmaları 30 yıl içinde, İstanbul’da büyüklüğü 6,4-7,4 arasında değişen bir deprem olacak Büyüklük 6,4 olursa 7000 ölüm, yaralı olacak Büyüklük 7,4 olursa ölüm yaralı olacak

10 AKDUR HAP ŞUBAT AFET Kavramı Tartışmaları

11 AKDUR HAP ŞUBAT AFET Kavramı Tartışmaları Gömeç-50 yılda bir büyük sel görür Hatay 35 yılda bir büyük sel görür Metrekareye düşecek yağmur miktarına göre, hangi evleri su basacağını ve ne kadar insan boğulacağını kestirebiliyoruz

12 AKDUR HAP ŞUBAT AFET Kavramı Tartışmaları KAPASİTE AŞIMI-BAŞA ÇIKMA KAPASITESİNİ AŞMA “Bir ilçe hastanesine kişi başvurması” İlçe pazarının kurulduğu günlerde kapasite hep aşılır. “20 kişinin öldüğü bir trafik kazası” Türkiye sürekli afet yaşıyor BİÇARELİK (Helpless-poor) OLAY-ACİL DURUM- FELAKET -AFET (İncident-emergency-disaster-catastrophe)

13 AKDUR HAP ŞUBAT AFET Kavramı Tartışmaları NİCEL BÜYÜKLÜK Baş etme kapasitesini aşan sayı-nicelik NİTEL BÜYÜKLÜK Toplumsal işleyişi felç eden/ kaos yaratan nitelik BİÇARELİK Olayla, dış yardım ile baş etme

14 AKDUR HAP ŞUBAT AFET Kavramı Tartışmaları OLGU / OLAYİNCİDENT 1 İVEDİ DURUMEMERGENCY 2 FELAKETDİSASTER 3 AFETCATASTROHE

15 MARMARA 17 Ağustos 1999 DÜZCE 12 Kasım 1999 Ölüm18000 Yaralı40000 Etkilenen bina Çöken bina51000 (%6) Ağır hasarlı bina57000 (%6,7) Orta hasarlı bina (%12,3) Az hasarlı bina (13,7) Hasarsız bina (%61,3) Malzeme kaybı15 milyar Dolar Dolaylı ekonomik kayıp50 milyar Dolar

16 26 Nisan 1986 ÇERNOBİL Hiroşima ve Nagazaki’ye atılan bombaların 200 katı radyoaktif madde yayıldı Kontrol çalışmalarında kişi çalıştı, olay sırasında 30 kişi öldü Beş milyon 300 bin kişiye iyot tableti dağıtıldı, bir milyon ’i çocuk Ağır kirlenme (1480 kBq/m 2 den yüksek) bölgesinde bulunan 135 bin kişi tahliye edildi Orta dereceli kirlenme ( kBq/m 2 arasında) bölgesinde yaşayan 400 bin kişi sürekli izleme altına alındı Az kirlenme bölgesinde (555 kBq/ m 2 den daha az) yaşayan 6 milyon kişinin izlenmesi gerekiyor

17 AKDUR HAP ŞUBAT Aralık 1984 BHOPAL / Hindistan Ensektisit fabrikasının 40 tonluk MIC tankı patladı, 30 metre yükseğe fışkırdı nüfuslu kentin 1/3 etkilendi, kişi hastaneye başvurdu, kişiye yatırılarak müdahale edildi kişi olaydan hemen sonra, 3000 kişi izleyen günlerde öldü kişi de solunum yetmezliği oluştu. Binlerce hayvan öldü

18 11 Eylül 2001 İkiz Kuleler 3030 Ölüm 2337 Yaralı Milyarlarca dolar kayıp

19 15-20 Kasım 2003 İstanbul 61 Ölüm 600 Yaralı

20 AKDUR HAP ŞUBAT AFET TANIMI EKOLOJİK –TOPLUMSAL DENGE BOZULUR OLAĞAN YAŞAM ORTADAN KALKAR CAN VE MAL KAYIPLARI ORTAYA ÇIKAR SONUÇLAR TOPLUMUN UYUM ve YANIT VERME KAPASİTESİNİ AŞAR DIŞ YARDIMA GEREKSİNİM VARDIR

21 AKDUR HAP ŞUBAT AFET YÖNETİMİNDE KAVRAMLAR ETKİ-TEPKİ PROAKTİF OLMA-REAKTİF OLMA RİSK YÖNETİMİ-KRİZ YÖNETİMİ YÖNETİM-YÖNETİMSİZLİK

22 AFET YÖNETİMİ RİSK YÖNETİMİ KRİZ YÖNETİMİ AFET YÖNENTİMİ İKİ KÜMELİDİR

23 AKDUR HAP ŞUBAT AFET YÖNETİMİ RİSK YÖNETİMİ ( Olay öncesi /Proaktif davranış) Olay olmadan önce olaydan koruma, nedenleri yok etme zararları önleme /azaltma çalışmaları) Risk yönetiminde hedef afet nedenlerini/ risklerini/ afetleri yok etmektir-KORUMADIR KRİZ YÖNETİMİ (Olay sonrası /Reaktif davranış) Olay olduktan sonra olayı /krizi def etme krizin yaralarını sarma ikincil zararaları azaltma çalışmalarıdır Kriz yönetiminde hedef ikincil kayıpları en aza indirmektir.TEDAVİDİR

24 AKDUR HAP ŞUBAT AFETLERDE KORUNMA Birincil Korunma-Afetlerin Önlenmesi Doğru fizik planlama Güvenceli binalar Risk değerlendirme çalışmaları Araştırma-Geliştirme çalışmaları Toplum eğitimi Afet planları Örneğin; toprak kayması olabilecek yerde yerleşimi önlemek, seli önlemek için baraj kurmak, binaları depreme dayanıklı hale getirmek

25 AKDUR HAP ŞUBAT AFETLERDE KORUNMA İkincil Korunma- Afet zararlarının azaltılması Erken tespit Hızlı harekete geçme Afet sonrası zarar ve hastalıklara karşı önlem alma Toplum eğitimi Eski düzene dönüşü sağlamak Önceden iyi bir afet planı hazırlanmış olması gereklidir

26 AKDUR HAP ŞUBAT AFETLERDE KORUNMA Üçüncül Korunma-Rehabilitasyon Yerleşim yerlerinin yeniden yapılanması Eğitim olanaklarının sağlanması İş olanaklarının sağlanması Fiziksel-Ruhsal-Sosyal Rehabilitasyon

27 AKDUR HAP ŞUBAT AFETLERİ AZALTMAK- YOK ETMEK İÇİN RİSK YÖNETİMİ (Olay öncesi /Proaktif davranış) Risk değerlendirme / Olası riskler Kabul edilemez risk/ Risk yok etme/ Risk azaltma çalışmaları (koruma) Senaryolar / Riske dayalı zararlar (kabul edilebilir risk) /Zarar azaltma çalışmaları Kurumun-altyapının yeniden inşaası Arta kalan risk

28 AKDUR HAP ŞUBAT Önlemler Geliştirme 1. AFET RİSKLERİ 2. AFETTE GEREKSİNİMLER (SENARYOLAR) 3. AFETLERDE CAN ve MAL KAYIPLARININ NEDENLERİ 4.ALINACAK ÖNLEMLER AFET EPİDEMİYOLOJİSİ

29 AKDUR HAP ŞUBAT AFET EPİDEMİYOLOJİSİ AFETLERDE ÖLÜM VE YARALANMA NEDENLERİNİ ANLAMAK AFETLERDE ÖLÜM VE YARALANMALARI ÖNLEMEK AFETLERİN NEDENLERİNİ ANLAMAK AFETLERİ ÖNLEMENİN YOLLARINI BULMAK

30 AKDUR HAP ŞUBAT AFETLERİ DEFEMEK İÇİN Kriz yönetimi (olay sırası- reaktif davranış) 1.Etki analizi 2.Müdahale 3.İyileştirme 4.Yeniden yapılandırma

31 AKDUR HAP ŞUBAT AFETİN EVRELERİ SESSİZ EVRE UYANIKLIK EVRESİ YALNIZLIK EVRESİ DIŞ YARDIM EVRESİ ESENLENDİRME EVRESİ

32 AKDUR HAP ŞUBAT SESSİZ EVRE (Risk yönetimi) ÖRGÜTLENME PLANLAMA YASAL DÜZENLEMELER RİSKLERİN SAPTANMASI GİDERİLMESİ (Altyapının / korunaklı güçlü hale getirilmesi) ALARM SİSTEMLERİ KURMA TOPLUMU BİLİNÇLİ KILMA

33 AKDUR HAP ŞUBAT UYANIKLIK (alarm) EVRESİ (Kriz yönetimi) HABER ALMA- DEĞERLENDİRME HABER VERME (Sektörlere - Topluma) TOPLANMA VE TAHLİYE EYLEM PLANLARI’NIN GÖZDEN GEÇİRİLEREK EKSİKLİKLERİNİN GİDERİLMESİ

34 AKDUR HAP ŞUBAT YALNIZLIK (İzolasyon) EVRESİ Bireysel İş ve Eylemler-(Kriz yönetimi) KENDİ KENDİNİ KURTARMA AİLE/KURUM İÇİ YARDIMLAŞMA AİLE BİREYLERİNDEN /KURUM ÇALIŞANLARINDAN HABERDAR OLMA YAKIN ÇEVRE KURTARMASI ÖRGÜTLERDE YERİNİ ALMA ÖRGÜTLENME

35 AKDUR HAP ŞUBAT YALNIZLIK EVRESİ Kurumsal İş ve Eylemler (Kriz yönetimi) Kriz Merkez ve Masalarının toplanması Durum değerlendirme Planların /Senaryoların gözden geçirilmesi Uygun olan planın / senaryonun uygulamaya sokulması

36 AKDUR HAP ŞUBAT DIŞ YARDIM EVRESİ (Kriz yönetimi) AFET BÖLGE VE NÜFUSUNUN SAPTANMASI HASAR BÜYÜKLÜĞÜNÜN SAPTANMASI KURTARMA -TRİAJ - ŞOK GİDERME GEÇİCİ YERLEŞİM SU, BESİN, BARINAK, GİYSİ, UYGUN ÇEVRE

37 AKDUR HAP ŞUBAT ESENLENDİME (Rehabilitasyon) EVRESİ (Kriz yönetimi) TOPLUMUN ve ÇEVRENİN AFET ÖNCESİ DURUMA GETİRİLMESİ KONUT, ÇEVRE, SAĞLIK, EĞİTİM, İŞ YAŞAMI

38 AKDUR HAP ŞUBAT ULUSAL-KURUMSAL AFET PLANI GEREKLİ (Plansızlık) (Kriz yönetimi) KİŞİLERİN KURUMLARIN ULUSUN KOORDİNE OLAMAMASI İHMAL GECİKME DUPLİKASYON BOŞA ÇABA BOŞA HARCAMA

39 AKDUR HAP ŞUBAT ULUSAL AFET PLANI BİRİMLERİN PLANLARININ BİLEŞİMİNDEN OLUŞUR AİLE APARTMAN SOKAK MAHALLE KENT VİLAYET BİRİM KURUM İL MÜDÜRLÜĞÜ BAKANLIK SEKTÖR TOPLUMSALKURUMSAL

40 AKDUR HAP ŞUBAT AFET PLANI YAP-BOZ PARÇALARI GİBİDİR (Kriz yönetimi) İL - KENT SEKTÖR BİRİM SOKAK MAHALLE BAKANLIK İL MÜDÜRLÜĞÜ KAMU SAĞLIĞI MERKEZİ HAP SAĞLIK OCAĞI

41 AKDUR HAP ŞUBAT PLANLAMA (Kriz yönetimi) VAROLAN KAYNAKLAR OLANAKLAR AFETTE HİZMETLER GEREKSİNİMLER EKONOMİK ve ETKİN KULLANMA

42 AKDUR HAP ŞUBAT AFET PLANI İÇİN GEREKLİ BİLGİLER (PLANLAMA SÜRECİ) (Kriz yönetimi) DURUM ve KAYNAKLAR KONULAR ve AMAÇLAR İŞ – OPERASYON AKIŞ ŞEMALARI LOJİSTİK (GEREKSİNİMLERİ KARŞILAMA ve İKMAL) YÖNETİM ve DENETİM AĞI ( GÖREV, YETKİ VE SORUMLULUKLAR İLE BUNLARIN HİYERARŞİK DİZGESİ )

43 I-GENEL ULUSAL-KENT AFET PLANI SÜREÇLERİ (Kriz yönetimi) SEKTÖR SAĞLIKBAYINDIRİÇİŞLESANAYİ IV EYLEMLERDE GEREKSİNİMLER I SEKTÖRLER II GÖREVLER-KONULAR III İŞLER- EYLEMLER

44 AKDUR HAP ŞUBAT II-AFETLERDE SAĞLIK SEKTÖRÜ (AFET TIBBI) 1.Durum ve kaynakların saptanması 2.Önlemler geliştirme 3.Planlar -senaryolar –hazırlıklar 4.Halkın eğitimi 5.YARALILARIN BAKIMI a.Arama kurtarmada tıbbi hizmetler(UMKE) b.Başvuran yaralıların bakımı-triaj c.Hastane hizmetleri (HAP) 6.İkincil hastalık ve sonuçlarının önlenmesi 7.Sağlık hizmetleri alt yapısının yeniden inşaası 8.Olağan halk sağlığı hizmetleri düzeyine ulaşma

45 AKDUR HAP ŞUBAT PLANLAMA İŞ VE EYLEMLERİ 1. DURUM ve KAYNAKLARIN SAPTANMASI DEMOGRAFİK YAPI SOSYO-EKONOMİK YAPI SAĞLIK DÜZEYİ SAĞLIK HİZMETİ KAYNAKLARI DİĞER KAMU HİZMETLERİ KAYNAK ve OLANAKLARI 2.ÖNLEMLER GELİŞTİRME 3. PLANLAR- SENARYOLAR 4.HALKIN EĞTİMİ

46 AKDUR HAP ŞUBAT YARALILARIN BAKIMI İŞ ve EYLEMLER ARAMA -KURTARMA SIRASI TIBBİ BAKIM TRİAJ RESÜSKÜTASYON-ACİL MÜDAHALE YAŞAM İDAMESİ TAHLİYE HASTANE HİZMETLERİ

47 AKDUR HAP ŞUBAT İKİNCİL HASTALIK ve ÖLÜMLERİN ÖNLENMESİ AFETLERLE BİRLİKTE BAŞTA ENFEKSİYON HASTALIKLARI OLMAK ÜZERE HER TÜRDEN HASTALIK ve SAĞLIK SORUNUN EPİDEMİLER YAPMA RİSKİ VARDIR

48 4. ALT YAPININ YENİDEN İNŞAASI

49 AKDUR HAP ŞUBAT OLAĞAN SAĞLIK HİZMETLERİ DÜZEYİNE ULAŞMA SÜREKLİ ve DÜZENLİ SAĞLIK HİZMETİ VERME ÇEVRENİN KONTROL ALTINA ALINMASI TEMEL SAĞLIK HİZMETLERİNİ YERLEŞTİRME

50 AKDUR HAP ŞUBAT ÖLÜMLERİN AZALTILMASI İŞ ve EYLEMLER OLAYA BAĞLI ve OLAY ANINDA OLAN ÖLÜMLER GECİKMİŞ KURTARMAYA BAĞLI ÖLÜMLER KURTARMA ESNASINDAKİ ÖLÜMLER (kurtarma ölümleri) ÖLÜMÜ ÖNLENEMEZ OLGULAR ( tıp ve teknolojinin çözemediği, yerel olanakların yetersiz olduğu) HİZMETLERİN KESİNTİYE UĞRAMASINA BAĞLI ÖLÜMLER KURTARILABİLİR ÖLÜMLER (yaralı bakım ve koruyucu hizmetler)

51 AKDUR HAP ŞUBAT ULUSAL-KENT AFET PLANINDA Sağlık Konu ve Amaçlar (Kriz yönetimi) YARALI BAKIMI Yaralı Toplanma İstasyonu Muayene- triaj Olay yeri müdahale Gözetim TAHLİYE OLAY Y (KURTARMA) Yaşam idamesi Kurtarmanın zararsızlaştırılması Yaşam ikamesi TAHLİYE İKİNCİL OLGULAR Su,gıda, temizlik Çöp Vb HASTANE HİZMETLERİ

52 AKDUR HAP ŞUBAT ULUSAL SAĞLIK PLANI SÜREÇLERİ (Kriz yönetimi) KONULAR 1.YARALI BAKIMI 2.OLAY YERİ SH 3.TAHLİYE 4.İKİNCİL HASTA. 5.ÖLÜMLER SAĞLIK YTİ İŞ1İŞ2İŞ3 İŞLER EYLEMLER 2 34

53 AKDUR HAP ŞUBAT İŞ-EYLEM ORGANİZASYONU EYLEM GEREKSİNİMLERİ İnsangücü, malzeme, materyal EYLEM ORGANİZASYONLARI 5N+1K

54 AKDUR HAP ŞUBAT PLAN (Kriz yönetimi) Bir iş ya da eylem hakkında altı sorunun (5N+1K) yanıtlanmasıdır. N E N EREDE N E ZAMAN N E İLE N ASIL K İM YAPILACAĞININ

55 AKDUR HAP ŞUBAT AFETTE GEREKSİNİMLERİN HESAPLANMASI ( Senaryo yazımı - Kriz yönetimi) RİSK ALTINDAKİ TOPLUM ETKİLENEN BÖLGE ve NÜFUS AFETZEDE SAYISI ESKİ AFET BİLGİLERİ VARSAYIMLAR- SENARYOLAR

56 AKDUR HAP ŞUBAT Hastane Afet Planları BİR ÜST (KENT BÖLGE ÜLKE) VE DAHA ÜST DÜZLEMDEKİ PLANLARIN BİRER PARÇASIDIR.

57 AKDUR HAP ŞUBAT PLAN KATEGORİLERİ OLGU / OLAYİNCİDENT 1İVEDİ DURUMEMERGENCY 2FELAKETDİSASTER 3AFETCATASTROHE

58 AKDUR HAP ŞUBAT AFET YERLEŞİMİ HASTANEYERLEŞİM BİRİMİ BÖLGEÜLKE XXXXX XXXXXXXXXXXXXX XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX

59 AKDUR HAP ŞUBAT AFET KÜME VE ALT KÜMELERİ Hastane Yerleşim yeri BÖLGE ÜLKE

60 AKDUR HAP ŞUBAT HASTANE KURULUM AŞAMASINDA En az afet riski olan yerde olmalı Sistem içinde bağımsız binalardan oluşmalı Panik anında kullanılabilecek alternatif merdivenleri olmalı Her binanın özel girişi olmalı Gereksiz bahçe engelleri olmamalı Tahliye alanı olabilecek boş alanlar planlanmalı Ulaşım kolay olmalı Sel suyu güzergahını kesmeli Peyzaj düzenleme kurallarına uyulmalı Gerekiyorsa su düzeyinden yukarıda sığınaklar kurulmalı

61 AKDUR HAP ŞUBAT HASTANELERİN AFETTE ROLLERİ İnternal afetler: Patlama, yangın, tehlikeli madde yayılımı, salınımı Hastanenin bir bölümünü etkileyen olaylar Hastanenin tümünü etkileyen olaylar Eksternal afetler: Sel, fırtına, deprem vb. Minör: Küçük çaplı zararla sonuçlanan toplumu etkileyen olaylar Majör : Büyük çaplı zararla sonuçlanan, toplumu etkileyen olaylar Majör-hastaneyi etkileyen: Toplumu ve hastaneyi etkileyen ve başka bir hizmet birimi oluşturmayı gerektiren afetler Diğer toplumlardaki afetler

62 AKDUR HAP ŞUBAT HASTANE BİNASI MERKEZLİ OLAY HASTANE GÜVENLİĞİ-KURTARMA H HASTALAR Ç ÇALIŞANLAR A ARAÇLAR Dek DEKONTAMİN ASYON O OLAYLA MÜCADELE YANGIN ÇÖKME SEL NBC TAHLİYE

63 AKDUR HAP ŞUBAT AFET ETKİLENME BOYUTU ETKİLENME /LOKALİZASYON HASTANEKENTBÖLGEÜLKE 1.HASTANEYE MÜDAHALE 2.HASTA KABULÜ 3.YARDIMA ÇIKMA DEPREM SEL KASIRGA SABOTAJ KL SAVAŞ NBC

64 AKDUR HAP ŞUBAT III-HAP BAŞLICA KONU ve İŞLER HASTALAR (K1) TAHLİYE (K1-İŞ1) KURTARMA (K1-İŞ2) YERLEŞTİRME (K1-İŞ3iç/dış) BAKIM İDAMESİ (K1-İŞ4) ÇALIŞANLAR (K2) TAHLİYE (K2-İŞ1) KURTARMA (K2-İŞ2) Gerekirse tıbbi bakım (K2-İŞ3) İŞE YERLEŞTİRME (K2-İŞ4) ARAÇ GEREÇ (K3) KURTARMA YERLEŞTİRME KULLANIMA SOKMA OLAY (K4) DURDURMA İZOLASYON SAVMA

65 AKDUR HAP ŞUBAT III-HAP AKIŞ ŞEMASI KONULAR 1.HASTALAR 2.ÇALIŞANLAR 3.ARAÇ-GEREÇ 4.OLAY HASTANE HASTALAR İŞ1İŞ2İŞ3 İŞLER EYLEMLER 2 34

66 AKDUR HAP ŞUBAT AFET PLANI YAP-BOZ PARÇALARI GİBİDİR


"HAP Temel Kavramlar Temel yaklaşımlar Afet Tıbbı Prof.Dr. Recep AKDUR." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları