Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

İYOT YETERSİZLİĞİ HASTALIKLARI VE TUZUN İYOTLANMASI PROGRAMI BURSA SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ ANA ÇOCUK SAĞLIĞI VE AİLE PLANLAMASI ŞUBESİ.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "İYOT YETERSİZLİĞİ HASTALIKLARI VE TUZUN İYOTLANMASI PROGRAMI BURSA SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ ANA ÇOCUK SAĞLIĞI VE AİLE PLANLAMASI ŞUBESİ."— Sunum transkripti:

1 İYOT YETERSİZLİĞİ HASTALIKLARI VE TUZUN İYOTLANMASI PROGRAMI BURSA SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ ANA ÇOCUK SAĞLIĞI VE AİLE PLANLAMASI ŞUBESİ

2 IYOT NEDİR?

3 İyot Elzem bir eser elementtir. Elzem bir eser elementtir. Tiroid hormonlarının önemli bir bileşenidir. Tiroid hormonlarının önemli bir bileşenidir. Tiroid hormonlarının en önemli görevi BÜYÜME VE GELİŞMEye olan etkisidir. Tiroid hormonlarının en önemli görevi BÜYÜME VE GELİŞMEye olan etkisidir. “İYOT NORMAL BÜYÜME ve GELİŞME ile BEYİN ve VÜCUT İŞLEVLERİ İÇİN ELZEM BİR ESER ELEMENTTİR”.

4 İYOT YETERSİZLİĞİ Dünya’da önlenebilir zeka geriliği ve beyin hasarında tek temel nedendir. İYOT YETERSİZLİĞİ HASTALIKLARI olarak tanımlanmaktadır. ÖNEMLİ HALK SAĞLIĞI SORUNUDUR. Sorunun önlenmesi ise; hem kolaydır hem de ucuzdur

5 İyot Yetersizliği Hastalıkları (İYH) FetüsDüşük Ölü doğum Ölü doğum Doğum anomalileri Perinatal ölümlerde artış Perinatal ölümlerde artış Nörolojik kretinizm (mental gerilik, sağırlık-dilsizlik, şaşılık, spastik displeji) sağırlık-dilsizlik, şaşılık, spastik displeji) Miksödem kretinizm (cücelik, mental gerilik) Psikomotor bozukluklar

6 İyot Yetersizliği Piramidi Görünür etki (kretinizm) ancak %10 En az %90 sonuç ise gizlidir. Kretinizm Beyin hasarı Hipotiroidiye bağlı enerji kaybı

7 İyot yetersiz beyin İyot yeterli beyin Beyin gelişimi

8 İyot Yetersizliği Hastalıkları (İYH) Yenidoğan Yenidoğan Guatr Guatr Hipotiroidi Hipotiroidi Mental gerilik Mental gerilik Çocuk ve Gençler Guatr Hipotiroidi Hipotiroidi Mental fonksiyonlarda bozukluk Okul başarısında düşme Büyüme geriliği

9 Yetişkin Guatr ve komplikasyonları Guatr ve komplikasyonlarıHipotiroidizm Mental fonksiyonlarda bozukluk İyot ile uyarılmış hipertiroidizm Guatr

10 İyot Yetersizliği Zekayı Eğitimi Üretkenliği etkiler.

11 İyot Yetersizliği ve Zeka IQ Ortalama düşüş 13.5 puan Bleichrodt and Born, 1994.

12 İyot yetersizliği önlenebilir zeka geriliği ve beyin hasarının en önemli nedenidir. Okul çocuklarında guatr sıklığı %10 olduğunda, tüm toplumda bilişsel yetenekler %10 daha düşük saptanmıştır. İyot yetersizliği olan toplumlarda çocuklarda okul başarısında % azalma saptanmıştır.

13 Birçok besinde düşük düzeyde (3-75 mcg/ porsiyon) Toprak, sulama ve gübreleme ile etkilenmektedir. İyot Kaynakları: Deniz ürünleri, yosun, iyot yeterli toprakta yetişen bitkisel ve hayvansal kaynaklı besinler, İyot kaynakları

14 Diğer kaynaklar Balık unu ile beslenen ve dezenfektan olarak sularına iodoform katılan hayvanlardan elde edilen etler ve yumurta Balık unu ile beslenen ve dezenfektan olarak sularına iodoform katılan hayvanlardan elde edilen etler ve yumurta Yemlerine yosun katılan hayvanların süt ve ürünleri (694 mcg/L) veya araç gereçlerin iodohorla temizlenmesi Yemlerine yosun katılan hayvanların süt ve ürünleri (694 mcg/L) veya araç gereçlerin iodohorla temizlenmesi Ekmek ve ürünlerinde oksidan ve temizleme ajanı olarak iyodat kullanılması Ekmek ve ürünlerinde oksidan ve temizleme ajanı olarak iyodat kullanılması İlaç renk maddeleri (Multivitamin ve mineral, antasit, içecek, kozmetikler) İlaç renk maddeleri (Multivitamin ve mineral, antasit, içecek, kozmetikler)

15 İyot Yetersizliği Hastalıkları (İYH) Nedeni ? Toprakta, suda iyot yetersizliği Toprakta, suda iyot yetersizliği Çevresel etmenler Çevresel etmenler Dağlık Erozyon Erozyon

16 EROZYON (Buzlanma, kar, yağmur, sel) Toprakta iyot yetersizliği Bitkilerde iyot yetersizliği Hayvanlarda iyot yetersizliği İnsanlarda iyot yetersizliği

17 GÜNLÜK İYOT GEREKSİNMESİ 0-7 yaş 90 mcg 7-12 yaş 120 mcg >12 yaş 150 mcg Gebe, emzikli 200 mcg

18 İYH önlenmesi 1.Tuza iyodür (KI) veye iyodat (KI0 3 ) eklenmesi eklenmesi 2. Ekmeğe, şekere iyodür veya iyodat eklenmesi 3. İçme suyunun iyotlanması 4. İyotlu yağ (ağızdan veya enjeksiyon)

19 IYOTLU TUZ İyot yetersizliği hastalıklarının önlenmesinde en etkin yoldur.

20 İyotlu tuz ile; IYH önlenebilir, fakat tedavi edilemez.

21 Tuzun iyotlanması en uygun yöntem Kolay uygulanabilen ve etkisi hızlı bir yöntemdir. Kolay uygulanabilen ve etkisi hızlı bir yöntemdir. İsviçre’de 1920’ lerde başarı ile uygulanmıştır. İsviçre’de 1920’ lerde başarı ile uygulanmıştır. Ülkemizde 1968 yılından itibaren iyotlu tuz isteğe bağlı üretilmeye başlanmıştır. Ülkemizde 1968 yılından itibaren iyotlu tuz isteğe bağlı üretilmeye başlanmıştır.

22 Neden tuz; Tuzun yaygın kullanılan bir tüketim ürünü olması, Düşük maliyetli olması ve yıllık olarak kişi başına tüketim fiyatının ucuz olması, Tuzun iyotlanması ile tuzda; renk – koku tat değişikliği olmaması, Tuzun iyotlanmasının teknik olarak basit olması, İleri kimyasal reaksiyonlar, komplike araç- gereç gerektirmemesi, Tuzun iyotlanmasında ulusal düzeyde stratejiler geliştirilmesi - uygulanması ve izlemesinin kolay olması.

23 İyotlu tuzda iyot kaybının önlenmesi gerekir Bu amaçla iyotlu tuz; koyu renkli kavanozlarda koyu renkli kavanozlarda serin yerde serin yerde ışık ve güneş ışığından uzakta saklanmalıdır ışık ve güneş ışığından uzakta saklanmalıdır yemeğe pişirme sonrası eklenmelidir yemeğe pişirme sonrası eklenmelidir asit ortamda kayba uğrar asit ortamda kayba uğrar

24 Hayvanlarda iyot yetersizliği Düşük Düşük Ölü doğum Ölü doğum Guatr Guatr Hipotiroidizm Hipotiroidizm Fetüste düşük vücut ağırlığı Fetüste düşük vücut ağırlığı Yün, süt, yumurta vb üretim düşer. Yün, süt, yumurta vb üretim düşer.

25 ÇOCUKLAR İÇİN DÜNYA ZİRVESİ – DÜNYA GIDA ZİRVESİ ULAŞILACAK HEDEFLER MİKRO-BESİN ÖGESİ YETERSİZLİKLERİNDEN ;  İYOT YETERSİZLİĞİ HASTALIKLARININ ORTADAN KALDIRILMASI VE TUZUN %100 İYOTLANMASI  DEMİR EKSİKLİGİ 1/3 AZALTILMASI  A VİTAMİNİ EKSİKLİĞİ ELİMİNE EDİLMESİ DÜNYA BESLENME KONFERANSI-1992

26 İyot Yetersizliği Hastalıkları (İYH) Dünyada 1.6 milyar insan risk altında Endemik guatr 750 milyon kişi Önlenebilir beyin özürü 43 milyon kişi Kreten 11.2 milyon kişi Her yıl 100 bin kreten doğuyor

27 Kaynak: Sağlık Bakanlığı Guatr İyot Eksikliği Zeka geriliği Motor bozuklukları İyotlu Tuz Toplumda sosyal ve ekonomik gelişme geriliği

28 TUZUN İYOTLANMASI KİŞİLERİN GÜNLÜK İYOT ALIMINI ARTTIRMAK. ÜLKEMİZDE BESİNLERİN YETİŞTİĞİ TOPRAK VE SUDAKİ İYOT YETERSİZDİR

29 İYOT YETERSİZLİĞİ HASTALIKLARININ ÖNLENMESİ ve TUZUN İYOTLANMASI Programı 1994 YILINDA başlatılmıştır.

30 PROGRAMININ TEMEL AMACI ÜLKEMİZDE İYOT YETERSİZLİĞİNE BAĞLI SAĞLIK SORUNLARINI ORTADAN KALDIRMAKTIR

31 PROGRAMIN HEDEFLERİ  2007 yılında iyot yetersizliği hastalıklarının çocuklarda yok edilmesi  Yetişkinlerde 1/3 oranında azaltılması  Ülkemizde üretilen sofra tuzunun %100’ünün iyotlanarak, nüfusun iyot ihtiyacının tamamen karşılanması  Toplumun, ilgili kurum ve kuruluşların ayrıca tüm tuz üreticilerinin tuzun iyotlanması konusunda bilgilendirilmesi ve eğitimi  Programın etkin izleme, değerlendirme ve denetim sisteminin oluşturulması

32 YILLARI ARASI PROGRAM KAPSAMINDA YAPILAN ÇALIŞMALAR 1. EĞİTİM ÇALIŞMALARI 2. YASAL DÜZENLEMELER 3. TUZ ÜRETİCİLERİ İLE TUZUN İYOTLANMASI KONUSUNDA YAPILAN ÇALIŞMALAR 4. MATERYAL GELİŞTİRİLMESİ İZLEME DEĞERLENDİRME VE DENETİM ÇALIŞMALARI A ) B )

33 PROGRAM KAPSAMINDA 1994 YILINDAN BUGÜNE NELER YAPILDI ? Sağlık personeli ve denetim elemanları bilgilendirildi. Halk eğitimleri yapıldı. Öğretmenler için kitap hazırlandı. Tuz üreticileri ve İlgili sektörler bilgilendirildi. Kalite kontrol laboratuarları güçlendirildi. Yasa çıkarıldı. İyotlama makineleri ve KIO3 verilerek küçük tuz üreticilerine destek olundu. Araştırmalar yapıldı. Test kitleri dağıtıldı. Tuzlarda kalitatif ve kantitatif analizler yapıldı.

34 PROGRAMLARIN BAŞARISI İÇİN: AMACI İYİ AÇIKLAMAK!

35 AMACA UYGUN YÖNTEM KULLANMAK!

36 PROGRAMLARIN SÜREKLİLİĞİ!

37 YAPILAN ÇALIŞMALARIN SONUÇLARINI DOĞRU DEĞERLENDİRMEK!

38 YAPILAN ÇALIŞMALARIN SONUÇLARINI DİKKATE ALMAK!

39 Değerlendirme Uygulama Çözümleme

40 20 İLDE 9-11 YAŞ 5829 OKUL ÇAĞI ÇOCUKLARINDA YILLARI ARASINDA GUATR PREVALANSI ARAŞTIRMA SONUÇLARI 20 İL İÇİN OKUL ÇAĞI ÇOCUKLARDA GUATR PREVALANSI % 31.8 BULUNMUŞTUR. SAĞLIK BAKANLIĞI A.Ü TIP FAKÜLTESİ ENDOKRİNOLOJİ ANA BİLİM DALI

41 İYOTLU TUZ KULLANIMI HANE HALKI ARAŞTIRMASI (SAĞLIK BAKANLIĞI-ODTÜ-UNICEF) Nisan-2002

42 (Test Kitleri İle) KENT/KÖY İyotlu Tuz Kullanımı ( % )

43 İYOTLU TUZ KULLANIM NEDENLERİNİN YÜZDE DAĞILIMI

44 İYOTLU TUZ KULLANMAMA NEDENLERİNİN YÜZDE DAĞILIMI

45 % İL % İL % İL % İL % İL İLLERİN İYOTLU TUZ KULLANIM DURUMU (%)

46 İYOTLU TUZ KULLANIM ORANLARI ( Test Kitleri ile % ) 2003 TNSA

47 TEST KİTLERİ İLE BÖLGELERE GÖRE HANELERİN İYOTLU TUZ KULLANMA YÜZDELERİ 2003 TNSA

48 KIR / KENT İYOTLU TUZ KULLANIMI ( % ) 2003 TNSA

49

50 Amaç : Gıda olarak tüketime uygun olan yemeklik tuzların tekniğine uygun ve hijyenik şekilde, üretim, hazırlama, işleme, muhafaza, depolama, taşıma ve pazarlamasını sağlamak üzere özelliklerini belirlemektedir. Tarih : Tarih : 9 Temmuz 1998 Sayı : Sayı : TÜRK GIDA KODEKSİ Yemeklik Tuz Tebliği

51 TEBLİĞE GÖRE : Yemeklik Tuz : Ana maddesi sodyum klorür olan ham tuzdan insan tüketimine uygun nitelikte üretilen tuzlardır. Sofra tuzu ve Gıda Sanayiinde kullanılan tuzlar olarak ikiye ayrılır. Sofra Tuzu : Doğrudan tüketiciye sunulan, ince toz haline getirilmiş, iyotla zenginleştirilmiş, rafine edilmiş veya edilmemiş yemeklik tuzlardır mg/kg potasyum iyodür mg/kg potasyum iyodür veya mg/kg potasyum iyodat mg/kg potasyum iyodat katılması zorunludur. Gıda Sanayii Tuzu : Gıda sanayiinde kullanılan yemeklik tuzlardır. İyot eklenmesi zorunlu değildir.

52 Tebliğ Tarım ve Köyişleri Bakanlığı ile Sağlık Bakanlığından; Türk Gıda Kodeksi Sofra ve Gıda Sanayii Tuz Tebliği (Tebliğ No: 2004/25 ) Tarih: 07 Haziran 2004 Sayı : Amaç; Gıda olarak tüketime uygun olan sofra ve gıda sanayii tuzunun tekniğine uygun ve hijyenik şekilde üretim, hazırlama, işleme, muhafaza, depolama, taşıma ve pazarlamasını sağlamak üzere bu ürünlerin özelliklerini belirlemektir.

53 Ambalajlama ve Etiketleme – İşaretleme SOFRA TUZU ETİKET ve AMBALAJ BİLGİLERİ:  Sembol kolay görünen boyutta ve ürün adı ile aynı yüzde bulunmalıdır,  Ürün adı “ İyotlu Sofra Tuzu ” olarak belirtilmelidir.  Son tüketim tarihi belirtilmelidir,  Kullanım bilgisi olarak “ serin, kuru ve ışıksız ortamda ağzı kapalı olarak muhafaza edilmelidir ” ifadesi yer almalıdır,  Net ambalaj miktarları ; 125g – 250g – 500g – 750g – 1000g – 1500g olmalıdır.  İyot kaybını engelleyecek ambalaj materyali kullanılmalıdır,

54 GIDA SANAYİ TUZU ETİKET ve AMBALAJ BİLGİLERİ:  Son tüketim tarihinin belirtilmesi zorunlu değildir.  Etiket bilgisinde “GIDA SANAYİ İÇİNDİR” ifadesi ürün adıyla aynı yüzde yer almalıdır.  En az 10 kg’lık ambalajlarda olmalıdır.

55 Makine desteği ve uygulamalı makine başı eğitimi Makine desteği ve uygulamalı makine başı eğitimi 7 makine, Bu yılda 18 makina) 7 makine, Bu yılda 18 makina) Potasyum iyodat desteği, Potasyum iyodat desteği, Tuz firmasının yetkililerine iyotlu tuz üretimi hakkında eğitim, Tuz firmasının yetkililerine iyotlu tuz üretimi hakkında eğitim, 31 firma iyotlu tuz üretiyor. TUZ ÜRETİCİLERİ İLE TUZUN İYOTLANMASI KONUSUNDA YAPILAN ÇALIŞMALAR

56 Ülke Düzeyinde Etkili ve Kalıcı bir iyot programına sahip olmak için, Devlet Kuruluşları Özel Sektör Tüketici grupları Tuz üreticileri’nin işbirliğini gerektirir Bu da; Kalite, başarı ve sürekliliği sağlamak için şarttır. Temel Amaç: Üretimden tüketim aşamasına kadar tuzun tavsiye edilen miktardaki iyodu içermesini sağlamaktır.

57 SAĞLIKLI NESİLLER İÇİN İYOTLU TUZ KULLANMALI VE UYGUN KULLANILMASINI SAĞLAMALIYIZ

58 TEŞEKKÜRLER


"İYOT YETERSİZLİĞİ HASTALIKLARI VE TUZUN İYOTLANMASI PROGRAMI BURSA SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ ANA ÇOCUK SAĞLIĞI VE AİLE PLANLAMASI ŞUBESİ." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları