Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

BİTKİSEL ÜRETİM YAPILARI Doç. Dr. Berna KENDİRLİ Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "BİTKİSEL ÜRETİM YAPILARI Doç. Dr. Berna KENDİRLİ Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü."— Sunum transkripti:

1 BİTKİSEL ÜRETİM YAPILARI Doç. Dr. Berna KENDİRLİ Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü

2 Seranın Tanımı İklimle ilgili çevre koşullarına, tümüyle veya kısmen bağlı kalmadan gerektiğinde sıcaklık, ısı, nem gibi faktörleri denetim altında tutarak, bütün yıl boyunca çeşitli kültür bitkileriyle bunların tohum fide ve fidanlarını üretmek, bitkileri korumak sergilemek amacıyla cam, plastik vb ışık geçirebilen malzeme ile kaplanarak değişik biçimlerde inşa edilen yüksek sistemli bir örtü altı yetiştiriciliği yapısıdır.

3 Dünya Seracılığı 1. Serin iklim kuşağındaki ülkeler 2. Ilıman iklim kuşağındaki ülkeler 3. İki iklimin hakim olduğu ülkeler

4 1. Serin iklim kuşağındaki ülkeler (Hollanda, İngiltere, Danimarka, Almanya, Romanya, Bulgaristan) Seraların ortak özellikleri Cam seralar (profil çelik ve alüminyum) Yüksek bir yatırım gerektirir. İşletme masrafları fazladır. (Isıtma gerekli) Yüksek üretim teknolojileri uygulanır.

5 2. Ilıman iklim kuşağındaki ülkeler (İspanya, Türkiye, İtalya, Yunanistan, İsrail, Fransa, Fas, Portekiz ) Seraların ortak özellikleri İlkbahar ve sonbahar turfandacılığı şeklinde üretim yapılır. Seralar düşük bir yatırımla kurulabilir. İşletme masrafları azdır. (Isıtma masrafları çok az) Üretim teknolojileri yetersizdir.

6 3. İki iklimin hakim olduğu ülkeler (A.B.D ve Japonya) Seraların ortak özellikleri Cam ve plastik seralar yaygındır. Japonya’da PE örtülü seralar daha fazladır. Bütün seralarda yüksek üretim teknolojileri ve yetiştirme tekniği uygulanır.

7 Türkiye’de Seracılık Ülkemizde seracılık 1970 yılından sonra gelişme göstermiştir. Seracılığımızın genel özellikleri Ekolojiden yararlanması (mikroklima alanlar) Büyük pazarların yakınında gelişme göstermesi Turfanda ürün yetiştiriciliği yapılması Seracılığın küçük aile işletmeleri şeklinde yapılması (cam seralar 1-2 da, plastik seralar 1- 3da) Seracılığın en yoğun olarak yapıldığı bölgeler Akdeniz, Marmara, Ege ve Karadeniz (batı ve orta)

8 Türkiye’de Seracılık Bölgelerimize göre önemli merkezler: Yalova: Mikroklima özellik gösterir. İstanbul’a yakındır. Kesme çiçek ve saksı çiçekçiliği yaygındır.Uzman, deneyimli ve bilgili bir yetiştiricilik vardır. İzmir: Mikroklima ve jeotermal kaynaklara yakın olması olumlu yönleridir. Turfanda sebze üretimi ile başlayıp, kesme çiçek yetiştiriciliğine yönelmiştir. Muğla: Fethiye ve köylerinde yaygındır. Genelde tek ürün domates yetiştiriciliği yapılmaktadır.

9 Türkiye’de Seracılık Antalya: Gerek sera alanı miktarı, gerekse üretim teknikleri yönünden lider durumdadır. Serik, Manavgat, Alanya,Gazipaşa, Kemer, Kumluca, Finike, Demre, Kaş ilçelerinde yoğundur. (Domates, biber, salatalık, patlıcan ve kesme çiçek üretimi ) İçel: Mersin, Erdemli, Anamur, Gülnar ve Silifke ilçelerinde yoğundur. (Domates, biber, salatalık, muz, çilek üretimi) Samsun: Turfanda sebze üretimi yapılmaktadır.Küçük aile işletmeleri yaygındır.

10

11

12 Türkiye’de Seracılık Son yıllarda alternatif enerji kaynaklarından jeotermal enerjinin kullanılması ile seracılığımız iç bölgelerde de gelişme göstermeye başlamıştır. Denizli, Aydın, Manisa, İzmir, Kütahya, Afyon, Balıkesir ve Urfa illeri jeotermal seracılığın yaygın olduğu illerimizdir. Sera varlığımızın %83’ü Akdeniz Bölgesinde, %11’i Ege Bölgesinde, %3’ü Karadeniz Bölgesinde, %2’si de Marmara Bölgesinde yer almaktadır. Seralarımızın % 57’si Antalya’da, %25’i İçel’de, %8’i de Muğla’da yer alır. Seralarımızın % 96’sında sebze, % 3’ünde kesme çiçek, %1’inde de meyve üretilmektedir.

13

14 Seraların sınıflandırılması Kuruluş şekillerine göre, Tek (Bireysel) seralar, Bölmeli Blok seralar, Bölmesiz Blok seralar, Bağlantılı blok seralar İskelet malzemelerine göre, Ahşap seralar, Çelik seralar, Alüminyum seralar, Sertleştirilmiş plastik seralar, Hava şişirmeli seralar

15 Seraların sınıflandırılması Örtü malzemelerine göre, Cam kaplamalı seralar Plastik kaplamalı seralar Sentetik malzeme ile kaplanmış seralar Çatı şekillerine göre, Basit çatılı seralar Beşik çatılı seralar Yuvarlak çatılı seralar Gotik çatılı seralar M tipi çatılı seralar

16 Seraların Planlanması Seraların planlanmasında etkili olan iklimsel çevre koşulları Sera yerinin seçimi Seraların yönlendirilmesi Seraların boyutlandırılması Sera içinin düzenlenmesi

17 Seraların Planlanmasında Etkili Olan İklimsel Çevre Koşulları Işık Sıcaklık Nem Sera havası ve CO 2 konsantrasyonu

18 Işık Yeşil bitkiler ışık yardımıyla bünyelerindeki su+ CO 2 +klorofil ile birleştirerek karbonhidratları oluşturur. (fotosentez) Bitkilerin büyüme ve gelişmelerinde, Işığın farklı renklerdeki dağılımı Işık yoğunluğu Günlük ışıklanma süresi Gelişme boyunca toplam ışıklanma süresi etkilidir.

19 Işık Kış aylarında normal bir seracılık için 2000h/yıllık bir ışıklanma periyodu gereklidir. Güney bölgelerde h/yıl Ege bölgesinde h/yıl Marmara bölgesinde h/yıl İç Anadolu bölgesinde h/yıl Kuzey Anadolu bölgesinde h/yıl Kuzeydoğu bölgelerde h/yıl

20 Işık Ülkemizde yapay ışıklandırmanın ekonomik olarak uygulanabileceği seralar fide yetiştirme seralarıdır. Yapay aydınlatma lüx ışık gücüne sahip W/m 2 ışıklandırma yoğunluğu sağlayarak yapılır. Seralarda bazı bitkilerin yetiştirilmesinde kısa gün etkisini ortaya çıkartmak için karartma uygulanır. Kısa günde çiçeklenen kışlık süs bitkilerine, yaz aylarında kısa gün uygulaması yapılarak mevsim dışı çiçeklenmeleri sağlanır.

21 Sıcaklık Bitkilerin çimlenme, büyüme, ürün verme gibi gelişmelerini tamamlayabilmeleri belirli sıcaklık derecelerinde fizyolojik faaliyetlerini sürdürmeleri gerekir.Bitkilerin bu özelliğine Termoperiyodizm denir. Sera içi gündüz ve gece sıcaklıkları arasında 5-8 °C fark olmalıdır. Sera içi sıcaklığın soğuk günlerde 15 °C’den düşük, güneşli günlerde 30 °C’den yüksek olmamalıdır.

22 Sıcaklık Sera içi sıcaklığı arttıkça bitkilerde solunum hızlanır, su kaybı ve fotosentez artar, bitki kaybettiği suyu kökleriyle alamaz. Düşük sıcaklıklarda ise kök gelişimi durur, bitki besin maddeleri alımı zorlaşır. Serada optimum sıcaklık isteklerinin sağlanabilmesi için ısıtma gereklidir.

23 Bazı Bitkilerin Optimum Sıcaklık İstekleri BitkiGece sıcaklığıGündüz sıcaklığı Domates Biber Salatalık Fasulye1521 Bamya1830

24 Nem Bitkilerde su, besin maddeleri alımı ve diğer bütün fizyolojik faaliyetler için gereklidir. Suyun toprakta bulunması kadar, bitki yetiştirme ortamında bulunması da önemlidir. Ortamdaki nem eksikliğinde bitkiler çok hızlı bir şekilde suyu kaybeder, solma ve pörsüme ortaya çıkar. Bitki ortamı fazla nemli ise, stomalar kapanır, su kaybı durur. Bitkide terleme olmadığından hızlı ve sağlıksız büyür.

25 Nem Seradaki havanın optimum nem sınırları, - yetiştirilen bitki türüne, - sera sıcaklığına, - ışıklanma yoğunluğuna bağlıdır. Pratikte seralarda sıcaklığın 2-3 katı nem düzeyi yeterlidir. 18 °C sıcaklık için % nem

26 Nem Sera havasının nem düzeyi yüksekse, çiğlenme noktası sıcaklığı yükseleceğinden örtü malzemesi iç yüzeyinde ve konstrüksiyon malzemelerinde nem yoğunlaşmaları görülür. Yoğunlaşan su buharı bitkiler üzerine düşerek mantari hastalıklara neden olabilir. Sera toprağında solma noktasının üstünde, tarla kapasitesine yakın bir düzeyde su bulunmalıdır. Seralarda topraktan meydana gelen buharlaşmanın önlenmesi için toprak üzerine plastikler serilir. (malçlama)

27 Sera Havası ve CO 2 Konsantrasyonu Bitkiler solunumda oksijen, fotosentezde CO 2 kullanır. Normal havada % oranında CO 2 vardır. Fotosentez hızı ortamdaki havanın CO 2 konsantrasyonu ile sınırlıdır. Seralarda havalandırma yapılmadığı koşulda CO 2 geceleri yükselir, gündüzleri azalır. Sera havasının CO 2 oranı dış koşullardan biraz daha fazla % 0.15 olmalıdır.

28 Sera Havası ve CO 2 Konsantrasyonu Sera içersinde CO 2 miktarını yükseltmek için yapılan işlemlere CO 2 gübrelemesi denir. CO 2 gübrelemesi erkencilik sağlar ve % oranında verimi arttırır. CO 2 konsantrasyonu organik gübreleme, CO 2 gazı doldurulmuş tüplerden ve bütan, propan gazı ve petrol türevleri yakılarak arttırılabilir.

29 Sera yerinin seçimi Etkili faktörler: İklim Sulama suyu varlığı ve kalitesi Elektrifikasyon Topoğrafik yapı ve toprak özellikleri Ulaşım olanakları İşgücü temini Doğal sıcak su kaynakları

30 İklim Sera kurulacak yer, iklimsel koşullar açısından riskli bir bölgede yer almamalıdır. Bu riskler cam seralarda dolu, plastik seralarda fırtına ve hortum hasarıdır. Don olayının kısa sürdüğü güneye bakan meyilli araziler tercih edilmelidir. Seçilen arazinin sel yatağından ve taşkın ihtimali taşıyan dere ve kanallardan uzakta yüksekte olmasına dikkat edilmelidir. Kış aylarında sera bitkilerinin ışıktan en üst düzeyde yararlanması önemlidir. Seralar kış mevsiminde sislilik ve bulutluluk süresi fazla olmayan yerlerde kurulmalıdır.

31 Sulama suyu varlığı ve kalitesi Seralar sulama suyunun kolay ve ekonomik olarak sağlanabileceği bir yere kurulmalıdır. Arazinin durumu uygun ise seracılıkta sulama suyu için en güvenilir kaynak derin kuyulardır. Suyun kalitesi de oldukça önemlidir. Tuzluluk sorunu yaratmamak için sulamada kullanılacak su yeterli özelliklere sahip olmalıdır. Sulama suyunun kalitesi aynı zamanda yetiştirilecek ürünün çeşidini de belirler. Örneğin, domates bitkisi salatalığa göre tuzluluğa daha dayanıklı olduğu için kalitesi düşük sularda yetiştirilebilir.

32 Elektrifikasyon Seralarda havalandırma, sulama, gübreleme, ilaçlama,aydınlatma, soğuk depolar ve idari üniteler için elektrik gereklidir. Yeterli bir elektrik şebekesine yakınlık bu işlerin yürütülmesini kolaylaştırır. Elektrik kesilmelerinin sık ve uzun süreli olduğu yerlerde yeterli bir jeneratör sisteminin kurulması zorunludur.

33 Topoğrafik yapı ve toprak özellikleri Sera kurulacak alanda eğimin % arasında olması uygundur. Arazinin topoğrafik durumu bu eğimlerden farklı ise tesviye veya dolgu gerekir. Meyilli arazilerin dezavantajı ise fazla hafriyat gerektirmeleri ve sel riski taşımalarıdır. Taban arazilerde ve çukurda kalan alanlarda en sık rastlanan sorun ise drenaj yetersizliğidir.

34

35

36 Topoğrafik yapı ve toprak özellikleri Seralarda yüksek verim elde edebilmek için, geçirgen, verimli, derin, su tutma kapasitesi yüksek topraklar (tınlı kumlu yapıdaki topraklar) seçilir. Analiz yapılarak toprağın tekstürü ( hafif ya da ağır bünyeli) elektriksel iletkenliği (tuzluluk durumu) alkaliliği, bor konsantrasyonu ve derinliği tespit edilmelidir. Ayrıca bitki besin maddesi analizleri yapılarak toprağın verimliliği de belirlenmelidir.

37 Ulaşım olanakları Küçük ve orta büyüklükteki işletmelerin modern işletmelere ve ürünlerin sevk edildiği pazara yakın olması maliyetlerin azaltılması açısından önemlidir. Serada yetiştirilecek ürünün kesme çiçek gibi çabuk bozulan ve ticari değeri yüksek ürün olması durumunda bir havaalanına yakınlık da önem kazanmaktadır.

38 İşgücü temini Yoğun işgücü gerektiren bir üretim şekli olan sera tarımında, sebze üretiminde dekara işçi, kesme çiçek üretiminde işçi, saksı bitkileri üretiminde ise 1-3 işçi gereklidir. Küçük işletmelerde gerekli işler için işgücü aile fertleri tarafından karşılanmaktadır. Büyük işletmelerde ise ek işgücü ihtiyacı mümkün olduğu ölçüde yakın çevreden temin edilmelidir.

39 Doğal sıcak su kaynakları Ucuz enerji kullanım olanağı sera yerinin seçimine etki eden önemli bir faktördür. Seralarda ısıtma için elektrik, doğalgaz, jeotermal enerji, güneş enerjisi, kömür, kalorifer yakıtı, odun, talaş gibi yakıtlar kullanılır. Ülkemizde de farklı yerlerde 70 ºC’nin üzerinde sıcak su kaynakları bulunmaktadır.

40

41 Seraların Yönlendirilmesi Sera uzun ekseninin yerleştirilme yönü, güneş ışınlarından yararlanma oranı üzerinde etkilidir. Kuzey yarımkürede enlem derecesi arttıkça güneş ışınlarının geliş açısı azalır. Bu nedenle tek seraların uzun eksenlerinin doğu-batı doğrultusunda yönlendirilmesi kış mevsiminde güneş enerjisinden yararlanma olanağını artırır. Geniş açıklıklı blok seralar gölgeleme etkisini azaltmak için kuzey-güney doğrultusunda yerleştirilmelidir. Komşu seralar arasında taban alanının % 30’u kadar gölgelenme aralığı bırakılmalıdır.

42 Seraların Boyutlandırılması Sera genişliği sera tipine bağlı olarak tek seralarda 3’ün katları ( m), şeklinde planlanır. Blok seralarda ise ortada geniş bir yol bırakılmak koşuluyla sera genişliği m’ye kadar artırılabilir. Sera uzunluğu doğal havalandırmalı tek bir serada, havalandırmanın etkin çalışabilmesi için 50 m’yi aşmamalıdır. Blok seralarda havalandırmanın yeterli olması koşuluyla sera uzunluğu m’ye kadar çıkarılabilir. Sera yan duvar yüksekliği bölgenin iklim özellikleri, yetiştirilecek bitki türüne göre değişir.

43 Seraların Boyutlandırılması Genel olarak sıcak bölgelerde yüksek, soğuk bölgelerde alçak seraların yapılması gerekir. Sera yan duvar yüksekliği 1.80 – 4.00m arasında değişir. Seralarda mahya yüksekliği, sera genişliği ile sera çatı eğimine bağlı olarak değişir. Çatı eğim açısı, çatının eğimli yüzeyinin yatayla yaptığı açıyı ifade eder. Çatı eğim açısı, enlem derecesine göre belirlenir. Ülkemizde güneş ışınlarının geliş açısına bağlı olarak 26-30° arasında alınabilir.

44 Sera içinin düzenlenmesi Seralarda bitkiler genellikle doğal zemin toprağı üzerinde yetiştirilir. Köklendirilmiş çelik ve fideler sera zemininden uygun bir yükseklikte düzenlenen masa ve raflara yerleştirilebilirler. Seralarda zemin toprak koşullarının uygun özelliklerde olmaması durumunda sera tabanında açılan hendek tavalar içerisine istenilen özellikte toprak doldurularak oluşturulan yapay kök ortamında da bitki yetiştiriciliği yapılabilir. Modern tarımda uygulanan önemli üretim yöntemlerinden birisi de topraksız ortamda yetiştiriciliktir.

45 Sera içinin düzenlenmesi Seralarda doğal zemin kullanıldığı koşulda, birim alanda en fazla bitki bulundurulacak şekilde düzenlemeler yapılmalıdır. En uygun dikim şekli kare dikimdir. Kare dikim az bakım isteyen süs bitkileri yetiştiriciliğinde uygulanabilir. Seralarda sulama, ilaçlama, hasat gibi kültürel işlemlerin yapılmasında kolaylık sağlayacak dikim şekli sıraya dikimdir. Sera sebze yetiştiriciliğinde doğal zeminin en ekonomik ve fonksiyonel kullanımı çift sıralı ekim ile mümkündür.

46 Sera içinin düzenlenmesi

47 Fide, çelik köklendirme ve saksı çiçekleri üretimi yapılan seralarda, bitki yetiştirme masalarından yararlanılır. Bitki yetiştirme masaları, hareketli yada sabit olabilir. Hareketli masalar sera zemininde kolaylıkla hareket edebileceğinden sera alanı daha fonksiyonel kullanılabilir. Sabit masaların altına ise ısıtma boruları yerleştirilerek, yerden kazanç sağlanabilir.

48 Sera içinin düzenlenmesi Betonarme yada saç malzemeden yapılan masaların üzerinde oluşturulan tavaların içersine torf, perlit gibi materyaller yerleştirilerek, köklendirme ortamları yaratılır. Bitki yetiştirme masalarının boyutları, - rahat erişme yüksekliğine, - yetiştirilen bitki yüksekliğine, - tek veya iki taraflı çalışma durumuna, - masaların geçici veya sürekli olarak kullanılma durumuna göre belirlenir.

49 Sera içinin düzenlenmesi Ortalama masa yüksekliği 80-85cm olmalıdır. Masa genişliği her iki yandan çalışılma durumunda cm, tek yandan çalışılma durumunda ise 75-90cm olmalıdır.

50 Sera içinin düzenlenmesi Masalar arasında servis yolları bırakılır. Planlamada etkin bir üretim için servis yollarının kapladığı alan, sera taban alanının ¼’ünden küçük olmalıdır. Masaların sera uzunluğuna paralel olarak düzenlenmesi, taban alanından yararlanma oranını artırır.


"BİTKİSEL ÜRETİM YAPILARI Doç. Dr. Berna KENDİRLİ Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları