Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Bilgisayar Ağı Nedir?  İki veya daha fazla bilgisayarın bir araya gelerek belirli bir protokol altında iletişimde bulundukları yapıya bilgisayar ağı denir.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Bilgisayar Ağı Nedir?  İki veya daha fazla bilgisayarın bir araya gelerek belirli bir protokol altında iletişimde bulundukları yapıya bilgisayar ağı denir."— Sunum transkripti:

1 Bilgisayar Ağı Nedir?  İki veya daha fazla bilgisayarın bir araya gelerek belirli bir protokol altında iletişimde bulundukları yapıya bilgisayar ağı denir.

2 Protokol İki bilgisayar arasındaki iletişimi sağlamak amacıyla fiziksel düzeyden uygulama düzeyine kadar birçok protokol tanımlanmıştır. Popüler iletişim protokolleri şunlardır: – ADSL, ISDN, Ethernet – WiFi, PPP – TCP/IP, IPX/SPX, UDP – DNS, SOCKS – HTTP, FTP, DHCP

3 Bilgisayar Ağlarının Sınıflandırılması  Bilgisayar ağları 1. Kapsadıkları alana, 2. İletişim teknolojilerine, 3. Ağ yapılarına, Göre sınıflandırılmaktadır.

4  Kapsadıkları alana göre bilgisayar ağlarını genel olarak 3 sınıfa ayırmak mümkündür: a) Yerel Alan Ağları(Local Area Networks-LAN) b) Metropolitan Alan Ağları(Metropolitan Area Networks-MAN) c) GenişAlan Ağları(Wide Area Networks-WAN) 1- Kapsadıkları Alana Göre Bilgisayarların Sınıflandırılması

5  Yüksek hızlı ve genelde tek bir bina yada yerleşke içerisinde (1-1000m arasındaki) kurulan ağları tanımlar.  Yerel ağ içinde bilgisayarlar, workstation, yazıcılar, çiziciler, CDROM sürücüleri ve diğer çevre birimleri yer alabilir.  Ağ bağlantısı kablolu veya kablosuz olarak kurulabilir.  LAN’lar bilgisayar kullanıcılarına uygulamalara ve cihazlara ulaşım, bağlı kullanıcılar arasında dosya değişimi, elektronik posta ve diğer uygulamalar yoluyla haberleşme gibi çeşitli avantajlar sağlarlar. 1-a) Yerel Alan Ağları (LAN)

6  LAN’lar bilgisayar kullanıcılarına uygulamalara ve cihazlara ulaşım, bağlı kullanıcılar arasında dosya değişimi, elektronik posta ve diğer uygulamalar yoluyla haberleşme gibi çeşitli avantajlar sağlarlar.  Bir oda yada bir ev içindeki çeşitli cihazların birbirleri ile yada bir bilgisayar ile haberleşmesini sağlayan küçük çaplı LAN’lara PAN (Personal Area Network) adı verilir. 1-a) Yerel Alan Ağları (LAN)

7 1-b) Metropol Alan Ağı (MAN)  Genellikle şehrin bir kısmını (1-10km) kapsayan yerleşkeler arası veri alışverişini sağlayan ağlardır.  Mesafeye ve coğrafyaya göre kablolu yada kablosuz veri transferi seçilebilir.  Mesafenin etkin olarak kapsanması gerektiği ve ağa bağlı her bölge arasında tam erişim gerekmediğinden değişik donanım ve aktarım ortamları kullanılır.

8 1-c) Geniş Alan Ağları (WAN)  Bir ülke ya da dünya çapında yüzlerce veya binlerce kilometre mesafeler arasında iletişimi sağlayan ağlardır.  Coğrafi olarak birbirinden uzak yerlerdeki (şehirlerarası/ülkelerarası) bilgisayar sistemlerinin veya yerel bilgisayar ağlarının (LAN) birbirleri ile bağlanmasıyla oluşturulur.  Genellikle kablo ya da uydular aracılığı ile uzak yerleşimlerle iletişimin kurulduğu bu ağlarda çok sayıda iş istasyonu kullanılır.

9 WAN…  Genelde WAN için iki ayrım yapılır; Enterprise WAN  Bir kuruluşun tüm LAN’lerini bağlar.  Çok büyük ya da bölgesel sınırları olan ağları kapsar. Global WAN  Tüm dünyayı kaplayan bir ağ olabileceği gibi, bir çok ulusal sınırları ve pek çok kuruluşun ağını kapsar.

10 LAN-MAN-WAN Karşılaştırılması WANMANLAN Coğrafi Büyüklük1.000’lerce km1-100 km arası0-5 km Düğüm Sayısı10.000’lerce Bit Hızı kbits/s1-100 Mbits/s Gecikme> 0.5 sn ms1-100 ms YönlendirmeKarmaşıkBasitYok Bağlantı AygıtıYönlendiricilerKöprüler

11 2- İletim Teknolojilerine Göre Ağların Sınıflandırılması  Veri iletimi sırasında kullandığı teknolojiye göre değerlendirildiğinde bilgisayar ağları a) Yayın ağları ve b) Anahtarlamalı ağlar olarak iki grupta toplanmaktadır.

12 2-a) Yayın ağları (Broadcast Networks)  Yayın ağlarında tek bir iletişim ortamı ağa bağlı tüm bilgisayarlar tarafından paylaşılır.  Bir bilgisayarın yaptığı yayın, diğer tüm bilgisayarlar tarafından dinlenir.  Yayın yapacak olan, çoğu zaman önce ortamı dinler.  Başka yayın yapan yoksa göndermek istediği bilgiyi paketler halinde iletişim ortamına aktarır.

13 Yayın ağları…  Her bir pakette, gönderilmesi hedeflenen bilgisayar ya da bilgisayarlar adresleri vardır.  İlgili bilgisayarlar, iletişim ortamından kendilerine gelen paketi alırlarken, diğer bilgisayarlar paketin adres kısmında olmadıklarını gördükten sonra paket için başka bir işlem yapmazlar.

14 Yayın ağları…  Bir paket sadece bir bilgisayara gönderiliyorsa tekli yayın (unicasting)  Birden fazla bilgisayara gönderiliyorsa çoklu yayın (multicasting)  Tüm bilgisayarlara gönderiliyorsa da genel yayın (boardcasting) Olarak adlandırılır. Bir paketin birden fazla bilgisayara gönderilebilmesi için: adres alanında alt adres olarak tanımlanan bir bitlik yer ayrılır; adres alanındaki geriye kalan “n-1” bit, grup adresini tanımlamak için kullanılır.

15 Yayın ağları…  Yayın ağlarına örnek olarak paket radyo ağları ve uydu ağları verilebilir.  Bu ağlarda bilgisayarlar bir anten aracılığı ile aktarım yapar ve tüm bilgisayarlar aynı kanalı yada aynı radyo frekansını paylaşır.

16 Yayın ağları…  Genellikle birkaç kilometre çapında, tek bir bina yada yerleşke içindeki bilgisayarları birbirine bağlamak için kullanılan LAN’larda yaygın olarak kullanılan teknoloji yayın ağı temeline dayanır.  Kullanılan yayın ağı veri yolu (bus) yada halka (ring) türünde olabilir.

17 2-b) Anahtarlamalı Ağlar (Switched Networks)  Anahtarlamalı ağlar, yayın ağlarından farklı bir prensipte çalışmaktadır.

18 Anahtarlamalı Ağlar…  Bu ağlarda veri, alıcı-verici bilgisayarlar arasında bir dizi düğüm ile iletilir.  Bir birimi ağa bağlayan düğümler genellikle noktadan noktaya (peer to peer) özel (dedicated) bağlantılardır.  Düğümler arası bağlantılar ise genellikle çoklayıcılar (TDM, FDM) aracılığı ile yapılır.

19 Anahtarlamalı Ağlar…  Alıcı ve verici dışındaki diğer düğümler verinin içeriği ile ilgilenmez.  Amaç, iki nokta arasında veriyi hedefe varana kadar bir düğümden diğerine aktararak taşımaktır.

20 Anahtarlamalı Ağlar…  Bu ağlarda, kullanılan düğümler arasında bir bağlantı kurulur.  Kurulan bağlantının niteliğine göre anahtarlamalı ağlar, i. Devre Anahtarlamalı Ağlar ve ii. Paket Anahtarlamalı Ağlar olmak üzere ikiye ayrılır.  Anahtarlamalı ağların kullanıldığı, bilinen bir örnek Geniş Alan Ağları(GAA-WAN)’dır.

21 2-b-i) Devre Anahtarlamalı Ağlar  Bu ağlarda, iki bilgisayar arasındaki düğümler üzerinden yalnız gönderilen verinin kullanımına ayrılmış bir iletişim yolu kurulur.  Bu yol (path), düğümler arasındaki bir dizi fiziksel bağı (link) bir araya getirir.  Her linkteki bir mantıksal kanal, kurulan bağlantı için ayrılmaktadır.

22 Devre Anahtarlamalı Ağlar…  Kaynak bilgisayarın ürettiği veri, bu ayrılmış yol üzerinden hızlı bir biçimde gönderilmektedir.  Gelen veri düğümlerde herhangi bir gecikme olmaksızın uygun kanala yönlendirilir yada anahtarlanır.  Devre anahtarlamalı ağlara örnek olarak telefon ağları verilebilir.

23 Devre Anahtarlamalı Ağlar…  Devre anahtarlamalı ağlar 3 aşamada kurulur Devre kurulumu Verinin iletimi ve yönlendirilmesi Devre bağlantısının kaldırılması

24 2-b-ii) Paket Anahtarlamalı Ağlar  Paket anahtarlamalı ağlarda ise veri, paket olarak adlandırılan küçük parçalar halinde gönderilir.  Ağın aktarım kapasitesi aynı anda gönderim yapan birden fazla bilgisayar tarafından kullanıma uygundur.  Her bir paket kaynaktan hedefe varıncaya kadar düğümden düğüme aktarılır.

25 Paket Anahtarlamalı Ağlar…  Her bir düğümde paketin tamamı alınır, depolanır ve tekrar aktarılır.  Paket anahtarlama yöntemi de mektupların göndericiden alıcıya gönderilmesi mantığı ile çalışmaktadır.

26 3- Ağ Yapılarına (Topoloji) göre Ağların Sınıflandırılması  Topoloji, bir ağdaki bilgisayarların nasıl yerleşeceğini, nasıl bağlanacağını, veri iletiminin nasıl olacağını belirleyen genel yapıdır.  Topoloji iki temel gruba ayrılır. Fiziksel topoloji: Ağın fiziksel olarak nasıl görüneceğini belirler (Fiziksel katman) Mantıksal topoloji: Bir ağdaki veri akışının nasıl olacağını belirler (Veri iletim katmanı)

27 Temel Topoloji Türleri  Doğrusal (Bus Topology)  Halka (Ring Topology)  Yıldız (Star Topology)  Ağaç (Tree Topology)  Örgü (Mesh Topology) LAN WAN

28 Doğrusal (Bus) Topoloji  Bu topoloji yayın (broadcast) felsefesi izler.  Bus topolojisinde tek bir iletişim ortamı (örneğin bir kablo), düğümlerin birbirleriyle iletişimini sağlar.  Bus topolojide genellikle Ethernet kartları kullanılmaktadır.  İstasyonlar (düğümler) veri yoluna musluk (tap) adı verilen bir bağ ile bağlanmışlardır.  İstasyonlar ve arabirimler ile iletişim ortamı arasında çift-yönlü bir iletişim (full-duplex) vardır.

29 Doğrusal (Bus) Topoloji  Bir kablo yol olarak düşünülürse, bu yol üzerindeki her bir durak ağda bir düğümü (node-terminali/cihazı) temsil etmektedir.  Bu tek kabloya; bölüm (segment), omurga (backbone), trunk denilebilir.

30 Doğrusal (Bus) Topoloji  Veri yolunun başlangıç ve bitişi birbirine bağlı değildir.  Bu topolojide her düğüme bir adres verilir ve bu yapıdaki bir ağda veri herhangi iki düğüm arasında iletilebilir.  Ancak iletişim, bir zaman biriminde yalnızca bir çift düğüm arasında gerçekleşebilir.  İletişimde bulunan düğümler veri yolunu iletim süresince işgal eder.  Bundan dolayı her istasyon mesaj göndermeden önce veri yolunu kontrol ederek herhangi bir mesaj olup olmadığına bakar.  Aynı iletişim ortamı tüm düğümlerce paylaşıldığı için, mesajlar gönderildiği düğümün adresiyle iletilir.

31

32 Doğrusal Topolojinin Avantajları  Ağa bir bilgisayarı bağlamak oldukça kolaydır  Daha az uzunlukta kablo gerektirir.  Bir bilgisayarda oluşacak hata tüm ağı etkilemez.  Merkez birime ihtiyaç duyulmaz.

33 Doğrusal Topolojinin Dezavantajları  Omurga kabloda bir bozulma veya kesilme olursa tüm ağ bağlantısı kesilir.  Kablonun sonunda sonlandırıcı (Terminator) olmalıdır.  Ağda sorun olduğunda sorunun nerden kaynaklandığını bulmak zaman alıcı olabilir.  Tek başına tüm bir binanın ağ çözümü için genellikle kullanılmamaktadır.  Çarpışma olma olasılığı yüksektir.  Maksimum 30 istasyon bağlanabilir.  Ağın uzunluğu ince koaksiyelde 185, kalın koaksiyelde 500 metreden fazla olmaz.

34 Halka (Ring Topology)  Bu topolojide yineleyici gibi çalışan ağ düğümleri noktadan noktaya bağlantılarla ağa bağlanmışlardır.  İletişim bağlantısının başlangıç ve bitişleri birbirlerine bağlanmıştır.  Veriler paket halinde gönderilir ve halka boyunca tek yönde iletilir.  Yineleyici hattın üzerindeki veriyi bit bit alarak, bekletmeden diğer tarafa iletir.

35 Halka (Ring Topology)  Halkayı birçok bilgisayar paylaştığından hangi bilgisayarın paketinin halka üzerinde iletileceğinin kontrol etmek amacıyla mekanizmalar geliştirilmiştir.  Buna örnek olarak jetonlu halka (token ring) verilebilir.

36 Jetonlu Halka (Token Ring Topology)  Bu tip topolojide iletişim ağ içerisinde sürekli dönen jeton (token) yardımıyla yapılır.  Jeton özel iletişim kodu ile iletişimi düzenler.  Token (Jeton) (3 byte’lık) düğümler arasında dolaşan bilgidir.

37 Jetonlu Halka (Token Ring Topology)  İletişime başlamak isteyen düğüm öncelikle jeton’un kendisine ulaşmasını bekler ve ulaştığında jeton’u alır.  Artık jeton serbest dolaşımdan kullanıma geçmiş olur. Bilgi gönderildikten sonra alıcıya gelene kadar halka etrafında dolaşır.  Halka topoloji de genel yayın amaçlı (broadcast) uygulamalar için uygundur.

38 Halka (Ring Topology)  Halka ağların düzgün çalışabilmesi için 3 fonksiyona ihtiyacı vardır. Verinin gönderilmesi Gönderilen verinin alınması Verinin silinmesi  Verinin gönderilmesi durumunda yineleyici, gönderilecek olan bitleri bilgisayardan alır, yeniden oluşturur ve bağlantıya yönlendirir.  Gelen mesaj, alıcı adresi o düğüm ise saklanır.  Veri halka boyunca taşınıp vericiye tekrar geldiğinde ise silinmelidir (halkadan atılmalıdır).

39

40 Halka (Ring Topology)  Bu tür topolojilerin tek yönlü ve çift yönlü olmak üzere iki çeşidi vardır.  Tek yönlü ağlarda mesaj, düğümler arasında tek yönde gönderilir.  Bu hatta doğacak herhangi bir problem iletişimin durmasına yol açar.  Çift yönlü halka ağlarda, halka çift yönlü iletişimi destekler.  Bir yönde hata olması durumunda, diğer yön kullanılabilir.  Her ağ düğümünün her mesajı iletmesi bu topolojinin potansiyel zayıflığı olmakla beraber, kavram ve gerçekleştirim açısından oldukça basittir.  Halka topolojisi optik lifli Yerel Alan ağlarında yineleyiciler (repeater) ile birlikte sıkça kullanılır.

41 Halka Topolojinin Avantaj ve Dezavantajları  Bekleme süresi devredeki eleman sayısına bağlıdır.  Sistemin hızı devreye eklenen her elemanla biraz daha azalır.  Her PC bilgisayar ağının bir elemanı olduğu için PC’de bir aksaklık olması halinde network durur. Paralel bir ikinci hattın (by pass hattı) çekilmesiyle bu soruna çözüm bulmak mümkündür.  Hem ağın yayıldığı tüm alan hem de bilgisayarlar arası mesafe sınırlıdır.  Maliyet bakımından diğer ağlardan biraz daha pahallıdır.  İletişim hızları kablolama sisteminize bağlıdır.

42 Yıldız (Star Topology)  Tüm düğümlerin ortak bir merkeze (örneğin, hub, switch) bağlanmasıdır.

43 Yıldız (Star Topology)  Ağı oluşturan bilgisayarlar ana makinaya noktadan noktaya bir bağlantı sağlarlar.  Merkezi bilgisayar ağ düğümleri arasındaki veri iletişimini koordine eder.  Tüm iletişim önce merkezi bilgisayara gider, merkezi bilgisayar işlemleri ve bilgi paylaşımını kontrol eder.  Herhangi bir düğüm çalışmaz hale gelirse, otomatik olarak devre dışı kalır.

44 Yıldız Topolojinin Avantajları  Ağı kurmak kolaydır  Bir bilgisayara bağlı kablo bozulduğunda ağın çalışması etkilenmez.  Ağdaki sorunları tespit etmek kolaydır.  Kurulum sırasında maliyet yüksek, daha sonra genişletilmesi daha ekonomiktir.  İletişim ortamı olarak telefon hatlarından yararlanılabilir.

45 Yıldız Topolojinin Dezavantajları  Ağa bağlanan her cihaz için bir kablo çekilmesi gereklidir.  Server’a yada hub’a bir şey olduğunda tüm ağ çalışmaz hale gelir.  Ağın genişletilmesi server’ın yada hub’ın kapasitesine bağlıdır.  Sistem performansı da ana makine yada hub’ın veri yolu kapasitesine bağlıdır.

46 Ağaç (Tree Topology)  Ağaç topolojisi Bus ve yıldız topolojilerinin karakteristiklerini birleştirir.  Bus omurga üzerinde yıldız topolojide bilgisayarlardan oluşur.  Böylece ağlar büyütülebilir.  Bir ağacın dalları farklı topolojilerdeki ağları temsil eder, ağacın gövdesi ile de bunlar birbirine bağlanabilir.

47 Ağaç (Tree Topology)  Ağaç topolojisinin diğer adı hiyerarşik topolojidir.  Ağacın merkezinde sorumluluğu en fazla olan bilgisayar bulunur.  Dallanma başladıkça sorumluluğu daha az olan bilgisayarlara ulaşılır.  Bu topoloji çok büyük ağların ana omurgalarını oluşturmakta kullanılır.

48 Ağaç (Tree Topology)  Ağaç topolojisi de yol topolojisine benzer İletim ortamı kapalı döngüsü olmayan ve dallanan bir kablodur.  Ağaç düzeni kablo başı (headend) olarak bilinen bir noktadan başlar.  Herhangi bir istasyondan gelen iletim, ortam boyunca yayılır, diğer tüm istasyonlar tarafından alınabilir ve uç noktalarda yok edilir.

49 Ağaç (Tree Topology)  Halkada olduğu gibi iletim, adres ve kullanıcı bilgisini içeren paketler şeklindendir.  Her istasyon ortamı izler ve kendisine adreslenen paketleri kopyalar.  Tüm istasyonlar ortak bir iletim bağlantısını paylaştıklarından bir zaman diliminde yalnızca bir istasyon iletimde bulunabilir ve erişimi düzenlemek için ortama erişim kontrol tekniğine ihtiyaç vardır.

50 Ağaç Topolojisinin Avantaj ve Dezavantajları  Avantajları: Her bir bölüme (segment) ulaşmak kolaydır Bir çok çalışma grubu bir araya getirilebilir.  Dezavantajları: Her bir bölümün uzunluğu kullanılan kablo ile sınırlıdır. Omurga kablosu bozulduğunda bölümlerdeki ağ trafiği etkilenir. Kurulumu ve düzenlenmesi daha zordur.

51 Örgü (Mesh Topology)  Fiziksel mesh topolojisi ağdaki tüm birimler arasında uçtan uca bağlantı içerir.  Ağdaki her birim diğer tüm birimler için birer bağlantı gerektirdiğinden, genellikle pratik bulunmaz.  Daha çok WAN’da kullanılır.

52 Örgü (Mesh Topology)  Tipik olarak mesh topolojisi en geniş ya da en önemli yerlerin bağlandığı hibrid ağlarda kullanılır. Örneğin bir kuruluşun 4 veya 5 ana merkezi ile çok sayıda uzak ofisi olduğunu varsayalım. Her bir ana merkezde birer mainframe ve bu mainframelerin dağıtık bir veritabanı idare etmek için iletişim kurmak zorunluluğu olsun. Mainframeler arası iletişimden emin olabilmek için merkezler arasında artık hatlar içeren bir hybrid mesh topoloji kullanmak gerekir.

53 Örgü (Mesh Topology) Gerçek Mesh TopolojiHibrid Mesh Topoloji

54 Topolojilerin Karşılaştırılması TopolojiKurulumDüzenleme Sorun çözme Veri aktarımında problem DoğrusalÇok kolayKısmen zorZorTek bir kablo, kabloda problem veri aktarımını etkiler HalkaKısmen Kolay Kısmen zorKolayHalkadaki bozukluk veri aktarımını etkiler YıldızKolay, ancak zaman alıcı Kolay Tek bir kablodaki bozukluk bir pc’yi etkiler AğaçZor KolayOldukça az KarmaşıkZor KolayOldukça az

55 İstemci/Sunucu Mimarisi  Sunucu (iş istasyonu yada bilgisayar): Pasif durumdadır İstekleri (request) bekler İstek olduğunda bilgiyi hazırlar ve cevap yollar  İstemci (bilgisayar yada mobil cihaz): Aktif durumdadır İstekleri gönderir Cevap dönene kadar bekler

56 P2P (Peer-to-Peer) Uçtan-uca (peer-to-peer) iletişimde her katılımcı bir sunucu-istemci yapısı dışında dosyaları karşısındaki kullanıcıyla paylaşabilmektedir (Napster ve LimeWire servisleri gibi). Eşdüzeyli iletişim, her kullanıcının kendi veritabanını oluşturmasını sağlayarak merkezi bir veritabanı ihtiyacını ortadan kaldırmaktadır. Çok-oyunculu oyunlar, internet telefonu, video telefon, internet radyosu ve doğası gereği e-posta eşdüzeyli iletişimi kullanmaktadır.

57 Bant Genişliği (İletim Hızı) 1 saniyede transfer edilen veri miktarını gösteren ölçü birimidir. 1 Kbit/s (Kbps) = bit/s (≠1.024 bit/s) 1 Mbit/s = bit/s = byte/s ‘B’ ile ‘b’ aynı değildir: – Kbps : Kilobit per second – KBps : KiloByte per second 1000 – 1024 karmaşıklığını gidermek için Kibi, Mebi, Gibi, … kullanımları tavsiye edilmektedir. (Bak.

58 Referans Model (Başvuru Modelleri)  Referans modelleri, ağ sisteminin bütünlüğünü sağlamada, ileriki olası değişikliklerin kolayca sisteme entegre olmasını, daha da önemlisi bilgisayar ağlarındaki farklı standartların ortak bir zemine oturtulmasını sağlar.  Ağlarda donanım bileşenlerinin birbirleriyle haberleşebilmeleri için birbirleri üzerine inşa edilmiş, değişik seviyelerde çalışan (bilgisayara en yakınından, kullanıcıya en yakınına olmak üzere) protokoller kullanılır.

59 Referans Model…  Bir ağdaki haberleşme standartlarını belirleyen bu protokol katmanları ele alındığında, ağın katmansal görüntüsü (‘layered view’) elde edilir.  Kavramsal modeller olarak da adlandırılan bu katmansal mimariler, ağlardaki standart farklılaşmalarını engellemek temel amacıyla geliştirilmiştir.

60 Referans Model…  Katmansal yapının iki temel avantajı bulunmaktadır. Farklı katmanlardaki protokoller nerdeyse birbirlerinden bağımsız olarak geliştirilebileceklerinden ağ tasarım işi büyük ölçüde kolaylaşmaktadır. Ayrıca katmanların birbirlerinden bağımsız olması sonucunda uyumsuzluk problemi ortadan kalkmaktadır. Bir kurum tarafından hazırlanmış katmanlar başka kurumlarca da bir değişiklik gerekmeksizin kullanılabilecektir.

61 OSI (Open Systems Interconnection) Referans Modeli  Bilgisayar ağlarının ilk günlerinde farklı firmalar kendilerine özel teknolojilerle ağ sistemleri geliştiriyorlar ve satıyorlardı.  Kendi başlarına düzgün çalışan bu ağlar ortak çalışma yeteneğine sahip değildi.  Her birinin kendine özel yazılım ve donanımları vardı.  Farklı isimlendirme sistemleri ve sürücüler kullanan bu ağları birbirleriyle iletişime geçirmek imkânsızdı.  Ağ sistemlerinin bu özel yapısı diğer donanım ve yazılım üreticilerinin bu ağlar için ürün geliştirmesini de imkânsız hale getiriyordu.

62 OSI Referans Modeli  Ağ sistemlerine olan talebin artması ile ağ sistemlerinin işlevlerini tanımlayan ortak bir model oluşturulması gerektiği anlaşıldı.  Bunu gerekli kılan bir diğer unsur ise ağ sistemlerini açıklamakta kullanılan terimlerin üreticiden üreticiye değişiklik göstermesi, ağ üzerinde işlem gören yazılım ve donanım bileşenlerinin ne görev üstlendiklerinin standart halinde olmamasıydı.

63 OSI Referans Modeli  1980'li yılların başında Uluslararası Standartlar Organizasyonu (International Standarts Organization-ISO) bilgisayar sistemlerinin birbirleri ile olan iletişiminde ortak bir yapıya ulaşmak yönünde çabaları sonuca bağlamak için bir çalışma başlatmıştır.  Bu çalışmalar sonucunda 1984 yılında Open Systems Interconnection - OSI referans modeli ortaya çıkmıştır.

64 OSI Referans Modeli  OSI kavramsal bir modeldir.  OSI modeli verinin bir bilgisayar üzerinde bir program'dan, ağ ortamından geçerek diğer bir bilgisayar üzerindeki diğer bir programa nasıl ulaşacağını tanımlar.  OSI referans modelinde, iki bilgisayar sistemi arasında yapılacak olan iletişim problemini çözmek için 7 katmanlı bir ağ sistemi önerilmiştir.  OSI Modelinde her katman çözülmesi gereken problemleri tanımlar.  Bu katmanda çalışan aygıt ve protokoller ise bu problemlere çözüm getirir.

65 OSI Referans Modeli Uygulama Katmanı (Application Layer) Sunum Katmanı (Presentation Layer) Oturum Katmanı (Session Layer) Ulaşım Katmanı (Transport Layer) Ağ Katmanı (Network Layer) Veri Bağı Katmanı (Data Link Layer) Fiziksel Katman (Physical Layer) Uygulama Seti (Application Set) Veri Aktarım Seti (Transport Set)

66 OSI Referans Modeli  7 katmanlı OSI modeli 2 bölümde incelenebilir. Application Set (uygulama seti):  Uygulamalar yani programlarla ilgili konuları içerir.  Genellikle sadece yazılımsaldır.  Modelin en üstündeki uygulama katmanı kullanıcıya en yakın katmandır. Transport Set (veri aktarım seti):  Veri iletişimi ile ilgili meseleleri tanımlar.  Fiziksel ve veri aktarım katmanları hem yazılımsal hem de donanım olarak görevini yerine getirebilir.  Fiziksel katman (en alt katman) fiziksel ağ ortamına (ağ kablosuna mesela) en yakın katmandır. Ve esas olarak bilgiyi kablodan aktarmakla görevlidir.

67 1-) Fiziksel Katman  Verinin fiziksel (bakır tel, optic lif, hava…) ortamda taşınması için gerekli yapıyı, kodlamayı oluşturur.  Bu katman için veri bir bit katarı (dizisi) demektir.  Ortamda kullanılacak kablo standartları, gerilim seviyeleri, işaret şekilleri, işaret hızları, örnekleme hızı, bit süresi bu katmanın bilgisindedir.

68 Fiziksel Katman  Diğer katmanlar 1 ve 0 değerleriyle çalışırken, 1. katman 1 ve 0’ların nasıl elektrik, ışık veya radyo sinyallerine çevrileceğini ve aktarılacağını tanımlar.  Gönderen tarafta 1. katman bir ve sıfırları elektrik sinyallerine çevirip kabloya yerleştirirken, alıcı tarafta 1. katman kablodan okuduğu bu sinyalleri tekrar bir ve sıfır haline getirir.  Fiziksel katman veri bitlerinin karşı tarafa, kullanılan ortam (kablo, fiber optik, radyo sinyalleri) üzerinden nasıl gönderileceğini tanımlar.

69 2-)Veri Bağı (Veri İletimi) Katmanı  Ağ katmanından aldığı veri paketlerine hata kontrol bitlerini ekleyerek çerçeve (frame) halinde fiziksel katmana iletme işinden sorumludur.  Bu katmanda veri çerçeve adı verilen bloklara bölünür.  Hat üzerinden aktarım sırasında oluşan hataların sezilmesi bu katmanın görevidir. Bir hata bulduğunda düzeltir ya da verinin tekrar gönderilmesini ister.  Hattın iki ucundaki birimin aynı hızlarda çalışmasını ayarlamak da bu katmanın görevidir.  İletim ortamına erişim bu katman tarafından organize edilir.  MAC adreslerinin çözümlenmesi ve doğrulanması da bu katmanda gerçekleştirilir.

70 Veri Bağı Katmanı  Bu katmanın görevleri şunlardır: Çerçeveleme Eş zamanlama Hata denetimi Sıralama denetimi Adresleme Bağlantı yönetimi

71 Veri Bağı Katmanı  Ayrıca ağ üzerindeki diğer bilgisayarları tanımlama, kablonun o anda kimin tarafından kullanıldığının tespitini yapar.  Örn: Ethernet, Frame Relay, ISDN, Switch ve Bridge  Veri bağı katmanı iki alt katmandan oluşur. LLC (Logical Link Control) Media Access Control (MAC)

72 3-) Ağ Katmanı  Bu katmanda taşınan veri paket adını alır.  Verinin kaynaktan varışa ulaşması için takip edeceği yolun bulunması bu katmanın görevidir.  Veri aktarımı sırasında bazı düğümler (yönlendiriciler) üzerinde tıkanıklıklar olabilir.  Bunların sezilmesi ve gerekli önlemlerin alınması da ağ katmanının görevidir.  Bunları servis kalitesini (Quality of Service, QoS) arttırıcı görevler olarak da adlandırabiliriz.  Heterojen altağların bulunduğu bir ortamda, altağlardan geçiş sırasında adresleme, paket boyu farklılığı gibi problemler bu katmanda çözülür.

73 Ağ Katmanı  Bu katmanın görevleri şu şekilde sıralanabilir. Anahtarlama yada yönlendirme Ağ bağlantılarının çoğullanması Ağ tıkanması denetimi Paketlerin sayılması yada sürelerinin ölçülmesi  IP ve IPX protokolleri bu katmanda tanımlıdırlar.

74 4-) Ulaşım (Taşıma) Katmanı  Bu katmanın görevi, kaynak ile varış makineleri arasında verimli, güvenilir ve uygun maliyetli bir veri iletişimi sağlamaktır.  Ulaşım katmanı, oturum katmanının gereksinim duyduğu başarımı minimum maliyette gerçekleştirebilmek için mevcut ağ hizmetlerini en iyi şekilde kullanır.

75 Ulaşım Katmanı  Bu katman, kaynak tarafında, oturum katmanından aldığı veriyi paketlere (segmentlere) böler.  Varış tarafında ise gelen paketleri birleştirerek oturum katmanına iletir.  Bölünen verinin numaralandırılması ve varış noktasında karışmış paketlerin tekrar sıralanması, yolda veri üzerinde oluşmuş hatalarla ilgili işlemlerin yapılması bu katmanın görevidir.  Ulaşım katmanı uçtan-uca çalışır.

76 5-) Oturum Katmanı  Bu katman yardımı ile farklı bilgisayarlardaki kullanıcılar arasında oturumlar kurulması sağlanır.  Bu işlem oturumların kurulmasını, yönetilmesini ve bitirilmesini içerir.  Bu katman ayrıca iletişim kurallarını belirler. (half-duplex, full-duplex vb.)  İletişimin kopması durumunda oturumun devam etmesi için eşzamanlama (synchronization) bilgileri tutulur.  Bu katmanda çalışan NetBIOS ve Sockets gibi protokoller farklı bilgisayarlarla aynı anda olan bağlantıları yönetme imkanı sağlarlar.

77 6-)Sunum Katmanı  Bu katmanda iletilecek verinin yapısı belirtilir.  İletilecek veri karakter şeklinde ifade edilecekse hangi formatın (EBCDIC, ASCII,...) kullanılacağını belirtmek, ya da format dönüşümleri bu katmanın işidir.  Uygulamaya bağlı olarak verinin sıkıştırılması/açılması, şifrelenmesi/çözülmesi yine bu katmanın görevleri arasındadır.

78 Sunum Katmanı  Sunum katmanının en önemli görevi yollanan verinin karşı bilgisayar tarafından anlaşılabilir halde olmasını sağlamaktır.  Böylece faklı programların birbilerinin verisini kullanabilmesi mümkün olur. Dos ve Windows 9x metin tipli veriyi 8 bit ASCII olarak kaydederken (örneğin A harfini olarak), NT tabanlı işletim sistemleri 16 bit Unicode'u kullanır (A harfi için ). Ancak kullanıcı tabii ki sadece A harfiyle ilgilenir.  Sunum katmanı bu gibi farklılıkları ortadan kaldırır.

79 Sunum Katmanı  Sunum katmanı günümüzde çoğunlukla ağ ile ilgili değil, programlarla ilgili hale gelmiştir.  Örneğin eğer siz iki tarafta da gif formatını açabilen bir resim gösterici kullanıyorsanız, bir makinenin diğeri üzerindeki bir GIF dosyayı açması esnasında sunum katmanına bir iş düşmez, daha doğrusu sunum katmanı olarak kastedilen şey, aynı dosyayı okuyabilen programları kullanmaktır.

80 7-) Uygulama Katmanı  Kullanıcıya en yakın ve en üstteki katmandır.  Uygulama katmanı programların ağı kullanabilmesi için araçlar sunar.  Bu katman iletişime ait olup alt katmanlarda yapılmamış tüm işlemleri içerir.  Kullanıcının etkileşimde bulunduğu uygulama programlarını destekleyen protokoller bu katmanda yer alır.  Telnet, SMTP, FTP, SNMP, NCP, SMB, HTTP, Browserlar..

81 Katmanlar ve Görevleri KatmanGörevi 7.) Uygulama (Application)Kullanıcının uygulamaları 6.) Sunum (Presentation)Aynı dilin konuşulması; veri formatlama, şifreleme 5.) Oturum (Session)Bağlantının kurulması ve yönetilmesi 4.) Taşıma – Ulaşım (Transport)Verinin bölümlere ayrılarak karşı tarafa gitmesinin kontrol edilmesi 3.) Ağ (Network)Veri bölümlerinin paketlere ayrılması, ağ adreslerinin fiziksel adreslere çevrimi 2.) Veri İletim (Data Link)Ağ paketlerinin çerçevelere ayrılması 1.) Fiziksel (Physical)Fiziksel veri aktarımı

82 Katmanlarda Kullanılan Protokoller KatmanPDU (Protocol Data Unit) Adı 7.) Uygulama (Application)HTTP, FTP, SMTP 6.) Sunum (Presentation)ASCII, JPEG, PGP 5.) Oturum (Session)NetBIOS, DHCP 4.) Taşıma – Ulaşım (Transport)TCP, UDP, SPX 3.) Ağ (Network)IP, IPX 2.) Veri İletim (Data Link)Ethernet, Frame Relay, ISDN 1.) Fiziksel (Physical)Bit, Kablo, Konnektör

83 OSI…  OSI Modeli aygıtların işlevlerini anlamak ve açıklamakta kullanılır.  Örneğin HUB dediğimiz cihazlar gelen veriyi sadece bir takım elektrik sinyalleri olarak gören ve bu sinyalleri çoklayıp, diğer portlarına gönderen bir cihazdır. Bu da HUB'ların fiziksel (1. katman) katmanda çalışan cihazlar olduğunu gösterir.  Oysa switch denen cihazlar 2. katmanda çalışırlar. Çünkü 2. katmanda tanımlı MAC adreslerini algılayıp bir porttan gelen veri paketini (yine elektrik sinyalleri halinde) sadece gerekli olan porta (o porttaki makinanın MAC adresini bildiği için) yollarlar.  Yönlendiriciler (router) için ise bazen "3. katman switch'ler" tabirini görebilirsiniz. Çünkü bu cihazlar biraz daha ileri gidip, 3. katmanda veri paketine eklenmiş IP adresi gibi değerleri de okuyabilir ve ona göre veri paketini yönlendirir.

84 Network Cihazlarının OSI’de Çalıştığı Katmanlar Ağ CihazıÇalıştığı Katman Yineleyici (Repeater), HubFiziksel Katman (Physical Layer) Köprü (Bridge)Veri İletim (Data Link Layer) Yönlendirici (Router)Ağ (Network Layer) Geçityolu (Gateway) Taşıma, Oturum, Sunum, Uygulama (Transport, Session, Presentation, Application Layer) Anahtar (Switch)Veri İletim (Data Link Layer)

85 TCP/IP Referans Modeli  ISO/OSI modelinin yaygın olarak tanınmasına karşın, internetin tarihi ve teknik açıdan açık standartı (Open Standart) TCP/IP referans modelidir (Transmission Control Protocol / Internet Protocol).  Bu modelin temelini ABD Savunma Bölümü tarafından desteklenerek geliştirilen ARPANET oluşturur.  TCP/IP referans modeli OSI’den daha önce uygulanmaya başlanmış bir modeldir.  TCP/IP modeli de tıpkı OSI modelinde olduğu gibi katmanlı bir yapıya sahiptir. Modelin 4 katmanı vardır.

86 TCP/IP Referans Modeli Uygulama Katmanı (Application Layer) Taşıma Katmanı (Transport Layer) Internet Katmanı (Internet Layer) Ağ Erişim Katmanı (Network Access Layer)

87 TCP/IP Referans Modeli – Uygulama Katmanı  ISO/OSI modelinin en üst 3 katmanı ve tüm uygulama-ilişkili görevleri TCP/IP modelinde tek bir katmanda birleştirilmiştir.  Böylece sunum, kodlama ve dialog kontrolü işlerinin yürütüldüğü tek bir uygulama katmanı yaratılmıştır.

88 TCP/IP Referans Modeli – Taşıma Katmanı  OSI modelde olduğu gibi, servisin kalitesi, güvenilirlik sorunları, akış kontrolü ve hata düzeltme ile ilgilenir.  Farklı hostlar üzerindeki uygulamaların birbirleri ile görüştürülmesinden sorumludur.  Datagram paketleri üzerinde kimlik bilgileri burada yerleştirilir yada çözülür.  Taşıma katmanı karşılıklı işlem bazında görüşme sağlar (process to process).

89 TCP/IP Referans Modeli – Internet Katmanı  Paketlerin oluşturulması, yönlendirilmesi, ortamdaki tıkanıklıkların giderilmesi bu protokolün görevidir.  En iyi yolun belirlenmesi ve paket anahtarlama (packet switching) bu katmanda gerçekleşir.  OSI modelindeki Ağ katmanına karşılık gelir.  IP (Internet Protocol) bu katmandaki en belirgin protokoldür.

90 TCP/IP Referans Modeli – Ağ Erişim Katmanı  Bu katmanın amacı düğüm ile ağ arasında IP paketlerini gönderecek bir bağlantının kurulmasıdır.  Yerel ağ’a hangi kurallar dahilinde erişileceğini belirler.  OSI modelindeki fiziksel ve veri bağı katmanlarına karşılık gelir.  Fiziksel veri bağı katmanlarının tüm görevlerini içerir.

91 OSI ve TCP/IP Katmanları Uygulama Katmanı (Application Layer) Sunum Katmanı (Presentation Layer) Oturum Katmanı (Session Layer) Ulaşım Katmanı (Transport Layer) Ağ Katmanı (Network Layer) Veri Bağı Katmanı (Data Link Layer) Fiziksel Katman (Physical Layer) Uygulama Katmanı (Application Layer) Taşıma Katmanı (Transport Layer) Internet Katmanı (Internet Layer) Ağ Erişim Katmanı (Network Access Layer)

92 OSI ve TCP/IP Referans Modellerinin Karşılaştırılması  İki model arasındaki benzerlikler: Her ikisi de katmanlı yapıdadır. Her ikisi de içerik bakımından farklı olsa da uygulama katmanına sahiptir. Her ikisi de devre-anahtarlamalı teknolojiyi benimsemiştir. Her ikisinde de karşılaştırılabilir taşıma ve ağ katmanları vardır. Bağlantı ve üzerindeki katmanlar uçtan-uca bağlantı sağlayabilir.

93 OSI ve TCP/IP Referans Modellerinin Karşılaştırılması  Aralarındaki farklar ise şöyle sıralanabilir. OSI modeli daha çok iletişimde standardı belirlemekte, TCP/IP ise daha çok uygulamaya yönelmektedir. TCP/IP ve ilgili protokollerin kullanımları hızla artmaktadır. TCP/IP daha az katmana sahip olduğu için daha basit görünmektedir. Internet TCP/IP modeli ile kurulmuştur. Dolayısıyla denenmiş ve övgü almış bir modeldir.

94 OSI ve TCP/IP Referans Modellerinin Karşılaştırılması - Farkları  Servis, Arayüz ve Protokol ayrımı; OSI modelinin en büyük katkısı “Servis, arayüz ve protokol” kavramlarını kesin bir şekilde ayırmasıdır. TCP/IP modelinde ise bu kavramlar arasında kesin bir ayırım yoktur.  Bir Katmanın Servisi: Katmanın ne yaptığını söyler, katmanın nasıl çalıştığını değil.  Bir katmanın Arayüzü : Üst katmandaki süreçlere o katmana nasıl erişileceğini söyler. Hangi parametrelerin gerekli olduğunu ve nasıl bir sonuç beklenebileceğini belirler.  Bir katmanda kullanılan eşgörevli protokoller : O katmanın nasıl çalışacağını belirler.

95 OSI ve TCP/IP Referans Modellerinin Karşılaştırılması - Farkları  Esneklik; OSI Modelinde:  Protokoller TCP/IP’ye göre daha gizlidir ve teknoloji değiştiğinde kolayca değiştirilebilirler. Katmanlı yapının temel amaçlarından birisi de budur.  OSI referans modeli, ilgili protokollerin geliştirilmesinden önce tanımlanmıştı. Bu, modelin belirli bir protokolün çizgisinde tanımlanmak yerine çok daha genel bir yapıya sahip olmasını sağlar.  Bunun kötü tarafı, mevcut protokoller olmadığı için model tasarımcılarının hangi katmana hangi görevi vermeleri gerektiği konusunda fazla deneyime sahip olmamalarıydı. TCP/IP Modelinde:  TCP/IP ‘de ise; Protokoller ilk önce yazılmıştır. Daha sonra oluşturulan model ise sadece bu protokollerin tanımlanması oldu.  Buradaki en büyük sorun, modelin başka protokol yığıtlarına uygun olmamasıdır.

96 OSI ve TCP/IP Referans Modellerinin Karşılaştırılması - Farkları  Bağlantılı ve Bağlantısız İletişim; OSI modeli ağ katmanında her iki bağlantıyı da desteklemekle birlikte kullanıcıların doğrudan kullanabileceği taşıma katmanında sadece bağlantılı iletişim desteklemektedir. TCP/IP ise ağ katmanında sadece bağlantısız iletişim sağlamakta, fakat taşıma katmanında her iki bağlantı türünü de kullanıcı ara seçenek olarak sunmaktadır.

97 Karşılaştırma Sonucu  TCP/IP modeli daha çok uygulamaya yönelik olduğundan daha fazla uygulanabilir bir modeldir. İnternet için kullanılmış ve olumlu sonuçlar elde edilmiştir.  OSI ise diğer modeller için bir kaynak ve referans olarak kullanılmaktadır. Oluşturulan tüm iletişim protokolleri OSI’yi kaynak olarak almaktadır.  TCP/IP modelinde bir çok protokol tanımlıdır.  TCP/IP modelinin, IAB (Internet Advisory Board) tarafından sağlanan iyi kurulmuş ve fonksiyonel bir yönetim yapısı vardır.

98 AĞ CİHAZLARI  Bilgisayar veya benzeri sayısal sistemlerin birbirleriyle karşılıklı çalışmaları, iletişim yapmalarını sağlayan ara cihazlardır.  Ağ cihazlarının en basiti ağ kartı ve HUB’dır. Bu iki cihaz OSI modelinde ilk iki katmandaki işleri yerine getirir.

99 Ağ kartı  Bir bilgisayarı başka bir bilgisayara yada bir ağ cihazına bağlamak için kullanılan ağ kartları genellikle ethernet protokolünü kullandıkları için ethernet kartı olarak ta bilinirler.

100 Hub  Hub veriyi sadece alıcıya göndermez, kendisine bağlı olan bütün bilgisayarlara gönderir. Bilgisayarlar verinin kendilerine gönderilip gönderilmediğini tespit eder. Hub aynı anda sadece 1 iletim yapabilir. Bağlı olan diğer bilgisayarlar iletim için beklemek zorundadır.

101 Switch (Anahtar)  Hub cihazının gelişmişidir.  Kendisine bağlı cihazlara ortak bir yol değil anahtarlamalı bir yol sunar.  Dolayısıyla aynı anda birden çok iletişim yapılması olanağı vardır. Bilgisayar sayısı arttıkça ağ trafiği de artar ve hub yerine switch kullanımı tercih edilir. Bak.

102 Router (Yönlendirici)  Genel olarak LAN-WAN ve LAN-LAN bağlantılarında kullanılır. Üzerinde LAN ve WAN için ayrı portlar bulunur. ADSL Router

103 Ağ Geçidi (Gateway) Ağ Geçitleri farklı protokolleri kullanan ağların birbiri ile iletişimini sağlar. Genellikle bir LAN üzerinden İnternet’e çıkmak için router cihazının IP adresi geçit olarak belirlenir.

104 Modem (MOdulator/DEModulator)  Analog hat (telefon hattı gibi) üzerinden sayısal veri gönderimini sağlar.  Dial-up modemler en fazla 56 Kbit/s hızında indirme (download) yapabilirken, ADSL2 modemler ise 25 Mbit/s hıza kadar çıkabilmektedir.

105 İletim Ortamı (Transmition Media)  Verilerin bir noktadan diğer bir noktaya iletilmeleri için kullanılan ortamdır.  Kablo kullanan iletişim ortamları kılavuzlu iletişi ortamı, kablosuz iletişim ortamları ise kılavuzsuz olarak adlandırılır. İletişim Ortamları Kablolu İletişim OrtamlarıKablosuz İletişim Ortamları Çift Bükümlü (Twisted-pair) Koaksiyel (coaxial-cable) Fiber optik kablo Telsiz İletişimi Hücresel Teknoloji Kızılötesi Teknoloji

106 Kablo Türleri

107 Çift bükümlü (twisted-pair) Kablolar  Bir bakır kablo çifti sinyal taşımada kullanıldığı zaman bir anten gibi etrafında manyetik alan oluşturmaktadır ve komşu kablolarda etkileşime neden olmaktadır.  Bakır kablolar ikili ikili bükülürse bu manyetik etki en aza indirgenmektedir.  Yüksek hızlarda veri taşımak için yalıtılmış bakır kabloların çifter çifter birbirleriyle bükülerek çift bükümlü kablolar elde edilir.  Kablolar ne kadar sıkı bükülürse manyetik alanın etkisi o kadar azaltılmaktadır.

108 Çift bükümlü (twisted-pair) Kablolar  En sık kullanılan çaprazlanmış çift telefon hattıdır.  Kısa mesafelerde koruyucusuz (unshielded twisted pair, UTP) olarak kullanılabileceği gibi mesafenin uzaması halinde çevreden gelebilecek elektromanyetik etkiyi engellemek amacıyla bir koruyucu katman içine de yerleştirilebilir (shielded twisted pair, STP). Kaplamalı kablolarda tel çiftlerini örten bir metal bir koruma ve bunun üstünde plastik bir kılıf bulunmaktadır. Kaplamasız da ise sadece plastik kılıf tel çiftlerini bir arada tutar.

109 Çift bükümlü (twisted-pair) Kablolar Kaplamalı Bükümlü çift Kaplamasız Bükümlü çift  STP kullanılırken dikkat edilmesi gereken en önemli nokta, dıştaki metal zırh'ın düzgün bir şekilde topraklanmasıdır.  Aksi halde zırh elektromanyetik dalgaları toplayan bir anten vazifesi görür. Ayrıca zırh'ın kablonun hiçbir noktasında zedelenmemiş olması da çok önemlidir.

110 Çift bükümlü (twisted-pair) Kablolar  Telefon hattı için gerekli olan kablo 4 tel içerir ve RJ-11 kodlu jack ile telefon hattına bağlanmaktadır.  Bilgisayarlarda ise UTP kablo RJ-45 kodlu konnektör ile ağ kartımıza bağlanır ve 8 bakır tele sahiptir. RJ-45 Konnektör ve Jack

111 Bağlantı Türlerine Göre Çift bükümlü (twisted-pair) Kablolar- Düz kablo (Straight-Through Cable)  Düz kablo standardı 568-B’ye göre belirlenmiş renk sırasına göre karşılıklı iki ucun bire bir bağlanmasıdır.  Renklerin sıralaması şu şekildedir: 1. Turuncu-beyaz 2. Turuncu 3. Yeşil-beyaz 4. Mavi 5. Mavi-beyaz 6. Yeşil 7. Kahverengi-beyaz 8. Kahverengi

112 Bağlantı Türlerine Göre Çift bükümlü (twisted-pair) Kablolar- Düz kablo (Straight-Through Cable)  Düz kabloda verinin gönderilmesi ve alınması için 1,2,3 ve 6 numaralı kablolar önemlidir.  Düz kablo aşağıdaki bağlantılarda kullanılmaktadır. Anahtar – Yönlendirici Anahtar – PC yada sunucu Hub – PC yada sunucu

113 Çift bükümlü (twisted-pair) Kabloların Avantaj ve Dezavantajları AvantajlarıDezavantaları İyi bilinen bir teknolojidir.Sese karşı duyarlıdır. Ağ’a makineleri eklemek kolaydır.Mesafe sınırlaması mevcuttur. En ucuz malzemedir.Dinlenmeye müsaittir. Telefon malzemesiyle aynı var olan telefon hatları kullanılabilir. Pahallı elektronik malzeme gerektirmektedir.

114 Koaksiyel (Eş Eksenli) Kablo  Koaksiyel kablo merkezdeki iletken bir telin etrafı yalıtkan bir katmanla kaplanmış ve onun da etrafına sarılmış iletken olmayan başka bir dış katmandan oluşur.  Koaksiyel kablo araya girme ve sinyal zayıflamalarına karşı diğer kablolara oranla daha dayanıklıdır.  Bu kablo daha uzun mesafelerde twisted-pair kabloya nazaran daha iyidir ve daha az basit teçhizat gerektirip, daha güvenilir ve hızlı bir veri akışı sağlar.  Ağ uygulamalarına göre farklı koaksiyel kablolar mevcuttur.  Koaksiyel kabloda bizim için önemli olan ve değişkenlik arzeden değer kablonun empedansı veya ohm değeridir. Bu değer kablonun belirli bir uzunlukta elektrik akımına karşı gösterdiği dirençtir.

115 Koaksiyel (Eş Eksenli) Kablo

116 Koaksiyel Kablo Bağlantıları  Eşeksenli kablolar BNC konnektörleri ile sonlandırılır ve bilgisayar arkasındaki aktarım aygıta takılacak T-şeklindeki bağlayıcılara takılırlar.  Kablo sonunda 10Base5 ise 75, 10Base2 ise 50 Ohm’luk sonlandırıcı (Terminator) takılır.  Kablonun iki ucundan biri mutlaka topraklanmalıdır.

117 Koaksiyel Kablo Bağlantıları T konnektör için doğru bir bağlantı şeklidir. Uzak mesafeler için ise soldaki bağlantı türü yanlıştır. Bu durum ortadaki gibi düzeltilebilir. Yada araya bir yineleyici koyularak ta sorun çözülebilir.

118 Koaksiyel Kabloların Avantajları ve Dezavantajları AvantajlarıDezavantaları Düşük maliyet.Sınırlı mesafe ve topoloji sorunu mevcuttur. Kuruluşu ve ağa cihaz ilave edilmesi kolaydır. Düşük güvenlik seviyesi sebebiyle dinlenmeye açıktır. Uzun mesafelerde gürültüye karşı daha dayanıklıdır. Kablolama topolojisinde büyük değişiklikler yapmak zordur. Elektronik birimleri ucuz olmasına rağmen kablo twisted-pair’e göre pahallıdır.

119 Fiber Optik Kablo  1966 yılında Charles Kao ve George Hockham cam fiber üzerinden veri aktarımı da yapılabileceği fikrini ortaya atmışlardır.  Sonraki dönemlerde fiber üzerindeki kayıp oranları az seviyelere indirilmiştir ve fiber veri aktarımı için bakır'a göre çok daha avantajlı bir konuma gelmiştir.  Düşük sinyal kayıpları nedeniyle fiber ile bakır kablolara göre daha yüksek hızlarda ve çok daha uzun mesafelerde veri aktarımı mümkündür.

120 Fiber Optik Kablo  Bu mesafe repeater kullanılmadan 2 Km'ye kadar çıkabilir. Bakır UTP kablolarda bu mesafe 100m ile sınırlıdır.  Fiber'in hafif ve ince yapısı bakır kablo kullanmanın zor olduğu ortamlarda kullanılabilmesini sağlar.  Bütün bunlar fiber'in önemli özellikleri olmakla beraber, fiber'in en önemli özelliği elektomanyetik alanlardan hiç etkilenmemesidir.

121 Fiber Optik Kablo  Fiber iletken olmadığı için elektriksel yalıtımın zorunlu olduğu yerlerde kullanılabilir.  Binalar arasında toprak hattındaki fark problemi fiber için sorun değildir.  Fiber kimyasal fabrikalar, askeri üsler gibi küçük bir elektrik akımının patlamaya neden olabileceği ortamlar için de idealdir.  Son olarak UTP veya diğer kabloların aksine, fiber bir kablodan bilgi çalmak çok daha zordur.

122 Fiber Optik Kablo  Optik fiber, sayısal veri sinyallerini ışık vuruşları şeklinde taşır.  Son derece ince bir cam boru çevresine sarılmış eşmerkezli kaplama (cladding) bir cam katmandan oluşur.  Veri iletişimi için ışık sinyali kullanıldığından daha zor bozulur ve zayıflar.

123 Fiber Optik Kablo  Kablo başına iki fiber kullanılmaktadır.  Bir tanesi gönderici bir tanesi de alıcıdır.  Araya girmelere izin vermezler ve son derece hızlıdırlar.  Fiberoptik ses ve veri iletişimi için ideal bir kablo türüdür.  Fakat maliyeti yüksek, döşenmesi oldukça zor olmakta ve kolay kırılabilmektedirler.

124 Fiber Optik Kablo  Genel olarak yüksek bant genişliği gerektiren veya uzak mesafelere gidilmesi gereken uygulamalarda kullanılır.  Aktif ağ cihazlarının yüksek hızlarla birbirine bağlanmasında, uzak mesafelerdeki cihazların birbirlerine bağlanmasında ve omurga kurulmasında kullanılırlar.

125 Fiber Optik Kablo

126  Işık kablonun merkezindeki çok ince cam liften iletilir. Işık herhangi bir tekrarlayıcıya gerek kalmaksızın kilometrelerce gidebilmektedir.  Cladding (kaplama), merkezdeki cam lif içerisinden geçen ışığı geri yansıtmaktadır. Bu ayrıca ışık iletkeni üzerinden akan ışığı dış ışık etkenlerden korur.  En dışta ise kılıf (jacket) bulunur ve camı dış fiziksel etkilerden korur.

127 Fiber Optik Kablolamanın Avantaj ve Dezavantajları AvantajlarıDezavantaları Yüksek hız.Diğer kablolama tiplerine göre daha pahallıdır. Uzak mesafelerde daha hesaplıdır.Kablolama yeterince esnek değildir ve keskin bir şekilde bükülemez. Başka elektriksel dalgalardan etkilenmemektedir. Yüksek trafikte noktadan noktaya bağlanmış olmalıdıır. Network omurgası için uygundur.Kuruluşu destek ve tecrübe gerektirmektedir. Ses, veri ve video aktarım desteği vardır. Hattın dinlenmesi zordur.

128 Kablosuz İletim Ortamları  Kablolama yapılamayacak durumlarda ve mesafelerde Kablosuz iletim kullanılabilmektedir.  Veri kablosuz iletişim sistemleri aracılığıyla da serbest uzaydan elektromanyetik dalgalar halinde iletilebilir.  Elektromanyetik dalgalar, elektronların hareketleriyle oluşur ve serbest uzayda yayılırlar.  Bir elektrik devresine eklenen uygun büyüklükteki bir anten, elektromanyetik dalgaları yayabilir ve uzaktaki bir alıcı (başka bir anten) tarafından alınmasını sağlayabilir.  Tüm kablosuz iletişimler bu ilkeye göre çalışmaktadırlar.

129 Kablosuz İletim Ortamları  Kablosuz iletişim için 2 biçim bulunmaktadır. Tek yönlü (directional):  Anten, odaklanmış tek bir elektromanyetik ışın yayar.  Bu nedenle gönderici ve alıcı antenler, dikkatli bir şekilde hizalanmak zorundadırlar. Çok Yönlü (omni-directional)  Bu durumda ise elektromanyetik enerji tüm yönlere dağılır ve bir çok anten tarafından algılanabilir.

130 Kablosuz İletim Ortamları  Mikrodalga ve RF Teknolojileri Mikrodalga Antenler Bluetooth Hücresel şebekeler  Kızıl Ötesi Teknolojisi Infrared teknolojisi Lazer teknolojisi

131 WAN Teknolojileri  Bütünüyle bir bilgi ağı, Yerel Alan Ağlarından (LAN), uzak kullanıcılardan ve bunların bir biriyle bağlantısından (ya da merkezi bir noktaya bağlantılarından) oluşur.  Bu bağlantılara WAN (Wide Area Network- Geniş Alan ağı) bağlantıları denmektedir.  Farklı arayüz ve özellikte bir çok WAN teknolojisi vardır.  Her bir teknolojinin kendine has uygulama alanı ve avantajı vardır.  Büyük bir ağ'da bunların biri ya da bir kaçı kullanılabilir.

132 WAN Teknolojileri  En yaygın WAN teknolojileri şunlardır: dial-up (çevirmeli modem) bağlantısı, leased line (kiralık hat), X.25, Frame Relay, ISDN, xDSL, ATM, B-ISDN, SMDS Kablosuz erişim teknolojileri

133 WAN Teknolojileri  WAN uygulamalarında, iki nokta arasındaki iletim yolu, genelde 3. firmaların (Türk Telekom, ISP vb..) sunduğu hizmetlerdir.  Bağlantının kurulabilmesi için bu iletim yolunun ya kiralanması ya da abonelik yoluyla kullanılması gerekir.  WAN teknolojilerinde parametreler; Band genişliği ve bunun optimum değerde kullanılması, Maliyet, Öngörülen hizmet kalitesini sağlaması ve garanti etmesi, Interface (arayüz) standardı (RS-232, V.35, E1, HSSI..), olarak belirlenebilir.

134 WAN Teknolojileri - Çevirmeli Ağ (dial-up)  Standart telefon hatlarından fax/modem kartlarıyla yapılan bağlantıdır.  Internet'e bağlanmak için bir Internet Servis Sağlayıcı şirketinden servis almak gereklidir.  ISS'nin belirlediği telefon numaraları aranarak bağlantı sağlanır.  Sağlanan bağlantı tek bilgisayar tarafından kullanılabilir.  İletim hızı kullanılan modem aygıtının hızına bağlıdır.  En fazla 56 Kbps hızında iletişim sağlanabilir.  Türkiye'de bu hizmeti ISS şirketleri vermektedir.  Kullanımı oldukça azalmıştır.

135 WAN Teknolojileri - ISDN  Integrated Services Digital Network (Tümleşik Hizmetler Sayısal Şebekesi) sözcüklerinin baş harflerinden oluşan ISDN; ses, görüntü, veri gibi her türlü bilginin sayısal bir ortamda birleştirilip aynı hat üzerinden iletilmesinin sağlandığı bir haberleşme ağıdır.  İletim kalitesi normal telefon hattından daha yüksektir.  ISDN hata oranı düşük, güvenli ve geniş bir haberleşme imkanı sağlar.  Bulut teknolojisine dayanır ve sayısal bir iletişim sistemi sunar.

136 WAN Teknolojileri - ISDN  Telefon şebekesinde olduğu gibi, ISDN’de de numarası bilinen başka bir aboneye, iletişimden önce çağrı yapılarak bağlantı kurulur ve gerçekleştirildikten sonra bağlantı kopartılır.  Sayısal yapısı ve sunduğu hizmet türleri açısından hem WAN bağlantılarında ana hat yada yedek hat olarak kullanılabilir; hem de küçük ev/ofis kullanıcıları için çevrimli uzak bağlantı olanağı sağlar.  ISDN esnek, başarımlı ve kaliteli bir bağlantı ortamı sunar.

137 ISDN farklı teknolojilerdeki ağları birbirine bağlayabilir. Sistemlerin ISDN ağa doğrudan bağlantı yapabilmeleri için ISDN arayüzlerine sahip olmaları gerekir. Bir PC’nin ISDN ağa bağlanması için ise ISDN karta ihtiyacı vardır.

138 ISDN Hizmetleri  ISDN; BRI (Basic Rate Interface) ve PRI (Primary Rate Interface) olarak adlandırılan iki tür hizmet sunmaktadır.  Bu iki hizmet esnek yapısından dolayı WAN bağlantılarında gereksinim duyulan geniş bir isteğe çözüm bulabilmektedir.  Genel olarak büyük LAN’ların ISDN’e bağlantısında PRI, küçük ofis yada ev kullanıcılarının bağlantısında ise BRI kullanılmaktadır.

139 ADSL  ADSL, kullanıcılara bakır telefon hattı üzerinden konuşmanın yanı sıra yüksek hızlarda asimetrik veri haberleşmesi ortamı sağlayan bir teknolojidir.  Ortamın alış yönündeki hızı 1.5 Mbps’ten başlayıp 8 Mbps’e, gönderiş yönünde ise 16 Kbps’ten 576 Kbps’e kadar çıkabilir.

140

141 ADSL  Bir ADSL bağlantı üzerinde 3 temel iletim kanalı vardır Alış kanalı (Downstream)  Yüksek bant genişliği sunar. Kapasitesi Mbps’ler seviyesindedir. Gönderiş kanalı (Upstream)  Gönderiş Kbps’ler seviyesindedir. POTS (Plain Old Telephone Service)  Telefon konuşmalarını aktarmak için kullanılır.  ADSL hizmet alabilmek için ona uygun cihaz alınması gereklidir.

142 WAN Teknolojileri – X.25  X.25 çoklu bağlantı teknolojisine dayanan ve paket anahtarlamalı ağ tanımlamasıdır.  (Packet Switching Network) PSN üzerinden senkron veri aktarımı yapılmasını sağlar.  Hizmet kalitesinin fazla önemli olmadığı uygulamalarda en ekonomik çözümü sunar.  X.25, 64 Kbps bant genişliğine kadar çıkabilir.  Uzaktaki terminal sistemlerin merkezdeki ana bilgisayara bağlanması ya da uzaktaki küçük LAN’ların merkez LAN’a bağlanması için kullanılmaktadır.

143 WAN Teknolojileri – Frame Relay  Frame Relay (FR) paket anahtarlamalı bir WAN teknolojisidir.  Geliştirilmesindeki ana amaç, WAN bağlantılarında gereksinim duyulan yüksek bant genişliğini, hizmet kalitesini de arttırarak, maliyeti pek fazla yükseltmeden gerçekleştirilmesini sağlamaktır.  Genel olarak FR’nin mimarisi ve işlevi X.25’e benzer, X.25’ten daha basittir, ancak daha yüksek hızlara çıkılabilmekte ve daha iyi hizmet kalitesi alınabilmektedir.  X.25’in eksik kaldığı noktalar giderilerek daha esnek ve kaliteli hizmet sunmaktadır.

144 WAN Teknolojileri – Frame Relay  Genellikle fiberoptik bağlantılar üzerinde kullanılır  Geniş alanda gönderilen paketlerin yolunun en kısa şekilde bulabilecek özelliğe sahiptir.  FR ağlarda da noktadan-noktaya bağlantı yöntemi kullanılır.  Böylece değişken büyüklükteki paketlerin bir bilgisayardan bir diğerine gönderilmesine izin verir.  Frame Relay benzer yada farklı teknolojilere sahip LAN’ların birbirleriyle bağlanması için kullanılabilir.

145 İnternet 60'lı yıllarda ABD’de ARPANET adı altında başlatılan askeri bir iletişim projesi iken, 70'li yılların başında Amerikan üniversitelerine de bu projeden yararlanma imkânı verilmesinin ardından yaygın olarak kullanılmaya başlanan en büyük ağdır (genel ağ - küresel ağ). İnternet haberleşmesinde TCP/IP (Transmission Control Protocol/Internet Protocol) iletişim protokolü kullanılır.

146 İntranet (Özel Ağ – İç Ağ) Belirli bir kuruluş içindeki TCP/IP tabanlı bir ağ sistemine verilen isimdir (şirket içi İnternet). İntranet'ler ağ geçitleri ile diğer ağlara veya İnternet’e bağlanabilir. İnternet çıkışı genellikle Firewall olarak bilinen her iki yönde de ileti trafiğini kontrol eden bir güvenlik sistemi üzerinden sağlanmaktadır. İntranet’te genellikle sanal IP kullanılır. Böylece sadece İnternet çıkışı için tek bir gerçek IP kullanılarak iç ağdaki tüm bilgisayarlara İnternet erişimi verilebilir.

147 IPv4 & IPv6 Internet’e bağlı her bilgisayara yada iletişim cihazına bir adres verilmesi için 4 adet 8 bit büyüklüğünde (0-255 arasında) sayı kullanılmaktadır. (Örn: ) Bu adresleme yöntemi ile teorik olarak en fazla 2 32 = 4.3 milyar adres verilebilmektedir. IPv6 olarak bilinen yeni adresleme yöntemi ile = 3.4 x adres verilebilecektir. IPv6 çıkınca eski adresleme yöntemi IPv4 olarak isimlendirilmiştir.

148 MAC Adresi  IP numarası verilebilen kablolu yada kablosuz her ağ kartının 48 bitlik bir MAC adresi bulunur. Örn: C B3  Ağ iletişiminde kullanılan çerçeveler gerçekte bu MAC adreslerini kullanarak iletim yaparlar.  IP adresleri OSI 3. katmanda, MAC adresleri 2. katmanda (OSI için bak. Kitap sayfa 139)

149 DNS (Domain Name Server) IP adreslerinin hatırlanması zor olacağı için gibi simgesel adresler (URL: Uniform Resource Locator) kullanılmaktadır. Web adresi olarak ta bilinen bu simgesel adreslerin IP numarası karşılıkları DNS olarak isimlendirilen sunucularda tutulmaktadır. Eğer sistemimize bir DNS tanımlamazsak, istenilen WEB sayfasına erişmek için o sayfanın sunucusunun IP adresini yazmamız gerekir.

150 DHCP (Dynamic Host Configuration Protocol) Dinamik İstemci Ayarlama Protokolü, bir TCP/IP ağındaki makinelere IP adresi, ağ geçidi veya DNS sunucusu gibi ayarların otomatik olarak yapılması için kullanılır. Günümüzde neredeyse tüm ev ve halka açık ağlarda kullanılmaktadır, iş veya daha kontrollü bir bağlantı sağlanan yerlerde ise statik IP adresi tercih edilir. Detaylı bilgi için:


"Bilgisayar Ağı Nedir?  İki veya daha fazla bilgisayarın bir araya gelerek belirli bir protokol altında iletişimde bulundukları yapıya bilgisayar ağı denir." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları