Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Isı Şok Proteinleri (IŞP) Heat Shock Proteins (HSP) Ahmet GENÇ.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Isı Şok Proteinleri (IŞP) Heat Shock Proteins (HSP) Ahmet GENÇ."— Sunum transkripti:

1 Isı Şok Proteinleri (IŞP) Heat Shock Proteins (HSP) Ahmet GENÇ

2 Sunu akışı Giriş Stress Şaperonlar Sınıflandırma Hsp’ler ve immün yanıt Hsp’ler ve kanser Hsp aileleri Hsp ve apoptozis

3 ISI ŞOK PROTENLERİ Tüm canlılarda bulunmakta Hücreler; –Ani ısı artışı, –Anoksi –Viral enfeksiyonlarda –Ağır metallerde –Glukoz yokluğunda –ROS gibi durumlarda sentezi artırmakta Hsp’ler hücresel stres dışında NŞ da sellüler protein olarak yaygın olarak bulunmakta

4 İnsan & Maya’da (Saccharomyces cerevisiae) Hsp90 yapısının karşılaştırılmasıSaccharomyces cerevisiae Red : identical residues Blue : similar residues Yellow: selected residues

5 Stress Stress canlının sahip olduğu gücün ortaya çıkması Biyolojide stress, evrim ve adaptasyon sürecinde sürükleyici güç olarak tanımlanmakta Isı şok proteinleri, streste unstabil veya denatüre olmuş proteinlerin yapılarını korumaya yönelik işlev görmektedir. Bu nedenle protein hasarlarına karşı koruyucu gibi fonksiyonu bulunmakta

6 Isı şok proteinleri nelerdir ve nasıl işlevleri vardır? Isı şok proteinleri [Heat shock proteins (Hsps)], stress proteinleri olarakta adlandırılmakta ve tüm hücrelerde ve hücrelerin tüm yaşam formunda bulunan bir grup proteinlerdir Hsp’ler proteinleri stabilize eder ve denatüre proteinlerin katlanmasını sağlar Hsp’ler asıl olarak ısıya yanıt olarak sentez edilmektedir

7 “Stress proteinleri”nin birkaçı çeşitli streslerde ortak iken bazıları ise spesifik bir strese yanıt olmaktadır Bazıları da spesifik organellerde lokalizedir Stress proteinleri (SP)

8 Şaperonlar (Chaperones) Birkaç Hsp fonksiyonel olarak sellüler şaperon aktivitesine bağlıdır Şaperonlar hücrenin değişik kompartımanları boyunca proteinlerin katlanmasına yardımcı olmaktadır

9 Protein katlanmasında Hsp’ler

10

11 Stress Proteinlerinin Diğer Fonksiyonları SP hücrenin bir kompartımanından diğerine şatıl (shuttle) proteinleri olarak işlev görmekte ve eski ile proteinlerin transportunda görev almaktadır Hspler hücre yüzeyinde hastalıklı hücrelerin tanıyan immün sisteme yardımcı olmak için proteinlerin yapısında yer almakta

12 MSF, mitchondrial import stimulation factor Tom, transport across the outer membrane Tim, transport across the inner membrane

13 Sınıflandırma Farklı Hsp’ler moleküler büyüklüklerine, yapılarına ve fonksiyonlarına göre farklı ailelerde sınıflandırılmakta Bunlar: –Hsp100, –Hsp90, –Hsp70, –Hsp60, –Hsp40 ve –Küçük hsp ailesi

14

15

16

17

18 SP’lerinin Klinik Önemi Son zamanlarda yapılan çalışmalar Hsp’lerin klinikte çeşitli kullanım alanları bulunmuş: * Hsp’ler beyin, kalp ve diğer organları iskemi hasarlardan belirgin bir şekilde koruduğu tespit edilmiş. Bu da tedavi ve organ transpalantasyonunda yeni uygulamalar bulmuştur * Farklı Hsp’ler birkaç otoimmün bozuklukları kapsamaktadır

19 Memeli beyninde Hsp’ler (özellikle Hsp70) ya gelişim boyunca düzenli sentezlenmekte yada strese yanıt olması strese bağlı beyin hasarını azaltmakta * Çeşitli kirleticiler (pollutants) stress proteinlerinin düzeyini tespit edilebilir bir artışa neden olduğundan çevresel kirlilikte önemli bir bio- marker olarak kullanılabilir * Farklı Hsp’ler (Hsp70, Hsp90 ve Gp/Grp94) immün yanıtta önemli bir rol aldığı gösterilmiştir. Kompleks peptidlere karşı aşı geliştirilmekte

20 İmmün yanıt oluşumunda ısı şok proteinleri nasıl işlev görmektedir?

21 Hsp’ler immün yanıt oluşumunda nasıl rol oynar? Hsp’ler hücre içinde (intrasellüler) ve hücre dışında (ekstrasellüler) immün yanıt aktivitesinde tetikleyici rol almakta

22 Hücre içinde Hsp’lerin normal fonksiyonlarından dolayı (protein katlanması, protein atılımına yardımcı olmak gibi), Hsp’ler neredeyse hücre içinde yapılan her proteinin bağlanmasında rol almakta Araştırmalar, Hsp’ler hücre içinde peptidleri tutmakta ve başka bir gruba aktarıldığını göstermektedir. Ayrıca sadece hasarlı hücrelerde bulunan anormal peptidleri tutmakta ve hücrenin iç yüzeyinden dış yüzeyine de taşımaktadır İntrasellüler Aktivite

23 Anormal peptidler bu yolla aktarıldığı zaman, bunlar hücrenin yıkılımı için immün sistemi için bir uyarı olmakta Bu anormal peptidler antijen olarak adlandırılmakta ve immün yanıt için tetikleyici olabilecek bir substans olarak tanımlanmakta

24 Ekstrasellüler aktivite Hsp’ler normalde hücre içinde bulunur Ekstrasellüler Hsp’ler, infekte olmuş veya hastalıklı hücrelerin yıkımı için immün sisteme “tehlike sinyali”ni göndermenin bir yoludur

25 Isı Şok Proteinleri ve İmmün Yanıt Hsp-peptid kompleksine sahip hücreler yakalanır Bu ekstrasellüler Hsp ve peptid kompleksi, antigen- presenting cells (APC) olarak adlandırılan sirkülasyondaki immün sistem hücreleri tarafından tespit edilir Bu APC’ler makrofaj olarak adlandırılan hücreleri içermektedir

26 Hsp kompleksleri APC hücre yüzeyinde bulunan CD91 reseptörüne bağlanır APC’ler Hsp komplekslerini tutukları zaman lenf noduna hareket eder Hsp’lerle birleşmiş bu peptidler antijeniktir ve immün yanıtı stimüle ederler Lenf nodunda bu peptidleri T hücreleri tanımakta T hücreleri bu peptidleri arayıp bulmaya programlı hücrelerdir

27 Bundan dolayı kanser kişiden kişiye değişiklik göstermektedir Antijenik peptidlerin sahip oldukları çeşitlilikten dolayı her bir hastanın spesifik kanser izi (fingerprinting) olduğu görülmektedir T hücreleri bu izi taşıyan kanser hücrelerinin hedeflenmesi ve yıkılması için aktive edilir

28 Isı Şok Proteinleri ve Kanser

29 Hsp ile ilgili ilk araştırmalar 1940’lı yıllarda başladı Tümör hücreleri zayıflatıldı ve aşı gibi farelere enjekte edildi. Güçlü aynı tümör hücresi fareye enjekte edildiğinde tümör hücreleri reddedildi ve kanser gelişmedi Şayet fare bu şekilde aşılanmadığı zaman, tümör hücreleri enjekte edildiğinde kanser geliştirmiştir

30 Kansere karşı aşı Farelerin farklı ırkları ve diğer türlerinde de denenerek doğrulandı Bunun merkezinde kanser immünolojisi bulunmakta Bu çok çeşitli dokularda (deri, kolon, meme, KC, böbrek ve beyin gibi) ve spontan orijinli kanserler ile karsinojene neden olan tümörler için doğrulandı

31 Bu çalışmalar kanserlerin çok çeşitli olduklarını gösterdi Ayrıca hücreler tümör X’e karşı aşılandığı zaman tümör X gelişemezken, tömür Y gelişimini önleyememekte

32 ABCDE A+---- B-+--- C--+-- D---+- E----+ Tumor used for challenge Tumor used for vaccination + Tumor rejected - Tumor grows

33 Hangi element ısı şok proteinlerinin spesifikliğini vermektedir?

34 20 yıl önce başlayan araştırmalar fareleri koruyan elementin Hsp’ler olduğu bulundu Sonra ısı şok proteinleri sadece kansere karşı özgül aşılama yapmamakta, peptidler olarak adlandırılan proteinlerin kısa parçalarını bağlamaktadır (Antijenik) 1998’de kanserin tedavisi için Hsp’lerin kullanıldığı aşı patenti alındı

35 Hsp ailesi Hsp90 Hsp70 Küçük Hsp ailesi

36 Hsp90 Hsp90 ailesi prokaryotlarda bir ökaryotlarda iki proteindir Ökaryotlarda, –Hsp90, α ve β iki izoformu sitozolde bulunmakta –Grp94 ER’de bulunmakta Hidrofobik veya pozitif yüklü proteinleri bağlamakta

37 En iyi bilinen etkileşimi, östrojen, PRG ve glukokortikoid reseptörelerini içeren streoid hormon reseptörleri ile olmaktadır Bu reseptörlerin hormon-bağlayıcı domainlerine bağlanmakta, onları kısmi katlanmamış bir konfügrasyonda tutarak hormonal ligandları en yüksek affinitede bağlanmasını sağlar Hsp90

38 Hsp70 Hsp70 anti-apoptotik şaperon proteinidir Hsp70 değişik orijinli malignant insan tümörlerinde aşırı ekspresse edilmekte, oysa normal hücrelerdeki ekspressiyonu temelde stres göstergesidir

39 Tüm hücreler 70-kDa Hsc (heat shock cognate protein), veya Hsp 73 olarak bilinen proteini ekspresse etmekte, Hsc yüksek oranda Hsp70 ile homoloji göstermekte

40 Değişik streslerde katlanamamış/denatüre proteinlerin konsantrasyonlarının artmasıyla Hsp70 birikimi artmakta Ayrıca Hsp70’in ekspressiyonu artan hücre proliferasyonu, zayıf differansiyonda, lenf nodu metastazı ile ilişkilidir

41 Normal şartlarda Hsp70 proteinlerinin fonksiyonu – yeni sentezlenen polipeptidlerin katlanmasına yardımcı olan şaperonlar gibi fonksiyon göstermekte –Proteinlerin membranın karşı tarafına transportunu sağlamakta

42 Küçük Hsp Ailesi Bu proteinlerin MA kDa arasında değişmektedir Doku dağılımları değişiklik göstermektedir Hsp27’lerin hücre ölümünde rolleri olduğu belirlenmiş Hsp27’nin inhibisyonu ile kaspaz aktivasyonunu inhibe olmakta

43 Hsp27, Hsp70 ve Hsp90 aileleri; –Kemoterapi sonucu DNA hasarı –UV radyasyonu –Isı şokları –Seramid –ROS –ER stressi –Proteozom inhibisyonu –Hücre iskeleti hasarlarında koruyucu rolleri gösterilmiştir

44 Regulation of the intrinsic pathway by Hsps MOMP, mitochondrial outer membrane permeabilization

45

46 Extrinsic pathway

47

48

49 Sabrınız için teşekkür ederim

50


"Isı Şok Proteinleri (IŞP) Heat Shock Proteins (HSP) Ahmet GENÇ." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları