Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

TELESKOPLAR AST404 Gözlemsel Astronomi. Elektromanyetik Tayf ve Atmosferik Geçirgenlik.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "TELESKOPLAR AST404 Gözlemsel Astronomi. Elektromanyetik Tayf ve Atmosferik Geçirgenlik."— Sunum transkripti:

1 TELESKOPLAR AST404 Gözlemsel Astronomi

2 Elektromanyetik Tayf ve Atmosferik Geçirgenlik

3 Teleskoplar Optik Teleskoplar Radyo Teleskopları X-ışın Teleskopları  -ışın Teleskopları Moröte (UV) Teleskopları Uzak Kırmızı Öte (FIR) Teleskopları..

4 TEMEL KAVRAMLAR Bir optik sistemde, mercekten veya birinci aynadan itibaren teleskobun odak noktasına olan uzaklığa odak uzaklığı denir. Odak Uzaklığı = Açıklık (mm) x Odak Oranı F= Odak Uzaklığı= 750 mm R= Açıklık = 150 mm Odak Oranı = F/R = 750/150 = f/5 Açıklık, Odak Uzaklığı ve Odak Oranı Teleskopların ışığı toplayan yüzeyine açıklık denir.

5 Teleskopta oluşan görüntünün çizgisel boyutu ile açısal boyutu arasındaki ilişkiyi teleskobun plak eşeli belirler. F: odak uzaklığı  /S: plak eşeli  / mm Örnek: Kreiken Teleskobu için; Açıklık cm = mm olup odak oranı f/10 Odak uzaklığı = 4064 mm Plak Eşeli

6 Teleskobun Görüş Alanı  Teleskobun gökyüzünde gördüğü alan yani görüş açıdır.  Teleskobun merceğinin veya aynasının kenarlarına, odak noktasından gönderilen iki ışın arasındaki açıdır.

7 Teleskobun Limit Parlaklığı m g =6 m, d g =0.5cm Bir teleskop yardımıyla gözümüzün görebileceği en sönük gökcisimlerini, teleskobun parlaklık sınırı belirlemektedir. Buna teleskobun limit parlaklığı denir.

8 Teleskobun Büyütme Gücü Teleskobun büyütme gücü;

9 Optik Teleskoplar Mercekli Aynalı Katadioptrik (aynalı-mercekli)

10 Mercekli Teleskopların Avantajları: 1.Dizaynı basit olduğu için kullanımı kolay ve güvenilirdir. 2.Çok az bakım gerektirir. 3.İkinci bir aynaları olmadığı için görüntü kalitesi oldukça iyidir. 4.Optik tüpe sahip oldukları için hava akımları (türbülans) çok azdır. Bu nedenle hava akımlarından dolayı görüntü pek etkilenmez. 5.Renk sapınçlarının giderilmesi akromatik mercekli olanlarda iyi, apokromatik veya fluorit olanlarda ise çok daha iyidir. 6.Merceğin sabit olarak yerleştirilmesi de bir avantajdır. 7.Mercek sistemlerinin gece boyunca oluşan sıcaklık değişmelerinden daha az etkilenmesidir.

11 Mercekli Teleskopların Dezavantajları: 1.Tüm teleskop türleri arasında (objektif açıklığı arttıkça) en pahalı olan türdür. 2.Diğer teleskop türlerindeki gibi açıklığa sahip olanları, daha ağır, daha uzun ve daha büyüktür. Bu yüzden bir yerden bir yere taşınmaları zordur. 3.Küçük ve sönük nesnelerin (uzak galaksiler gibi) gözlemlenmesine çok uygun değillerdir. 4.Uzun odak oranlarına sahip olduklarından astrofotoğrafçılığa uygun değillerdir. 5.Renk sapıncından etkilenir.

12 Aynalı Teleskoplar Newton türü aynalı teleskop: Küresel içbükey birincil ayna ve çapraz yerleştirilmiş düz ikincil aynadan oluşur. Cassegrain türü aynalı teleskop: Küresel içbükey birincil ayna ve dışbükey hiperbolik ikincil aynadan oluşur.

13 Aynalı Teleskopların Avantajları: 1.Diğer teleskop çeşitlerine göre düşük fiyatlıdır. 2.Odak uzaklığı 1m’ye kadar olanlar kolaylıkla taşınabilir. 3.Renk sapıncı yoktur. 4.Optik sapınçları az olduğu için oldukça parlak bir görüntü verir. 5.Astrofotoğrafçılık için uygundurlar. 6.Uzak gökadaları, bulutsular ve yıldız kümeleri gibi sönük derin uzay cisimlerini gözlemek için idealdirler.

14 Aynalı Teleskopların Dezavantajları: 1.Diğer teleskop türlerine göre daha hassas oldukları için daha fazla bakım gerektirirler. 2.Nesneleri ters olarak gösterdiklerinden gezegenlerin gözlemlenmesi için uygun değillerdir. 3.Açık optik tüp dizaynına sahip oldukları için hava akımı gibi dış etkenlerden daha fazla etkilenirler. 4.İkincil aynaları olduğu için mercekli teleskoplardan daha fazla ışık kaybına neden olurlar. 5.Görüntü kenarlarında bulanıklaşma görülür.

15 Katadioptrik (aynalı-mercekli) Teleskoplar Schmidt-Cassegrain Teleskopları Cassegrain türü aynalı teleskoplara Schmidt düzeltici merceği koyularak oluşturulan sistemdir. Amaç küresel sapınç hatasını düzeltmektir.

16 Katadioptrik (aynalı-mercekli) Teleskoplar Maksutov-Cassegrain Teleskopları Cassegrain türü aynalı teleskoplara düzeltici olarak bir yüzeyi iç bükey diğer yüzeyi ise dış bükey olan bir menisküs merceği yerleştirilir. Bu merceğin birincil aynaya bakan kısmı sırlanmış (spot veya Gregory türü) veya bu kısmına bir dışbükey ayna yerleştirilmiş (Rutten türü) olabilir.

17 Katadioptrik (aynalı-mercekli) Teleskopların Avantajları: 1.Tüm teleskop türleri arasında en iyi olanıdır. 2.Diğer teleskop türlerinin dezavantajlarını ortadan kaldırırken, avantajlarını birleştirir. 3.Derin uzay gözlemi ve astrofotoğrafçılığa uygundur. 4.Geniş açılı keskin görüntüler sunarlar. 5.Kapalı tüp dizaynından dolayı, hava akımlarına ve diğer dış etkilere kapalıdırlar. 6.Kompakt ve taşınabilirler. 7.Teleskop türleri içerisinde odaklama yeteneği en fazla olan türdür. 8.Kullanımları kolaydır. 9.Dayanıklıdırlar ve fazla bakım gerektirmezler. 10.Aynı açıklığa sahip mercekli teleskoplara göre fiyatları daha ucuzdur. 11.Aksesuarları çoktur.

18 Katadioptrik (aynalı-mercekli) Teleskopların Dezavantajları: 1.Aynı açıklığa sahip olan aynalı teleskoplara göre pahalıdırlar. 2.İkinci aynaları nedeniyle, mercekli teleskoplara göre daha fazla ışık kaybına neden olurlar.

19 Teleskoplar aşağıdaki gibi odak türlerine göre de sınıflandırılabilir. Ritchey – Chrétien Teleskopları İki aynası da hiperbolik olan bir Cassegrain teleskop türüdür. Optik hataların olmadığı geniş bir görüş alanına sahiptir. Büyük teleskopların çoğunluğu bu türdendir. Büyük teleskopların çoğunluğu bu türdendir.

20 Hatalar Renk sapıncı Küresel sapınç Astigmatizm Koma Görüntü Bozulması

21 akromatik apokromatik Merceklerde renk sapıncı (kromatik aberasyon) akromatik ve apokromatik merceklerle düzeltilir. Akromatik mercekler bitiştirilmiş bir ince kenarlı ve bir kalın kenarlı merceklerdir. Merceklerin bitiştirilen yüzlerinin eğrilik yarıçapları eşit olup, kalın kenarlı merceğin diğer yüzü düzdür. Birisi crown, diğeri flint camından yapılır. Renk Sapıncı

22 Küresel Sapınç Küresel mercekler ve küresel aynalar, ortalarına yakın yerlerden geçen ışınlardan eksenlerinde iyi bir görüntü oluştururken kenarlarından geçen ışınları farklı bir noktada odaklar. Bu olaya küresel sapınç denir. Küresel sapınçtan kurtulmak için, küresel aynalar eğilerek parabol biçimine getirilir veya önlerine bir düzeltici mercek yerleştirilir.

23 Koma Küresel sapıncı düzeltmek için küresel aynanın derinliğinin arttırılmasıyla ayna şeklinin paraboliğe dönüştürülmesi, koma (coma) olarak isimlendirilen yeni bir hatanın ortaya çıkmasına neden olur. Koma optik eksene paralel gelmeyen ışınlar sebebiyle optik eksen dışında cismin bir dizi daire şeklinde görüntüsünün oluşmasına neden olur.

24 Astigmatizm Cisim optik eksenden uzaktaysa gelen ışın konisi merceğe göre simetrik olmaz. Bu durumda astigmatizm denilen hata ortaya çıkar. Birbirine dik iki doğrultuda yayılan ışınların farklı noktalarda odaklanmasından dolayı meydana gelir. Bu kusur bir tek mercekte düzeltilemez, ancak mercek sistemlerinde düzeltilebilir.

25 Görüntü Bozulması (Distorsiyon) Görüntü düzlemi üzerinde, büyütmenin görüntünün her bir noktasında aynı olmamasıdır. Cismin optik eksenden uzaklığı ile bu büyütme değişir.

26 Adaptif Optik Adaptif optik teleskopa gelen dalga cephelerindeki bozulmaları aynanın şeklinde küçük değişiklikler yaparak ortadan kaldırmak için geliştirilmiş bir teknolojidir.

27 Adaptif Optik

28 Optik Teleskoplar Keck gözlemevi (Mauna Kea – Hawaii) 10’ar metre çaplı Keck I & II teleskopları

29 Türkiye’deki en büyük teleskop: TÜBİTAK Ulusal Gözlemevi (Saklıkent – Antalya) 1.5 metre çaplı Ritchey – Chrétien türü RTT150 Optik Teleskoplar

30 X-ışın Teleskopları Yüksek enerjili X-ışınları bir ayna yardımı ile bir noktaya odaklanabilir. Burada önemli olan fotonların aynaya çarpma açılarıdır. Görüldüğü gibi aynaya çok küçük değere sahip bir kritik açı ile gelen x-ışınları aynanın içinden geçmeden saptırılabilir.

31 X-ışın Teleskopları Güneş çevrimini gösteren ve 10 yıllık gözlemlerden oluşturulmuş X- ışın görüntüleri. Chandra (NASA) teleskobundan elde edilen bazı X-ışın görüntüleri

32 Radyo Teleskopları 1 mm -10 m dalgaboylarında gözlem yapılmasını sağlar.

33 ALMA (Atacama Large Millimeter/submillimeter Array – Antofagasta / Şili) ve 75 milyon IY uzaklıktaki bir galaksinin bu teleskopla yapılmış gözlemi. Radyo Teleskopları

34 Galaktik koordinatlar dikkate alınarak oluşturulmuş, gökyüzünün 408 MHz radyo bölgedeki görüntüsü Radyo Teleskopları

35 İnterferometre Tek bir teleskop gibi davranırlar. Böylelikle sinyal ve ayırma gücü artar. Optik teleskoplara da uygulanabilen bir yöntemdir. Optik aynalı Large Binocular Telescope (Arizona) ve radyo teleskop dizisi Very Large Array (New Mexico)

36  -Işın Teleskopları Gamma ışınlarının gözlemi ilk kez 1960’lı yıllarda mümkün oldu. Gamma ışınlarına, elektromanyetik tayfın diğer bölgelerine göre daha az rastlanır ve ışınların odaklanması son derece zordur. Bu sebeple çözünürlük henüz optik bölgede elde edilenin yakınından bile geçmemektedir.

37  -Işın Teleskopları Gamma ışınları Güneş rüzgarlarında ve hatta yer atmosferinin hemen dışında da görülebilir. Bunlar MeV mertebesinde enerjilere sahiptir. GeV enerjili gamma ışınları Güneş sistemimizden kaynaklanmaz. Gözlemler dolaylı yöntemler (Cherenkov ışınımı, elektromanyetik duş) kullanılarak yerden de yapılabilir (MAGIC, VERITAS). Fermi teleskobunun (NASA) 5 yıllık gözlemleri gökyüzünün 1 GeV’den büyük enerjilerdeki görünümünü göstermektedir.

38  -Işın Teleskopları La Palma Gözlemevi’ndeki (Kanarya Adaları) MAGIC teleskobu ve odaklama esnasında kullanılan laserler. Yer atmosferine giren yüksek enerjili parçacığın oluşturduğu elektromanyetik duş Fermi uzay teleskobu (NASA)

39 Kırmızı Öte Teleskopları IR astronominin ötegezegen keşiflerine katkısı

40 Kırmızı Öte Teleskopları Hubble uzay teleskobu tarafından çekilen ultra derin alan görüntüsü ve kırmızıya kayma

41 Kırmızı Öte Teleskopları Gezegenler kırmızı öte bölgede ışınım yaptıkları için bu bölgede gezegen araştırmaları yapılır. Yıldız oluşumu sırasında kırmızı öte ışınım salındığı için bu konuda yapılan çalışmaların temelini kırmızı öte gözlemleri oluşturur. Ayrıca aşırı kırmızıya kaymış milyar ışık yılı mertebesinde uzaklıklardaki galaksileri ve dolayısıyla evrenin kökenini araştırmada kilit rol oynarlar.

42 Kırmızı Öte Teleskopları Spitzer uzay teleskobu ve çarpışan galaksilerin kırmızıöte görüntüleri

43

44 Alt- Azimut Teleskop Montaj Türleri

45 Ekvatory al Teleskop Montaj Türleri

46 Alman Türü Montaj Bu tür montajda teleskobun ağırlığın dengeleyen bir ek ağırlık bulunur. Burada teleskobun C etrafındaki hareketi dikaçıklık, E etrafındaki hareketi ise sağaçıklığı değiştirir. H ise teleskobu dengeleyen ağırlıktır.

47 Yoke Türü Montaj Bu tür montajda teleskop bir çerçeve içine yerleştirilir. Burada teleskobun DA ekseni etrafındaki hareketiyle dik açıklık PA ekseni etrafındaki hareketiyle ise sağ açıklık değişir. PA ekseni kutup yıldızını gösterir. Teleskop PA doğrultusuna dönemediği için kutup civarı gözlem yapılmaz. Mt.Wilson gözlemevi, 100” Hooker teleskobu

48 At Nalı Türü Montaj Mt. Palomar, 200” Yoke türü montajın kutup civarındaki cisimleri gözleyememe dezavantajını ortadan kaldıran bir montaj türüdür.

49 Çatal Montaj Bu tür montajda ise teleskop bir yarım çerçeve (çatal) içine yerleştirilir. Bu montajda da Yoke türü montajda olduğu gibi kutup civarı gözlemler yapılmaz. Burada teleskobun, a ekseni etrafındaki hareketiyle dik açıklık, b ekseni etrafındaki hareketiyle sağ açıklık değişir. «b» doğrultusu kutup yıldızını göstermektedir. Lick gözlemevi

50 Cross-Axis Montaj

51 Ankara Üniversitesi Kreiken Rasathanesinin Teleskopları Ankara Üniversitesi Kreiken Rasathanesi’nde 4 tane teleskop bulunmaktadır. Bunlar 40 ve 35 cm çaplı MEADE, 15 cm çaplı COUDE ve 12.5 cm çaplı ETX teleskoplarıdır.

52 Açıklık: 406 mm Odak Oranı: f/10 Odak Uzunluğu: 4064 mm Görüntü Ölçeği: 51 ``/mm Üretici: Meade Instruments Corp., California Kreiken Teleskobu

53 T35 Teleskobu Açıklık: 356 mm Odak Oranı: f/10 Odak Uzunluğu: 3556 mm Görüntü Ölçeği: 58 ``/mm Üretici: Meade Instruments Corp., California

54 Coude Teleskobu Açıklık: 150 mm Odak Oranı: f/15 Odak Uzunluğu: 2250 mm Görüntü Ölçeği: 92 ``/mm Üretici: ZEISS- Oberkochen, Württemberg


"TELESKOPLAR AST404 Gözlemsel Astronomi. Elektromanyetik Tayf ve Atmosferik Geçirgenlik." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları