Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

1 TÜRMOB TTK EĞİTİMİ Doç. Dr. Korkut ÖZKORKUT Yard. Doç. Dr. Halil Ali DURAL Dr. Sıtkı Anlam ALTAY.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "1 TÜRMOB TTK EĞİTİMİ Doç. Dr. Korkut ÖZKORKUT Yard. Doç. Dr. Halil Ali DURAL Dr. Sıtkı Anlam ALTAY."— Sunum transkripti:

1 1 TÜRMOB TTK EĞİTİMİ Doç. Dr. Korkut ÖZKORKUT Yard. Doç. Dr. Halil Ali DURAL Dr. Sıtkı Anlam ALTAY

2 2 Plan Giriş Ticari İşletme Hukuku’ndaki Yenilikler Şirketler Hukuku’nda Genel Hükümler Anonim Şirketler Limited Şirketler

3 3 Giriş TTK’nın İçeriği 1535 maddeden oluşan TTK’nın başlangıç (m.1- 10) ve son hükümleri (m ) haricinde altı kitabı bulunmaktadır. Bunlar sırasıyla; ticari işletme (m ), ticari işletme (m ), ticaret şirketleri (m ), ticaret şirketleri (m ), kıymetli evrak ( ), kıymetli evrak ( ), taşıma işleri (m ), taşıma işleri (m ), deniz ticareti (m ) ve deniz ticareti (m ) ve sigorta hukukudur (m ). sigorta hukukudur (m ).

4 4 Giriş TTK’yı Etkileyen Dinamikler 1. Uygulamada çözümsüz kalan hukuki sorunlara çözüm getirmek 2. Çağdaşlaşmayı ve evrenselleşmeyi sağlamak 3. Modern hukuki kurumların (şirketler topluluğu, tek kişilik ortaklık vb.) hukuki altyapısını oluşturmak 4. Ticaret Hukuku sistemini Avrupa Birliği Hukuku’na uyumlu hale getirmek 5. Ticaret ve Ekonomi Hukuku’nun temel prensiplerini düzenlemek

5 5 Giriş TTK’nın Hazırlık Süreci Türk Ticaret Komisyonu’nun görevlendirilmesi ve çalışmaları Aralık 1999) TTK Tasarısı’nın Kamuoyuna Duyurulması (Şubat 2005) TTK Tasarısı’nın TBMM’ye Sunulması (2006) TTK Tasarısı’na İlişkin İlk Yasama Çalışması (2008) TTK Tasarısı’nın Bütünüyle Yasalaşması (2011)

6 6 Giriş Yürürlük TTK, 01/07/2012 tarihinde yürürlüğe girecektir. Bu kuralın istisnaları şöyledir:  Geçici 2. madde, Kanunun yayımlanmasıyla ( ) tarihinde yürürlüğe girmiştir.  Geçici 3. madde, Kanunun yayımlanmasıyla ( tarihinde) yürürlüğe girmiştir.  TTK.m hükmü uyarınca internet sitesi oluşturma, internet sitesine TTK’nın öngördüğü içeriği yükleme ve bu içeriği sürekli olarak güncelleme yükümlülüğü, 01/07/2013 tarihinden itibaren başlayacaktır.  Türkiye Muhasebe Standartları, 01/01/2013 tarihinden itibaren uygulama alanı bulacaktır.  Bağımsız denetim, 01/01/2013 tarihinden itibaren uygulanacaktır.

7 7 Giriş TTK’ya Egemen Olan İlkeler Kurumsal Yönetim  Eşitlik  Şeffaflık  Hesap Verebilirlik  Sorumluluk Bağımsız Denetim Malvarlığının Korunması Paysahipliği Değerinin Korunması İşlem Güvenliği

8 8 Giriş TTK’nın Öngördüğü Zorunlu Hedefler Birinci zorunlu hedef, Türk işletmelerinin uluslararası ticaret, endüstri, hizmet, sermaye ve finans piyasalarının, sürdürülebilir rekabet gücünü haiz güvenilir aktörleri olmalarıdır.,. Bu hedef açısından, sermaye şirketlerinde özellikle de anonim şirketlerde kökten değişikliğe gidilerek, teknik bir kavram olan finansal raporlama esas alınmaktadır.

9 9 Giriş TTK’nın Öngördüğü Zorunlu Hedefler İkinci zorunlu hedef, şeffaflıktır. Kanun, uluslararası muhasebe standartlarının getirilmesiyle şirketin yönetsel ve finansal durumunun izlenebilir ve denetlenebilir hale getirilmesini sağlamakta, ticari yazışmalara (TTK.m. 39/2), ticari defterlere (TTK.m. 64 ), finansal tablolara ve yıllık faaliyet raporuna (TTK.m. 514) ve internet sitesine ilişkin hükümleriyle(TTK.m ), şeffaflığı hayata geçirmektedir.

10 10 Giriş TTK’nın Öngördüğü Zorunlu Hedefler Şeffaflık kavramı, “bilgi toplumu” içinde, bilgi almak isteyenin, bilgiye bulunduğu yerden kolayca ulaşabilmesini sağlayan, bilgiyi devamlı olarak önünde bulan; geçmiş ve geleceğe bakılmasını sağlayan, dili açık bir bilgi verme anlayışını ifade etmektedir. Bunu sağlamak amacıyla da sermaye şirketlerinin birer internet sitesi sahibi olması ve sitesinin belli bir bölümünü bilgi toplumu hizmetlerine ayırması zorunlu kılınmaktadır (bkz. m.1524).

11 11 Giriş TTK’nın Öngördüğü Zorunlu Hedefler Üçüncü zorunlu hedef, “sürdürülebilir pay sahipleri demokrasisi”nin sağlanması açısından şirketlerdeki güç boşluğunu önleyecek tedbirlerin alınmasıdır. Dördüncü zorunlu hedef, AB müktesebatı (acquis communautaire) ile uyum sağlanmasıdır. Beşinci zorunlu hedef, Türkiye’nin uluslararası toplumun bir parçası haline gelmesi, sözkonusu toplumun kurallarına uyan ve onun dilini konuşan bir hukuk sistemine sahip olmasıdır.

12 12 Giriş TTK’ya Uyum Süreci Ticari işletmeler ve şirketler, şeffaflaşmaya hazırlanmalıdır. Bu hazırlık, özellikle evrak ve kayıt düzeninin ve ticari defterlerin denetime elverişli bir biçimde saklanmasını ve gerektiğinde ibrazını ilgilendirmektedir. Ticari muhasebe altyapısı tamamen değişmelidir. Yeni dönemde hesaplar, UFRS’yle uyumlu TMS’ye göre tutulacaktır. Bu amaçla çok genel olarak, muhasebe altyapısının değiştirilmesinin zorunlu olduğu ve muhasebe kadrolarının eğitimden geçirilmesi gerektiği belirtilebilir. Bilgi toplumu hizmetleri, eksiksiz olarak yerine getirilmelidir. Şirketin internet sitesinin oluşturulması, bu internet sitesinde bir bölümün bilgi toplumu hizmetlerine özgülenmesi zorunludur. Bilgi toplumu hizmetlerinin yerine getirilmesi, şirket ve işletme içi süreçlerde sağlıklı ve doğru bilgi akışını zorunlu kılmaktadır.

13 13 Giriş TTK’ya Uyum Süreci Şirketler ve ticari işletmeler haksız rekabete ilişkin kurallar konusunda bilinç geliştirmelidir. Sermaye şirketlerinde, pay sahibinin ve ortağın haklarının korunması ve hayata geçirilmesi için gereken önlemler alınmalıdır. Sermaye şirketleri, TTK’nın getirdiği zorunlulukları ve fırsatları gözeterek anasözleşmelerini ve ortaklık sözleşmelerini yenilemelidir.

14 14 TTK İKİNCİL MEVZUAT ALANLARI [Gümrük ve Ticaret Bakanlığı (640 sayılı KHK) Sorumluluğunda olan] TEBLİĞLER 1- Kâr Payı Avansı Tebliği (m.509) 2- İzin Alacak Anonim Şirketler Tebliği (m.333) 3- Kayıtlı Sermaye Tebliği (m.332, 210) 4-Eski Türe Dönüş Tebliği (Geçici m.4, 210,) 5-Şirketler Topluluğu Tebliğleri (m.210) 6- Birikimli Oy Tebliği (m.434) 7-Defterlerin Onayına İlişkin Tebliğ (m.64) (Yevmiye defteri, defteri kebir ve envanter defteri dışında tutulacak defterlere ilişkin TMSK Tebliği – m.64) 8- Finansal Tabloların İlanı Tebliği (m.524, 210) 9- Uygulama Tebliğleri (m.210) 10- Kaçınma Görüş esasları Tebliği (m.403) 11- Unvanda İltibas Tebliği (m. 210) 12- Anonim Şirketlerde Toplantı Başkanlığı İç Yönerge Esaslarının Belirlenmesi Hakkında Tebliğ (m.419) 13- Ticaret Şirketleri İçin İlgili Siciller Uyum Tebliği (Tatbikat Kanunu m.17) TEBLİĞLER 1- Kâr Payı Avansı Tebliği (m.509) 2- İzin Alacak Anonim Şirketler Tebliği (m.333) 3- Kayıtlı Sermaye Tebliği (m.332, 210) 4-Eski Türe Dönüş Tebliği (Geçici m.4, 210,) 5-Şirketler Topluluğu Tebliğleri (m.210) 6- Birikimli Oy Tebliği (m.434) 7-Defterlerin Onayına İlişkin Tebliğ (m.64) (Yevmiye defteri, defteri kebir ve envanter defteri dışında tutulacak defterlere ilişkin TMSK Tebliği – m.64) 8- Finansal Tabloların İlanı Tebliği (m.524, 210) 9- Uygulama Tebliğleri (m.210) 10- Kaçınma Görüş esasları Tebliği (m.403) 11- Unvanda İltibas Tebliği (m. 210) 12- Anonim Şirketlerde Toplantı Başkanlığı İç Yönerge Esaslarının Belirlenmesi Hakkında Tebliğ (m.419) 13- Ticaret Şirketleri İçin İlgili Siciller Uyum Tebliği (Tatbikat Kanunu m.17) TÜZÜKLER 1- Denetleme Tüzüğü (m.210) 2- Ticaret Sicili Tüzüğü (m.26) 3- Elektronik Ortamda Genel Kurul Tüzüğü (m.1527) TÜZÜKLER 1- Denetleme Tüzüğü (m.210) 2- Ticaret Sicili Tüzüğü (m.26) 3- Elektronik Ortamda Genel Kurul Tüzüğü (m.1527) YÖNETMELİKLER 1- Elektronik Ortamda Genel Kurul ve Yönetim Kurulu Yönetmeliği (m.1527) 2- Bağımsız Denetleme Yönetmeliği (m.400)* 3- Denetçinin Gözetimi Yönetmeliği (Geçici m.3)* 4-Genel Kurullarda Bulunacak Bakanlık temsilcisi Yönetmeliği (m.407) 5- Tevdi Eden Temsilcisi Yönetmeliği (m.429) 6- KOBİ Tanımı Yönetmeliği (m.1522) 7-İnternet Sitesi Yönetmeliği (m.1524) 8- Ticaret Sicili Müdürlüklerinde Aranan Şartlar ve Odalar Arası İşbirliği Yönetmeliği (m.24) 9- Faaliyet Raporu Yönetmeliği (m.516) YÖNETMELİKLER 1- Elektronik Ortamda Genel Kurul ve Yönetim Kurulu Yönetmeliği (m.1527) 2- Bağımsız Denetleme Yönetmeliği (m.400)* 3- Denetçinin Gözetimi Yönetmeliği (Geçici m.3)* 4-Genel Kurullarda Bulunacak Bakanlık temsilcisi Yönetmeliği (m.407) 5- Tevdi Eden Temsilcisi Yönetmeliği (m.429) 6- KOBİ Tanımı Yönetmeliği (m.1522) 7-İnternet Sitesi Yönetmeliği (m.1524) 8- Ticaret Sicili Müdürlüklerinde Aranan Şartlar ve Odalar Arası İşbirliği Yönetmeliği (m.24) 9- Faaliyet Raporu Yönetmeliği (m.516)

15 Sayılı KHK’nın Getirdikleri Kamu Gözetimi, Muhasebe Ve Denetim Standartları Kurumunun Teşkilat Ve Görevleri Hakkında 660 sayılı Kanun Hükmünde Kararname, tarihli, sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmış ve yayımlandığı tarih itibariyle yürürlüğe girmiştir. Kısaca «Kamu Gözetimi Kurumu»nun ilişkili olduğu bakan, Maliye Bakanı’dır. Böylelikle, TTK’nın ilişkili olduğu Bakanlık, Gümrük ve Ticaret Bakanlığı iken, TTK’nın şeffaflığa ve kurumsallaşmaya dair birçok hükmünün ilgili olduğu bakanlık, Maliye Bakanlığı olarak tayin edilmiştir.

16 Sayılı KHK’nın Getirdikleri Kamu Gözetimi Kurumu’nun kurulacağı hususu, Yeni TTK. Geçici m. 3 hükmünde düzenlenmiştir. Hükümde, Kurum’un «denetçinin denetlenmesi» işlevini üstleneceği öngörülmüştü. 660 sayılı KHK ise, Kurum’u  Uluslararası standartlarla uyumlu Türkiye Muhasebe Standartlarını oluşturmak ve yayımlamak,  Bağımsız denetimde uygulama birliğini, gerekli güveni ve kaliteyi sağlamak,  Denetim standartlarını belirlemek,  Bağımsız denetçi ve bağımsız denetim kuruluşlarını yetkilendirmek ve bunların faaliyetlerini denetlemek ve  Bağımsız denetim alanında kamu gözetimi yapmak yetkileriyle donatmıştır.

17 Sayılı KHK’nın Getirdikleri Sayılan görev ve yetkilerin kullanılması açısından Kurum, düzenlemek ve denetlemekle görevli olduğu alanla ilgili ikincil düzenlemeleri yapmak ve bu konularda gerekli kararları almak(KHK.m. 9/h) yetkisiyle de donatılmıştır. Kurum’a verilen bu yetkilerin ilgili olduğu alanda, Gümrük ve Ticaret Bakanlığı’nın TTK hükümleri tahtında sahip olduğu yetkiler sona ermiştir.

18 Sayılı KHK’nın Getirdikleri Şeffaflığın sağlanmasını sağlayan temel ilke, uluslararası muhasebe ve denetim standartlarına uyumlu Türkiye muhasebe ve denetim standartlarının yürürlüğe konulmasıdır. Bu adımın en belirleyici etkisi, ticari muhasebe ile vergi muhasebesi arasındaki ayrımın kaldırılmasıdır. Bu amaca ulaşılması için TTK ve 660 sayılı KHK ile ilişkili Bakanlık’ın, sözkonusu standartlardan ayrılmaması elzemdir.

19 19 TİCARİ İŞLETME HUKUKU’NDAKİ YENİLİKLER

20 20 Ticari İşletme Hukuku Ticari İşletme Tanımı TTK’nın da temel ekseni, ticari işletmedir. Kanun ticari işletmeyi;  esnaf işletmesi için öngörülen sınırı aşan düzeyde olan  gelir sağlamayı hedef tutan  faaliyetlerin devamlı ve  bağımsız şekilde yürütüldüğü işletme şeklinde tanımlamaktadır (TTK.m. 11/1). Ticari işletmenin, diğer kavramlar (tacir/ticari iş/ticari hükümler/ticari davalar) eksen kavram olma özelliği sürüyor.

21 21 Ticari İşletme Hukuku Ticari İşletmenin Devri Ticari işletmenin konu olabileceği işlemler arasında, ticari işletmenin devri, kanunda düzenlenmiştir. Ticari işletmenin devri, hem BK.m. 202 hem de TTK.m. 11/3 hükümlerinde yeniden düzenlendi. Ticari işletmenin devrine ilişkin hukuki sonuçlar, açıklıkla düzenlendi.Devir sözleşmesi yazılı yapılacak, sicile tescil edilecek ve Ticaret Sicili Gazetesi’nde ilan edilecek. Devir nedeniyle devredenin ve devralanın müteselsil sorumlulukları açıkça düzenlendi.

22 22 Ticari İşletme Hukuku - Ticari İşletmenin Devri Ticari işletmenin devri, tasarrufi işlem olarak nitelendirildi. Sözkonusu sözleşme ticaret siciline tescil edildiği anda, ticari işletmeye tahsis edilen malvarlığı unsurları, devralana geçecektir. Taşınmazlar için tescilsiz iktisap sistemini öngören bu düzenleme, tartışmalara yol açabilir. Kiracılık hakkı, mal sahibinin izni olmadan kendiliğinden devralana geçecek. Yeniden yapılanma kapsamında ticari işletmelerin birleşmesi; ticari işletmenin ticaret şirketine, ticaret şirketinin ticari işletmeye dönüşmesi düzenlendi (TTK.m. 194). Bu yenilik, kanunun yeniden yapılandırmaları kolaylaştırmayı hedeflediğini gösteriyor. Özellikle ticaret şirketinin ticari işletmeye dönüşebilmesi,  Faaliyetini sermaye şirketi olarak sürdürmek istemeyenlere imkan sağlıyor.  (Hazlı tasfiyeye ilişkin ikincil düzenlemeler saklı kalmak kaydıyla), şirketlerin daha hızlı bir biçimde tasfiye edilmesine hizmet edebilir.

23 23 Ticari İşletme Hukuku Tacir Sıfatı Tacir sıfatı açısından temel bir değişiklik söz konusu değildir : Ticari işletmeyi kısmen veya tamamen kendisi lehine işleten kişi tacirdir (TTK.m. 12/1). Tacir sıfatını kazanma, tacir sayılma (TTK.m. 12/2), tacir gibi sorumlu olma (TTK.m. 12/3), küçük ve kısıtlıların tacir sıfatı (TTK.m. 13) ve ticaret yapmaktan men edilenlere ilişkin kural (TTK.m. 14), muhafaza edilmiştir. Bununla birlikte, tüzel kişilerin tacir sıfatına ilişkin kuralda bir değişiklik yapılarak vakıfların tacir sıfatı düzenlenmiştir. (TTK.m. 16). Bu hüküm uyarınca, bir ticari işletmeyi işletseler dahi, Devlet, il özel idaresi, belediye köy ile diğer kamu tüzel kişileri, kamuya yararlı dernekler ve gelirinin yarısından fazlasını kamu görevi niteliğindeki işlere harcayan vakıflar, tacir sıfatını kazanmaz.

24 24 Ticari İşletme Hukuku Tacirler Arası Bildirimler Tacirler arasında diğer tarafı temerrüde düşürmeye, sözleşmeyi feshetmeye ve sözleşmeden dönmeye ilişkin ihbarlar veya ihtarların, klasik yöntemler olan noter, taahhütlü mektup ve telgraf yoluyla yapılabileceği gibi, KEP (kayıtlı elektronik posta sistemi) üzerinden güvenli elektronik imza marifetiyle de yapabilecektir (TTK.m. 18/3). Güvenli elektronik imza ile KEP üzerinden yapılan bildirimler, güçlü bir delil vasfını kazanmaktadır.

25 25 Ticari İşletme Hukuku Tacirler Arası Bildirimler TTK.m. 1525/1 : Tarafların açıkça anlaşmaları ve 18 inci maddenin üçüncü fıkrası saklı kalmak şartıyla, ihbarlar, ihtarlar, itirazlar ve benzeri beyanlar; fatura, teyit mektubu, iştirak taahhütnamesi, toplantı çağrıları ve bu hüküm uyarınca yapılan elektronik gönderme ve elektronik saklama sözleşmesi, elektronik ortamda düzenlenebilir, yollanabilir, itiraza uğrayabilir ve kabul edilmişse hüküm ifade eder. TTK.m. 1525/2 Kayıtlı elektronik posta sistemine, bu sistemle yapılacak işlemler ile bunların sonuçlarına, kayıtlı posta adresine sahip gerçek kişilere, işletmelere ve şirketlere, kayıtlı elektronik posta hizmet sağlayıcılarının hak ve yükümlülüklerine, yetkilendirilmelerine ve denetlenmelerine ilişkin usul ve esaslar Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu tarafından bir yönetmelikle düzenlenir. Yönetmelik bu Kanunun yayımı tarihinden itibaren beş ay içinde yayımlanır.

26 26 Ticari İşletme Hukuku Tacirler Arası Bildirimler TTK.m. 1526/3 Ticaret şirketleri ile gerçek ve tüzel kişi diğer tacirlere ilişkin olarak, bu Kanunun zorunlu tuttuğu bütün işlemler elektronik ortamda güvenli elektronik imza ile de yapılabilir. Bu işlemlerin dayanağı olan belgeler de aynı usulle elektronik ortamda düzenlenebilir. Zaman unsurunun belirlenmesi gereken ve tüzükte düzenlenen hâllerde güvenli elektronik imzaya eklenen zaman damgasının tarihi, diğer hâllerde merkezî veri tabanı sistemindeki tarih esas alınır. TTK.m. 1526/4 Şirket adına imza yetkisini haiz kişiler şirket namına kendi adlarına üretilen güvenli elektronik imzayla imza atabilirler. Bu durumda, kullanılacak nitelikli elektronik sertifikalarda sertifika sahibi alanı içerisine, sertifika sahibinin ismiyle birlikte temsil ettiği tüzel kişinin de ismi yazılır. Bu husus tescil ve ilan edilir. TTK.m. 1526/5 Bu maddenin üçüncü ve dördüncü fıkralarının uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar 26 ncı maddede düzenlenen tüzükte gösterilir. TTK.m hükmünde belirtilen KEP Yönetmeliği, tarihli Resmî Gazete’de yayımlandı.

27 27 Ticari İşletme Hukuku Adi Faiz Faiz, hem Yeni Borçlar Kanunu’nda hem de TTK’da yeniden düzenlendi. Ticari iş olmayan işlerde (TTK.m. 3,19) faiz, YBK.m. 88 hükmüne göre belirlenecek. Buna göre,  sözleşmeden kaynaklanmayan işlerde 3095 sayılı Kanun m. 1 hükmünde belirlenen faiz oranı (% 9)  Sözleşmelerde taraflar kararlaştırmamışsa % 9  Taraflar sözleşmede faiz oranını belirleme yoluna giderlerse, azami % 13.5 (kanuni faiz oranının birbuçuk katı) düzeyinde faiz oranı uygulama alanı bulacaktır.

28 28 Ticari İşletme Hukuku - Ticari Faiz Ticari faizde (TTK.m. 8-10) temel prensipler korunuyor. TTK, faizin başlangıcı ve oranı konusunda bir düzenleme getirmiyor, ancak ticari faizin serbestçe kararlaştırılabileceği kuralını koruyor. Bileşik faizin uygulama alanı daraltılıyor: Eskisi gibi ancak cari hesap sözleşmelerinde ve ticari ödünç sözleşmelerinde uygulanabilecektir. Buna karşın sadece borçlu açısından ticari iş olması koşulu yerine, her iki tarafın da tacir olması koşulu getirilmiştir. Bileşik faize ilişkin hükümlerine aykırı işletilen faiz yok hükmündedir. Tüketicinin korunması hakkındaki hükümler saklıdır.

29 29 Ticari İşletme Hukuku Ticaret Sicili Ticaret sicili kayıtlarının elektronik ortamda tutulmasına ilişkin usul ve esaslar tüzükle gösterilir. Bu kayıtlar ile tescil ve ilan edilmesi gereken içeriklerin düzenli olarak depolandığı ve elektronik ortamda sunulabilen merkezi ortak veri tabanı, Gümrük ve Ticaret Bakanlığı ile Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği nezdinde oluşturulacaktır (TTK.m. 24/2). Ticaret sicilinin tutulmasından doğan bütün zararlardan Devlet ve ilgili oda müteselsilen sorumlu tutulmuştur (TTK.m. 25/2).

30 30 Ticari İşletme Hukuku Ticaret Sicili Tescil yükümlülüklerinin yerine getirilmemesi, daha etkin cezalara bağlanmıştır (TTK.m. 33). Görünüşe güven ilkesi daha da güçlendirilmiştir : Tescil kaydı ile ilan edilen durum arasında aykırılık bulunması hâlinde, tescil edilmiş olan gerçek durumu bildikleri ispat edilmediği sürece, üçüncü kişilerin ilan edilen duruma güvenleri korunur (TTK.m. 37). Harca tabi işlerde tescil anı, harç makbuzunun düzenlendiği andır (TTK.m. 27). Tescili isteme süresi, yine 15 gündür (TTK.m. 30).

31 31 Ticari İşletme Hukuku- Ticaret Unvanı Şeffaflık ilkesi, yazışmalarla ilgili önemli bir kuralı beraberinde getirmiştir : Tacirin işletmesiyle ilgili olarak kullandığı her türlü kâğıt ve belgede, tacirin sicil numarası, ticaret unvanı, işletmesinin merkezi, tacir sermaye şirketi ise taahhüt edilen ve ödenen sermaye, internet sitesinin adresi ve numarası gösterilir. Anonim, limited ve sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerde, sırasıyla yönetim kurulu başkan ve üyelerinin; müdürlerin ve yöneticilerin adları ile soyadları gösterilir. Tüm bu bilgiler şirketin internet sitesinde de yayımlanır (TTK.m. 39/2). Bu hükme aykırı uygulamalar, TTK.m. 51 uyarınca, TTK.m. 38/1 hükmündeki cezai yaptırımlara yol açacaktır.

32 32 Ticari İşletme Hukuku Ticari Defterler Ticari muhasebe - vergi muhasebesi ayrımının kaldırılması yönünde adımlar atılıyor. Her tacir ticari defterlerini UFRS’ye uyarlanmış Türkiye Muhasebe Standartları’na (TMS) uygun biçimde tutmakla yükümlüdür. Yeni düzenlemenin hedefi, ayrı bir vergi muhasebesi tutulmasına ilişkin uygulamayı sona erdirmek; ticari işletmelerin şeffaflaştırılmasını temin etmek, tacirin aldığı mali kararların sağlam bir dayanağa kavuşmasını temin etmektir. Lağvedilen Türkiye Muhasebe Standartları Kurulu yerine Kamu Gözetim Kurumu ihdas edilmiştir. TTK’nın amacına uygun bir biçimde tatbik edilmesi için, TTK’nın ve 660 sayılı KHK’nın uyum içinde uygulanması, uluslararası muhasebe ve denetim standartlarından ayrılınmaması zorunludur.

33 33 Ticari İşletme Hukuku Ticari Defterler TTK, finansal tabloların bilanço ve gelir tablosundan oluşacağını ortaya koymakta (TTK.m. 68/son); finansal tablolara ve yıllık faaliyet raporuna yönelik ayrıntılı kuralları, TTK.m hükümlerinde sevk edilmektedir. Dürüst resim ilkesi, kanunda yer bulmuştur (TTK.m. 515). TMS’yi ölçü olarak kabul eden TTK, düzenleme ilkelerine (TTK.m. 69), kalemlere ilişkin ilkelere (TTK.m. 72 vd.) ve değerleme ilkelerine (TTK.m. 78 vd.) yer vermektedir.

34 34 Ticari İşletme Hukuku Ticari Defterler TTK.m. 82 ve 86. hükümleri, ticari defterlerin ve ticari kayıtların sadece elektronik ortamda tutulmasına imkan tanıyor sayılı Kanun ile, mevcut TTK. m. 66 hükmüne aşağıdaki hüküm eklenmiştir: “Bu defterler elektronik ortamda veya dosyalama suretiyle tutulabilir. Bu defterlerin açılış ve kapanış onaylarının şekli ve esasları ile bu defterlerin nasıl tutulacağı Sanayi ve Ticaret Bakanlığı ile Maliye Bakanlığınca çıkarılacak müşterek bir tebliğle belirlenir.” “Tacir, işletmesiyle ilgili olarak gönderilmiş bulunan her türlü belgenin, fotokopi, karbonlu kopya, mikrofiş, bilgisayar kaydı veya benzer şekildeki bir kopyasını, yazılı, görsel veya elektronik ortamda saklamakla yükümlüdür.”

35 35 Ticari İşletme Hukuku Ticari Defterler Ticari defterlerin ispat işlevi, TTK’da yer almadı. Buna karşın 6100 sayılı HMK, ticari defterlerin ispat fonksiyonunu 222. maddesinde aşağıdaki şekiilde düzenlemiştir. «(1) Mahkeme, ticari davalarda tarafların ticari defterlerinin ibrazına kendiliğinden veya taraflardan birinin talebi üzerine karar verebilir. (2) Ticari defterlerin, ticari davalarda delil olarak kabul edilebilmesi için, kanuna göre eksiksiz ve usulüne uygun olarak tutulmuş, açılış ve kapanış onayları yaptırılmış ve defter kayıtlarının birbirini doğrulamış olması şarttır. (3) İkinci fıkrada belirtilen şartlara uygun olarak tutulan ticari defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması veya ilgili hususta hiç bir kayıt içermemesi yahut defter kayıtlarının aksinin senet veya diğer kesin delillerle ispatlanmamış olması gerekir. Bu şartlara uygun olarak tutulan defterlerdeki sahibi lehine ve aleyhine olan kayıtlar birbirinden ayrılamaz. (4) Açılış veya kapanış onayları bulunmayan ve içerdiği kayıtlar birbirini doğrulamayan ticari defter kayıtları, sahibi aleyhine delil olur. (5) Taraflardan biri tacir olmasa dahi, tacir olan diğer tarafın ticari defterlerindeki kayıtları kabul edeceğini belirtir; ancak, karşı taraf defterlerini ibrazdan kaçınırsa, ibrazı talep eden taraf iddiasını ispat etmiş sayılır».

36 36 Ticari İşletme Ölçeklerine Göre Ticari İşletmeler Ölçeklerine göre ticari işletmeleri, Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın Teşkilat ve Görevleri Hakkında 635 sayılı KHK uyarınca, bu Bakanlık belirleyecek (635 sayılı KHK.m. 28). «Küçük ve orta büyüklükteki işletmeler kısaca "KOBİ" olarak adlandırılır. KOBİ'lerin tanımlanmasına, niteliklerine, sınıflandırılmasına ve uygulamalarına ilişkin esaslar; net satış hasılatları, malî bilanço tutarları ve çalışan sayıları dikkate alınarak Bakanlıkça hazırlanan ve Bakanlar Kurulunca yürürlüğe konulan yönetmelikle belirlenir. Kurum ve kuruluşların KOBİ'lere ilişkin uygulamalarında bu yönetmelik hükümleri esas alınır.»

37 37 Ticari İşletme Mal ve Hizmet Tedariki Mal ve Hizmet Tedariki  TTK m.1530  Bu hüküm, TTK’ya, Tasarı’nın kanunlaşma sürecinde, TBMM’de eklendi. İlk olarak, sözleşmede belirlenen vade veya ödeme süresi dolduğunda, temerrüt ihtara luzum kalmaksızın gerçekleşecektir. İkinci olarak, mal veya hizmetin teslim edildiği durumlarda, mal veya hizmet bedeli, teslimden itibaren belirli sürelerde ödenmelidir. Sözleşmede kararlaştırılmamışsa, bu süre 30 gündür. Sözleşmede ise azami 60 günlük ödeme süresi kararlaştırılabilir. Malın veya hizmetin muayenesi kararlaştırılıyorsa, 30 ve 60 günlük bu sürelere, en çok 30 gün eklenebilir.

38 38 Ticari İşletme Mal ve Hizmet Tedariki Mal ve Hizmet Tedariki  TTK m.1530  Bu süreler için teslim veya fatura/benzeri belgenin tebliği esas alınmaktadır. Ancak temel kıstas, malın veya hizmetin teslimidir. 30 ila 60 günlük süreler (muayenenin kararlaştırılması halinde azami 60 ila 90 günlük süreler), bedel alacaklısı açısından hakkaniyete aykırı düşmüyorsa, uzatılabilir. Ancak kanun, iki olasılıkta, bu sürenin uzatılmasını yasaklamıştır. İlk olasılık, alacaklının KOBİ, tarım veya hayvan mamülleri üreticisi olmasıdır (Borçlu kim olursa olsun) İkinci olasılık, borçlunun büyük işletme olmasıdır (alacaklı kim olursa olsun) Taksitle ödemelerde, bu kurallar ilk taksit için uygulanacak. Ancak borçlunun büyük işletme, alacaklının KOBİ, tarım/hayvan üreticisi olduğu durumlarda, taksitle ödeme kararlaştırılamayacak. Ticari işler için uygulanan faiz oranından en az %8 oranında fazla olarak temerrüt faizi uygulanacak.

39 39 Ticari İşletme Mal ve Hizmet Tedariki Mal ve Hizmet Tedariki  TTK m.1530  Taksitle ödemelerde, bu kurallar ilk taksit için uygulanacak. Ancak borçlunun büyük işletme, alacaklının KOBİ, tarım/hayvan üreticisi olduğu durumlarda, taksitle ödeme kararlaştırılamayacak. Yukarıda sayılan kurallar ihlal edilirse, son ödeme tarihinden itibaren ticari işler için uygulanan faiz oranından en az %8 oranında fazla olarak temerrüt faizi uygulanacak.

40 40 ŞİRKETLER HUKUKU GENEL HÜKÜMLER

41 41 I. Ticaret Şirketlerinin Türleri, Ehliyeti ve ticaret şirketlerine uygulanacak hükümler: Ticaret şirketleri; kollektif, komandit, anonim, limited ve kooperatif şirketlerden ibarettir. Kollektif ile komandit şirket şahıs; anonim, limited ve sermayesi paylara bölünmüş komandit şirket sermaye şirketi sayılır. Şirketlerin hak ehliyetlerini esas sözleşmelerinde yazılı olan işletme konusu ile sınırlayan «Ultra Vires» yasağı kaldırılmıştır. Böylece Medeni Kanunun tüzel kişilerin hak ehliyetlerine ilişkin düzenlemesi ile uyumlu bir yapı oluşturulmuştur. Ancak TTK.m. 371/2, bu kurala anonim ortaklıklar bakımından önemli bir istisna getirmektedir : Temsile yetkili olanların, üçüncü kişilerle, işletme konusu dışında yaptığı işlemler de şirketi bağlar; meğerki, üçüncü kişinin, işlemin işletme konusu dışında bulunduğunu bildiği veya durumun gereğinden, bilebilecek durumda bulunduğu ispat edilsin. Şirket esas sözleşmesinin ilan edilmiş olması, bu hususun ispatı açısından, tek başına yeterli delil değildir.

42 42 ŞİRKETLER HUKUKU GENEL HÜKÜMLER II. Sermaye Koyma Borcu ve Sonuçları: TTK, teknolojik gelişmeleri de dikkate alarak, sermaye olarak konulabilecek unsurları genişletmiştir (TTK.m. 127). Mülkiyet ve diğer ayni hakların tapu siciline tescili istemi ile diğer sicillere yapılacak tescillerle ilgili bildirimler, ticaret sicili müdürü tarafından, ilgili sicile resen ve hemen yapılır. Şirketin tek taraflı istemde bulunabilme hakkı saklıdır. Şirket, her ortağın sermaye koyma borcunu yerine getirmesini isteyebileceği ve dava edebileceği gibi, yerine getirmede gecikme sebebiyle uğradığı zararın tazminini de isteyebilir. Tazminat istemi için ihtar şarttır. Şahıs şirketlerinde bu davayı ortaklar da açabilir (m. 128/7).

43 43 ŞİRKETLER HUKUKU GENEL HÜKÜMLER Sermaye şirketine ortak olan kimselerin kişisel alacaklıları, alacaklarını o ortağa düşen kar ve tasfiye paylarından alabilirler. Bunun yanısıra, ortağın kişisel alacaklılarına borçlu ortağın senede bağlanmış veya bağlanmamış paylarını, İcra ve İflas Kanununun taşınırlara ilişkin hükümleri uyarınca haczettirmek ve paraya çevrilmesini talep etmek olanağı da sağlanmıştır. Haciz, istek üzerine, pay defterine işlenir.

44 44 ŞİRKETLER HUKUKU GENEL HÜKÜMLER III.Birleşme Mevcut TTK’da olduğu gibi, birleşme “devralma yoluyla” ve “yeni kuruluş şeklinde” olmak üzere iki şekilde gerçekleştirilebilir. Bir şirketin diğerini devralması “devralma şeklinde birleşme”, yeni bir şirket içinde bir araya gelmeleri, “yeni kuruluş şeklinde birleşme” olarak adlandırılmıştır (m. 136). TTK, birleşmeye egemen olan “külli halefiyet” ve “tasfiyesiz infisah” ilkelerini muhafaza etmiştir.

45 45 ŞİRKETLER HUKUKU GENEL HÜKÜMLER Mevcut TTK’da, aynı tür şirketlerin birleşebileceklerini düzenleyen sınırlayıcı kural kısmen kaldırılmıştır. Buna göre, sermaye şirketleri birbirleriyle ve kooperatiflerle ve şahıs şirketleri birbirleriyle ve devralınan şirket olmaları koşuluyla sermaye şirketleri ve kooperatiflerle birleşebilirler. TTK, birleşmeye katılan şirketlerin, birleşme sözleşmesinde, ortaklara, devralan şirkette, pay ve ortaklık haklarının iktisabı ile iktisap olunacak şirket paylarının gerçek değerine denk gelen bir ayrılma akçesi arasında seçim yapma hakkı tanıyabilecekleri gibi, sadece ayrılma akçesinin verilmesini de öngörebileceklerini bir yenilik olarak düzenlemiştir (m. 141).

46 46 ŞİRKETLER HUKUKU GENEL HÜKÜMLER Tasfiye halindeki bir şirketin birleşmeye katılması ile sermayesini kaybetmiş veya borca batık durumda bulunan bir şirketin birleşmeye katılmasına olanak sağlanmıştır. TTK’da, birleşme sözleşmesinin şekli, yapılması, içeriği ve genel kurul tarafından onaylanması, hazırlanacak birleşme raporu ayrıntısıyla düzenlenmiştir (145,146,147). TTK’da, ayrıca birleşmenin bir işlem denetçisi tarafından denetlenmesi öngörülmüştür (m. 148). İşlem denetçisinin birleşmedeki sorumluluğu bir kusur sorumluluğu olarak kanunda düzenlenmiştir (m. 193/2). Birleşmeye ilişkin bazı işlemlerin devre dışı bırakılması yoluyla kolaylaştırılmış birleşmeye olanak tanınmaktadır. Birleşmeye katılan şirketlerin alacaklarının ve çalışanların korunması m. 157 ve 158’de ayrıntılı bir şekilde düzenlenmiştir.

47 47 ŞİRKETLER HUKUKU GENEL HÜKÜMLER IV. Bölünme: Türk Hukukunda, vergi mevzuatında düzenlenen bölünme, özel hukuk mevzuatında ilk defa olarak TTK’da düzenleme altına alınmıştır. Bölünme tam veya kısmi olmak üzere iki şekilde gerçekleştirilebilir. Tam bölünmede, şirketin tüm malvarlığı bölümlere ayrılır ve diğer şirketlere devrolunur. Bölünen şirketin ortakları, devralan şirketlerin paylarını ve haklarını iktisap ederler. Tam bölünüp devrolunan şirket sona erer ve unvanı ticaret sicilinden silinir. Kısmi bölünmede, bir şirketin malvarlığının bir veya birden fazla bölümü diğer şirketlere devrolunur. Bölünen şirketin ortakları, devralan şirketlerin paylarını ve haklarını iktisap ederler veya bölünen şirket, devredilen malvarlığı bölümlerinin karşılığında devralan şirketlerdeki payları ve hakları elde ederek yavru şirketini oluşturur (m. 159).

48 48 ŞİRKETLER HUKUKU GENEL HÜKÜMLER Sermaye şirketleri ve kooperatifler, sermaye şirketlerine ve kooperatifler bölünebilirler. Devreden şirketin ortaklarına; bölünmeye katılan tüm şirketlerde, mevcut payları oranında şirket payları (oranların korunduğu bölünme) veya bölünmeye katılan bazı veya tüm şirketlerde, mevcut paylarının oranına göre değişik oranda şirket payları (oranların korunmadığı bölünme) tahsis edilebilir (m. 161). TTK’da, bölünme sözleşmesinin şekli, yapılması, içeriği sermayenin arttırılması ve azaltılması ve genel kurul tarafından onaylanması içeriği, hazırlanacak birleşme raporu ayrıntısıyla düzenlenmiştir ( m. 163, 164,165, 166,167 vd.). Birleşmede olduğu gibi, bölünme işlemi de bir işlem denetçisi tarafından denetlenir. Denetlemede, birleşmenin denetlenmesine ilişkin 148. madde kıyas yoluyla uygulanır (m. 170).

49 49 ŞİRKETLER HUKUKU GENEL HÜKÜMLER TTK, bölünmeden dolayı borç altına giren şirketin sorumluluğunu 176. maddede düzenlemiştir. Kanun, birleşmede olduğu gibi alacaklarının ve çalışanların korunmasını ayrıca düzenlemiştir (m. 174,175,178).

50 50 ŞİRKETLER HUKUKU GENEL HÜKÜMLER V. Tür Değiştirme: TTK, ticaret şirketlerinin tür değiştirmesini de mevcut TTK’dan çok daha ayrıntılı düzenlemeye tabi tutmuştur. Ticaret şirketi hukuki şeklini değiştirerek tür değiştirebilir. Yeni türe dönüştürülen şirket eskisinin devamı niteliğindedir (m. 180). Sermaye şirketleri ancak bir başka sermaye şirketine ve kooperatife dönüştürülürken, kişi şirketleri her türe çevrilebilir. Kooperatif ise sadece bir sermaye şirketine dönüştürülebilir. Buna göre, sermaye şirketleri kişi şirketlerine dönüştürülemez (m. 181).

51 51 ŞİRKETLER HUKUKU GENEL HÜKÜMLER Tür değiştirmede, dönüştürülecek türün kuruluşuna ilişkin hükümler uygulama alanı bulur (m. 184). İşlem denetime tabi olan tür değiştirmede, işlem denetçisi, tür değiştirmeye ilişkin şartların gerçekleşip gerçekleşmediğini, bilançonun gerçeğe uygun olup olmadığını ve tür değiştirmeden sonra ortakların hukuki durumlarının korunup korunmadığını incelemek ve değerlendirmek zorundadır. Tüm ortakların onaylaması hâlinde küçük ölçekli şirketler denetlemeden vazgeçebilirler (m. 187).

52 52 ŞİRKETLER HUKUKU GENEL HÜKÜMLER VI. Birleşme, Bölünme ve Tür Değiştirmeye Uygulanacak Ortak Hükümler: 191. maddede ortaklık paylarının ve haklarının korunması hüküm altına alınırken 192. madde her üç işlemin iptaline ve eksikliklerin giderilmesine ilişkin kuralları düzenlemiştir. Birleşme, bölünme ve tür değiştirmeye katılan tüm kişiler kusurları ile verdikleri zarardan şirkete, alacaklılara ve ortaklara karşı sorumludur. İşlem denetçileri de kusurları ile vermiş oldukları zarardan ortaklara ve alacaklılara karşı sorumludur (m. 193).

53 53 ŞİRKETLER HUKUKU GENEL HÜKÜMLER VII. Ticari İşletmenin ticaret şirketiyle birleşmesi ve ticaret şirketinin ticari işletmeye dönüştürülmesi: Şirketlerin yeniden yapılanması kapsamında TTK, ilk kez ticari işletmenin bir ticaret şirketiyle birleşmesini ve ticaret şirketinin ticari işletmeye dönüştürülmesini düzenlemiştir (m. 194).

54 54 ŞİRKETLER HUKUKU GENEL HÜKÜMLER VIII. Şirketler Topluluğu TTK’da ilk defa düzenlenen konulardan birisi de şirketler topluluğudur. Bu düzenlemenin amacı, hakim konumdaki şirketin yavru şirket veya şirketlerine vermiş olduğu talimatlarla yavru şirketleri zarara uğratması sonucunda sorumluluğunu düzenlemek, böylece yavru şirketi ve pay sahiplerini korumaktadır. TTK öncelikle hakim ve bağlı (yavru) şirketi, hakimiyet ilişkisinin hangi durumlarda ortaya çıkacağına bağlı olarak tanımlamıştır (m. 195).

55 55 ŞİRKETLER HUKUKU GENEL HÜKÜMLER Birbirlerinin paylarının en az dörtte birine sahip bulunan sermaye şirketleri karşılıklı iştirak durumundadır. Anılan şirketlerden biri diğerine hâkimse, ikincisi aynı zamanda bağlı şirket sayılır. Karşılıklı iştirak durumundaki şirketlerin her biri diğerine hâkimse ikisi de bağlı ve hâkim şirket kabul olunur (m. 197). Bağlı şirketin yönetim kurulu, faaliyet yılının ilk üç ayı içinde, şirketin hâkim ve bağlı şirketlerle ilişkileri hakkında bir rapor düzenler. Raporun içeriği m. 199’da düzenlenmiştir.

56 56 ŞİRKETLER HUKUKU GENEL HÜKÜMLER Hakim şirketin hakimiyetini kötüye kullanması halinde sorumluluğu 202. Maddede düzenlenmiştir. Tam hakimiyet durumu m ’de ayrıca hüküm altına alınmıştır. TTK, sorun çıkararak ortaklık ilişkisini çekilmez hale getiren azınlığın şirketten uzaklaştırılmasına (squeeze out) olanak tanımaktadır (m. 208). Hâkim şirket, topluluk itibarının, topluma veya tüketiciye güven veren bir düzeye ulaştığı hâllerde, bu itibarın kullanılmasının uyandırdığı güvenden sorumludur (m. 204).

57 ŞİRKETLER HUKUKU GENEL HÜKÜMLER Sermaye Şirketlerinin İnternet Sitesi Kurma Yükümlülüğü Yeni TTK. m. 1524: «(1) Her sermaye şirketi, bir internet sitesi açmak, şirketin internet sitesi zaten mevcutsa bu sitenin belli bir bölümünü aşağıdaki hususların yayımlanmasına özgülemek zorundadır. Yayımlanacak içeriklerin başlıcaları şunlardır: 57

58 ŞİRKETLER HUKUKU GENEL HÜKÜMLER a) Şirketçe kanunen yapılması gereken ilanlar. b) Pay sahipleri ile ortakların menfaatlerini koruyabilmeleri ve haklarını bilinçli kullanabilmeleri için görmelerinin ve bilmelerinin yararlı olduğu belgeler, bilgiler, açıklamalar. c) Yönetim ve müdürler kurulu tarafından alınan; rüçhan, değiştime, alım, önerilme, değişim oranı, ayrılma karşılığı gibi haklara ilişkin kararlar; bunlarla ilgili bedellerin nasıl belirlendiğini gösteren hesapların dökümü. d) Değerleme raporları, kurucular beyanı, payların halka arz edilmesine dair taahhütler, bunlara ait teminatlar ve garantiler; iflasın ertelenmesine veya benzeri konulara ilişkin karar metinleri; şirketin kendi paylarını iktisap etmesi hakkındaki genel kurul ve yönetim kurulu kararları, bu işlemlerle ilgili açıklamalar, bilgiler, belgeler. 58

59 ŞİRKETLER HUKUKU GENEL HÜKÜMLER m (Devam) e) Ticaret şirketlerinin birleşmesi, bölünmesi, tür değiştirmesi hâlinde, ortakların ve menfaat sahiplerinin incelemesine sunulan bilgiler, tablolar, belgeler; sermaye arttır ımı, azaltılması dâhil, esas sözleşme değişikliklerine ait belgeler, kararlar; imtiyazlı pay sahipleri genel kurulu kararları, menkul kıymet çıkarılması gibi işlemler dolayısıyla hazırlanan raporlar. f) Genel kurullara ait olanlar dâhil her türlü çağrılara ait belgeler, raporlar, yönetim kurulu açıklamaları. g) Şeffaflık ilkesi ve bilgi toplumu açısından açıklanması zorunlu bilgiler. h) Bilgi alma kapsamında sorulan sorular, bunlara verilen cevaplar, diğer kanunlarda pay sahiplerinin veya ortakların aydınlatılması için öngörülen hususlar. ı) Finansal tablolar, kanunen açıklanması gerekli ara tablolar, özel amaçlarla çıkarılan bilançolar ve diğer finansal tablolar, pay ve menfaat sahipleri bakımından bilinmesi gerekli finansal raporlamalar, bunların dipnotları ve ekleri. i) Yönetim kurulunun yıllık raporu, kurumsal yönetim ilkelerine ne ölçüde uyulduğuna ilişkin yıllık değerlendirme açıklaması; yönetim kurulu başkan ve üyeleriyle yöneticilere ödenen her türlü paralar, temsil ve seyahat giderleri, tazminatlar, sigortalar ve benzeri ödemeler. 59

60 ŞİRKETLER HUKUKU GENEL HÜKÜMLER m (Devam): j) Denetçi, özel denetçi, işlem denetçisi raporları. k) Yetkili kurul ve bakanlıkların konulmasını istedikleri, pay sahiplerini ve sermaye piyasasını ilgilendiren konulara ilişkin bilgiler. (2) Birinci fıkrada öngörülen yükümlülüklere uyulmaması, ilgili kararların iptal edilmesinin sebebini oluşturur; Kanuna aykırılığın tüm sonuçlarının doğmasına yol açar ve kusuru bulunan yöneticiler ile yönetim kurulu üyelerinin sorumluluğuna neden olur. Ceza hükümleri saklıdır. (3) İnternet sitesinin bilgi toplumu hizmetlerine ayrılmış bölümü herkesin erişimine açıktır. Erişim hakkının kullanılması, ilgili olmak veya menfaati bulunmak gibi kayıtlarla sınırlandırılamayacağı gibi herhangi bir şarta da bağlanamaz. Bu ilkenin ihlali hâlinde herkes engelin kaldırılması davasını açabilir. 60

61 ŞİRKETLER HUKUKU GENEL HÜKÜMLER m (Devam): (4) İnternet sitesinin bu maddenin amaçlarına özgülenmiş kısmında yayımlanan içeriğin başına tarih ve parantez içinde “yönlendirilmiş mesaj” ibaresi konulur. Bu ibareli mesaj ancak Kanuna ve ikinci fıkrada anılan yönetmeliğe uyulmak suretiyle değiştirilebilir. Özgülenen kısımda yer alan bir mesajın yönlendirildiği karinedir. Sitenin, bir numara altında tescili ve ilgili diğer hususlar Sanayi ve Ticaret Bakanlığı tarafından bir yönetmelikle düzenlenir. (5) Bu Kanun ve ilgili diğer kanunlarda veya idari düzenlemelerde daha uzun bir süre öngörülmedikçe, şirketin internet sitesine konulan bir içerik, üzerinde bulunan tarihten itibaren en az altı ay süreyle internet sitesinde kalır; aksi hâlde konulmamış sayılır. Finansal tablolar için bu süre beş yıldır. (6) Yönlendirilmiş mesajların basılı şekilleri 82 nci madde uyarınca saklanır. İnternet sitesinde yer alacak bilgiler metin hâline getirilip şirket yönetimi tarafından tarih ve saati gösterilerek noterlikçe onaylı bir deftere sıra numarası altında yazılır veya yapıştırılır. Daha sonra sitede yayımlanan bilgilerde bir değişiklik yapılırsa, değişikliğe ilişkin olarak yukarıdaki işlem tekrarlanır.» 61

62 62 ANONİM ŞİRKETLER

63 63 Anonim Şirketler Kuruluş TTK.m. 329 : “Anonim şirket, sermayesi belirli ve paylara bölünmüş olan, borçlarından dolayı yalnız malvarlığıyla sorumlu bulunan şirkettir” Ortak Sayısı ve Tek Kişilik Ortaklıklar TTK.m. 338 uyarınca, anonim ortaklık en az bir ortakla kurulabilecek, çok sayıda pay sahibi bulunan anonim ortaklık, tek ortaklı anonim ortaklığa dönüştürülebilecektir. Artık pay sahibi sayısının azalması ve beşin altına düşmesi, bir sona erme sebebi olmaktan çıkmıştır. Bir anonim ortaklığın tek ortaklı olması, başlı başına tescile tabi bir husustur (TTK.m. 338/2). Ayrıca TTK.m. 371/6 uyarınca, tek ortaklı anonim ortaklıklarda, ortak ile şirket arasındaki sözleşmeler, yazılı geçerlilik şartına bağlanmıştır.

64 64 Anonim Şirketler Kuruluş Sermaye ve Sermaye Sistemleri Kapalı anonim şirketler de, esas sermaye veya kayıtlı sermaye sistemini seçebilirler (TTK.m. 332). Esas sermaye sisteminde, asgari sermaye TL iken, kayıtlı sermaye sisteminde başlangıç sermayesi TL’dir. Kayıtlı sermaye sistemine giriş ve bu sistemden çıkışta, serbestlik esastır (TTK.m. 338/3). Kayıtlı sermaye sisteminde, genel kurul tavan sermayeyi belirler; bu karar bir esas sözleşme değişikliği olmakla birlikte bir sermaye artırımı değildir. Sermaye artırımını, kayıtlı sermaye sisteminde yönetim kurulu karara bağlar (TTK.m. 456/2).

65 65 Anonim Şirketler Kuruluş Kuruluştaki Aşamalar ve Yenilikler 1. Esas sözleşme, kanunun hükümlerinden, ancak kanunda açıkça izin verilmişse sapabilir (TTK.m. 340). TTK, esas sözleşmenin içeriği konusunda katı bir sistem benimsemektedir. 2. Sadece kurucuların imzaları değil, esas sermayeyi oluşturan payların tamamının, kurucular tarafından esas sözleşmede taahhüt olunduğu, esas sözleşmenin altında yer alan bir noter şerhi ile onaylanır (TTK.m. 341).

66 66 Anonim Şirketler Kuruluş- Kuruluştaki Aşamalar ve Yenilikler 3. Ayni sermayenin konulmasında, sicile tabi hakların ve malvarlığı unsurlarıyla ilgili olarak sicile şerh düşülmesi (TTK.m. 128) ve değerlemeye ilişkin yeni kurallar (TTK.m ) hükümlerinde düzenlenmiştir. 4. Pay bedellerinin ödenmesinde bankaya özel görevler yüklenmektedir (TTK.m. 344). Sermayenin %25’inin ileride kurulacak şirket adına açılacak bir banka hesabına tescilden önce kurucular tarafından ödenmesi gerekmektedir.

67 67 Anonim Şirketler Kuruluş Kuruluştaki Aşamalar ve Yenilikler 5. Kuruluş belgeleri, kanunda ayrıntılı olarak düzenlenmiştir (TTK.m. 336). 6. Kuruluşta, kurucuların “kurucu beyanı” adı verilen irade açıklamasında bulunmaları öngörülmüştür (TTK.m. 349). 7. Kuruluşta halka arz yoluna gidilebilir (TTK.m. 350).

68 68 Anonim Şirketler Kuruluşta İşlem Denetimi (TTK.m. 351) *Şirketin kuruluşuna ilişkin denetleme raporu bir veya birkaç işlem denetçisi tarafından verilir. *İşlem denetçisi kuruluş raporunda, -payların tamamının taahhüt edildiğini; - kanunda veya esas sözleşmede öngörülmüş bulunan pay bedellerinin en az tutarlarının kanuna uygun olarak bankaya yatırıldığını; -buna ilişkin banka mektubunun kuruluş belgeleri arasında yer aldığını; -bu yükümlülüğün herhangi bir şekilde dolanıldığına ilişkin bir belirti bulunmadığını;

69 69 Anonim Şirketler Kuruluşta İşlem Denetimi (TTK.m. 351) *İşlem denetçisi kuruluş raporunda, ayrıca -ayni sermaye ve devralınan ayınlar için mahkemece atanan bilirkişilerce değerleme yapıldığını, -mahkemece bir kararla onaylanan raporun dosyaya sunulduğunu; -kurucu menfaatlerinin kanuna uygun olduğunu; -kurucular beyanı ile ilgili açık bir uygunsuzluğun, aşırı değerlemenin, işlemlerde görünür bir yolsuzluğun bulunmadığını ve -diğer kuruluş belgelerinin mevcut olduğunu, -gerekli noter onaylarının ve izinlerin alındığını gerekçeleriyle ve hesap verme ilkesinin gereklerine uygun olarak açıklar.

70 70 Anonim Şirketler Kuruluş Ön Şirket ve Anonim Şirketin Tüzel Kişilik Kazanması TTK.m. 335 uyarınca şirket, kurucuların, kanuna uygun olarak düzenlenmiş bulunan, sermayenin tamamını ödemeyi, şartsız taahhüt ettikleri, imzalarının noterce onaylandığı esas sözleşmede, anonim şirket kurma iradelerini açıklamalarıyla kurulur. Kuruluşa ilişkin sorumluluk, bu aşamada başlar. Tüzel kişilik ise, TTK.m. 355 uyarınca ticaret siciline tescil ile kazanılır.

71 71 Anonim Şirketler Kuruluş Kanuna Karşı Hile Şirketin tescilinden itibaren iki yıl içinde bir işletme veya aynın, sermayenin onda birini aşan bir bedel karşılığında devralınmasına veya kiralanmasına ilişkin sözleşmeler, genel kurulca onaylanıp ticaret siciline tescil edilmedikçe geçerli olmaz. TTK, satın almalar açısından geçerli olan bu kuralı, kiralamalar açısından da uygulamaktadır. Bu sözleşmelerin onaylanmasından ve tescilinden önce, bunların ifası amacıyla yapılmış olan ödemeler dâhil, her türlü tasarruf geçersizdir (TTK.m. 356/1). TTK.m. 356/5 hükmünde, Şirketin işletme konusunu oluşturan veya cebrî icra yoluyla iktisap edilen ayın ve işletmeler hakkında bu madde hükmünün uygulanmayacağı düzenlenerek, hükmün uygulama alanı açıklığa kavuşturulmuştur.

72 72 Anonim Şirketler Yönetim Kurulu Üye Sayısı TTK m. 359 uyarınca, yönetim kurulu en az bir üyeden oluşur. TTK sisteminde de, mevcut sistemde olduğu gibi, yönetim kurulunun asgari sayının üzerinde üyeden oluşmasına ve yönetim kurulunun değişen sayıda üyeden oluşmasına ilişkin kurallar getirilmesi mümkündür.

73 73 Anonim Şirketler Yönetim Kurulu Üyelerin Nitelikleri TTK’da, yönetim kurulu üyesinin pay sahibi olması zorunlu değildir. Yönetim kurulu üyeleri, gerçek kişi veya tüzel kişi olabilir (TTK.m. 359/1). Yönetim kurulu üyelerinin ve tüzel kişi adına tescil edilecek gerçek kişinin tam ehliyetli olmaları şarttır. Yönetim kurulu üyelerinin en az dörtte birinin yüksek öğrenim görmüş olması zorunludur. Tek üyeli yönetim kurulunda bu zorunluluk aranmaz (TTK.m. 359/3). Üyeliği sona erdiren sebepler (TTK.m. 363/2) seçilmeye de engeldir (TTK.m. 359/4).

74 74 Anonim Şirketler Yönetim Kurulu Üyelerin Nitelikleri Bir tüzel kişi yönetim kuruluna üye seçildiği takdirde, tüzel kişiyle birlikte, tüzel kişi adına, tüzel kişi tarafından belirlenen, sadece bir gerçek kişi de tescil ve ilan olunur; ayrıca, tescil ve ilanın yapılmış olduğu, şirketin internet sitesinde hemen açıklanır. Tüzel kişi adına sadece, bu tescil edilmiş kişi toplantılara katılıp oy kullanabilir (TTK.m. 359/2). TTK’da bağımsız üyelik zorunlu tutulmamaktadır. Ancak Gerekçe incelendiğinde, bağımsız üyeliğin teşvik edildiği anlaşılmaktadır. Esas sözleşmede öngörülmek kaydıyla, belirli pay veya pay sahibi gruplarının yahut azlığın yönetim kurulunda temsili (yönetime katılmada imtiyaz) kanunda açıkça düzenlenmiştir (TTK.m. 360).

75 75 Anonim Şirketler Yönetim Kurulu Üyeliğin Kazanılması ve Kaybedilmesi Yönetim kurulu üyeleri en çok üç yıl süreyle görev yapmak üzere seçilir. Esas sözleşmede aksine hüküm yoksa, aynı kişi yeniden seçilebilir (TTK.m. 362). Yönetim kurulu, kuruluşta şirketin tüzel kişilik kazanmasıyla(TTK.m. 355), sonrasında ise genel kurul (TTK.m. 408) veya istisnaen yönetim kurulu (TTK.m. 363/1) tarafından seçimle kazanılır. Dış ilişkide, yönetim kurulu üyeliği, bu kararın tesciliyle kazanılır. Yeni dönemde, yönetim kurulu üyeliği sıfatının kazanılması için, pay sahibi sıfatı aranmamaktadır.

76 76 Anonim Şirketler Yönetim Kurulu Üyeliğin Kazanılması ve Kaybedilmesi Yönetim kurulu üyelerinden birinin iflasına karar verilir veya ehliyeti kısıtlanır ya da bir üye üyelik için gerekli kanuni şartları yahut esas sözleşmede öngörülen nitelikleri kaybederse, bu kişinin üyeliği, herhangi bir işleme gerek olmaksızın kendiliğinden sona erer (TTK.m. 363/2). Bir diğer sona erme sebebi, genel kurul tarafından alınan azil kararıdır (TTK.m. 408).

77 77 Anonim Şirketler Yönetim Kurulu YK Toplantıları Yönetim kurulunda toplantı yetersayısı hafifletilmiş, şirketin kolayca karar alması sağlanmıştır. Buna göre anasözleşmede aksine ağırlaştırıcı bir hüküm bulunmadığı takdirde, yönetim kurulu üye tam sayısının çoğunluğu ile toplanır ve kararlarını toplantıda hazır bulunan üyelerin çoğunluğu ile alır. Bu kural yönetim kurulunun elektronik ortamda yapılması hâlinde de uygulanır (TTK.m. 390/1).

78 78 Anonim Şirketler Yönetim Kurulu YK Toplantıları Üyelerden hiçbiri toplantı yapılması isteminde bulunmadığı takdirde, yönetim kurulu kararları, kurul üyelerinden birinin belirli bir konuda yaptığı, karar şeklinde yazılmış önerisine, en az üye tam sayısının çoğunluğunun yazılı onayı alınmak suretiyle de verilebilir. Aynı önerinin tüm yönetim kurulu üyelerine yapılmış olması bu yolla alınacak kararın geçerlilik şartıdır. Onayların aynı kâğıtta bulunması şart değildir; ancak onay imzalarının bulunduğu kâğıtların tümünün yönetim kurulu karar defterine yapıştırılması veya kabul edenlerin imzalarını içeren bir karara dönüştürülüp karar defterine geçirilmesi kararın geçerliliği için gereklidir (TTK.m. 390/4).

79 79 Anonim Şirketler Yönetim Kurulu YK Toplantıları Kararların geçerliliği yazılıp imza edilmiş olmalarına bağlıdır (TTK.m. 390/5). Yönetim kurulunun hangi kararlarının kesin hükümsüz olacağı, TTK.m. 391 hükmünde belirlenmektedir : Yönetim kurulunun kararının batıl olduğunun tespiti mahkemeden istenebilir. Özellikle; a) Eşit işlem ilkesine aykırı olan, b) Anonim şirketin temel yapısına uymayan veya sermayenin korunması ilkesini gözetmeyen, c) Pay sahiplerinin, özellikle vazgeçilmez nitelikteki haklarını ihlal eden veya bunların kullanılmalarını kısıtlayan ya da güçleştiren, d) Diğer organların devredilemez yetkilerine giren ve bu yetkilerin devrine ilişkin, kararlar

80 80 Anonim Şirketler Yönetim Kurulu Yönetim Kurulunun Görevleri Yönetim kurulu, şirketi idare ve temsil eder (TTK.m. 365). Yönetim kurulu içinde görev dağılımı öngörülmesi (TTK.m. 366) ve yönetim yetkilerinin üye olmayan kimselere devri kanunda açıkça düzenlenmiştir (TTK.m. 367). Yönetimin kısmen veya tamamen bir veya birkaç yönetim kurulu üyesine veya üçüncü kişiye devredilmesi halinde, teşkilat yönergesi olarak da adlandırılan iç yönerge (TTK.m. 367) düzenlenecektir. Sözkonusu yönerge, tescil ve ilan edilecektir.

81 81 Anonim Şirketler Yönetim Kurulu Yönetim kurulunun devredilemez ve vazgeçilemez görev ve yetkileri, TTK.m. 375 hükmünde, şu şekilde sayılmıştır: a) Şirketin üst düzeyde yönetimi ve bunlarla ilgili talimatların verilmesi. b) Şirket yönetim teşkilatının belirlenmesi. c) Muhasebe, finans denetimi ve şirketin yönetiminin gerektirdiği ölçüde, finansal planlama için gerekli düzenin kurulması.

82 82 Anonim Şirketler Yönetim Kurulu Yönetim kurulunun devredilemez ve vazgeçilemez görev ve yetkileri, TTK.m. 375 hükmünde, şu şekilde sayılmıştır: d) Müdürlerin ve aynı işleve sahip kişiler ile imza yetkisini haiz bulunanların atanmaları ve görevden alınmaları. e) Yönetimle görevli kişilerin, özellikle kanunlara, esas sözleşmeye, iç yönergelere ve yönetim kurulunun yazılı talimatlarına uygun hareket edip etmediklerinin üst gözetimi.

83 83 Anonim Şirketler Yönetim Kurulu Yönetim kurulunun devredilemez ve vazgeçilemez görev ve yetkileri, TTK.m. 375 hükmünde, şu şekilde sayılmıştır: f) Pay, yönetim kurulu karar ve genel kurul toplantı ve müzakere defterlerinin tutulması, yıllık faaliyet raporunun ve kurumsal yönetim açıklamasının düzenlenmesi ve genel kurula sunulması, genel kurul toplantılarının hazırlanması ve genel kurul kararlarının yürütülmesi. g) Borca batıklık durumunun varlığında mahkemeye bildirimde bulunulması.

84 84 Anonim Şirketler Yönetim Kurulu Anonim Şirketin Temsili Yönetim kurulunu kimlerin temsil edeceği anasözleşme ve iç yönergeden hareketle, genel kurul tarafından seçilen yönetim kurulu üyelerinin temsil yetkilerinin dağılımı konusunda aldığı karara ve bu karara istinaden düzenlenen imza sirkülerine göre belirlenir. Temsil yetkisinin verildiği kişiler arasında mutlaka en az bir yönetim kurulu üyesi bulunmalı; bu üye, Türk vatandaşı olmalı ve Türkiye’de ikamet etmelidir (TTK.m. 359/1).

85 85 Anonim Şirketler Yönetim Kurulu Anonim Şirketin Temsili İşletme konusu dışında işlem yapma yasağı kaldırılmış ise de, anonim ortaklıklarda temsile yetkili olanların, üçüncü kişilerle, işletme konusu dışında yaptığı işlemler de şirketi bağlar; meğer ki, üçüncü kişinin, işlemin işletme konusu ışında bulunduğunu bildiği veya durumun gereğinden, bilebilecek durumda bulunduğu ispat edilsin. Şirket esas sözleşmesinin ilan edilmiş olması, bu hususun ispatı açısından, tek başına yeterli delil değildir(TTK.m. 371/2).

86 86 Anonim Şirketler Yönetim Kurulu YK üyelerinin Hak ve Borçları Yönetim kurulu üyelerinin özen ve bağlılık yükümlülükleri, TTK.m. 369/1 hükmünde şu şekilde tanımlanmaktadır : “Yönetim kurulu üyeleri ve yönetimle görevli üçüncü kişiler, görevlerini tedbirli bir yöneticinin özeniyle yerine getirmek ve şirketin menfaatlerini dürüstlük kurallarına uyarak gözetmek yükümlülüğü altındadırlar”.

87 87 Anonim Şirketler Yönetim Kurulu YK üyelerinin Hak ve Borçları Yönetim kurulu üyeleri, şirket dışı menfaatlerini ilgilendiren kararların tartışıldığı yönetim kurulu toplantılarına katılmaktan yasaklıdır (TTK.m. 393). Yönetim kurulu üyelerinin şirketle işlem yapmaları (TTK.m. 395/1) ve şirketle rekabet etmeleri (TTK.m. 396) yasaktır ve ancak şirket anasözleşmesinde buna izin verilmesi veya genel kurulun bu yönde karar alması halinde mümkündür. TTK, yöneticiler açısından bir yasağa daha yer vermekte; yönetim kurulu üyesinin, onun 393 üncü maddede sayılan yakınlarının, kendisinin ve söz konusu yakınlarının ortağı oldukları şahıs şirketlerinin ve en az yüzde yirmisine katıldıkları sermaye şirketlerinin, şirketten ödünç almasını, şirketin bu kişiler lehine teminat yükümlülükleri altına girmesini yasaklamaktadır (TTK.m. 395/2).

88 88 Anonim Şirketler Yönetim Kurulu Ödünç alma yasağı, TTK.m. 358 ile pay sahiplerine de getirilmiştir. Yasağın ihlali halinde, TTK.m. 562 uyarınca adli para cezası uygulanacak, bağımsız denetimden olumlu rapor alınması tehlikeye girecektir. Diğer yandan, yönetim kurulu üyesi ve ilgili kişiler (TTK.m. 395) açısından, yasağın ihlali, şirket alacaklılarının alacakları oranında bu kişileri doğrudan takip etmesine yol açar. Yasağı ihlal eden ortaklar açısından ise bu yaptırım, 6103 sayılı Türk Ticaret Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun m. 24/3 uyarınca uygulanır.

89 89 Anonim Şirketler Yönetim Kurulu YK’nın borca batıklık halinde görevleri TTK.m. 376, mali durumun bozulması ve borca batıklık hallerini, mevcut TTK.m. 324 hükmüne paralel olarak düzenlemektedir. Buna göre, sermayenin yarısının ve 2/3 ‘ünün karşılıksız kalması, genel kurulun toplantıya çağrılmasını ve duruma göre önlem alınmasını zorunlu kılmaktadır. Şirketin borca batık hale gelmesi olasılığında ise, yönetim kurulu üyelerinin şirketin doğrudan doğruya iflasını isteme yükümlülüğü devam etmektedir (TTK.m. 376/3). TTK.m. 376 hükmünün mevcut TTK’dan farkı, mali durumun bozulmasında ve borca batıklıkta sermaye yerine sermaye ve kanuni yedek akçeler toplamının esas alınmasıdır.

90 90 Anonim Şirketler Yönetim Kurulu/ Sorumluluk TTK’da, mevcut TTK.m. 336 vd. hükümlerindeki temel anlayış korunmakla birlikte, oldukça çarpıcı bir yeniliğe yer verilmiştir. TTK.m. 553/3 uyarınca hiç kimse kontrolü dışında meydana gelen zararlardan sorumlu tutulamayacağı için, hakime, meydana gelen zararda kimin kusurlu olduğunu saptama görevi yüklenmiştir. Böylelikle yönetim kurulu olduğu gibi istisnasız ve mutlak olarak zincirleme sorumluluk altında olmayacak; yetki devirleri (TTK.m. 367) ve somut olayın özellikleri dikkate alınarak hakim, gerçek sorumluları ve bunların kusur oranlarını tayin edecektir (TTK.m. 557).

91 91 Anonim Şirketler Yönetim Kurulu/ Sorumluluk Bunun dışında, yöneticilerin kusursuzluklarını kanıtlama yükümlülüğü (TTK.m. 553/1) hususunda bir değişiklik yoktur. İbra ise, hükümleri itibariyle düzenlenmiş (TTK.m. 558/2, 559); ibra kararının genel kurul kararıyla kaldırılamayacağı açıkça hükme bağlanmıştır. Yönetim kurulu üyelerinin sorumluluğunda, hukuka aykırılık, kusur, zarar ve nedensellik bağı unsurları söz konusudur. Kanun, yukarıda açıklanan kusur sorumluluğunun yanında, kusursuz sorumluluk doğuran belgelerin ve beyanların kanuna aykırı olması (TTK.m. 549); sermaye hakkında yanlış beyanlar ve ödeme yetersizliğinin bilinmesi (TTK.m. 550), değer biçilmesinde yolsuzluk (TTK.m. 551) ve halktan para toplamak (TTK.m. 552) de saymıştır.

92 92 Anonim Şirketler Yönetim Kurulu/ Sorumluluk Sorumluluk davası, zararın ve sorumlunun öğrenilmesinden itibaren 2 yıl, herhalde zararın doğmasından itibaren 5 yıl içinde zamanaşımına uğrayacağı açıkça düzenlenmiştir (TTK.m. 560). Alacaklılar ancak doğrudan uğradıkları zararları dava edebilirler. Şirketin uğradığı zararı, şirket veya ortaklar dava edebilir. Alacaklılar dolaylı sorumluluk davasını ancak iflas halinde açabilir (TTK.m ).

93 93 ANONİM ŞİRKETLERİN DENETİMİ ( m ) 1. Finansal Tabloların Denetimi 2. İşlem Denetimi: Şirketin kuruluşu (m. 351) Sermaye artırımı ( m. 458) Sermaye azaltılması (m. 473) Birleşme (m. 148) Bölünme (m. 170 atfı dolayısıyla m. 148) Tür Değiştirme (m. 187) Menkul Kıymet İhracı (m. 505) 3. Özel Denetim (m ; m. 406)

94 94 ANONİM ŞİRKETLERİN DENETİMİ (m ) TTK ’nın Denetime İlişkin Hükümleri ile Öngörülen Amaç: Kurumsal yönetim ve dürüst resim ilkeleri bağlamında tam bir denetimin sonuçlarının, açık, anlaşılabilir ve kamuya aydınlatma ilkeleri uyarınca düzenlenmiş bir raporla pay sahipleri başta olmak üzere ilgililere sunulması amaçlanmaktadır

95 95 ANONİM ŞİRKETLERİN DENETİMİ 660 sayılı Kamu Gözetimi, Muhasebe Ve Denetim Standartları Kurumunun Teşkilat Ve Görevleri Hakkında 660 sayılı Kanun Hükmünde Kararname (660 Sayılı KHK),  uluslararası standartlarla uyumlu Türkiye Muhasebe Standartlarını oluşturmak ve yayımlamak,  bağımsız denetimde uygulama birliğini, gerekli güveni ve kaliteyi sağlamak, denetim standartlarını belirlemek,  bağımsız denetçi ve bağımsız denetim kuruluşlarını yetkilendirmek ve bunların faaliyetlerini denetlemek ve bağımsız denetim alanında kamu gözetimi yapmak yetkilerini Haiz Kamu Gözetimi Kurumu’nun kurulmasına ve yetkilerine ilişkin esasları düzenlemektedir.

96 96 ANONİM ŞİRKETLERİN DENETİMİ Kamu Gözetimi Kurumu’nun karar organı olan Kamu Gözetimi Kurulu, şu yetkilere sahiptir (660 sayılı KHK.m. 9): Kamu Gözetimi Kurumu’nun karar organı olan Kamu Gözetimi Kurulu, şu yetkilere sahiptir (660 sayılı KHK.m. 9): a) Tabi oldukları kanunlar gereği defter tutmakla yükümlü olanlara ait finansal tabloların; ihtiyaca uygunluğunu, şeffaflığını, güvenilirliğini, anlaşılabilirliğini, karşılaştırılabilirliğini ve tutarlılığını sağlamak amacıyla, uluslararası standartlarla uyumlu Türkiye Muhasebe Standartlarını oluşturmak ve yayımlamak. b) Türkiye Muhasebe Standartlarının uygulamasına yönelik ikincil düzenlemeleri yapmak ve gerekli kararları almak, bu konuda kendi alanları itibarıyla düzenleme yetkisi bulunan kurum ve kuruluşların yapacakları düzenlemeler hakkında onay vermek. c) Finansal tabloların; işletmelerin finansal durumunu, performansını ve nakit akışlarını Türkiye Muhasebe Standartları doğrultusunda gerçeğe uygun olarak sunumunu, kullanıcıların ihtiyaçlarına uygunluğunu, güvenilirliğini, şeffaflığını, karşılaştırılabilirliğini ve anlaşılabilirliğini sağlamak amacıyla, kamu yararını da gözetmek suretiyle, bilgi sistemleri denetimi dahil, uluslararası standartlarla uyumlu ulusal denetim standartlarını oluşturmak ve yayımlamak.

97 97 ANONİM ŞİRKETLERİN DENETİMİ Kamu Gözetimi Kurumu’nun karar organı olan Kamu Gözetimi Kurulu, şu yetkilere sahiptir (660 sayılı KHK.m. 9) ç) Bağımsız denetçiler ve bağımsız denetim kuruluşlarının kuruluş şartlarını ve çalışma esaslarını belirlemek, bu şartları taşıyan kuruluşları ve bağımsız denetim yapacak meslek mensuplarını yetkilendirerek listeler halinde ilan etmek ve bunları oluşturacağı resmi sicile kaydederek Kurumun internet sitesinde kamuoyunun erişimine sürekli olarak açık tutmak. d) Bağımsız denetçiler ve bağımsız denetim kuruluşlarının faaliyetleri ile denetim çalışmalarının, Kurumca yayımlanan standart ve düzenlemelere uyumunu gözetlemek ve denetlemek. e) İnceleme ve denetimler sonucunda aykırılıkları saptanan bağımsız denetçiler ve bağımsız denetim kuruluşlarının faaliyet izinlerini askıya almak veya iptal etmek.

98 98 ANONİM ŞİRKETLERİN DENETİMİ Kamu Gözetimi Kurumu’nun karar organı olan Kamu Gözetimi Kurulu, şu yetkilere sahiptir (660 sayılı KHK.m. 9) f) Bağımsız denetim yapacak meslek mensuplarına yönelik sınav, yetkilendirme ve tescil yapmak, disiplin ve soruşturma işlemlerini yürütmek, sürekli eğitim standartları ile mesleki etik kurallarını belirlemek, bunlara yönelik olarak kalite güvence sistemini oluşturmak ve bu alanlardaki eksikliklerin düzeltilmesi için gerekli tedbirlerin alınmasını sağlamak. g) Yabancı ülkelerin Kurulun görev alanıyla ilgili konularda yetkili birimleriyle işbirliği yapmak, mütekabiliyet esasına göre Türkiye’de bağımsız denetim yapmasına yetki verilen yabancı ülke denetim kuruluşları ve denetçilerini listeler halinde ilan etmek ve bunları oluşturacağı resmi sicile kaydederek Kurumun internet sitesinde kamuoyunun erişimine sürekli olarak açık tutmak. ğ) Denetimin bağımsızlığının ve tarafsızlığının sağlanmasına, denetime olan güven ile denetimin kalitesinin artırılmasına yönelik düzenlemeler yapmak ve gerekli tedbirleri almak. h) Düzenlemek ve denetlemekle görevli olduğu alanla ilgili ikincil düzenlemeleri yapmak ve bu konularda gerekli kararları almak.

99 99 ANONİM ŞİRKETLERİN DENETİMİ (m ) Genel Olarak 660 sayılı KHK.m. 31, KHK’da hüküm bulunmayan hallerde TTK’nın bağımsız denetime ilişkin hükümlerinin uygulanacağını öngörmektedir. Anonim şirketin ve şirketler topluluğunun finansal tabloları denetçi tarafından, uluslararası denetim standartlarıyla uyumlu Türkiye Denetim Standartlarına göre denetlenir.

100 100 ANONİM ŞİRKETLERİN DENETİMİ (m ) Denetçinin denetiminden geçmemiş finansal tablolar ile yönetim kurulunun yıllık faaliyet raporu düzenlenmemiş hükmündedir. Şirketin ve topluluğun finansal tabloları ile yönetim kurulunun yıllık faaliyet raporu, denetleme raporunun sunulmasından sonra değiştirilmişse ve değişiklik denetleme raporlarını etkileyebilecek nitelikteyse, finansal tablolar ile, birinci fıkra çerçevesinde yönetim kurulunun yıllık faaliyet raporu yeniden denetlenir. Yeniden denetleme ve bunun sonucu, raporda özel olarak açıklanır. Denetçi görüşünde de, yeniden denetlemeyi yansıtan uygun eklere yer verilir.

101 101 ANONİM ŞİRKETLERİN DENETİMİ (m ) Denetlemenin Konusu ve Kapsamı Şirketin ve Topluluğun finansal tabloları Yönetim kurulunun yıllık faaliyet raporları Envanterler Riskin erken teşhisi ve yönetimi komitesi raporları (m. 378) Şirketin ve topluluğun finansal tablolarının ve YK raporlarının denetimi TMS uygunluğu ile kanuna ve esas sözleşmeye uygunluğu da kapsar.

102 102 ANONİM ŞİRKETLERİN DENETİMİ (m ) Denetleme TDS’na uygun olarak özenle yapılır. Denetleme, şirketin veya topluluğun, durumunun dürüst resim ilkesine uygun olarak yansıtılıp yansıtılmadığını; yansıtılmamışsa bunun sebeplerini; aykırılık ve yanlışlıkları açıkça ortaya koyacak şekilde yapılır ve gerçeği dürüstçe yansıtır. Denetçi, yönetim kurulu tarafından, riskleri erken belirlemeye uygun bir sistemin kurulup kurulmadığını, kurulmuşsa bu sistemin yapısını ve uygulamalarını açıkça açıklayan bir rapor düzenleyerek denetim raporuyla birlikte yönetim kuruluna sunar.

103 103 ANONİM ŞİRKETLERİN DENETİMİ (m ) Kimler Denetçi Olabilir?(m.400) 1. Ana Kural: Anonim şirketler ortakları yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir olan bir bağımsız denetleme kuruluşu tarafından denetlenebilir. 2. İstisna: TTK’nın maddesinde şartları düzenlenen, küçük ve orta büyüklükteki anonim şirketler, bir veya birden fazla yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir tarafından da denetlenebilecektir. 3. Kamuya Yararlı Kuruluşlar (660 Sayılı KHK.m. 2), sadece bağımsız denetim kuruluşu tarafından denetlenebilir.

104 104 ANONİM ŞİRKETLERİN DENETİMİ (m ) Denetçi olamayacak kişiler kimlerdir? Yeminli mâlî müşavir, serbest muhasebeci malî müşavir, Yeminli mâlî müşavir, serbest muhasebeci malî müşavir, bağımsız denetleme kuruluşu ve bunun ortaklarından biri ve bunların ortaklarının yanında çalışan veya bu cümlede anılan kişilerin mesleği birlikte yaptıkları kişi veya kişiler denetlenecek şirkette denetçi olamazlar. Bu sayılan kişilerden birinin ilgili anonim şirketin denetçisi olamayacağı durumlar ise şunlardır: Denetlenecek şirkette pay sahibi ise, Denetlenecek şirkette pay sahibi ise, Denetlenecek şirketin yöneticisi veya çalışanıysa veya denetçi olarak atanmasından önceki üç yıl içinde bu sıfatı taşımışsa, Denetlenecek şirketin yöneticisi veya çalışanıysa veya denetçi olarak atanmasından önceki üç yıl içinde bu sıfatı taşımışsa,

105 105 ANONİM ŞİRKETLERİN DENETİMİ (m ) 3 3. Denetlenecek şirketle bağlantısı bulunan bir tüzel kişinin, bir ticaret şirketinin veya bir ticarî işletmenin kanunî temsilcisi veya temsilcisi, yönetim kurulu üyesi, yöneticisi veya sahibiyse ya da bunlarda yüzde yirmiden fazla paya sahipse yahut denetlenecek şirketin yönetim kurulu üyesinin veya bir yöneticisinin alt veya üst soyundan biri, eşi veya üçüncü derece dahil, üçüncü dereceye kadar kan veya kayın hısmıysa, 4. Denetlenecek şirketle bağlantı hâlinde bulunan veya böyle bir şirkette yüzde yirmiden fazla paya sahip olan bir işletmede çalışıyorsa veya denetçisi olacağı şirkette yüzde yirmiden fazla paya sahip bir gerçek kişinin yanında herhangi bir şekilde hizmet veriyorsa,

106 106 ANONİM ŞİRKETLERİN DENETİMİ (m ) Denetlenecek şirketin defterlerinin tutulmasında veya finansal tablolarının düzenlenmesinde denetleme dışında faaliyette veya katkıda bulunmuşsa, 6. Denetlenecek şirketin defterlerinin tutulmasında veya finansal tablolarının çıkarılmasında denetleme dışında faaliyette veya katkıda bulunduğu için (5). bende göre denetçi olamayacak gerçek veya tüzel kişinin veya onun ortaklarından birinin kanunî temsilcisi, temsilcisi, çalışanı, yönetim kurulu üyesi, ortağı, sahibi ya da gerçek kişi olarak bizzat kendisi ise,

107 107 ANONİM ŞİRKETLERİN DENETİMİ (m ) 7. (1) ila (6) numaralarda yer alan şartları taşıdığı için denetçi olamayan bir denetçinin nezdinde çalışıyorsa, 8. Son beş yıl içinde denetçiliğe ilişkin meslekî faaliyetinden kaynaklanan gelirinin tamamının yüzde otuzundan fazlasını denetlenecek şirkete veya ona yüzde yirmiden fazla pay ile iştirak etmiş bulunan şirketlere verilen denetleme ve danışmanlık faaliyetinden elde etmişse ve bunu cari yılda da elde etmesi bekleniyorsa, -Ancak Türkiye Serbest Muhasebeci Malî Müşavirler ve Yeminli Malî Müşavirler Odaları Birliği, katlanılması güç bir durum ortaya çıkacaksa (8) bentteki yasağın kaldırılması için belli bir süreyle sınırlı olarak onay verebilir.

108 108 ANONİM ŞİRKETLERİN DENETİMİ (m ) Rotasyon: Rotasyon: Bir bağımsız denetleme kuruluşunun, bir şirketin denetlenmesi için görevlendirdiği denetçi, yedi yıl arka arkaya o şirket için denetleme raporu vermişse, o denetçi en az iki yıl için değiştirilir. Denetçi, denetleme yaptığı şirkete, vergi danışmanlığı ve vergi denetimi dışında, danışmanlık veya hizmet veremez, bunu bir yavru şirketi aracılığıyla yapamaz. Denetçi, denetleme yaptığı şirkete, vergi danışmanlığı ve vergi denetimi dışında, danışmanlık veya hizmet veremez, bunu bir yavru şirketi aracılığıyla yapamaz. Bu kurallar 554 üncü maddede öngörülen işlem denetçilerine de uygulanır. Kanunda veya esas sözleşmede aksi öngörülmemişse, işlem denetçisi genel kurul tarafından atanır ve görevden alınır. Bu kurallar 554 üncü maddede öngörülen işlem denetçilerine de uygulanır. Kanunda veya esas sözleşmede aksi öngörülmemişse, işlem denetçisi genel kurul tarafından atanır ve görevden alınır.

109 109 ANONİM ŞİRKETLERİN DENETİMİ (m ) Denetçinin seçimi (m.399): Denetçi, şirket genel kurulunca; topluluk denetçisi, ana şirketin genel kurulunca seçilir. Denetçinin, her faaliyet dönemi için ve her hâlde görevini yerine getireceği faaliyet dönemi bitmeden seçilmesi şarttır. Seçimden sonra, yönetim kurulu, gecikmeksizin denetleme görevini hangi denetçiye verdiğini ticaret siciline tescil ettirir ve Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi ile internet sitesinde ilân eder. Faaliyet döneminin dördüncü ayına kadar denetçi seçilememişse, denetçi yönetim kurulunun, her yönetim kurulu üyesinin veya herhangi bir pay sahibinin istemi üzerine, Şirketin merkezinin bulunduğu yerdeki Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından atanır. Aynı hüküm, seçilen denetçinin görevi reddetmesi veya feshetmesi, görevlendirme kararının iptali veya butlanı veya denetçinin kanuni sebeplerle veya diğer herhangi bir nedenle görevini yerine getirememesi veya görevini yapmaktan engellenmesi hallerinde de uygulanır.

110 110 ANONİM ŞİRKETLERİN DENETİMİ (m ) Denetçinin Görevden Alınması ve Yeni Denetçi Seçilmesi Davası: Şirketin merkezinin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesi, a) Yönetim kurulunun, b) Sermayenin yüzde onunu, halka açık şirketlerde esas veya çıkarılmış sermayenin yüzde beşini oluşturan pay sahiplerinin, istemi üzerine, ilgilileri ve seçilmiş denetçiyi dinleyerek, seçilmiş denetçinin şahsına ilişkin haklı bir sebebin gerektirmesi, özellikle de onun taraflı davrandığı yönünde bir kuşkunun varlığı hâlinde, başka bir denetçi atayabilir. Bu dava, denetçinin seçiminin Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde ilânından itibaren üç hafta içinde açılır.

111 111 ANONİM ŞİRKETLERİN DENETİMİ (m ) Denetçinin görevden alınması: Denetçiden denetleme görevi, sadece yukarıda öngörüldüğü şekilde dava açılması ve başka bir denetçi atanmışsa geri alınabilir (?) Denetçinin sözleşmeyi feshetmesi: Denetçi, denetleme sözleşmesini sadece haklı bir sebebin varlığında veya görevden alınma davası açılmışsa feshedebilir. Görüş yazısına ilişkin fikir ayrılıkları, görüş yazısına ilişkin sınırlama veya kaçınma, haklı sebep sayılamaz. Denetçinin sözleşmeyi feshinin yazılı ve gerekçeli olması gerekir. Denetçi fesih tarihine kadar elde ettiği sonuçları genel kurula sunmakla yükümlü olup, bu sonuçlar bir rapor halinde genel kurula verilir. Denetçi fesih ihbarında bulunduğu takdirde yönetim kurulu hemen bir denetçi seçer ve fesih ihbarını genel kurulun bilgisine, seçtiği denetçiyi de aynı genel kurulun bilgisine sunar.

112 112 ANONİM ŞİRKETLERİN DENETİMİ (m ) Denetim raporu (m. 402): Denetçi, yapılan denetimin türü, kapsamı, niteliği ve sonuçları hakkında, gereken açıklıkta, anlaşılır, basit bir dille yazılmış ve geçmiş yılla karşılaştırmalı olarak hazırlanmış, finansal tabloları konu alan bir rapor düzenler. Denetçi, değerlendirme yaparken şirketin, denetliyorsa ana şirketin ve topluluğun, finansal tablolarını esas alır. Şirketin ve topluluğun varlığını sürdürebilmesinin şartları ile gelişmesi hakkında yönetim kurulunun yaptığı irdelemeleri Türkiye Denetim Standartlarında öngörülmüş bulunan ilgili çalışma ve raporlama standartlarının gösterdiği çerçevede değerlendirir.

113 113 ANONİM ŞİRKETLERİN DENETİMİ (m ) Görüş Yazıları (m.403): Denetçi, denetimin sonucunu, görüş yazısıyla belirtir. Bu yazı, geçici 3. madde belirtilen kurumun belirlediği esaslar çerçevesinde, denetimin konusu, türü, niteliği ve kapsamı yanında, denetçinin, denetimin sonucuna ilişkin değerlendirmesini de içerir. Görüş 4 şekilde olabilir: 1. Olumlu görüş, 2. Sınırlandırılmış olumlu görüş Finansal tabloların yetkili kurullarca düzeltilebileceği durumlarda ve finansal tablolarda açıklanmış bulunan sonuçta etkisi kapsamlı ve büyük olmayan aykırılıkların varlığında verilir. Sınırlamanın konusu, kapsamı ve düzeltmenin nasıl yapılabileceği yazıda açıkça gösterilmelidir.

114 114 ANONİM ŞİRKETLERİN DENETİMİ (m ) 3. Olumsuz görüş 4. Görüş vermekten kaçınma Denetçi, denetlemenin bu Bölüm hükümlerine uygun olarak yapılmasına ve sonuçlara varılmasına imkân vermeyen ölçüde belirsizliklerin bulunması veya şirket tarafından denetlemede önemli kısıtlamaların yapılmış olması durumunda, buna ilişkin delillerini göstermek zorunda olmaksızın, ancak gerekçelerini açıklayarak görüş vermekten kaçınabilir. Kaçınma olumsuz görüşün sonuçlarını doğurur. Geçici 3 üncü maddede öngörülen kurum, kaçınmanın sebep ve usulü ile buna dair gerekçenin esaslarını bir tebliğ ile düzenler.

115 115 ANONİM ŞİRKETLERİN DENETİMİ (m ) Olumsuz görüş yazılan veya görüş verilmesinden kaçınılan durumlarda, genel kurul, (a) söz konusu finansal tabloları esas alarak, açıklanan kâr veya zarar ile doğrudan veya dolaylı olarak ilgili bulunan herhangi bir karar alamaz. (b) Bu hâllerde yönetim kurulu, görüş tarihinden itibaren dört iş günü içinde, genel kurulu toplantıya çağırır ve toplantı tarihinde geçerlilik kazanacak şekilde istifa eder. Genel kurul yeni bir yönetim kurulu seçer. Bu kurul altı ay içinde, kanuna, esas sözleşmeye ve standartlara uygun finansal tablolar hazırlatır ve denetleme raporu ile birlikte genel kurula sunar. Sınırlı olumlu görüş verilen hallerde genel kurul, gerekli önlemleri ve düzeltmeleri de karara bağlar. Topluluk şirketleri açısından ise herhangi bir pay sahibinin talebi üzerine mahkeme tarafından, hakim şirkete ve bağlı şirketlerin incelenmesi için özel denetçi atanabilir.

116 116 ANONİM ŞİRKETLERİN DENETİMİ (m ) Denetçinin sır saklamadan doğan sorumluluğu(m.404): Denetçi, işlem denetçisi ve özel denetçi, bunların yardımcıları ve bağımsız denetleme kuruluşunun denetleme yapmasına yardımcı olan temsilcileri, denetimi dürüst ve tarafsız bir şekilde yapmak ve sır saklamakla yükümlüdürler. Faaliyetleri sırasında öğrendikleri, denetleme ile ilgili olan iş ve işletme sırlarını izinsiz olarak kullanamazlar. Kasten veya ihmal ile (kusurlu bir şekilde) yükümlerini ihlal edenler şirkete ve zarar verdikleri takdirde bağlı şirketlere karşı sorumludurlar. Zarar veren kişi birden fazla ise sorumluluk müteselsildir. Bu yükümün yerine getirilmesinde ihmâli bulunan kişiler hakkında, verdikleri zarar sebebiyle, her bir denetim için yüzbin Türk Lirasına, pay senetleri borsada işlem gören anonim şirketlerde ise üç yüz bin Türk Lirasına kadar tazminata hükmedilebilir (SINIRLANDIRILMIŞ TAZMİNAT). Sır saklama yükümü bağımsız denetleme kurumunun YK üyelerini ve çalışanlarını da kapsar.

117 117 ANONİM ŞİRKETLERİN DENETİMİ (m ) Denetçinin sorumluğu (m.554) Şirketin ve şirketler topluluğunun yıl sonu ve konsolide finansal tablolarını, raporlarını, hesaplarını denetleyen denetçi; şirketin kuruluşunu, sermaye artırımını, azaltılmasını, birleşmeyi, bölünmeyi, tür değiştirmeyi, menkul kıymet ihracını veya herhangi bir diğer şirket işlem ve kararını denetleyen işlem denetçisi ve özel denetçiler; kanunî görevlerinin yerine getirilmesinde kusurlu hareket ettikleri takdirde, hem şirkete hem de pay sahipleri ile şirket alacaklılarına karşı verdikleri zarar dolayısıyla sorumludur.

118 118 Anonim Şirket Genel Kurul Genel Kurulun Toplanması Genel kurulun toplantıya daveti konusunda, mevcut davet araçlarına, şirketin internet sitesinde yapılacak duyuru da eklenmiştir. Genel kurul toplantısı öncesinde pay sahiplerinin inceleme hakları, genel kurul toplantısına komiserin katılımı, gündeme bağlılık ilkesi ve çağrısız toplantıya ilişkin kurallar ilke olarak mevcut TTK’ya paralel olarak düzenlenmektedir. Hazır bulunanlar listesi, pay sahiplerinin temsili, yetersayılar ve paysahipliği haklarının içeriği, yenilenen konuları oluşturmaktadır. Ayrıca Kanun, elektronik ortamda genel kurul toplanmasına olanak tanımaktadır(TTK.m. 1525).

119 119 Anonim Şirket Genel Kurul Organların Katılımı Murahhas üyelerle en az bir yönetim kurulu üyesinin genel kurul toplantısında hazır bulunmaları şarttır. Diğer yönetim kurulu üyeleri genel kurul toplantısına katılabilirler. Denetçi ve kendilerini ilgilendiren konularda işlem denetçisi genel kurulda hazır bulunur. Üyeler ve denetçiler görüş bildirebilirler. Paysahipleri, yöneticilerden şirketin yönetimi, denetçilerden ise denetim sırasında gözlemledikleri hususlar (denetimin sonuçları) konusunda bilgi alabilecektir.

120 120 Anonim Şirket Genel Kurul Genel Kurulun Münhasır Yetkileri Mevcut sistemde olduğu gibi TTK’da da yönetim kurulu üyelerinin seçimi, ibra edilmesi ve azli, finansal tabloların onanması, şirketin feshine karar verilmesi gibi hususlar yine genel kurulun münhasır yetkilerindendir. TTK, bu münhasır yetkilerine önemli miktarda şirket varlığının toptan satışını eklemiştir. Bu konuda yönetim kurulu tek başına hareket edemeyecek, genel kurulun onayını almak zorunda kalacaktır (TTK.m. 408).

121 121 Anonim Şirket Genel Kurul Yetersayılar Yeni sistemde olağan yetersayılarda bir değişiklik öngörülmemekte, bazı özellikli konulara (rüçhan hakkının kısıtlanması) ve esas sözleşme değişikliklerine ilişkin kararlardaki yetersayılar ise değiştirilmektedir (TTK.m. 421, 461/2). Buna göre işletme konusunun değiştirilmesi sonradan pay devrinin sınırlandırılması ve sonradan imtiyaz yaratılmasında % 75 oranında karar yetersayısı aranacak (TTK.m. 421); borsa şirketlerinin sermayenin artırılması ve kayıtlı sermaye tavanının yükseltilmesine ilişkin esas sözleşme değişiklikleri ile birleşmeye, bölünmeye ve tür değiştirmeye ilişkin kararlar, olağan yetersayılarla alınacaktır. Diğer yandan, paysahiplerinin rüçhan haklarının kısıtlanması, ancak haklı sebeplerin varlığı halinde ve sermayenin % 60’ının olumlu oyuyla mümkün olacaktır (TTK.m. 461/2).

122 122 Anonim Şirket Genel Kurul Elektronik Genel Kurul TTK, genel kurulun elektronik ortamda toplanmasına zemin oluşturacak bir düzenlemeye yer vermiştir (TTK.m. 1525). Bu husustaki ayrıntıları, Bakanlık düzenleyecektir.

123 123 Anonim Şirket Genel Kurul/Paysahipliği Hakları Genel Kurula Katılma Hakkı Diğer paysahipliği haklarının kullanılmasına zemin oluşturan temel haktır. TTK, toplantıya davet mekanizmalarında bilgi toplumunu devreye sokarak ve temsil mekanizmalarını zenginleştirerek bu hakka işlerlik kazandırmaktadır. Oy Hakkı TTK, oy hakkı konusunda kapsamlı yenilikler getirmektedir. İlk olarak oy hakkının payların itibari değeriyle orantılı olarak kullanılacağı açıkça belirtilmiştir (TTK.m. 434/1). İkinci olarak mevcut sistemde geçerli olan “her paya en az bir oy” kuralı terk edilmiştir. Şirketler, isteğe bağlı olarak bu sistemi muhafaza edebilecekleri gibi, pay sahibi başına en az bir oy sistemini de uygulamaya koyabileceklerdir. Üçüncü olarak, oy hakkının, sermaye taahhüdünde bulunulmasıyla değil, kanunen veya esas sözleşmeyle belirlenmiş en az tutarın ödenmesiyle doğacağı kuralı getirilmiştir (TTK.m. 435).

124 124 Anonim Şirket Genel Kurul İnceleme ve Bilgi Alma Hakkı TTK’nın getirdiği en önemli yeniliklerden biri, pay sahibinin inceleme ve bilgi alma haklarına işlerlik kazandırılmasıdır (TTK.m. 437). Her pay sahibi, genel kuruldan önce finansal tabloları, konsolide finansal tabloları, yönetim kurulunun yıllık faaliyet raporunu, denetleme raporlarını ve yönetim kurulunun kâr dağıtım önerisini inceleme hakkına sahiptir. pay sahibi bilgi alma hakkını ise genel kurulda kullanacaktır. Bu hakkın sınırlarını şirketin ticari sırları ve ortaklık menfaati oluşturur. Bu sınırlar dahilinde pay sahibinin bilgi alma hakkının engellenmesi halinde, mahkeme etkin bir biçimde devreye girecek ve bilgi akışını sağlayacaktır.

125 125 Anonim Şirket Genel Kurul Rüçhan Hakkı Uygulamada kolaylıkla bertaraf edilmekte olan rüçhan hakkı, yeni sistemde oldukça güçlendirilmiştir. Rüçhan hakkı, ancak haklı sebeplerin varlığında ve esas sermayenin en az % 60’ının oyuyla kısıtlanabilecektir. Halka arz, işletmenin devralınması, işçilerin şirkete katılımı, haklı sebebe örnek olarak kanunda sayılmıştır (TTK.m. 461). Genel Kurul Kararının Geçersizliğine İlişkin Davalar Genel kurul kararlarının geçersizliği, yokluk, kesin hükümsüzlük ve iptal edilebilirlik şeklinde ortaya çıkmaktadır. Kanun mevcut sistemdeki ilkeleri korumakta, kesin hükümsüz genel kurul kararlarını sayarak kesin hükümsüzlük halleri ile iptal edilebilirlik hallerini ayrıştırma yoluna gitmektedir (TTK.m. 447).

126 126 Anonim Şirket Genel Kurul Kâr Payı Avansı Alma Hakkı Finansal şeffaflaşmanın, ortakların ve yöneticilerin borçlanma yasağının, bağımsız denetimin ve dolaylı olarak haklı sebeple fesih davasının pay sahibinin daha çok kâr elde etmesine hizmet edeceği değerlendirilmektedir. Bunun ötesinde kanunun getirdiği yeniliklerden biri de, kâr payı avansıdır (TTK.m. 509/3). Azlık Haklarına Bakış TTK azlık haklarına özel bir önem izafe etmektedir. Finansal tabloların görüşmesini erteletme hakkı, TTK’da da yer bulmakta; ilk toplantıda ertelemeye yol açan hususlar ikinci toplantıda dürüst resim verme ilkesine uygun bir biçimde aydınlığa kavuşturulmazsa, ikinci kez erteleme gündeme gelmektedir (TTK.m. 420).

127 127 Anonim Şirket Genel Kurul Genel kurulu toplantıya çağırma ve gündeme madde ekletme hakları, belirli sürelere ve noter yoluyla bildirime bağlanmıştır (TTK.m. 411). Azlık hakları açısından artık şirket denetçisinin (murakıbın) bulunmadığı dikkate alındığında mahkemenin etkin bir biçimde devreye girmesi kaçınılmazdır. Bu davalarda, azlığın TTK.m. 411 hükümlerinde öngörülen gereklerin yerine getirildiğini (süreler ve noterden bildirim) ve gerektirici sebepleri kanıtlaması gerekmektedir.

128 128 Anonim Şirket Genel Kurul Özel denetçi isteme hakkı, kanunda yeni bir bakış açısıyla düzenlenmiştir (TTK.m ). Özel denetçi atanmasını genel kurulda tek bir paya sahip olan pay sahibi dahi talep edebilecek; ancak genel kurulun bu talebi reddetmesi halinde mahkemeye azlığın başvurması gerekmektedir. Özel denetçi atanması isteminin genel kurul tarafından kabul edildiği durumlarda da, reddedildiği durumlarda da, özel denetçi mahkeme tarafından atanacaktır. Özel denetçinin bilgi alma hakkı, kanunla güvence altına alınmıştır(TTK.m. 441). Özel denetçi, özel denetimin sonuçlarına ilişkin yönetim kurulunun görüşünü de alarak raporunu hazırlar ve mahkemeye sunar. Mahkemeye özel denetimde etkin görevler yüklenmektedir. Yeni sistemin özel denetime yüklediği işlevler, sorumluluk mekanizmalarının sağlıklı bir biçimde işletilmesine hizmet edecektir.

129 Esas Sözleşme Değişiklikleri Temel Kural TTK.m. 452 : Genel kurul, aksine esas sözleşmede hüküm bulunmadığı takdirde, kanunda öngörülen şartlara uyarak, esas sözleşmenin bütün hükümlerini değiştirebilir; müktesep ve vazgeçilmez haklar saklıdır.

130 Esas Sermaye Artırımı Temel kuralda işlevsel bir değişiklik : İç kaynaklardan yapılan artırım hariç, payların nakdî bedelleri tamamen ödenmediği sürece sermaye artırılamaz. Sermayeye oranla önemli sayılmayan tutarların ödenmemiş olması sermaye artırımını engellemez. (456/1). Sermaye sistemine göre, artırımı yapacak organ farklılaşır. Esas sermaye artırımının sürüncemede bırakılmaması için önemli bir kural getirildi : Artırım, genel kurul veya yönetim kurulu kararı tarihinden itibaren üç ay içinde tescil edilemediği takdirde, genel kurul veya yönetim kurulu kararı ve alınmışsa izin geçersiz hâle gelir ve 345 inci maddenin ikinci fıkrası uygulanır. Bu olasılıkta, sicil müdürlüğünün yazısına binaen, banka, ödenmiş olan bedelleri iade eder.

131 Esas Sermaye Artırımı Sermaye artırımının tüm türlerinde, bir yönetim kurulu beyanı hazırlanacak ve bu beyan internet sitesinde ilan edilecektir. İşlem denetimi devreye giriyor : Yönetim kurulunca atanmış bir işlem denetçisi tarafından verilen sermaye artırımı raporunda, artırım işlemlerine ve yönetim kurulu beyanına ilişkin inceleme ve denetlemelerin sonuçları açıkça gösterilir; Kanuna ve Türkiye Muhasebe Standartlarına uygunluk veya aykırılık hususlarında görüş açıklanır. Raporun içeriğine 351 inci madde hükmü kıyas yoluyla uygulanır.

132 Esas Sermaye Artırımı İç Kaynaklardan Artırım Hangi Kaynaklar?  Esas sözleşme veya genel kurul kararıyla ayrılmış ve belirli bir amaca özgülenmemiş yedek akçeler  kanuni yedek akçelerin serbestçe kullanılabilen kısımları  mevzuatın bilançoya konulmasına ve sermayeye eklenmesine izin verdiği fonlar

133 Esas Sermaye Artırımı İç Kaynaklardan Artırım İşlem Denetçisi, kaynağın varlığını teyit eder. Sermayenin artırılan kısmını, iç kaynaklardan karşılayan tutarın şirket bünyesinde gerçekten varolduğu, onaylanmış yıllık bilanço ve işlem denetçisinin vereceği açık ve yazılı bir beyanla doğrulanır. Bilanço tarihinin üzerinden altı aydan fazla zaman geçmiş olduğu takdirde, yeni bir bilanço çıkarılması ve bunun işlem denetçisi tarafından onaylanmış olması şarttır.

134 Esas Sözleşme Değişiklikleri Şarta Bağlı Sermaye Artırımı Araç :  yeni çıkarılan tahviller veya  benzeri borçlanma araçları Kimlere :  Alacaklılar/ çalışanlar Nasıl :  esas sözleşmede değiştirme veya alım haklarını kullanmak yoluyla yeni payları edinmek hakkı sağlamak suretiyle Sermaye, değiştirme veya alım hakkı kullanıldığı ve sermaye borcu takas veya ödeme yoluyla yerine getirildiği anda ve ölçüde kendiliğinden artar.

135 Esas Sözleşme Değişiklikleri Şarta Bağlı Sermaye Artırımı Şartlı olarak artırılan sermayenin toplam itibarî değeri sermayenin yarısını aşamaz. Yapılan ödeme, en az, nominal değere eşit olmalıdır. Esas sözleşmesel bir dayanak oluşturulması, zorunludur Şarta bağlı sermaye artırımına ilişkin esas sözleşme hükmünün tescilinden önce tanınmış bulunan değiştirme ve alım hakları batıldır.

136 ESAS SERMAYE AZALTIMI Esas sözleşme değişikliğini gerektirir. Şirketin özvarlığının, azıltıma elverişli olması gerekir. Genel kurul toplantısına ilişkin çağrı ilanlarında, mektuplarda ve internet sitesi bildiriminde, sermaye azaltılmasına gidilmesinin sebepleri ile azaltmanın amacı ve azaltmanın ne şekilde yapılacağı ayrıntılı bir şekilde ve hesap verme ilkelerine uygun olarak açıklanır. Ayrıca yönetim kurulu bu hususları içeren bir raporu genel kurula sunar, genel kurulca onaylanmış rapor tescil ve ilan edilir.

137 ESAS SERMAYE AZALTIMI İşlem denetçisinin raporuyla, sermayenin azaltılmasına rağmen şirket alacaklılarının haklarını tamamen karşılayacak miktarda aktifin şirkette varlığı belirlenmiş olmadıkça sermayenin azaltılmasına karar verilmez. Genel kurulun kararına 421 inci maddenin üçüncü fıkrasının birinci cümlesi uygulanır. Kararda işlem denetçisi raporunun sonucu açıklanarak sermayenin azaltılmasının ne tarzda yapılacağı gösterilir.

138 Genel kurul esas sermayenin azaltılmasına karar verdiği takdirde, yönetim kurulu, bu kararı şirketin internet sitesine koyduktan başka, 35 inci maddede anılan gazetede ve aynı zamanda esas sözleşmede öngörüldüğü şekilde, yedişer gün arayla, üç defa ilan eder. İlanda alacaklılara, Türkiye Ticaret Sicili Gazetesindeki üçüncü ilandan itibaren iki ay içinde, alacaklarını bildirerek bunların ödenmesini veya teminat altına alınmasını isteyebileceklerini belirtir. Şirketçe bilinen alacaklılara ayrıca çağrı mektupları gönderilir. Sermaye, zararlar sonucunda bilançoda oluşan bir açığı kapatmak amacıyla ve bu açıklar oranında azaltılacak olursa, yönetim kurulunca alacaklıları çağırmaktan ve bunların haklarının ödenmesinden veya teminat altına alınmasından vazgeçilebilir (bkz. TTK.m. 376)

139 Sermaye Azaltımı Kararının Yerine Getirilmesi Alacaklılara gereken duyuru yapılmadıkça ve tanınan süre geçmedikçe sermaye azaltılamaz. Aksi takdirde alacaklılar azaltım kararının tescilinin ilan edilmesinden itibaren 2 yıl içinde sermaye azaltımının iptali davası açılabilir. Alacaklıların dava açmalarına yol açabilecek bir başka sebep, teminatın yetersizliğidir. Ortaklara, itfa edilecek olan pay senetlerinin iade edilmesi yönünde duyuruda bulunulur. Buna rağmen iade edilmeyen pay senetleri, iptal edilir. Esas sermaye azaltımı, TTK.m. 473 ve 474 hükümleri yerine getirilmedikçe tescil olunamaz.

140 140 Anonim Şirket Finansal Tablolar Finansal Tablolar, YK’nın Yıllık Faaliyet Raporu ve Yedek Akçeler Yönetim kurulu, geçmiş hesap dönemine ait, Türkiye Muhasebe Standartlarında öngörülmüş bulunan finansal tablolarını, eklerini ve yönetim kurulunun yıllık faaliyet raporunu, bilanço gününü izleyen hesap döneminin ilk üç ayı içinde hazırlar ve genel kurula sunar (TTK.m. 514). Finansal tablolar, dürüst resim verme ilkesine uygun bir biçimde hazırlanacaktır (TTK.m. 515). Küçük ölçekteki şirketler ile merkezleri yurt dışında bulunan şirketlerin Türkiye’deki şubelerinin yayımlayacakları özet finansal tablolarının içeriği Türkiye Muhasebe Standartları Kurulu tarafından belirlenir (TTK.m. 526).

141 141 Anonim Şirket Finansal Tablolar TTK, yıllık faaliyet raporu üzerinde önemle durmakta, yıllık faaliyet raporunun içerdiği finansal bilgilerin finansal tablolarla örtüşmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Yıllık faaliyet raporunun içeriğinde şu hususlar yer almalıdır (TTK.m. 516): 1. Şirketin, o yıla ait faaliyetlerinin akışı ile her yönüyle finansal durumunun, doğru, eksiksiz, dolambaçsız, gerçeğe uygun ve dürüst bir şekilde yansıtılması 2. Finansal tablolara göre finansal durum değerlendirilir. şirketin gelişmesine ve karşılaşması muhtemel riskler, bu konulara ilişkin yönetim kurulunun değerlendirmesi 3. Faaliyet yılının sona ermesinden sonra şirkette meydana gelen ve özel önem taşıyan olaylar. 4. Şirketin araştırma ve geliştirme çalışmaları. 5. Yönetim kurulu üyeleri ile üst düzey yöneticilere ödenen ücret, prim, ikramiye gibi mali menfaatler, ödenekler, yolculuk, konaklama ve temsil giderleri, ayni ve nakdî imkânlar, sigortalar ve benzeri teminatlar.

142 142 Anonim Şirket Finansal Tablolar Şirketin kanuni yedek akçeleri, genel kanuni yedek akçe ve özel yedek akçe (şirketin kendi paylarını edinmesi nedeniyle ayırmakla yükümlü olduğu yedek akçe ve yeniden değerleme fonu) olarak ayrıma tabi tutulmuştur (TTK.m ). Bunun dışında, isteğe bağlı yedek akçeler ve çalışanlar lehine ayrılan fonlar da kanunda düzenlenmiştir (TTK.m. 522). Kâr ile yedek akçeler arasındaki ilişki, şu şekilde ortaya konulmuştur (TTK.m. 523): 1) Kanuni ve esas sözleşmede öngörülen isteğe bağlı yedek akçeler ayrılmadıkça pay sahiplerine dağıtılacak kâr payı belirlenemez.

143 143 Anonim Şirket Finansal Tablolar (2) Genel kurul; a) Aktiflerin yeniden sağlanabilmesi için gerekliyse, b) Bütün pay sahiplerinin menfaatleri dikkate alındığında, şirketin sürekli gelişimi ve olabildiğince kararlı kâr payı dağıtımı yönünden haklı görülüyorsa, Kanunda ve esas sözleşmede öngörülenlerden başka yedek akçe ayrılmasına da karar verebilir. (3) Esas sözleşmede hüküm bulunmasa bile, genel kurul, şirketin işçileri için yardım sandıkları ve diğer yardım örgütleri kurulması veya bunların sürdürülebilmesi amacıyla veya diğer yardım ve hayır amaçlarına hizmet etmek üzere, bilanço kârından yedek akçe ayırabilir.

144 144 Anonim Şirket Kârın ve Tasfiye Payının Tespiti, Hesaplanması ve Dağıtımı Her pay sahibi, kanun ve esas sözleşme hükümlerine göre pay sahiplerine dağıtılması kararlaştırılmış net dönem kârına, payı oranında katılma hakkını haizdir. Şirketin sona ermesi hâlinde her pay sahibi, esas sözleşmede sona eren şirketin mal varlığının kullanılmasına ilişkin, başka bir hüküm bulunmadığı takdirde, tasfiye sonucunda kalan tutara payı oranında katılır (TTK.m. 507/1). İmtiyazlar saklıdır (TTK.m. 507/2). Esas sözleşmede aksine bir hüküm yoksa, kâr ve tasfiye payı pay sahibinin sermaye payı için şirkete yaptığı ödemelerle orantılı olarak hesap edilir (TTK.m. 508/1). Kâr payı ancak net dönem kârından ve serbest yedek akçelerden dağıtılabilir.Kâr payı avansı, Sermaye Piyasası Kanununa tabi olmayan şirketlerde, Sanayi ve Ticaret Bakanlığının bir tebliği ile düzenlenecektir (TTK.m. 509).

145 145 Anonim Şirket Kârın ve Tasfiye Payının Tespiti, Hesaplanması ve Dağıtımı Haksız yere ve kötüniyetle kâr payı veya hazırlık dönemi faizi alan pay sahipleri, bunları geri vermekle yükümlüdür. Yönetim kurulu üyelerinin kazanç payları hakkında da aynı hüküm uygulanır.Geri alma hakkı, paranın alındığı tarihten itibaren beş yıl geçmekle zamanaşımına uğrar (TTK.m. 512). Şirketin iflası hâlinde, yönetim kurulu üyeleri şirket alacaklılarına karşı, iflasın açılmasından önceki son üç yıl içinde kazanç payı veya başka bir ad altında hizmetlerine karşılık olarak aldıkları ve fakat uygun ücreti aşan ve bilanço uygun bir ücret miktarına göre tedbirli bir tarzda düzenlenmiş olsaydı ödenmemesi gereken paraları geri vermekle yükümlüdürler(TTK.m. 513).

146 146 Anonim Şirketler Sona Erme ve Tasfiye Sona erme ve Tasfiye Ortak sayısının azalması, sona erme sebebi olmaktan çıkmıştır. Anonim şirketin sona erme sebepleri, şunlardır : 1. TTK.m. 529’da Öngörülen Sebepler a) Sürenin sona ermesine rağmen işlere fiilen devam etmek suretiyle belirsiz süreli hâle gelmemişse, esas sözleşmede öngörülen sürenin sona ermesi, b) İşletme konusunun gerçekleşmesiyle veya gerçekleşmesinin imkânsız hâle gelmesi, c) Esas sözleşmede öngörülmüş herhangi bir sona erme sebebinin gerçekleşmesi, d) 421 inci maddenin üçüncü ve dördüncü fıkralarına uygun olarak alınan genel kurul kararı, e) İflasına karar verilmesi, f) Kanunlarda öngörülen diğer hâller,

147 147 Anonim Şirketler Sona Erme ve Tasfiye Sona erme ve Tasfiye 2. Organsızlık (TTK.m. 530) Organsızlık hususunda mevcut TTK.m. 435 uyarınca geçerli olan hükümler, yeni kanunda da muhafaza edilmektedir. 3. Haklı Sebeple Fesih (TTK.m. 531) İlk kez Kanunda öngörülmektedir. Azlık açısından şirkette pay sahibi olarak kalmanın katlanılmaz hale geldiği durumlarda açılır. Hakim, haklı sebep mevcutsa, şirketi feshetmek yerine davacının yayının şirkete devri veya kârın dağıtımı gibi kararlar alarak taraflar arasındaki menfaat ihtilafını gidermeye yetkilidir.

148 148 Cezalar TTK’da cezai hükümler, haksız rekabet açısından TTK.m hükümlerinde, genel olarak da TTK.m hükümlerinde düzenlenmiştir. MADDE 562- (1) Bu Kanunun; a) 64 üncü maddesinin birinci fıkrasındaki defter tutma yükümünü yerine getirmeyenler, b) 64 üncü maddesinin ikinci fıkrası uyarınca belgelerin kopyasını sağlamayanlar, c) 64 üncü maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca gerekli onayları yaptırmayanlar,

149 149 Cezalar TTK’da cezai hükümler, haksız rekabet açısından TTK.m hükümlerinde, genel olarak da TTK.m hükümlerinde düzenlenmiştir. MADDE 562- (1) Bu Kanunun; d) 65 inci maddesine uygun olarak defterlerini tutmayanlar, e) 66 ncı maddesine aykırı hileli envanter çıkaranlar, f) 86 ncı maddesine göre belgeleri ibraz etmeyenler, ikiyüz günden az olmamak üzere adli para cezasıyla cezalandırılırlar.

150 150 Cezalar TTK’da cezai hükümler, haksız rekabet açısından TTK.m hükümlerinde, genel olarak da TTK.m hükümlerinde düzenlenmiştir. MADDE 562- (2) Bu Kanunun 88 inci maddesine aykırı hareket edenler yüz günden üçyüz güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılırlar. (3) Bu Kanunun 199 uncu maddesinin birinci ve dördüncü fıkralarına aykırı hareket edenler iki yıla kadar hapis ve adli para cezasıyla cezalandırılırlar.

151 151 Cezalar TTK’da cezai hükümler, haksız rekabet açısından TTK.m hükümlerinde, genel olarak da TTK.m hükümlerinde düzenlenmiştir. MADDE 562- (4) Bu Kanun hükümlerine göre tutulmakla veya muhafaza edilmekle yükümlü olunan defter, kayıt ve belgeler ile bunlara ilişkin bilgileri, denetime tabi tutulan gerçek veya tüzel kişiye ait olup olmadığına bakılmaksızın, 210 uncu maddenin birinci fıkrasına göre denetime yetkili olanlarca istenmesine rağmen vermeyenler veya eksik verenler ya da bu denetim elemanlarının görevlerini yapmalarını engelleyenler, fiilleri daha ağır cezayı gerektiren başka bir suç oluşturmadığı takdirde, üç aydan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılırlar.

152 152 Cezalar TTK’da cezai hükümler, haksız rekabet açısından TTK.m hükümlerinde, genel olarak da TTK.m hükümlerinde düzenlenmiştir. MADDE 562- (5) Bu Kanunun; a) 349 uncu maddesine aykırı beyanda bulunan kurucular, b) 351 inci maddesine aykırı rapor veren kurum denetçisi, c) 358 inci maddesine aykırı olarak şirkete borçlananlar, d) 395 inci maddesine aykırı olarak şirkete borçlananlar, üçyüz günden az olmamak üzere adli para cezasıyla cezalandırılırlar.

153 153 Cezalar TTK’da cezai hükümler, haksız rekabet açısından TTK.m hükümlerinde, genel olarak da TTK.m hükümlerinde düzenlenmiştir. MADDE 562- (6) Bu Kanunun 524 üncü maddesindeki ilanı yaptırmayanlar ikiyüz günden az olmamak üzere adli para cezasıyla cezalandırılırlar. (7) Bu Kanunun 527 nci maddesine aykırı hareket edenler, Türk Ceza Kanununun 239 uncu maddesi hükümlerine göre cezalandırılırlar. (8) Bu Kanunun 549 uncu maddesine aykırı hareket edenler, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılırlar. (9) Bu Kanunun 550 nci maddesine aykırı hareket edenler üç aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezasıyla cezalandırılırlar.

154 154 Cezalar TTK’da cezai hükümler, haksız rekabet açısından TTK.m hükümlerinde, genel olarak da TTK.m hükümlerinde düzenlenmiştir. MADDE 562- (10) Bu Kanunun 551 inci maddesine aykırı hareket edenler üç aydan iki yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılırlar. (11) Bu Kanunun 552 nci maddesine aykırı hareket edenler altı aya kadar hapis cezasıyla cezalandırılırlar.

155 155 Cezalar (12) Bu Kanunun 1524 üncü maddesinde öngörülen internet sitesini bu Kanunun yürürlüğe girmesinden itibaren üç ay içinde oluşturmayan veya internet sitesi mevcut ise aynı süre içinde internet sitesinin bir bölümünü bilgi toplumu hizmetlerine özgülemeyen anonim şirket yönetim kurulu üyeleri, limited şirket müdürleri ve sermayesi paylara bölünmüş komandit şirkette yönetici olan komandite ortaklar altı aya kadar hapis ve yüz günden üçyüz güne kadar adli para cezasıyla ve aynı madde uyarınca internet sitesine konulması gereken içeriği usulüne uygun bir şekilde koymayan bu bentte sayılan failler üç aya kadar hapis ve yüz güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılırlar.

156 156 Cezalar TTK’da cezai hükümler, haksız rekabet açısından TTK.m hükümlerinde, genel olarak da TTK.m hükümlerinde düzenlenmiştir. MADDE 562- (13) Birinci ilâ onbirinci fıkra kapsamındaki fiiller daha ağır cezayı gerektiren başka bir suç oluşturmadığı takdirde, birinci ilâ onbirinci fıkra hükümlerine göre cezalandırılırlar. B) Soruşturma ve kovuşturma usulü MADDE 563- (1) 562 nci maddede belirlenen suçlar resen takip olunur.

157 157 LİMİTED ORTAKLIKLAR

158 158 I. TANIM VE KURULUŞ: Tanım (m. 573): Limited şirket, bir veya daha çok gerçek veya tüzel kişi tarafından bir ticaret unvanı altında kurulur; esas sermayesi belirli olup, bu sermaye esas sermaye paylarının toplamından oluşur. Ortaklar, şirket borçlarından sorumlu olmayıp, sadece taahhüt ettikleri esas sermaye paylarını ödemekle ve şirket sözleşmesinde öngörülen ek ödeme ve yan edim yükümlülüklerini yerine getirmekle yükümlüdürler. Limited şirket, kanunen yasak olmayan her türlü ekonomik amaç ve konu için kurulabilir.

159 159 LİMİTED ORTAKLIKLAR Şirket tek ortaklı olabilir. Ortak sayısının en fazla 50 olması şartı korunmuştur (m. 574). Şirket. sonradan da tek ortaklı limited şirkete dönüşebilir. Bu takdirde, bu olgunun şirket müdürlerine 7 gün içinde bildirilmesi, şirket müdürlerinin de bu bildirimden itibaren “şirketin tek kişilik ortaklığa dönüştüğü” olgusunu, tescil ve ilan ettirmeleri gerekir. Şirket tek ortağı kendisinin olacağı bir şirkete dönüşecek şekilde kendi payını iktisap edemez (m. 574/3).

160 160 LİMİTED ORTAKLIKLAR 2. Şirket sözleşmesi. Şirket sözleşmesinin (i) yazılı şekilde yapılması ve (ii) kurucuların imzalarının noterce onaylanması şarttır (m. 575). Şirket Sözleşmesinin içeriğinde zorunlu kayıtların (m. 576) bulunması gerekir. Bu kayıtlar şunlardır: Şirketin ticaret unvanı ve merkezinin bulunduğu yer. Esaslı noktaları belirtilmiş ve tanımlanmış bir şekilde, şirketin işletme konusu. Esas sermayenin itibarî tutarı, esas sermaye paylarının sayısı, itibarî değerleri, varsa imtiyazlar, esas sermaye paylarının grupları. Müdürlerin adları, soyadları, unvanları, vatandaşlıkları. Şirket tarafından yapılacak ilanların şekli.

161 161 LİMİTED ORTAKLIKLAR ORTAKLIK SÖZLEŞMESİNDE ÖNGÖRÜLMELERİ ŞARTIYLA BAĞLAYICI OLACAK DÜZENLEMELER Bunun yanısıra, öngörülmeleri şartıyla bağlayıcı olacak sözleşme hükümleri, m. 577’de aşağıdaki şekilde düzenlenmiştir. Esas sermaye paylarının devrinin sınırlandırılmasına ilişkin kanuni hükümlerden ayrılan düzenlemeler. Ortaklara veya şirkete, esas sermaye payları ile ilgili olarak önerilmeye muhatap olma, önalım, geri alım ve alım hakları tanınması. Ek ödeme yükümlülüklerinin öngörülmesi, bunların şekli ve kapsamı. Yan edim yükümlülüklerinin öngörülmesi, bunların şekli ve kapsamı.

162 162 LİMİTED ORTAKLIKLAR Belirli veya belirlenebilir ortaklara veto hakkı veya bir genel kurul kararının oylanması sonucunda oyların eşit çıkması hâlinde bazı ortaklara üstün oy hakkı tanıyan hükümler. Kanunda ya da şirket sözleşmesinde öngörülmüş bulunan yükümlülüklerin hiç ya da zamanında yerine getirilmemeleri hâlinde uygulanabilecek sözleşme cezası hükümleri. Kanuni düzenlemeden ayrılan rekabet yasağına ilişkin hükümler. Genel kurulun toplantıya çağrılmasına ilişkin özel hak tanıyan hükümler. Genel kurulda karar almaya, oy hakkına ve oy hakkının hesaplanmasına ilişkin kanuni düzenlemeden ayrılan hükümler. Şirket yönetiminin üçüncü bir kişiye bırakılmasına ilişkin yetki hükümleri. Bilanço kârının kullanılması hakkında kanundan ayrılan hükümler. Çıkma hakkının tanınması ile bunun kullanılmasının şartları, bu hâllerde ödenecek olan ayrılma akçesinin türü ve tutarı. Ortağın şirketten çıkarılmasına ilişkin özel sebepleri gösteren hükümler. Kanunda belirtilenler dışında öngörülen sona erme sebeplerine dair hükümler.

163 163 LİMİTED ORTAKLIK- Ortaklık Sözleşmesinin İçeriği Şirket sözleşmesi, bu Kanunun limited şirketlere ilişkin hükümlerinden ancak kanunda buna açıkça cevaz verilmişse sapabilir. Diğer kanunların öngörülmesine izin verdiği tamamlayıcı nitelikteki şirket sözleşmesi hükümleri, o kanuna özgülenmiş olarak hüküm doğururlar (m. 578). 3. Esas Sermaye: Asgari sermaye en az TL’dır (m. 580). Hizmet edimleri, kişisel emek, vadesi gelmemiş alacaklar sermaye olarak konulamaz (m. 581). Ayni sermaye, ayınların ve işletmenin devralınması ve özel menfaatler hakkında A.Ş.’ye ilişkin hükümler uygulanır (m. 578).

164 164 LİMİTED ORTAKLIK Esas sermaye payı (m. 583). Şirket sözleşmesinde esas sermaye paylarının itibarî değerleri en az yirmibeş Türk Lirası olarak belirlenebilir. Şirketin durumunun iyileştirilmesi amacıyla bu değerin altına inilebilir. Esas sermaye paylarının itibarî değerleri farklı olabilir. Ancak, esas sermaye paylarının değerlerinin yirmibeş Türk Lirası veya bunun katları olması şarttır. Bir esas sermaye payının vereceği oyun, 618 inci madde uyarınca itibarî değere göre hesaplanması, esas sermaye payının bölünmesi değildir. Aynı hüküm bir hakkın veya yükümlülüğün itibarî değere göre belirlendiği durumlar için de geçerlidir. Bir ortak birden fazla esas sermaye payına sahip olabilir. Esas sermaye payları itibarî değerden veya bu değeri aşan bir bedelle çıkarılabilir. Esas sermaye payının bedeli şirket sözleşmesinde öngörüldüğü şekilde, nakit veya ayın olarak veya bir alacağın takası yoluyla yahut sermaye artırımında olduğu gibi, serbestçe kullanılabilecek özkaynakların esas sermayeye dönüştürülmesi yoluyla ödenir. Esas sermaye payı ispat aracı olan bir senede ya da nama yazılı senede bağlanabilir (m. 593/2)

165 165 LİMİTED ORTAKLIKLAR Şirketin Kuruluş Anı (m. 585). Şirket, kanuna uygun olarak düzenlenen şirket sözleşmesinde, kurucuların limited şirket kurma iradelerini açıklayıp, sermayenin tamamını şartsız taahhüt etmeleri ve nakit kısmı hemen ve tamamen ödemeleriyle kurulur.

166 166 LİMİTED ŞİRKETİN TESCİLİ Tescil talebinde sicile sunulacak belgeler m. 586’da düzenlenmiştir. Bunlar arasında m. 349’a uygun olarak düzenlenen kurucular beyanı ile Bakanlıkça istenilmesi halinde 351. madde uyarınca işlem denetçisi raporu bulunmaktadır (m.586). Esas sözleşmenin tamamı tescil ve ilan olunur. Esas sözleşmenin hangi hükümlerinin 3. kişiler açısından sonuç doğuracağı m. 587’de sayılmıştır. Şirket tescil ile tüzel kişilik kazanır (m. 588).

167 167 II. ŞİRKET SÖZLEŞME DEĞİŞİKLİKLERİ TTK, şirket sözleşmesin değiştirilmesi, sermayenin artırılması ve azaltılmasına ilişkin 6762 s. Kanun’un sistemini korumuştur. Sadece sermaye artırımında rüçhan hakkının haklı sebeplerin varlığı halinde sınırlanabileceği veya kaldırılabileceğini ve hangi durumların bu açıdan haklı sebep olarak kabul edileceğini düzenlemektedir (m.591).

168 168 Payın Geçişi ve Diğer İşlemler Esas sermaye payının devri ve devir borcunu doğuran işlemler yazılı şekilde yapılır ve tarafların imzaları noterce onanır. Ayrıca devir sözleşmesinde, ek ödeme ve yan edim yükümlülükleri; rekabet yasağı ağırlaştırılmış veya tüm ortakları kapsayacak biçimde genişletilmiş ise, bu husus, önerilmeye muhatap olma, önalım, geri alım ve alım hakları ile sözleşme cezasına ilişkin koşullara da belirtilir. Şirket sözleşmesinde aksi öngörülmemişse, esas sermaye payının devri için, ortaklar genel kurulunun onayı şarttır. Devir bu onayla geçerli olur.

169 169 Payın Geçişi ve Diğer İşlemler 2. Miras, eşler arasındaki mal rejimleri ve icra yoluyla payın geçişi (m. 596): 6762 sayılı Kanun’a oranla daha ayrıntılı bir şekilde düzenlenmiştir. 3.Payın Gerçek Değerin Belirlenmesi (m. 597): Kanunda veya sözleşmede belirtilen hallerde taraflar esas sermaye payının gerçek değeri üzerinde uzlaşamazlarsa, gerçek değer mahkeme tarafından belirlenir

170 170 Payın geçişi ve Diğer İşlemler 4. Tescil: Pay geçişinin ticaret siciline tescili gerekir. 30 gün içinde bu tescil gerçekleşmez ise, ayrılan ortak sicile başvurabilir. Bunun üzerine sicil müdürü iktisap edenin bildirilmesi için şirkete süre tanır. Sicil kaydına güvenen iyiniyetli kişinin bu güveni korunur (m. 598). 5. İntifa ve rehin hakkı (m. 600): Pay üzerinde intifa hakkı kurulmasına payın geçişine ilişkin hükümler uygulanır. Esas sözleşmede hüküm bulunmak kaydı ile pay üzerinde rehin hakkı kurulmasında genel kurulun onayı aranabilir.

171 171 IV. EK VE YAN EDİM YÜKÜMLERİ : Ek Ödeme Yükümlülüğü Sözleşme ile pay sahiplerine ek ödemede bulunma yükümü öngörülebilir. Bu yükümlülük ancak esas sermaye payını temel alan bir tutar olarak öngörülebilir ve esas sermaye payının itibari değerinin iki katını aşamaz. Bu yükümlülüğün ifası müdürler tarafından, şirketin finansal durumunun bozulması halinde istenebilir (m. 603) Şirket, ortağın şirketten ayrılmasının tescil edildiği tarihten itibaren iki yıl içinde iflas etmiş ise bu eski ortaktan da ek ödeme yükümlülüğünü yerine getirmesi istenir. Ek ödeme yükümlülüğü, halef tarafından yerine getirilmemişse, ortağın sorumluluğu, yükümlülüğü gerçekleştiği tarihte ortağa karşı ileri sürülebileceği ölçüde devam eder (m. 604) Yerine getirilen ek ödeme yükümlülüğünün kısmen veya tamamen geri verilebilmesi için ek ödemeye ilişkin tutarın, serbestçe kullanılabilecek yedek akçeler ile fonlardan karşılanabilir olması ve bu durumun işlem denetçisi tarafından doğrulanmış bulunması şarttır (m. 605).

172 172 Yan Edim Yükümü Şirket Sözleşmesi ile şirketin işletme konusunun gerçekleştirilmesi için yan edim yükümleri öngörülebilir. Bunun kapsamı sözleşmede belirtilebileceği gibi genel kurulun düzenlemesine de bırakılabilir (m. 606). Bir esas sermaye payına bağlı yan edim yükümlülüklerinin konusu, kapsamı, koşulları ve diğer önemli noktalar şirket sözleşmesinde belirtilir. Ayrıntıyı gerektiren konular genel kurul düzenlemesine bırakılabilir. Şirket sözleşmesini değiştirip, ek ya da yan edim yükümlülükleri öngören veya mevcut yükümlülükleri artıran genel kurul kararları, ancak ilgili tüm ortakların onayıyla alınabilir.

173 173 V.KAR PAYI HAKKI (m.608) Şirket sözleşmesi ile aksi öngörülmedikçe, kâr payı, esas sermaye payının itibarî değerine oranla hesaplanır; ayrıca yerine getirilen ek ödeme yükümlülüklerinin tutarı da kâr payının hesaplanmasında itibarî değere eklenir. Şirket genel kurulu, kanun ya da şirket sözleşmesinde öngörülmeyen veya öngörüleni aşan tutarlarda yedek akçelerin ayrılmalarına sadece; a) Zararların karşılanması için gerekliyse, b) Şirketin gelişimi için yatırım yapılması ihtiyacı ciddi bir şekilde ortaya konulmuşsa, bütün ortakların menfaati böyle bir yedek akçe ayrılmasını haklı gösteriyorsa ve bu hususlar şirket sözleşmesinde açıkça belirtilmişse, karar verebilir.

174 Bağlılık ve Rekabet Etmeme Yükümlülüğü Ortakların bağlılık ve rekabet etmeme yükümü ile bilgi alma hakları ayrıntılı şekilde düzenlenmiştir (m ). (1) Ortaklar, şirket sırlarını korumakla yükümlüdür. Bu yükümlülük şirket sözleşmesi veya genel kurul kararıyla kaldırılamaz. (2) Ortaklar, şirketin çıkarlarını zedeleyebilecek davranışlarda bulunamazlar. Özellikle, kendilerine özel bir menfaat sağlayan ve şirketin amacına zarar veren işlemler yapamazlar. Şirket sözleşmesiyle, ortakların, şirketle rekabet eden işlem ve davranışlardan kaçınmak zorunda oldukları öngörülebilir. (3) Müdürler hakkında rekabet yasağı öngören 626 ncı madde hükümleri saklıdır. (4) Geri kalan ortakların tümü yazılı olarak onay verdikleri takdirde, ortaklar, bağlılık yükümüne veya rekabet yasağına aykırı düşen faaliyetlerde bulunabilirler. Esas sözleşme birinci cümledeki onay yerine ortaklar genel kurulunun onay kararını öngörebilir.

175 175 VII. ÖZKAYNAKLARIN YERİNİ TUTAN ÖDÜNÇLER (m.615) Ortaklar veya onlara yakın kişiler tarafından şirkete verilen ve özkaynakların yerini tutan nitelikteki ödünçler, bir sözleşme veya beyan dolayısıyla sırada en sonda yer alanlar da dâhil olmak üzere diğer tüm alacaklardan sonra gelir. Nelerin özkaynakların yerini tutan ödünç olduğu maddede ayrıca sayılmıştır.

176 176 Genel Kurul Genel kurulun devredilemez yetkileri m. 616 ‘da sayılmıştır. Tek ortaklı limited şirketlerde, bu ortak genel kurulun tüm yetkilerine sahiptir. Tek ortağın genel kurul sıfatıyla alacağı kararların geçerlilik kazanabilmeleri için yazılı olmaları şarttır. Genel kurulun toplantıya çağrılması ve toplantısız karar almasına ilişkin düzenlemeler m. 617’de düzenlenmiştir.

177 177 Genel Kurul Oy hakkının hesaplanması (m. 618) ve oy hakkından yoksunluk (m.619), 6762 s. Kanun’a oranla farklı ve ayrıntılı olarak düzenlenmiştir. Genel kurul toplantıda temsil edilen oyların çoğunluğu ile karar alır (m. 620) Önemli konularda bu yetersayı, «temsil edilen oyların en az üçte ikisinin ve oy hakkı bulunan esas sermayenin tamamının salt çoğunluğunun bir arada bulunması « şeklinde düzenlenmiştir (m. 621). Hangi konulara ilişkin kararların bu yetersayı ile alınacağı maddede sayılmıştır. Genel kurul kararlarının butlanına ve iptaline A.Ş hükümleri kıyas yolu ile uygulanır.

178 178 YÖNETİM VE TEMSİL Özden organ ilkesi kaldırılmıştır. Sözleşme ile yönetim ve temsil, müdür sıfatını taşıyan bir veya birden fazla ortağa veya tüm ortaklara bırakılabilir. En azından bir ortağın yönetim ve temsil hakkının bulunması zorunludur. Tüzel kişi de müdür atanabilir (m. 623). Birden fazla müdür olması halinde aralarından biri genel kurul tarafından müdürler kurulu başkanı atanır. Birden fazla müdür olması halinde çoğunlukla karar alınır ve eşitlik halinde başkanın oyu üstündür. Sözleşme ile değişik bir düzenleme getirilebilir (m. 624) Müdürlerin görev ve yetkileri m. 625’de sayılmıştır. Esas sözleşme le müdür veya müdürlerin belli kararları ve çeşitli sorunları genel kurulun onayına sunmaları zorunluluğu getirilebilir. Bu durum, müdürlerin sorumluluğunu kaldırmaz.

179 179 Yönetim ve Temsil Müdürlerin özen, bağlılık ve rekabet etmeme yükümü m. 626’da düzenlenmiştir. Şirket müdürlerinden en az birinin yerleşim yerinin Türkiye’de bulunması ve bu müdürün şirketi tek başına temsile yetkili olması gerekir. Aksine durum bir fesih nedenidir (m. 628). Müdürlerin temsil yetkilerinin kapsamına, yetkinin sınırlandırılmasına, imzaya yetkili olanların belirlenmesine, imza şekli ile bunların tescil ve ilanına bu Kanunun anonim şirketlere ilişkin ilgili hükümleri kıyas yolu ile uygulanır (m. 629).

180 180 Yönetim ve Temsil Genel kurul, müdürü veya müdürleri görevden alabilir, yönetim hakkını ve temsil yetkisini sınırlayabilir. Her ortak, haklı sebeplerin varlığında, yöneticilerin yönetim hakkının ve temsil yetkilerinin kaldırılmasını veya sınırlandırılmasını mahkemeden isteyebilir (m. 630). Esas sermayenin kaybı ya da borca batık olması hallerinde, iflasın bildirilmesi ve ertelenmesinde A.Ş hükümleri uygulanır (m )

181 181 Denetim/ Sona Erme ve Ayrılma X. DENETİM Anonim şirketin denetçiye ve işlem denetçileriyle denetime ve özel denetime ilişkin hükümleri limited şirkete de uygulanır (m. 635). XI.SONA ERME VE AYRILMA Şirketin sona erme halleri m. 636’da sayılmıştır. Sona erme, iflastan ve mahkeme kararından başka bir sebepten ileri gelmişse müdür, birden fazla müdürün bulunması hâlinde en az iki müdür, bunu ticaret siciline tescil ve ilan ettirir (m. 637)

182 182 Sona Erme ve Ayrılma Şirket sözleşmesi, ortaklara şirketten çıkma hakkını tanıyabilir, bu hakkın kullanılmasını belirli şartlara bağlayabilir. Her ortak, haklı sebeplerin varlığında şirketten çıkmasına karar verilmesi için dava açabilir. Mahkeme istem üzerine, dava süresince, davacının ortaklıktan doğan hak ve borçlarından bazılarının veya tümünün dondurulmasına veya davacı ortağın durumunun teminat altına alınması amacıyla diğer önlemlere karar verebilir (m. 638) Ortaklardan biri şirket sözleşmesindeki hükme dayanarak çıkma istediği veya haklı sebeplerden dolayı çıkma davası açtığı takdirde diğer ortaklardan her birinin bu çıkmaya katılma hakkı vardır (m. 639).

183 183 Ortağın Şirketten Çıkarılması Şirket sözleşmesinde, bir ortağın genel kurul kararı ile şirketten çıkarılabileceği sebepler öngörülebilir. Çıkarma kararına karşı ortak, kararın noter aracılığıyla kendisine bildirilmesinden itibaren üç ay içinde iptal davası açabilir. Şirketin istemi üzerine ortağın mahkeme kararıyla haklı sebebe dayanılarak şirketten çıkarılması hâli saklıdır (m. 640). Ortak şirketten ayrıldığı takdirde esas sermaye payının gerçek değerine uyan ayrılma akçesini isteme hakkına sahiptir (m. 641). Ayrılma akçesinin ne şekilde ödeneceği m. 642’de düzenlenmiştir.

184 184 Uygulanacak AŞ Hükümleri A.Ş’nin tasfiyesine ilişkin hükümler limited şirketin tasfiyesine de uygulanır (m. 643) Aşağıda madde numaraları bildirilen anonim şirketlere ilişkin hükümler limited şirketlere de uygulanır (m. 644). a) Belgelerin ve beyanların kanuna aykırılığına ilişkin 549 uncu; sermaye hakkında yanlış beyanlar ve ödeme yetersizliğinin bilinmesi hakkında 550 nci; değer biçilmesinde yolsuzluğa dair 551 inci; kurucuların, yönetim kurulu üyelerinin, yöneticilerin ve tasfiye memurlarının sorumluluğunu düzenleyen 553 üncü; denetçilerin ve işlem denetçilerinin sorumluluğuna ilişkin 554 ilâ 561 inci maddeler. b) Feshe ilişkin 353 üncü, şirkete karşı borçlanma yasağına dair 358 inci maddeler. c) Yönetim kurulu kararlarının butlanı hakkındaki 391 inci ve müdürlerin bilgi alma haklarına kıyas yolu ile uygulanmak üzere 392 nci madde. d) Limited şirketlere de uygulanan 549 ilâ 551 inci maddelerine aykırı hareket edenler, 562 nci maddenin sekizinci ilâ onuncu fıkralarında öngörülen cezalarla cezalandırılırlar.


"1 TÜRMOB TTK EĞİTİMİ Doç. Dr. Korkut ÖZKORKUT Yard. Doç. Dr. Halil Ali DURAL Dr. Sıtkı Anlam ALTAY." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları