Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sağlığın Geliştirilmesi ve Bu Alandaki Başarılı Uygulamalar Doç Dr Birgül Piyal Ankara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Sağlığın Geliştirilmesi ve Bu Alandaki Başarılı Uygulamalar Doç Dr Birgül Piyal Ankara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi"— Sunum transkripti:

1

2 Sağlığın Geliştirilmesi ve Bu Alandaki Başarılı Uygulamalar Doç Dr Birgül Piyal Ankara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Doç Dr Birgül Piyal Ankara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi

3 Sağlığı Geliştirme Etkinlikleri 1. Sağlıklı Kamu Politikaları Oluşturmak 2. Destekleyici Çevreler Yaratmak 3. Toplum Etkinliklerini Güçlendirmek 4. Kişisel Becerileri Geliştirmek 5. Sağlık Hizmetlerini Yeniden Düzenlemek Sağlığı Geliştirme Etkinlikleri 1. Sağlıklı Kamu Politikaları Oluşturmak 2. Destekleyici Çevreler Yaratmak 3. Toplum Etkinliklerini Güçlendirmek 4. Kişisel Becerileri Geliştirmek 5. Sağlık Hizmetlerini Yeniden Düzenlemek Ottawa Sözleşmesi 1986 Sağlığı Geliştirmenin Omurgası (Anahtar Stratejiler)

4 “Sağlığı Geliştirmenin Etkililiğinin Kanıtı” Yeni Avrupa’da Halk Sağlığını Biçimlendirmek “Sağlığı Geliştirmenin Etkililiğinin Kanıtı” Yeni Avrupa’da Halk Sağlığını Biçimlendirmek Uluslararası Sağlığı Geliştirme ve Sağlık Eğitimi Birliği (IUHPE) Avrupa Komisyonu’na Hazırlanan Rapor Birinci Bölüm Çekirdek Doküman İkinci Bölüm Kanıt Kitabı Uluslararası Sağlığı Geliştirme ve Sağlık Eğitimi Birliği (IUHPE) Avrupa Komisyonu’na Hazırlanan Rapor Birinci Bölüm Çekirdek Doküman İkinci Bölüm Kanıt Kitabı

5 Sağlık Sonuçları ve Toplumsal Sonuçlar Sağlık Sonuçları ve Toplumsal Sonuçlar Orta Dönem Sağlık Sonuçları Orta Dönem Sağlık Sonuçları Sağlığı Geliştirme Sonuçları Sağlığı Geliştirme Sonuçları Sağlığı Geliştirme Eylemleri Sağlığı Geliştirme Eylemleri Sağlığı Geliştirme Sonuçları Modeli

6 Çizelge 1. Sağlığı Geliştirme İçin Bir Sonuç Modeli a Çizelge 1. Sağlığı Geliştirme İçin Bir Sonuç Modeli a SağlığıGeliştirmeEylemleriSağlığıGeliştirmeEylemleri Eğitim Toplumsalhareketlilik Savunuculuk Hasta eğitimi, okul eğitimi, görsel ve yazılı basın iletişimi gibi örnekleri kapsar Hasta eğitimi, okul eğitimi, görsel ve yazılı basın iletişimi gibi örnekleri kapsar Toplum kalkınması, grupsal kolaylaştırma, teknik öneri gibi örnekleri kapsar Toplum kalkınması, grupsal kolaylaştırma, teknik öneri gibi örnekleri kapsar Lobicilik, politik örgütlenme ve eylemlilik, bürokratik durağanlığın üstesinden gelme gibi örnekleri kapsar Lobicilik, politik örgütlenme ve eylemlilik, bürokratik durağanlığın üstesinden gelme gibi örnekleri kapsar

7 Çizelge 1. Sağlığı Geliştirme İçin Bir Sonuç Modeli b Çizelge 1. Sağlığı Geliştirme İçin Bir Sonuç Modeli b SağlığıGeliştirmeSonuçlarıSağlığıGeliştirmeSonuçları (müdahale etkisi ölçütleri) Sağlıkokuryazarlığı Toplumsal eylem ve etkiSağlıklı kamu politikaları ve kurumsal uygulama Sağlığa ilişkin bilgi, tutumlar, güdülenme, davranışsal niyetler, kişisel beceriler, öz-efficaccy kapsayan ölçütler Sağlığa ilişkin bilgi, tutumlar, güdülenme, davranışsal niyetler, kişisel beceriler, öz-efficaccy kapsayan ölçütler Toplum katılımı, toplumsal güçlendirme, toplumsal normlar, kamu görüşü kapsayan ölçütler Toplum katılımı, toplumsal güçlendirme, toplumsal normlar, kamu görüşü kapsayan ölçütler Politik veriler, mevzuat, düzenleme, kaynak aktarımı, kurumsal uygulamaları kapsayan ölçütler Politik veriler, mevzuat, düzenleme, kaynak aktarımı, kurumsal uygulamaları kapsayan ölçütler

8 Çizelge 1. Sağlığı Geliştirme İçin Bir Sonuç Modeli c Çizelge 1. Sağlığı Geliştirme İçin Bir Sonuç Modeli c OrtaDönemSağlıkSonuçlarıOrtaDönemSağlıkSonuçları (modifiye edilebilir sağlık belirleyicileri) SağlıklıyaşambiçimleriEtkilisağlıkhizmetleri Sağlıklıçevreler Tütün kullanımı, yiyecek seçimleri, fiziksel etkinlik, alkol ve yasadışı ilaç kullanımını kapsayan ölçütler Tütün kullanımı, yiyecek seçimleri, fiziksel etkinlik, alkol ve yasadışı ilaç kullanımını kapsayan ölçütler Koruyucu hizmet sunumu, sağlık hizmetlerinin uygunluğunu ve erişimini kapsayan ölçütler Koruyucu hizmet sunumu, sağlık hizmetlerinin uygunluğunu ve erişimini kapsayan ölçütler Güvenli fizik çevre, destekleyici ekonomik ve toplumsal koşullar, iyi gıda sunusu, kısıtlanmış tütün ve alkol erişimini kapsayan ölçütler Güvenli fizik çevre, destekleyici ekonomik ve toplumsal koşullar, iyi gıda sunusu, kısıtlanmış tütün ve alkol erişimini kapsayan ölçütler

9 Sağlık Sonuçları ve Toplumsal Sonuçlar Sağlık Sonuçları ve Toplumsal Sonuçlar Sağlık Sonuçları Toplumsal Sonuçlar Yaşam kalitesi, işlevsel bağımsızlık, hakkaniyeti kapsayan ölçütler Yaşam kalitesi, işlevsel bağımsızlık, hakkaniyeti kapsayan ölçütler Azalmış morbidite, sakatlık ve önlenebilir mortaliteyi kapsayan ölçütler Azalmış morbidite, sakatlık ve önlenebilir mortaliteyi kapsayan ölçütler Çizelge 1. Sağlığı Geliştirme İçin Bir Sonuç Modeli d Çizelge 1. Sağlığı Geliştirme İçin Bir Sonuç Modeli d

10 Sağlığı geliştirme önemli sağlık sorunları ile başa çıkmada ne kadar geçerlidir ? Hangi kaynaklara gereksinim vardır ? Hangi stratejiler işe yarar ? Kanıtlar politika yapıcıları ikna edecek kadar güçlü müdür ? Sağlığı geliştirme önemli sağlık sorunları ile başa çıkmada ne kadar geçerlidir ? Hangi kaynaklara gereksinim vardır ? Hangi stratejiler işe yarar ? Kanıtlar politika yapıcıları ikna edecek kadar güçlü müdür ? Başarılı Uygulamalar

11 Başarılı Uygulamalar I,II,III,IV Diyet Müdahalesinin Sağlık Etkilerini İnceleyen Kontrollü Toplum Müdahalesi Çalışmaları Başarılı Uygulamalar I,II,III,IV Diyet Müdahalesinin Sağlık Etkilerini İnceleyen Kontrollü Toplum Müdahalesi Çalışmaları

12 Başarılı Uygulamalar I Program Çalışma Davranışsal etkileri Risk etm etkileri KuzeyKareliaProjesi,1972KuzeyKareliaProjesi,1972 Morbidite/ mortalite Eğitim, toplumsal örgütlenme, kitle iletişimi Eğitim, toplumsal örgütlenme, kitle iletişimi 10 yıllık izlem sonrası sigara içmede E % 28 fv K%14 fy 10 yıllık izlem sonrası sigara içmede E % 28 fv K%14 fy 10 yıllık izlem sonrası TC (E % 3 K % 1) SBP (E % 4 K % 5) DBP (E% 1, K % 2) 10 yıllık izlem sonrası TC (E % 3 K % 1) SBP (E % 4 K % 5) DBP (E% 1, K % 2) E: Erkek K: Kadın fv: Fark var (p 0,05) TC: Total Serum Kolesterol SBP: Sistolik Kan Basıncı DBP: Diyastolik Kan Basıncı BMI: Vücut Kütle İndeksi HDL: Yüksek Dansiteli Lipoprotein RHR: Dinlenme Hali Kalp Hızı CHD:Koroner Kalp Hastalığı MI: Miyokard İnfarktüsü CHD mortalitesinde 5 yıllık izlem sonrası E %4 K %2 25 yıllık izlem sonrası E % 73 CHD mortalitesinde 5 yıllık izlem sonrası E %4 K %2 25 yıllık izlem sonrası E % 73

13 Başarılı Uygulamalar II Program Çalışma Davranışsal etkileri Risk etm etkileri Çoklu Risk Etmeni Müdaha.Çalışması1973 Müdaha.Çalışması1973 Morbidite/ mortalite Yüksek riskli grupların eğitimi, hipertansiyon tedavisi Yüksek riskli grupların eğitimi, hipertansiyon tedavisi 7 yıllık izlem sonrası sigara içmede %14 7 yıllık izlem sonrası sigara içmede %14 7 yıllık izlem sonrası TC % 2 DBP % 4 7 yıllık izlem sonrası TC % 2 DBP % 4 E: Erkek K: Kadın fv: Fark var (p 0,05) TC: Total Serum Kolesterol SBP: Sistolik Kan Basıncı DBP: Diyastolik Kan Basıncı BMI: Vücut Kütle İndeksi HDL: Yüksek Dansiteli Lipoprotein RHR: Dinlenme Hali Kalp Hızı CHD:Koroner Kalp Hastalığı MI: Miyokard İnfarktüsü MI mortalitesinde azalma (fv) MI mortalitesinde azalma (fv)

14 Başarılı Uygulamalar III Program Çalışma Davranışsal etkileri Risk etm etkileri Minnesota Kalp Sağlığı Programı 1980 Minnesota Kalp Sağlığı Programı 1980 Morbidite/ mortalite E: Erkek K: Kadın fv: Fark var (p 0,05) TC: Total Serum Kolesterol SBP: Sistolik Kan Basıncı DBP: Diyastolik Kan Basıncı BMI: Vücut Kütle İndeksi HDL: Yüksek Dansiteli Lipoprotein RHR: Dinlenme Hali Kalp Hızı CHD:Koroner Kalp Hastalığı MI: Miyokard İnfarktüsü Kitle iletişimi, toplumsal örgütlenme, doğrudan eğitim Kitle iletişimi, toplumsal örgütlenme, doğrudan eğitim Sigara içme prevelansında eğilimi E bütün gruplarda yılda (-% 1.5) K tedavi grubunda (- % 1.4) Sigara içme prevelansında eğilimi E bütün gruplarda yılda (-% 1.5) K tedavi grubunda (- % 1.4) Tedavi ve kontrol gruplarında benzer şekildeTCde eğilimi Yılda (-1.12 mg/dl) Tedavi ve kontrol gruplarında benzer şekildeTCde eğilimi Yılda (-1.12 mg/dl) CHD ve inme mortalitesi ve morbiditesinde anlamlı etki yok CHD ve inme mortalitesi ve morbiditesinde anlamlı etki yok

15 Başarılı Uygulamalar IV Program Çalışma Davranışsal etkileri Risk etm etkileri Alman Kardiyo- vasküler Koruma Çalışması, 1984 Alman Kardiyo- vasküler Koruma Çalışması, 1984 Morbidite/ mortalite Çok etmenli entegre eğitim programı Çok etmenli entegre eğitim programı 6 yıllık izlem sonrası sigara içmede net (%7) 6 yıllık izlem sonrası sigara içmede net (%7) 6 yıllık izlem sonrası TC de net (%2), SBP de (%2) ve DBP de(%2), HDL ve BMI de etki yok 6 yıllık izlem sonrası TC de net (%2), SBP de (%2) ve DBP de(%2), HDL ve BMI de etki yok Ölçülmedi E: Erkek K: Kadın fv: Fark var (p 0,05) TC: Total Serum Kolesterol SBP: Sistolik Kan Basıncı DBP: Diyastolik Kan Basıncı BMI: Vücut Kütle İndeksi HDL: Yüksek Dansiteli Lipoprotein RHR: Dinlenme Hali Kalp Hızı CHD:Koroner Kalp Hastalığı MI: Miyokard İnfarktüsü

16 Başarılı Uygulamalar Erkek Müdahale Kadın Sigara bıraktırma Orta ve ağır HT nun tedavisi Hafif HT nun tedavisi Diyet tedavisi HC nin ilaçla tedavisi Sigara bıraktırma Orta ve ağır HT nun tedavisi Hafif HT nun tedavisi Diyet tedavisi HC nin ilaçla tedavisi 2,6083,738 $ 8,56438, 678 $ 11,90659,840 $ 16,14220,158 $ 33,85081,010 $ 2,6083,738 $ 8,56438, 678 $ 11,90659,840 $ 16,14220,158 $ 33,85081,010 $ 4,4826,756 $ 9,58557,983 $ 15,24886,075 $ 57,17562,154 $ 104,100259,150 $ 4,4826,756 $ 9,58557,983 $ 15,24886,075 $ 57,17562,154 $ 104,100259,150 $ Kardiyovasküler hastalıkları azaltma müdahalelerinden kazanılan yaşam yılları maliyeti İspanya 1998, Kaynak : Plans Rubrio Kardiyovasküler hastalıkları azaltma müdahalelerinden kazanılan yaşam yılları maliyeti İspanya 1998, Kaynak : Plans Rubrio HT: Hipertansiyon HC: Hiperkolesterolemi SÇS

17 Başarılı Uygulamalar E * Baric L ve Baric LF Barns Yayınları * Baric L ve Baric LF Barns Yayınları

18 Başarılı Uygulamalar E Lalonde raporu ve BD Sağlık Bölümü’nün metni “healhtist” kabul ediliyor “sağlık bireysel davranışlara bağlıdır” “kurbanın suçlanması” Lalonde raporu ve BD Sağlık Bölümü’nün metni “healhtist” kabul ediliyor “sağlık bireysel davranışlara bağlıdır” “kurbanın suçlanması” * Baric L ve Baric LF Barns Yayınları * Baric L ve Baric LF Barns Yayınları

19 Başarılı Uygulamalar E Petr Skrabenek : “healthism” “lifestylism” “coercieve medicine” İnsan etkinlikleri kabul edilen / edilmeyen sağlıklı / sağlıksız önerilen / yasaklanan sorumlu / sorumsuz Petr Skrabenek : “healthism” “lifestylism” “coercieve medicine” İnsan etkinlikleri kabul edilen / edilmeyen sağlıklı / sağlıksız önerilen / yasaklanan sorumlu / sorumsuz * Baric L ve Baric LF Barns Yayınları * Baric L ve Baric LF Barns Yayınları

20 Başarılı Uygulamalar North Karelia, Finlandiya (1972) 25 yıllık deneyim (35-64 yaş erkek nüfusta) Kalp damar hastalıkları mortalitesi %68 Koroner kalp h mortalitesi %73 Bütün nedenlere bağlı mortalite % 49 Akciğer kanseri mortalitesi % 71 Diğer nedenlere bağlı kanser mortalitesi % 44 North Karelia, Finlandiya (1972) 25 yıllık deneyim (35-64 yaş erkek nüfusta) Kalp damar hastalıkları mortalitesi %68 Koroner kalp h mortalitesi %73 Bütün nedenlere bağlı mortalite % 49 Akciğer kanseri mortalitesi % 71 Diğer nedenlere bağlı kanser mortalitesi % 44 Puska ve ark 1998

21 Okullar İşyerleri Kentler ve Yerel topluluklar gibi bazı yerleşimler sağlığı geliştirme açısından etkili uygulama olanakları sunar (sağlar) Okullar İşyerleri Kentler ve Yerel topluluklar gibi bazı yerleşimler sağlığı geliştirme açısından etkili uygulama olanakları sunar (sağlar) Başarılı Uygulamalar

22 Bazı bilim adamlarının isteyeceği kadar “saf” değildir Bazı doğalcıların isteyeceği kadar da “bilimsel” değildir yüksek riskli gruplarda başarı daha iyi Bazı bilim adamlarının isteyeceği kadar “saf” değildir Bazı doğalcıların isteyeceği kadar da “bilimsel” değildir yüksek riskli gruplarda başarı daha iyi Başarılı Uygulamalar

23 KaynaklarKaynaklar  The Evidence of Health Promotion Effectiveness. Shaping Public Health in a New Europe, IUHPE.  Health Promotion and Health Education, Module 3.  Riddle V. : Reducing social inequalities in health: public health, community health or health promotion. IUHPE- Promotion&Education  The Evidence of Health Promotion Effectiveness. Shaping Public Health in a New Europe, IUHPE.  Health Promotion and Health Education, Module 3.  Riddle V. : Reducing social inequalities in health: public health, community health or health promotion. IUHPE- Promotion&Education

24 ARACI OL ( Mediate ) KOLAYLAŞTIR ( Enable ) SAVUN ( Advocate ) Ottawa Sözleşmesi 1986


"Sağlığın Geliştirilmesi ve Bu Alandaki Başarılı Uygulamalar Doç Dr Birgül Piyal Ankara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi" indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları