Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

1 EKONOMİ 1 ÇORLU MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ www.corlumem.meb.k12.tr.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "1 EKONOMİ 1 ÇORLU MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ www.corlumem.meb.k12.tr."— Sunum transkripti:

1 1 EKONOMİ 1 ÇORLU MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ

2 Atatürk diyor ki; Ekonomik bakımdan güçsüz olan bir millet, yoksulluktan kurtulamaz; güçlü bir uygarlığa, refaha ve mutluluğa kavuşamaz; toplumsal ve siyasal hastalıklardan yakasını kurtaramaz. Ülke yönetimindeki başarı, ekonomik yönden sahip olduklarının derecesiyle orantılıdır. 2

3 3 MODÜL:1 EKONOMİDE ÜRETİM VE SANAYİ 3 ÇORLU MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ

4 4 A- EKONOMİDE KULLANILAN TEMEL KAVRAMLAR Ekonomi nedir? Ekonominin çok sayıda tanımı yapılabilir. Bunlardan bazıları şu şekildedir. Sınırlı kaynaklar ile sınırsız insan ihtiyaçlarını karşılanmak için çaba sarf eden bilim dalına “ekonomi” denir. İş hayatındaki kişileri ve toplumu incelemek suretiyle maddi refahı artırma yolları arayan bilim dalına “ekonomi” denir. 4 ÇORLU MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ

5 5 Eğer insanlar gerek duydukları her şeyi elde edebilecek sınırsız kaynaklara sahip olsalardı, ekonomi gibi bir bilime ihtiyaç olmazdı. Çünkü ekonomi esas olarak miktarı kısıtlı olan şeylerle ilgilenir. 5 ÇORLU MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ

6 6 Ekonomi genel olarak ikiye ayrılır: Kayıt Dışı Ekonomi Ekonomik faaliyetlerin, fiilen gerçekleşmiş olmasına rağmen, bu faaliyetlerle ilgili kayıtların tutulmaması olarak nitelendirilen kayıt dışı ekonomi, kamu idarelerinin denetimi dışında kalan her türlü ekonomik işlem ve faaliyetlerdir. 6 ÇORLU MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ

7 7 Kayıt dışı ekonomi, Türkiye gibi gelişmekte olan ülkelerin en önemli sorunlarından biridir. Dünyada ve ülkemizde kayıt dışı ekonomi konusunda net rakamlar verilememekle birlikte tahminler yapılmaktadır. Bu tahminlere göre, ülkemizde kayıt dışı ekonominin GSMH’ye* oranı yaklaşık olarak %30-35 civarındadır. ABD, AB ve İngiltere gibi gelişmiş ülkelerde ise bu oran yaklaşık %10-15’dir. 7 ÇORLU MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ

8 8 Kayıt İçi Ekonomi Kayıt içi ekonomi, resmi kayıtlara giren, kanuni belgelerle belgelendirilen, yetkili kamu organlarınca normal kurallar çerçevesinde kontrol edilen ve milli gelir hesaplamalarında dikkate alınan ekonomik işlem ve faaliyetlerin tamamıdır. 8 ÇORLU MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ

9 9 İhtiyaç nedir? Karşılandığı zaman sevinç ve mutluluk veren, karşılanmadığı zaman acı ve üzüntü veren duygulara “ihtiyaç” denir. Önem düzeyine göre ihtiyaçlar ikiye ayrılır: Zorunlu İhtiyaçlar : İnsanların yemek, içmek gibi devamlılık gösteren temel ihtiyaçlarıdır. Lüks İhtiyaçlar : Karşılanmadıkları zaman, zorunlu ihtiyaçlar kadar acı vermeyen ihtiyaçlardır. İyi giyinmek, otomobil sahibi olmak gibi. 9 ÇORLU MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ

10 10 Ekonomik ihtiyaçlar, yer ve zamana göre büyük farklılıklar gösterebilir. Örneğin gelişmiş ülkelerdeki bir işçi için otomobil satın almak doğal bir gereksinim olarak düşünüldüğü halde, az gelişmiş bir ülkedeki bir işçi için bu ihtiyaç lüks olabilir. 10 ÇORLU MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ

11 11 İhtiyaçların değişmesine neden olan diğer etkenler ise şu şekilde sıralanabilir; Kişinin karakter özellikleri, Fizyolojik etkenler, Yaşanan doğal çevre, Eğitim düzeyi, Toplumsal etkenler, Kültürel etkenler, Politik etkenler, İnançlar, vb. 11 ÇORLU MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ

12 12 Mal nedir? İhtiyaçları karşılayan ve fiziksel özelliğe sahip olan temel unsurlara “mal” denir. Diğer bir tanıma göre; insanların ihtiyaçlarını doğrudan veya dolaylı olarak karşılamaya yarayan her şeye “mal” denir. 12 ÇORLU MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ

13 13 Hizmet nedir? İnsanların soyut ihtiyaçlarını karşılayan ve insana fayda sağlayan kavrama “hizmet” denir. Hizmetler de mallar gibi üretilebilirler. Ancak hizmetler, mallar gibi stoklama özelliğine sahip değildir. Hizmetlerin ancak süreleri uzatılabilir. Hizmet yalnızca emek ile değil sermaye malları ile de sağlanır. 13 ÇORLU MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ

14 14 Fayda nedir? Bir mal veya hizmetin ihtiyaçları karşılama özelliğine “fayda” denir. Her malın faydalı olması istenir. Ancak, bu her zaman mümkün olmaz. Örneğin, sigaranın sağlığa zararlı olduğu bilindiği halde ekonomik anlamda fayda sağladığı için kıt mallara dahil edilir. Televizyon, buzdolabı gibi cihazların madde olarak varlığı, sağladığı fayda olmasaydı hiç bir işe yaramazdı. 14 ÇORLU MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ

15 15 Kıymet nedir? Bireylerin kişisel ihtiyaçlarına, gelir ve kültür düzeylerine göre mal ve hizmetlerden sağlayacakları faydaya verdikleri öneme “kıymet” (değer) denir. Tüketiciler mal ve hizmetlere, onların kendilerine sağladıkları fayda oranında değer (kıymet) verirler. Bazı durumlarda, faydası çok olan bir takım mal ve hizmetlere az, faydası düşük olan mal ve hizmetlere ise daha fazla önem verildiği görülür. 15 ÇORLU MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ

16 16 Servet nedir? Bireylerin ve toplumların sahip olduğu mal stokuna “servet” denir. Her ulusun ekonomisi, önceki dönemlerde topladığı mallardan oluşan küçük veya büyük bir mal stokuna sahiptir. Buna “ulusal servet” denir. Her ülke ekonomisinin amacı; stoklanabilecek mallarının miktarını artırarak, geleceğini güvence altına almaktır. 16 ÇORLU MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ

17 17 B- ÜRETİM VE ÜRETİM ELEMANLARI Üretim nedir? Hammaddeleri mamul mallara çevirmek amacıyla, üretim elemanları bir araya getirme süreci ve işlemine “üretim” denir. Ekonomide ihtiyaçlarımızı gideren mal ve hizmetlerin sürekli bulunabilmesi ve onlardan yeterli faydayı elde etmemizin temeli üretime dayanmaktadır. Her bir üretim elemanın miktarı sınırlı olduğu için, üretilebilecek şeylerin de bir sınırı vardır. 17 ÇORLU MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ

18 18 Üretim Elemanları Nelerdir? Para, ekonomik bir kaynak değildir, yalnızca bir semboldür. Kendi başına herhangi bir fayda sağlamaz. İnsanların ihtiyaç duyduğu mal ve hizmetlerin üretiminde kullanılacak kaynaklara üretim elemanları diyoruz. 18 ÇORLU MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ

19 19 Başlıca Üretim Elemanları Şunlardır: TOPRAK (DOĞA), SERMAYE, GİRİŞİMCİ (MÜTEŞEBBİS), EMEK (İŞ GÜCÜ), TEKNOLOJİ (ÜRETİM YÖNTEMİ). 19 ÇORLU MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ

20 20 1-TOPRAK (DOĞA) İnsani olmayan, yeryüzünün altında ve üstünde bulunan bütün doğal kaynakları içerir. Tarımsal arazi, inşaat arazisi, madenler ve cevherler, nehirler, ormanlar, okyanuslar ve atmosfer ile buralarda bulunan her türlü kaynak akla gelmelidir. 20 ÇORLU MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ

21 21 2-SERMAYE Halk dilinde sermaye, kişilerin tüm varlıklarını içine alan servet karşılığı olarak veya çoğu kez “para” anlamına gelir. Ekonomistler ise, sermayeyi tanımlarken, para anlayışından uzaklaşarak, daha çok mal ile ilgili anlam yüklemişlerdir. Ekonomi biliminde sermaye; doğada serbest biçimde bulunmayan sonradan üretilen üretim araçları olarak da tanımlanır. 21 ÇORLU MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ

22 22 Hukuki bakımdan sermaye; harcanmasına gerek kalmadan gelir sağlayabilen unsurlardır. Örneğin, elimizdeki bir tahvil, herhangi bir faaliyet yapmadan bir süre sonra belirli bir getiri sağlayacaktır. Asıl önemli olan nokta, ekonominin konusu olan sermayenin para olarak ifade edilebilen bir unsur olmadığıdır. Ancak, paranın satın alabileceği mal ve hizmetler sermaye olarak kabul edilmelidir. 22 ÇORLU MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ

23 23 3-GİRİŞİMCİ (MÜTEŞEBBİS) Bir ekonomik faaliyeti düşünen, plânlayan ve etkin bir şekilde yürüten, diğer üretim faktörlerini bilinçli bir şekilde koordine ederek üretime katan güce “girişimci” (müteşebbis) denir. Diğer bir tanıma göre ise; parasını kâr getireceğini düşündüğü bir projeye yatırarak risk alan kişiye “girişimci” (müteşebbis) denir. 23 ÇORLU MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ

24 24 4-EMEK (İŞ GÜCÜ) Çalışanların, bir işte ortaya koydukları bedensel veya zihinsel çabalara “emek” (işgücü) denir. Üretim faktörleri arasında en önemlisidir. Çünkü, emek (insan) olmadan diğer üretim faktörlerinin hiçbir anlamı yoktur. 24 ÇORLU MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ

25 25 5-TEKNOLOJİ (ÜRETİM YÖNTEMİ) Çok sayıda tanımı olmakla birlikte, ekonomistler teknolojiyi; “Yeni bir mal üretme, bilinen malları geliştirme yöntemi” veya, “Mal ve hizmetleri üretmek için uygulanan her türlü yöntemler” olarak tanımlamaktadır. 25 ÇORLU MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ

26 26 Girişimcinin Özellikleri Nelerdir? İşletmenin kurulma kararını verir. İşletmeyi bizzat yönetir veya yönetecek olanları tayin eder. İşletmede alınan kararların sonucuna katlanır ve bu kararların riskini taşır. İşletmenin nasıl yürütüleceğini planlar, işletmenin sürekliliğini ve kârlılığını sağlamak yönünde etkin kararlar alır. İşletmenin sürekliliğini sağlamak için yeni pazarlar bulur. 26 ÇORLU MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ

27 27 C-TÜRKİYE’DE SANAYİ HAREKETLERİ Sanayi nedir? İşletmelerin, makineler kullanarak, mekanik ve kimyasal metotlarla, çeşitli maddelerden mal ve hizmet üretmeleri faaliyetlerine “sanayi” (endüstri) denir. Hammaddelerin değişikliğe uğratılması yoluyla, maddi servetler üretilmesine yarayan iktisadi etkinliklerin tümüne “sanayi” (endüstri) denir. 27 ÇORLU MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ

28 28 Sanayi Hareketlerinin Safhaları Ülkemizde sanayileşme hareketlerinin başlangıcı, temeli ve alt yapısını oluşturan, sanayimizin gelişmesine yön ve hız veren faaliyetleri şu şekilde sıralayabiliriz: KÜÇÜK SANAYİ (EL SANAYİ), EV SANAYİ, İMALAT SANAYİ, BÜYÜK SANAYİ. 28 ÇORLU MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ

29 29 1-Küçük Sanayi (El Sanayi) Sanayileşme hareketinin ilk safhası ve başlangıcı sayılmaktadır. En belirgin özelliği; üretimin sınırlı sayıda ve el becerileriyle yapılmasıdır. Sermayesi ve işçisi az olan küçük işletmeler şeklindedir. 29 ÇORLU MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ

30 30 Tüketici kitlesi azdır. Bu bakımdan fazla gelişme gösterememiştir. Sanayideki büyük gelişmeler, rekabet ve teknik gelişmelere ayak uyduramadıkları için genellikle faaliyetlerini devam ettiremezler. 30 ÇORLU MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ

31 31 2-Ev Sanayi Müteşebbisler adına ve onların verdikleri araç-gereçlerle evlerde yapılan faaliyetleri kapsamaktadır. Sanayideki büyük gelişmeler, rekabet ve teknik gelişmelere ayak uyduramamaları sonucunda genellikle faaliyetlerini devam ettiremezler. 31 ÇORLU MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ

32 32 3-İmalat Sanayi Sanayi denince genellikle akla imalat sanayi gelir. Fabrikalaşmanın yeni başladığı, ancak yetersiz kaldığı dönemlerde, üretimin bir kısmı el emeği ile yapılmaktaydı. Ancak, Cumhuriyet döneminden günümüze kadar imalat sanayinde ciddi gelişmeler olmuştur. 32 ÇORLU MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ

33 33 İmalat sanayi üç ana bölümde incelenebilir: Tüketim Malları Sanayi, Ara Mallar Sanayi, Yatırım Malları Sanayi. 33 ÇORLU MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ

34 34 4-Büyük Sanayi Büyük çaptaki ekonomik faaliyetleri ifade eder. Kısaca, üretim araçlarının üretilmesidir denebilir. Büyük sanayi, tüketiciye en uzak ve tüketim malları üreten sanayi dallarını besleyen grup niteliğindedir. 34 ÇORLU MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ

35 35 Türkiye’de Sanayi Hareketleri Cumhuriyet Öncesi Dönemde Sanayi Hareketleri yüzyıllarda Osmanlı İmparatorluğu, sanayi yönünden dünyanın ileri gitmiş ülkelerinden birisi olarak görülüyordu. Bazı lüks maddeler hariç, bütün sanayi ürünleri İmparatorluk sınırları içinden karşılanıyordu. 35 ÇORLU MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ

36 36 Özellikle, çinicilik, dokumacılık ve gemi yapımı gibi sanatlar çok ileri bir düzeye yükselmişti. Tekstil ürünleri, silahlar, deri ve cam eşya ihraç ediliyor ve tersanelerde Venedikliler için savaş ve ticaret gemileri yapılıyordu. 36 ÇORLU MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ

37 37 Osmanlı İmparatorluğu devrinde göze çarpan sanayi faaliyetleri şu şekilde özetlenebilir: Kömür ve Tersane İşleri, Savaş Sanayi, Dokuma ve Halı Sanayi, Maden Çıkarılması, El Sanatları, Mimari, vb. 37 ÇORLU MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ

38 38 Osmanlıda Sanayinin Gerilemesi Osmanlı İmparatorluğu sanayisi, 19. yüzyılın başlarına kadar, kendi yağı ile kavrulmuştur. Ancak, 18. yüzyılda İngiltere’de başlayan ve diğer Batı Avrupa ülkelerine de yayılan sanayi atılımına çeşitli nedenlerle ayak uyduramayınca, imparatorluğun ev ve el imalatına dayanan küçük sanayi kuruluşları yavaş yavaş kapanmaya başlamıştır. 38 ÇORLU MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ

39 39 Bu duruma, kapitülasyonlar ve uygulanan yetersiz sanayi politikaları da eklenince, çöküşün önü alınamamıştır. Yapılan reklamlar ve batı kültürünün etkisiyle yabancı mallara karşı olan talebin artması da bu süreçte etkili olmuştur. Avrupa giysilerinin devlet tarafından resmen kabul edilmesi sonucunda, pamuk ve ipek sanayi büyük zarar görerek çok sayıda tesis kapanmıştır. 39 ÇORLU MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ

40 40 Gerekli kredilerin sağlanamaması ve bu krediyi sağlayacak milli bankaların bulunmaması da sürecin hızlanmasına katkıda bulunmuştur. Sonuç olarak; Türkler, sanayini kurabilecek ve devam ettirebilecek bilgi ve beceriye ulaşamamış, bundan dolayı da büyük sanayi kuruluşları kurmak mümkün olmamıştır. 40 ÇORLU MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ

41 41 Cumhuriyet Döneminde Sanayi Hareketleri Türkiye Cumhuriyeti Devleti, Osmanlı’dan ekonomik olarak iflas etmiş bir ülke devraldı. Ülke ekonomisi; insan gücü, sanayi, tarım, dış borçlar, ulaşım, milli üretim vb. konularda perişan bir durumda idi. Mevcut kaynaklar önemli ölçüde ordunun emrine verilmiş ve savaşlar sonucunda bu kaynaklar da tükenmişti. 41 ÇORLU MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ

42 42 Ülkemiz, tüm kaynakları tükenmiş, sanayisi olmayan, tarım alanında çok geri, yoksul bir ülke görünümünde idi. Mevcut işletmelerin çoğu yabancıların elindeydi ve bu sermaye sahipleri de ülkeyi terk ediyorlardı. Ülkenin bu olumsuz ortamdan kurtulması için nasıl bir ekonomi programı uygulanacağını belirlemek amacıyla 17 Şubat-4 Mart 1923 tarihleri arasında “İzmir İktisat Kongresi” düzenlendi. 42 ÇORLU MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ

43 43 İzmir İktisat Kongresi’nde Alınan Kararlar İzmir İktisat Kongresine; çiftçi, sanayici, tüccar ve işçi temsilcilerinden oluşan 1135 delege katıldı. Kongrede özetle şu kararalar alındı: Özel girişimcilerin desteklenmesi, Yatırımcılara kredi sağlayacak bankaların kurulması, Hammaddesi yurt içinde olan endüstri kollarının kurulması, Günlük tüketim mallarına öncelik verilmesi, Önemli kuruluşların millileştirilmesi ve limanlarımızda kabotaj* hakkımızın kullanılması. 43 ÇORLU MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ

44 44 Cumhuriyetin ilk yıllarında ekonomik alanda atılan bazı adımlar şunlardır: Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk bütçesi, 1 Mart 1924’de 120 milyon Lira olarak yürürlüğe girmiştir. 3 Ağustos 1924’de “Türkiye Cumhuriyeti” sözcükleri ile 10 kuruşluk ilk madeni para basılmıştır. “Türkiye Cumhuriyeti” sözcükleri ile basılan ilk altın para ise 5 Ekim 1925’de basılan 5 Lira’dır. 44 ÇORLU MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ

45 yılında 1 Amerikan Doları 167 Kuruş, 1 Alman Markı ise 44 Kuruş idi. 1924’te Zirai Birlikler ve Zirai Kredi Kooperatifleri yasaları çıkarıldı. Tarım Kredi Kooperatifleri, Ziraat Okulları ve Yüksek Ziraat Enstitüsü açıldı. Mahsulün onda birinin vergi olarak ödenmesi demek olan “aşar vergisi” 1925 yılında kaldırıldı. 45 ÇORLU MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ

46 'te çıkarılan bir kanunla köylülere bedelini yirmi yılda ödemek üzere toprak dağıtıldı yılında çıkan bir yasa ile tarım işlerinde kullanılacak makineler için teşvikler ve istisnalar uygulandı. 46 ÇORLU MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ

47 47 Ekonomik gelişim açısından ulaşım ağının kurulması gerekiyordu. Yabancıların elinde bulunan demiryolları devletleştirilerek, yeni demiryollarının yapımına önem verildi. 47 ÇORLU MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ

48 ’da ‘Kabotaj Kanunu’ çıkarılmış ve kabotaj hakkı yabancıların elinden alınarak, Türk deniz ticaretinin ve taşımacılığının gelişmesi sağlandı. 48 ÇORLU MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ

49 ’de Denizyolları İşletmesi kuruldu. 1937’de deniz işletmeciliği ve bankacılık işletmelerine yardımcı olmak amacı ile Deniz Bank kurulmuştur. 49 ÇORLU MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ

50 50 6 Ekim 1926 Kayseri’de açılan uçak fabrikası, 1934’de 6 avcı uçağı üretti ve bu uçaklardan biri 50 dakikada Ankara’ya uçtu. 1929’da İstanbul–Berlin arasında tarifeli uçak seferleri başladı. Yurt içinde ise ilk olarak, 1933’de Ankara– İstanbul arasında tarifeli uçak seferleri başladı. 50 ÇORLU MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ

51 51 11 Eylül 1926’da Ankara’da otomatik telefon hizmete girdi. 1929’da İstanbul-Ankara, 1937’de Ankara–Adana arasında telefon görüşmeleri başladı. 51 ÇORLU MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ

52 52 Cumhuriyetin ilk on bir yılında açılan şeker fabrikaları: Alpullu Şeker Fabrikası (1926), Uşak Şeker Fabrikası (1926), Eskişehir Şeker Fabrikası (1933), Turhal Şeker Fabrikası (1934). 52 ÇORLU MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ

53 53 Cumhuriyetin ilk yıllarında açılan diğer fabrikalar şunlardır: Bursa dokumacılık fabrikası (1927), Bünyan dokuma fabrikası (1927), Ankara çimento fabrikası (1928), Ford Şirketi ile bir otomobil montaj fabrikası (1929). 53 ÇORLU MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ

54 54 17 Nisan 1934’te Birinci Beş Yıllık Sanayi Planının kabul edilmesi ile birlikte, devlet iktisadi hayata girerek işletmeciliğe başlamış ve ülke genelinde planlı sanayileşmeye geçilmiştir. 54 ÇORLU MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ

55 55 Bu dönemde açılan fabrikalar şunlardır: Bakırköy Bez Fabrikası (1934), Keçiborlu Kükürt Fabrikası (1934), Kayseri Bez Fabrikası (1935), Zonguldak Türk Antrasit Fabrikası (1935), Paşabahçe Cam Fabrikası (1935), Çubuk Barajı (1936), 55 ÇORLU MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ

56 56 İzmit Birinci Kağıt Fabrikası (1936), Nazilli Basma Fabrikası (1937), Ereğli Bez Fabrikası (1937), Gemlik Suni ipek Fabrikası (1938), Divriği Demir Madeni İşletmesi (1938), Bursa Merinos Fabrikası (1938). 56 ÇORLU MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ

57 57 Cumhuriyetin ilk yıllarında kurulan milli bankalar şunlardır: Türkiye İş Bankası (1924), Türkiye Sanayi ve Maadin* Bankası (1925), T.C. Merkez Bankası (1930), İller Bankası (1933), Sümerbank (1933), Etibank (1935), Halk Bankası (1938). 57 ÇORLU MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ

58 58 MODÜL:2 EKONOMİDE ÜRETİM VE SANAYİ 58 ÇORLU MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ

59 59 A-PARA Para nedir? Devletçe bastırılan, üzerinde itibari değeri yazılı olan, mal ve hizmetlerin değiştirilmesinde kullanılan, kağıt ya da metal ödeme aracına “para” denir. 59 ÇORLU MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ

60 60 Paranın İşlevleri Şunlardır: 1-Para, bir değişim (mübadele) aracıdır: Piyasadaki mal ve hizmetlerin en kolay şekilde el değiştirmesini sağlar. Paranın olmadığı zamanlarda insanlar ihtiyaçları için mal takası yapıyorlardı. Günümüzde aynı durumun olduğunu var sayarsak, paranın önemi daha iyi kavranacaktır. 60 ÇORLU MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ

61 61 2-Para, bir değer ölçüsüdür: Mal ve hizmetler arasında, değişim oranının belirlenmesinde para, “en gerçeğe” yakın değerin bulunmasını sağlar. Eğer karşılıklı mal değişimi yapılsaydı, ürünlerin gerçek değerlerini bulup bulmadığı konusunda şüpheler oluşurdu. 61 ÇORLU MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ

62 62 3-Para, servet biriktirme aracıdır: Üretilen malların tüketilmeyen kısımlarının biriktirilmesi konusunda kolaylık sağlar. Eğer para kullanılmayıp karşılıklı mal değişimi yapılsaydı, çalışanların tasarruf yapması da söz konusu olmazdı. 62 ÇORLU MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ

63 63 4-Para, ödemeleri erteleme aracıdır: Ticari hayatta çoğu zaman ödemeler günü gününe yapılamaz. Ödemelerin ertelenmesi de, çek ve senet gibi değerli kağıtlarla (para) üzerinden yapılmaktadır. Eğer para olmasaydı, satışların çekle senetle veya taksitle yapılması mümkün olmayacaktı. 63 ÇORLU MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ

64 64 Paranın Özellikleri Nelerdir? Kabul Edilirlik Özelliği, Değerin İstikrarı Özelliği, Uzun Ömürlü Olma Özelliği, Taşınabilirlik Özelliği, Bölünebilirlik Özelliği, Tek Biçimlilik Özelliği. 64 ÇORLU MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ

65 65 Devalüasyon nedir? Sabit döviz kuru uygulanan sistemlerde, hükümetin aldığı bir kararla, resmî döviz kurunun yükseltilmesidir. Diğer bir deyişle ulusal paranın döviz karşısında değerinin düşürülmesidir. (Bu olayın tersine revalüasyon* adı verilir.) Enflasyonun yüksek olduğu, ödemeler dengesinin bozulduğu ülkelerde uygulanır. 65 ÇORLU MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ

66 66 Değişken kur sistemlerinde, kurlar arz ve talebe bağlı olarak yükseldiği ve bu yükseliş devletin müdahalesi ile olmadığı için devalüasyon terimi kullanılmaz. Genellikle resmî döviz kurları, Amerikan Doları veya EURO cinsinden ifade edildiği için, devalüasyona gitmek isteyen ülke, bu dövizlerin kur fiyatını artırır. Buna bağlı olarak ta diğer dövizlerin fiyatı da artar. 66 ÇORLU MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ

67 67 Devalüasyon niçin yapılır? Devalüasyon yapılmasının başlıca nedeni, dış ödemeler bilançosu açıklarını gidermektir. Dış ticaret bilançosunu iyileştirici etkiler iki kanaldan ortaya çıkar: İthalat giderlerinde daralma, İhracat gelirlerinde artış. 67 ÇORLU MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ

68 68 Devalüasyon yoluyla ithal malların fiyatları ulusal para cinsinden yükselir. Bu da ithalatı azaltıcı bir etki yapar. Böylece döviz tasarrufu sağlanmış olur. Öte yandan, yerli mallar yabancı para cinsinden ucuzlar. Bu yolla hem yabancı sermayenin yurt içine girişi, hem de ihracat gelirlerinin artışı sağlanır. Ülkeye döviz akışını sağlayan bu iki olumlu etki, dış ödemeler açığının kapanmasını sağlar. 68 ÇORLU MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ

69 69 Enflasyon nedir? Enflasyon deyince aklımıza ilk gelen, günlük hayatta çokça kullandığımız mal ve hizmetlerin fiyatlarının artmasıdır. (Enflasyonun tersine deflasyon* denir) Enflasyonun tam karşılığı; fiyatların genel düzeyinin sürekli bir artış eğilimi göstermesi ve paranın değerinin düşmesidir. Sadece bazı malların fiyatlarının sürekli artması ya da tüm malların fiyatlarının bir sefer artması enflasyon değildir. (TCMB) 69 ÇORLU MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ

70 70 Enflasyonun sebepleri nelerdir? Devletin karşılıksız para basması. Maliyetlerdeki artışlar, yüksek faiz ve devalüasyon. Bütçe açıkları. İthal malların fiyatlarında yükselme. Bankaların krediyi genişletmesi. Tasarrufların yatırımdan çok olması. 70 ÇORLU MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ

71 71 Enflasyonun Sonuçları Nelerdir? Gelir dağılımında adaletsizlik oluşur. Tasarrufta azalma, tüketimde artış olur. Paradan kaçış; gayrimenkul, altın gibi yatırım araçlarına yönelme olur. İthalatı kısmak için devalüasyon yapılması zorunluluğu oluşur. Üretimin artmaması sonucu istihdam olumsuz yönde etkilenir. Dış ödemeler dengesi bozulur. Sanayi yatırımları azalır. GSMH düşer. 71 ÇORLU MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ

72 72 B-KREDİ Kredi nedir? Tüketicinin, ödeme gücünü aşan satın alma işlemlerini hemen yapabilmesi için, gerekli olan paranın belirli bir faiz oranı ile ödünç olarak verilmesine “kredi” denir. Kredi; eldeki para ile gelecekte ele geçecek paranın değiştirilmesi veya para ile ödeme vaadinin değiştirilmesi anlamına da gelir. 72 ÇORLU MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ

73 73 Kredinin Genel Şartları Nelerdir? Genel olarak, kefil/kefiller, ipotek, gelir beyanı, hayat sigortası istemekle birlikte; Bankalar, kredi vermek için; Kişiye, Zamana ve Kredinin çeşidine göre değişiklik şartlar belirlerler. Uygun şartları taşıyan müşterilerin kredi isteklerini yerine getirirler. 73 ÇORLU MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ

74 74 Kredinin faydaları nelerdir? Kredi, milli serveti meydana getiren tüketim ve sermaye malları stokunun en verimli ve faydalı şekilde kullanılmasını sağlar. Kredi, tasarruf paralarının ekonomiye kazandırılmasını sağlar. Kredi, satışları artırır. 74 ÇORLU MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ

75 75 Kredi, işletmelerin kurulması, sıkıntı içinde olan işletmelerin yaşaması ve büyümesi için kaynak oluşturulmasına imkan sağlar. Kredi, bankalardaki tasarruflardan büyük kitlelerin yararlanması için önemli bir araçtır. Kredi, tasarrufu, ödüllendirmek suretiyle teşvik eder. 75 ÇORLU MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ

76 76 Kredi Çeşitleri Nelerdir? Krediler genel olarak ikiye ayrılır: Vadelerine göre krediler, Kullanma amaçlarına göre krediler. 76 ÇORLU MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ

77 77 Vadelerine Göre Krediler: Kısa vadeli krediler: Vadesi bir yıldan az olan kredilerdir. Orta vadeli krediler: Vadesi 1-5 yıl arası olan kredilerdir. Uzun vadeli krediler: Vadesi 5 yıldan fazla olan kredilerdir. 77 ÇORLU MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ

78 78 Kullanma Amaçlarına Göre Krediler: Tüketim kredileri: Tüketim ihtiyaçlarını karşılamak amaçlı kullanılan kredilerdir. Üretim kredileri: Üretime yönelik kullanılan kredilerdir. Yatırım kredileri: Herhangi bir konuda yatırım yapmak amaçlı kullanılan kredilerdir. İşletme kredileri: İşletmelerin devamını sağlamaya yönelik kullanılan kredilerdir. 78 ÇORLU MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ

79 79 Kredi Veren Kurumlar Banka nedir? Faizle para alınıp verilebilen, kredi, iskonto, kambiyo işlemleri yapan, kasalarında para, değerli belge, eşya saklayan ve bunun dışındaki diğer bazı ekonomik etkinliklerde bulunan kuruluşlara “banka” denir. Banka kelimesi; İtalyanca, para bozma gişesi, para bozma yeri anlamına gelen banca kelimesinden dilimize geçmiştir. 79 ÇORLU MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ

80 80 Bankaların yaptığı işlemler nelerdir? Kullanılmayan paraların ekonomiye girişini sağlamak, Kredi vererek ekonomiye katkı sağlamak, Vatandaşı yatırıma yönlendirmek, Ödemelerde aracılık etmek, Kiralık kasa hizmeti vermek, Senet tahsili yapmak, Para nakli yapmak. 80 ÇORLU MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ

81 81 Türkiye’deki Banka Çeşitleri İşlevine göre bankalar beşe ayrılır*: Emisyon Bankaları, İş ve Ticaret Bankaları, Ziraat Bankaları, Sanayi Bankaları, Kalkınma ve Yatırım Bankaları. Bankalar, kanuni açıdan ikiye ayrılır: Kamu (Devlet) Bankaları, Özel Bankalar. 81 ÇORLU MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ

82 82 Diğer Kredi Veren Kuruluşlar Tarım Kredi Kooperatifleri: Çiftçilere yönelik kredi veren kuruluşlardır. Esnaf Kefalet Kooperatifleri: Küçük esnaflara yönelik kredi veren kuruluşlardır. 82 ÇORLU MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ

83 83 C-FİYAT Fiyat nedir? Bir mal veya hizmetin parasal ifadesine “fiyat” denir. Herhangi bir mal veya hizmetin değeri, o ekonomide geçerli olan ortak değer ölçüsü para ile fiyata dönüştürülür. Fiyat istikrarı, ulusal ekonomilerin vazgeçilmez unsurudur. Ülkemizde fiyat istikrarını “Merkez Bankası” sağlar. 83 ÇORLU MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ

84 84 Rekabet nedir? En geniş anlamıyla rekabet; piyasada kıt olanı paylaşmak veya bir ödül elde etmek amacıyla, belli kural ve kısıtlamalar çerçevesinde, temel özgürlüklerin ve insan haklarının garanti altına alındığı ve hiçbir ayrıcalığın olmadığı bir ortamda, birden fazla oyuncu arasında yapılan bir yarıştır. 84 ÇORLU MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ

85 85 Tekel Piyasalar (Eksik Rekabet Piyasası) Bir malın piyasasında fiyat; alıcı ve/veya satıcılardan biri veya birkaçı tarafından belirleniyorsa bu piyasaya “tekel piyasası” denir. Piyasada tek satıcı mevcuttur. Başka satıcıların piyasaya girişini önleyen ciddi engeller vardır. Fiyat tek taraflı olarak belirlenir. Rekabetin olmayışı, üretimde verimsizliğe ve yüksek maliyetlere yol açar. 85 ÇORLU MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ

86 86 Tam Rekabet Piyasası Piyasada çok sayıda alıcı ve satıcı mevcuttur. Alınan ve satılan ürünlerin miktarları piyasanın toplam hacmine kıyasla çok küçük olduğu için, bunlardaki bir değişme piyasayı etkilemez. Arz edilen mal ve hizmetlerin özellikleri ve kaliteleri birbirine çok yakındır. Satıcıların ve alıcıların piyasaya girişi ve çıkışı tamamen serbesttir. Hiçbir firma, sattığı ürünün fiyatı üzerinde tek başına kontrol gücüne sahip değildir. 86 ÇORLU MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ

87 87 Arz nedir? Bir mal ve/veya hizmeti üretenlerin veya elinde bulunduranların satmaya hazır oldukları miktara “arz” denir. Arzın oluşması için, bir mal stokunun satışı söz konusu olmalıdır. Arzın oluşması için, malın pazara sunulması gereklidir. 87 ÇORLU MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ

88 88 Arza Etki Eden Faktörler Nelerdir? Piyasaya sunulan mal ve hizmetlerin fiyatı. Üretim kaynaklarının fiyatındaki değişimler. Piyasaya sunulan mal ve hizmetlerle ilgili olan diğer mal ve hizmetlerin fiyatlarındaki değişimler. Verimlilik ve maliyet. Pazardaki üretici firma sayısı. Moda ve üretim teknolojideki değişimler. 88 ÇORLU MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ

89 89 Talep nedir? Belli bir dönemde belli bir fiyat düzeyinde, insanların piyasada satın alabileceği mal miktarına “talep” denir. Diğer bir deyişle, belirli bir dönemde, belirli bir maldan, parayla desteklenmiş satın alma arzusuna “talep” denir. 89 ÇORLU MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ

90 90 Talebe Etki Eden Faktörler Nelerdir? Malın kendi fiyatı, Diğer malların fiyatları, Gelir dağılımı, Zevkler ve tercihler, Nüfus ya da alıcıların sayısı, Hane halkının ortalama geliri, Fiyatlar ve gelirler hakkındaki bekleyişler. 90 ÇORLU MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ


"1 EKONOMİ 1 ÇORLU MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ www.corlumem.meb.k12.tr." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları