Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Keneler Bulaştırdıkları Hastalıklar ve Veteriner Hekimlik Yrd. Doç. Dr. Galip KAYA M.K.Ü. Veteriner Fakültesi Parazitoloji Anabilim Dalı.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Keneler Bulaştırdıkları Hastalıklar ve Veteriner Hekimlik Yrd. Doç. Dr. Galip KAYA M.K.Ü. Veteriner Fakültesi Parazitoloji Anabilim Dalı."— Sunum transkripti:

1 Keneler Bulaştırdıkları Hastalıklar ve Veteriner Hekimlik Yrd. Doç. Dr. Galip KAYA M.K.Ü. Veteriner Fakültesi Parazitoloji Anabilim Dalı

2 Kene, kan emme sırasında enfekte canlıdan aldığı etkenleri daha sonra kan emdiği canlılara bulaştırır (Tükürük- Transovarial)

3 VİRAL ENFEKSİYONLAR HastalıkKonak Görüldüğü Yer EtkenVektör Rusya Bahar-Yaz Humması Insan, Koyun, Kuşlar, Küçük Memeliler, Kuzey Orman Kuşağı, Afrika Virus Ixodes spp., Hyalomma spp., Dermacentor spp., Rhipicephalus spp Kırım Hemorajik Humması İnsan, Sığır, Koyun, Keçi Kemiriciler, Rusya stepleri TÜRKİYE Virus Hyalomma spp., Ixodes spp., Boophilus spp., Rhipicephalus sp., Omsk Hemorajik Humması Insan Kemiriciler, SibiryaVirus Dermacentor spp., Ixodes spp., Kolarado Kene Humması Insan, Sincap, Kemiriciler, Kuzey Amerika Kıtası Virus Dermacentor andersoni Orta Avrupa Kene Humması Kemirciler, Koyun, Keçi, İnsan Orta Avrupa Virus Ixodes spp. Looping İll Koyun, Keçi, Insan (nadiren) Balkanlar ve Ortadoğu Virus Ixodes spp Yakındoğu At Ensefaliti At Yakındoğu Ülkeleri Virus Hyalomma spp At Vebası At Afrika, Yakındoğu Virus Sokucu sinekler, Keneler (muhtemelen) Afrika domuz humması Domuz Çeşitli Ülkeler Virus Ornithodorus moubata, Ixodidae

4 BORRELIA, PASTORELLA, HAEMOBARTONELLA, RICKETSIA, EHRLICHIA ENFEKSİYONLARI Kanatlı Spiroketozu Kanatlılar Çeşitli Ülkeler Borrelia anserina Argas persicus Dalgalı Humma Kemiriciler, Insan Çeşitli Ülkeler Borrelia recurrensis Kene ısırığı, Dalgalı Humma Kemiriciler, Insan Orta Doğu Borrelia crocidurae Ornithodorus erractus İran Dalgalı Humması İnsan Asya stepler, Akdeniz Borrelia persicus Ornithodoros tholozoni Lyme Disease İnsan,köpek Kuzey Amerika Avrupa Borrelia burgdorferi Ixodes pasificus, I.scapularis, I. ricinus Veba İnsan, Tavşan, Köpek, Kedi, Kemiriciler, Çeşitli Ülkeler Pasteurella pestis Keneler Tularemi Kemiriciler, kedi, koyun Çeşitli Ülkeler Franciella tularensis Keneler Kedi Tırmık Hastalığı Kedi,İnsan Çeşitli Ülkeler Haemobartonella hensale Çizik, tırmık, Pire ısırığı, Kene ısırığı

5 Rhipicephalus sanguineus Ehrlichia canis Çeşitli Ülkeler Köpek Monositik Ehrlichiosis Rhipicephalus sanguineus Ehrlichia platys Çeşitli Ülkeler Köpek Trombositik Ehrlichiosis Ixodes ricinus Ehrlichia phagocytophylica Çeşitli Ülkeler Koyun, Keçi, Sığır, Köpek, Yabani Ruminat, Kene Humması Keneler Ehrlichia chafensis USA, Japonya İnsan, Geyik, Kemiriciler Ehrlichiosis Ixodid keneler, Argas persicus Ornithodurus lahorensis Coxiella brunetti Çeşitli Ülkeler Sığır, Koyun, Keçi, İnsan, Kedi Q Humması Rhipicephalus sanguineus, Dermacentor spp. Rickettsia conorii Asya, Avrupa, K. Afrika İnsan, köpek Akdeniz Lekeli Humması Ixodes spp. Rickettsia australis Avustralya İnsan, kemiriciler Avustralya kene Tifusu BORRELIA, PASTORELLA, HAEMOBARTONELLA, RICKETSIA, EHRLICHIA ENFEKSİYONLARI

6 PARAZİTER HASTALIKLAR BabesiosisSığırKoyun,KeçiAtKöpekİnsan Çeşitli Ülkeler B. bovis B. bigemina Babesia ovis B. motasi B. caballi, Nuttalia equi B. canis, B. gibsoni, B. microti Ixodes ricinus, B. annulatus, R. bursa R.sanguineus, Haemahysalis spp, D. marginatus Hyalomma spp. I. hexagonus Dermacentor spp TheileriosisSığır Çeşitli Ülkeler T. orientalis Hyalomma spp. Rhipicephalus spp. Tropikal Theileriosis Sığır Çeşitli Ülkeler Theileria annulata Hyalomma spp. Anaplasmosis Sığır, Koyun Çeşitli Ülkeler Anaplasma marginale Keneler, Diğer vektörler HepatozoonosisKöpekAmerika Hepatozoon canis R.sanguineus, A. maculatu CytauxzoonosisKediAmerika Cytauxzoon felis Dermacentor variabilis

7 Kene Felci Ehrlichiosis Lyme Disease Pasteurella Q fever Bulaştırdıkları diğer hastalıklar

8 Bu Hastalıklara Ek Olarak Brucellozis Salmonellozis Listeriozis, gibi ülkemizde yaygın olarak görülen Hastalıkların yayılma ve bulaşmasında rol oynamaktadırlar. Ayrıca, kenelerin salgılarına bağlı olarak Kene felci ve Kene toksikozu gibi Durumlara neden olabilmektedirler.

9 Hiçbir yöntem tam kene eradikasyonu sağlayamamıştır. Hiçbir yöntem tam kene eradikasyonu sağlayamamıştır. Keneler açık alanlar da orman, çalılık bol otlu alanlara yayılmış durumdalar. Keneler açık alanlar da orman, çalılık bol otlu alanlara yayılmış durumdalar. Doğada akarisid ilaçların ulaşamayacağı yerlerde saklanmaktalar. Doğada akarisid ilaçların ulaşamayacağı yerlerde saklanmaktalar. Uygun almayan şartlarda dahi yıllarca canlı kalabilmekler. Uygun almayan şartlarda dahi yıllarca canlı kalabilmekler. Çok geniş konak spektrumuna sahiptirler. Çok geniş konak spektrumuna sahiptirler. Akarisidlere karşı ilaç direnci geliştirebilmekteler. Akarisidlere karşı ilaç direnci geliştirebilmekteler. Tüm bunlar kene kontrolünü güçleştirmektedir. Tüm bunlar kene kontrolünü güçleştirmektedir. Korunma ve Kontrol

10 Üreme yetenekleri yüksek ( yumurta) Birkaç kene dahi ilaçlamadan kurtulduğunda Bir sonraki evrede hızla çoğalıp problem oluşturabilmekteler.

11 Korunma ve Kontrol Keneler canlılarda güneş görmeyen kısımları tercih ederler. Keneler canlılarda güneş görmeyen kısımları tercih ederler. Larva ve nymphler kıllar arasınada yerleşmekteler. Larva ve nymphler kıllar arasınada yerleşmekteler. Yetiştiriciler olayın öneminden habersiz. Yetiştiriciler olayın öneminden habersiz. Düzenli kene kontrolü ve ilaçlaması yapmıyorlar. Düzenli kene kontrolü ve ilaçlaması yapmıyorlar. Ülkemiz yaban hayatı hakkında bilgiler yetersizdir. Ülkemiz yaban hayatı hakkında bilgiler yetersizdir. Hayvan nakilleri sırasında kene-ilaçlama kontrolü yapılmıyor Hayvan nakilleri sırasında kene-ilaçlama kontrolü yapılmıyor Bu durum kenelerin üreme ve yayılması için Bu durum kenelerin üreme ve yayılması için Fırsatlar oluşturmaktadır.

12 Acık renk elbise giyilmeli Acık renk elbise giyilmeli (Kene kolay görülür) (Kene kolay görülür) Önlük kolları lastikli, pantolon paçaları çorap içinde olması önerilir. Önlük kolları lastikli, pantolon paçaları çorap içinde olması önerilir. Yüksek otlu, çalılık alanlarda dolaşmaktan kaçınılmalı. Yüksek otlu, çalılık alanlarda dolaşmaktan kaçınılmalı. Direkt olarak çimlere oturulmamalı (Battaniye v.s.) Direkt olarak çimlere oturulmamalı (Battaniye v.s.) Böcek kaçırıcılar (DEET) kullanılmalı. Böcek kaçırıcılar (DEET) kullanılmalı. Vücut kısımları kene yönünden kontrol edilmeli. Vücut kısımları kene yönünden kontrol edilmeli. Kene görüldüğünde hemen çıkartılmalı (pens v.b.). Kene görüldüğünde hemen çıkartılmalı (pens v.b.). Direk elle çıkartmaktan kaçınılmalı. Direk elle çıkartmaktan kaçınılmalı. Kişisel korunma

13 Kene çıkartılabilir. İnce uçlu pensler kullanılmalı, Capitulum’dan ve mümkün olduğunca deri yüzeyine yakın tutulmalıdır. Deri

14 Kenelerin ağız yapısı özeldir. Ayrıca bir salgı ile dokulara yapıştırır. Çıkartma sırasında Dikkatli olunmalıdır.

15  Kene çıkartılmaya çalışılırken;  Gövdesinden sıkıştırılmaz.  Üzerine kimyasal sürülmemeli (Amonyak, Eter, Alkol, Benzin vs.)  Gövdelerine ateş dokundurulmaz.  Gövdelerinde delik açılmaz. Kene daha fazla tükürük çıkararak Enfeksiyon bulaştırma riski artar.

16 Ahır keneleri Barınaklar düzenli inşa edilmeli, Yarık ve çatlaklar kapatılmış olmalı Düzenli olarak toprağa uygulanabilen temas etkili akarisidler ile bina ilaçlaması yapılmalı. Hayvanlar düzenli olarak kontrol edilmeli ve ilaçlanmalı. Yasal Arınma sürelerine mutlak dikkat edilmelidir. Hayvanlar İçin Korunma Yolları Argas spp. Ornithodorus spp. Otobius spp.

17 Mera Keneleri En etkili yöntem ilaçlama (Yetersiz!!!) En etkili yöntem ilaçlama (Yetersiz!!!) Yeni alınan hayvanlar mutlak kene kontrolünden geçirilmeli ve ilaçlanmalı Yeni alınan hayvanlar mutlak kene kontrolünden geçirilmeli ve ilaçlanmalı İlaçlamalar, banyo, dökme veya enjeksiyon tarzına sistemik etkili ilaçlar ile olmalı. İlaçlamalar, banyo, dökme veya enjeksiyon tarzına sistemik etkili ilaçlar ile olmalı. Tercihen Tercihen Organik Fosforlu, Organik Fosforlu, Karbamatlı, Karbamatlı, Piretroitli, Piretroitli, Piretrinli Piretrinli İlaçlar kullanılmalıdır.

18 İlaçlama Hayvanın her yerine Hayvanın her yerine yeterli ve etkili dozda ilaç ulaştığından emin olunmalı yeterli ve etkili dozda ilaç ulaştığından emin olunmalı

19 Avermektin Grubu ilaçlar kenelere etkili Avermektin Grubu ilaçlar kenelere etkili Ancak etkileri geç ortaya çıkar. Ancak etkileri geç ortaya çıkar. Etki oluşana kadar kan emme devam eder. Etki oluşana kadar kan emme devam eder. Bu süre içerisinde hayvanlara hastalık etkenlerini bulaştırabilir. Bu süre içerisinde hayvanlara hastalık etkenlerini bulaştırabilir. Direk kontrol için tercih edilmemeli. Direk kontrol için tercih edilmemeli. Destek korunma için kullanılabilir Destek korunma için kullanılabilir

20 Meralar Ot yükseklikleri kontrol altında olmalı Ot yükseklikleri kontrol altında olmalı Çevrede çalılıklar veya aşırı yığınlar olmamalı Çevrede çalılıklar veya aşırı yığınlar olmamalı Hayvanlar düzensiz meralardan uzak tutulmalı Hayvanlar düzensiz meralardan uzak tutulmalı Dışardan kesilip getirilen otlar, keneleri meradan ahıra taşımada rol oynamakta. Dışardan kesilip getirilen otlar, keneleri meradan ahıra taşımada rol oynamakta.

21 Kene Populasyonu Çok Fazla İse Mera, Çayırlar, Çalılıklar, Gür otlu alanlar, Mera, Çayırlar, Çalılıklar, Gür otlu alanlar, Çevreye ve diğer canlılara zarar vermeyecek ilaçlar ile alan ilaçlaması yapılabilir. Çevreye ve diğer canlılara zarar vermeyecek ilaçlar ile alan ilaçlaması yapılabilir. Bir Hektar alana Bir Hektar alana Carbaryl ve Propoxur(2 kg) Carbaryl ve Propoxur(2 kg) Deltametrin ve Lambda-cyalotrin ( kg) Deltametrin ve Lambda-cyalotrin ( kg) Permetrin ( kg) Permetrin ( kg) Pirimiphos methyl (01-1 kg) Pirimiphos methyl (01-1 kg) Bu tür ilaçlamalar, çevresel etkileri de göz önünde tutularak ancak zorunluluk hallerinde ve uzmanlarca yapılmalıdır.

22 Ağıllar ve Ahırlar, Ağıllar ve Ahırlar, Gübre atılan alanlar, Gübre atılan alanlar, Çeşme başları, Çeşme başları, Hayvanların bekletildiği alanlar, Hayvanların bekletildiği alanlar, Diğer kene bulunması muhtemel alanlar, Diğer kene bulunması muhtemel alanlar, Yılda en az iki kez ilaçlanabilir. Yılda en az iki kez ilaçlanabilir. Asıl yapılması gereken, Asıl yapılması gereken, Bölgesel kene faunası ve mevsimsel yayılış durumları belirlenmelidir. Bölgesel kene faunası ve mevsimsel yayılış durumları belirlenmelidir. Kene üreme ve yayılmasını kontrol altında tutacak taktik yaklaşımlar geliştirilmelidir. Kene üreme ve yayılmasını kontrol altında tutacak taktik yaklaşımlar geliştirilmelidir. Aksi takdirde amaç dışı ve gereksiz ilaç kullanılır. Aksi takdirde amaç dışı ve gereksiz ilaç kullanılır. Çevreye zarar verilerek daha başka sorunlar oluşabilir. Çevreye zarar verilerek daha başka sorunlar oluşabilir.

23 Ek Önlemler Dirençli (Yerli) sığır ırkları kullanılmalıdır. Dirençli (Yerli) sığır ırkları kullanılmalıdır. Yetiştiriciler hastalıklar ve sistematik mücadele konularında bilgilendirilmeli Yetiştiriciler hastalıklar ve sistematik mücadele konularında bilgilendirilmeli Aşılama programları uygulanabilir Aşılama programları uygulanabilir Yerli aşılar geliştirilmeli. Yerli aşılar geliştirilmeli. İthal alınacak aşılar her alanda ihtiyacı karşılamayabilir. İthal alınacak aşılar her alanda ihtiyacı karşılamayabilir.

24 Ülke çapında, bölgesel özellikte Ulusal kontrol ve korunma programları geliştirilmeli ve uygulanmalıdır. Ulusal kontrol ve korunma programları geliştirilmeli ve uygulanmalıdır. Veteriner Hekim Teşkilatı Veteriner Hekim Teşkilatı Güçlü, yetkili ve etkili bir konuma getirilmelidir. Tarım ve Köy İşleri Bakanlığı yeniden yapılanmalı. Tarım ve Köy İşleri Bakanlığı yeniden yapılanmalı. Veteriner Teşkilatı Uygar ülkelerde olduğu gibi etkin ve yetkin hale getirilmelidir. Sağlık Bakanlığı ve Çevre Bakanlığında gerekli Veteriner İşleri daireleri kurulmalıdır.

25 Veteriner Hekimler, Sadece hasta hayvan tedavi etmezler Hayvan Sağlığı görevlerinden sadece biridir. Halk Sağlığı açısından, Zoonozlar Gıda kökenli hastalıklar Kalıntılar Hayvan Refahı Yaban hayatı koruma kontrolü Çevrenin korunması ve kontrolünden de sorumludurlar.

26 Halk sağlığı denildiğinde Halk sağlığı denildiğinde Birinci şart koruyucu hekimliktir. Birinci şart koruyucu hekimliktir. Veteriner Hekimler olmaksızın, Veteriner Hekimler olmaksızın, Koruyucu hekimlik ve Kontrol programları hazırlamak ve başarı ile uygulamak olanaksızdır. Koruyucu hekimlik ve Kontrol programları hazırlamak ve başarı ile uygulamak olanaksızdır. Bu günkü Veteriner Hekimlik Teşkilatının sayıca yetersiz kadroları ve tırpanlanan yetkileri ile Kontrol programları uygulamak olanaksızdır. Bu günkü Veteriner Hekimlik Teşkilatının sayıca yetersiz kadroları ve tırpanlanan yetkileri ile Kontrol programları uygulamak olanaksızdır.

27 Veteriner Hekimlik mesleğinin Veteriner Hekimlik mesleğinin Sorumluluklarını yerine getirmesini sağlayacak, Sorumluluklarını yerine getirmesini sağlayacak, Kanuni düzenlemeler yapılmalı. Kanuni düzenlemeler yapılmalı. Yetkilerini ve görev alanlarını kısıtlayan Yetkilerini ve görev alanlarını kısıtlayan Hatalar en kısa sürede düzeltilmeli. Hatalar en kısa sürede düzeltilmeli. Gelecekte, Aç kalmayan, Üreten Gelecekte, Aç kalmayan, Üreten Sağlıklı Çocuklar ve Mutlu Bir Toplum İçin Sağlıklı Çocuklar ve Mutlu Bir Toplum İçin Bu meslek hak ettiği yerde olmalıdır. Bu meslek hak ettiği yerde olmalıdır. Aslanlı Yol Anıtkabir 15-Nisan 2006

28


"Keneler Bulaştırdıkları Hastalıklar ve Veteriner Hekimlik Yrd. Doç. Dr. Galip KAYA M.K.Ü. Veteriner Fakültesi Parazitoloji Anabilim Dalı." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları