Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

HEMATOLOJİDE TEMEL LABORATUVAR TANI YÖNTEMLERİ Dr. Mutlu Arat AÜTF Hematoloji BD

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "HEMATOLOJİDE TEMEL LABORATUVAR TANI YÖNTEMLERİ Dr. Mutlu Arat AÜTF Hematoloji BD"— Sunum transkripti:

1 HEMATOLOJİDE TEMEL LABORATUVAR TANI YÖNTEMLERİ Dr. Mutlu Arat AÜTF Hematoloji BD

2 HBD 0405 HASTAYA YAKLAŞIM  Anamnez  Fizik inceleme  Öz geçmiş  Soy geçmiş  Sistem Sorgusu  Pozitif Bulgular/Değerlendirme/Ön Tanı  Tetkik ve Tedavi Planı  Laboratuvar incelemeler  Tanıya yönelik invaziv girişimler

3 HBD 0405 LABORATUVAR İNCELEMELER  Tam kan sayımı  Retikülosit sayımı  Sedimentasyon  EPO  Temel Koagülasyon testleri  Serum Demir Profili/Ferritin, FA, Vit B12, Homosistein  Protein EF /Hb EF  Immunelektroforez  Trombosit Fonks. Testleri  Hemolitik Anemi Anti Globulin Test (Coombs) Haptoglobin PNH testleri (AH, SL, HS) Osmotik Frajilite sHb  Hasta başı testler: Kanama Zamanı (Ivy) Lacet testi  Hasta başı işlemler: PY KİA KİB

4 HBD 0405 Hücre Sayımları Kırmızı Küre Değerleri Beyaz Küre Değerleri Uyarı Mesajları

5 HBD 0405 Hemoglobin Ölçümü  Hemoglobin potasyum ferrisiyanür “Drabkin Solüsyonu” ile siyanmethemoglobine dönüştürülmekte ve hemoglobin yoğunluğu, 540 nm.deki adsorbansın spektrofotometrik olarak ölçülmesi ile hesaplanır  Htk optik sistemle direkt olarak hesaplanabilirken, elektrik empedans yönteminde indirekt olarak KKS ve KK hacmi üzerinden hesaplanmaktadır.

6 Hemoglobin Ölçümü ADC Sinyal İşlemcisi HGB Lambası BK Banyosu Örnek HGB Dedektörü& PRE-AMP Absorbans= log 10 ( V R / Vs ) V R = Referans voltaj Vs = Örnek voltaj Sonuç HEMOGLOBIN + HGB solüsyonu METHEMOGLOBIN CYANIDE HGB SİYANIZASYON Fe ++ Fe +++ Fe +++.CN

7 HBD 0405

8 Analiz Yöntemleri (1)  Empedans yöntemi: Hücreler dar bir aralıktan geçerlerken doğru akımda meydana getirdikleri empedans (elektrik direnci) değişimi ile sayı ve büyüklükleri belirlenir. Voltaj değişiklikleri hücre büyüklüğü ile doğru orantılıdır.

9 Algılama Bölgesi Kırmızı Küre Empedans Yöntemi Oscilloscope Bir Kırmızı Kürenin İlerleyişi

10 HBD 0405 Trombositlerin Kırmızı Kürelerin Arasından Seçilmesi 20 fl 2 fl Ana Hat Değişik Büyüklükte Kırmızı Küreler Trombositler

11 HBD 0405 Analiz Yöntemleri (2)  Optik sistem: Hücrelerin üzerine gelen lazer ışını değişik yönlere yansır. Dar açı ile meydana gelen yansımalar hücre büyüklüğü, geniş açı ile ortaya çıkanlar ise hücre yapısının (granularite ve çekirdek yapısı) belirlenmesinde kullanılırlar.

12 HBD 0405 Optik Sistem

13 HBD 0405

14 Hücre Büyüklüğüne Göre Sinyal Oluşumu

15 HBD 0405 Hücreleri Büyüklüklerine Göre Tanımlanma Eşikleri

16 HBD 0405 Lökosit Formülü

17 HBD 0405

18

19 Çalışma Basamakları  Kan örneğini özel antikoagülanlı tüpden aspire edilir  Bir kısmındaki kan lizise uğratılır Hgb ve BK analizi yapılır.  Kalan kısım ise hemolize uğratılmadan kırmızı küre ve trombosit analizi için kullanılır.

20 HBD 0405

21 Analiz Öncesi Dönem Kanın alınmasındaki hastanın fizyolojik durumundan alınan kan örneğinin laboratuvara ulaşıp OTKSC’de analiz edilinceye kadar geçen dönemi içine almaktadır.  Fizyolojik (yaş, yükseklik, gebelik, sigara)  Örnek alınması (bekleme süresi, antikoagülanların etkileri ve endojen interferans)  EDTA’ya bağlı psödotrombositopeni  Trombosit satellitizmi

22 HBD 0405 EDTA’ya Bağlı Trombosit Kümelenmesi (Yalancı Trombositopeni)

23 HBD 0405 Trombosit Satellitizmi (Yalancı Trombositopeni)

24 ÖlçümHatalı YüksekHatalı Düşük Beyaz Küre Kriyoproteinler Heparin Paraproteinler Çekirdekli Eritrositler* Trombosit Kümeleşmesi Pıhtılaşma Ezilmiş hücreler (basket hücreleri) Üremi İmmun baskılayıcı ilaçlar Kırmızı Küre Kriyoproteinler Dev trombositler Otoagglutinasyon Pıhtılaşma İn vitro hemoliz Hgb Karboksihemoglobin>%10 Kriyoproteinler İn vivo hemoliz Heparin BKS> 50x10e9/L Hiperbilirubinemi Lipemi Paraproteinemi Pıhtılaşma Sulfhemoglobinemi (?) HtkKriyoproteinler Dev trombositler BKS> 50x10e9/L Hiperglisemi (>600mg/dl) Otoagglutinasyon In vitro hemoliz Mikrositer kırmızı

25 ÖlçümHatalı YüksekHatalı Düşük OEH (MCV) Otoagglütinasyon BKS> 50x10e9/L Hiperglisemi Kırmızı küre deformabilitesinde azalma Kriyoproteinler Dev trombositler İn vitro hemoliz Mikrositer kırmızı küre Şişmiş kırmızı küre OEH (MCHC) Otoagglütinasyon Pıhtılaşma In vitro hemoliz Hatalı yüksek hemoglobin ölçümü Hatalı düşük hematokrit ölçümü BKS> 50x10e9/L Hatalı düşük hemoglobin ölçümü Hatalı yüksek hematokrit ölçümü Trombosit Sayımı Kriyoproteinler Hemoliz Mikrositer kırmızı küre Kırmızı kürelerde inklüzyon cisimcikleri Beyaz kürelerde fragmentasyon Pıhtılaşma Dev trombositler Heparin Trombosit kümeleşmesi “clumping” Trombosit satellitizmi

26 Soğuk Antikor Varlığı

27 HBD 0405 Normal Histogram

28 Krmızı Küre Histogramı Ana KK populasyonu 256 kanallı yüksek rezolüsyonlu KK histogramı 24 ve 350 fl boyutlarındaki KK ler gösterilmektedir

29 HBD 0405 Kırmızı Küre İndekslerinin Hesaplanması  OEHB (MCH): [Hgb (g/L) / KKS (10e12/L)]X10  OEHY (MCHC): [Hgb (g/L) X100 ]/ Htk (%)  Htk: [OEH (MCV, fL) X KKS (10e12/L)]/10

30 HBD 0405 İndekslerin Alt ve Üst Sınırları Ortalama%95 Alt-Üst Sınır OEHB (MCH, pg/h): OEHY (MCHC):3433,5-36 OEH (MCV, fL):

31 HBD 0405 İndekslerin Yorumlanması  OEH (MCV) klinik ve tanısal yararı en fazla olan eritrosit indeksidir.  OEHB (MCH) genelde OEH (MCV) ile paralellik gösterir ve klinik yararı kısıtlıdır.  OEHY (MCHC) demir eksikliği anemisinde diğer mikrositer anemilere göre daha sık olarak düşük bulunmaktadır fakat bu değişiklik geç dönemlerde ortaya çıkar.  Artmış OEHY sıklıkla herediter siferositozda gözlenir.

32 HBD 0405 Herediter Siferositoz

33 HBD 0405 Kırmızı Küre Dağılım Genişliği I (RDW)  KKDG aslında KK hacim dağılımının varyasyon katsayısıdır (CV)  {[Standart Sapma]/ MCH (MCV)}x100  Her cihazın farklı üst sınır değerleri olmasına rağmen % 14’ün üzerinde olması patolojik olarak kabul edilmektedir.  “Anisositoz” konusunda bilgi vermekte ve periferik yaymanın mikroskobik incelemesi dahi KK’lerin anormal alt gruplarının saptanmasında KKDG kadar bilgi verici olamamaktadır.

34 HBD 0405 Kırmızı Küre Dağılım Genişliği II (RDW)  Bu parametrenin artışının, nütrisyonel eksikliklere bağlı gelişen anemilerde ve özellikle de demir eksikliği anemisinde ilk bulgu !! olduğuna dair yayınlar vardır.  Talasemi taşıyıcılığı ile demir eksikliği anemisi ayırıcı tanısında kullanılmaktadır

35 OEH ve KGDG Beraber Kullanılması OEH AZ. KKDG N. OEH AZ. KKDG ART. OEH N. KKDG N. OEH N. KKDG ART. OEH ART. KKDG N. OEH ART. KKDG ART. Heterozigot talasemi Demir eksikliği anemisi NormalBifenotipik anemi Aplastik anemi Folat eksikliği Kronik hastalık S-  -talasemi Kronik hastalıkErken demir veya folat eksikliği anemisi Prelösemik durumlar Vit B12 eksikliği Hemoglobin HKronik karaciğer hastalığı Anemik hemoglobinopati İmmun hemoliz FragmentasyonHemoglobinop ati taşıyıcılığı (S, C) Miyelofibrozis, Sideroblastik anemi Soğuk agglutininler TransfüzyonKLL* Kemoterapi KLL, KML Hemoraji Herediter siferositoz Bessman JD, et al. Am J Clin Pathol 1983;80:

36 HBD 0405 Renal Doku O2Algılayıcı O2Algılayıcı Retikülosit Retikülosit Olgun Kırmızı Küre Olgun KemikİliğiKemikİliği EPOEPO KK Üretim Döngüsü KK Üretim Döngüsü Kırmızı Küre Üretimi

37 HBD 0405 Kırmızı Küre Olgunlaşması Çekirdekli KK nRBC Polikromatofilik KK Retikülosit Retic Eritrosit, KK RBC

38 HBD 0405 Retikülosit Sayımı (1)  OTKSC’lerinde metilen mavisi veya flöresan RNA bağlayıcı boyalarla retikülosit sayısının mutlak değeri saptanabilmektedir  Manuel yöntemin yetersiz kaldığı düşük-normal retikülosit değerleri belirlenebilmektedir.  “Mutlak retikülosit sayısı” (=%retikülosit x KKS) eldesi, düzeltilmiş retikülosit yüzdesi (= %Ret x Htk / 45) kavramına gereksinimi ortadan kaldırmaktadır.

39 HBD 0405 Retikülosit Sayımı

40 HBD 0405 Retikülosit Sayımı 1 RET Trombosit eşiği 2 RET Ko-insidans eşiği 3 RET eşiği 4 Düşük/Orta RET eşiği 5 Orta/Yüksek RET eşiği A Olgun KK B Düşük absorbsiyon retik. C Orta absorbsiyon retik. D Yüksek absorbsiyon retik. E Trombositler F Ko-insidan olaylar

41 HBD 0405 Retikülosit Sayımı (2)  Retikülosit <80x10e9/L rejeneratif olmayan anemi  Retikülosit >120x10e9/L rejeneratif anemi  80x10e9/L < Retikülosit Sayısı <120x10e9/L= gri zon

42 Retikülosit Sayımı (3) HastalıkRetikülosit SayımıROİ Aplastik AnemiDüşük Aplastik KrizDüşükDüşük/Normal Hipoplastik AnemiDüşükDüşük/Yüksek Kemik İliği RejenerasyonuDüşükDüşük/Yüksek Kronik HastalıkDüşük/NormalNormal Demir EksikliğiDüşük/NormalYüksek TalasemiNormal/Yüksek Miyelodisplastik Sendromu?Normal/Yüksek Folat/B12 eksikliğiDüşük/NormalYüksek Hemolitik AnemiYüksek Kan Kaybı (kanama)Normal/YüksekYüksek

43 HBD 0405 Normokrom Normositer Anemi

44 HBD 0405 Normokrom Normositer Anemi

45 HBD 0405 Demir Eksikliği Anemisi

46 HBD 0405

47 Beta Talasemi Minör (Trait)

48 HBD 0405 Orak Hücreli Anemi

49 55 yaşında kadın hasta artan yorulma nedeniyle doktoruna başvuruyor. Pansitopeni belirlenip hastaneye sevk ediliyor. Şüpheli UyarıKesin Uyarı WBCImm GranNötropeni %,# RBCDimorfik RBC PLTTrombositopeni

50 HBD 0405 Sonuç: Vit B12 eksikliği, megaloblastik anemi

51 HBD 0405 Trombosit sayısı ve indeksleri  Hacimleri 7,8-11 fL  Sayım /mL  Psödotrombositopeni: EDTA, paraproteinemi, trombosit satalletizim, uzun süre bekletilmiş kan

52 HBD 0405 PERİFERİK YAYMA  Wright veya Giemsa boyası kullanılır.  Kanın tüm şekilli elemanlarının morfolojisini görmekteyiz.  10x 10/40 ve 100 büyütmeler ile mikroskopik değerlendirme yapılır.

53

54 HBD 0405 Sedimentasyon  Endikasyonlar: Hematolojik Malinitelerde tanı/tedavi/prognoz (Malin L, MM, vb) Sistemik infeksiyonlar (Öz. Tbc) Otoimmun hastalıklarda hastalık aktivitesi  Sodyum sitratlı kan örneğinde çalışılır (siyah kapaklı,uzun tüpler)  Kan /Antikoagülan oranı önemli (1/4)  Kanlar bekletilmemeli  Ölçüm sırasında ısı, titreşim gibi dış faktörler hata kaynağıdır, ölçümler laboratuvar ortamında yapılmalıdır

55 HBD 0405 Eritropoetin (EPO)  Endikasyonlar: Kronik hastalık anemisi (Inflamasyona sekonder anemiler, anemi ile giden hematolojik maliniteler Renal parankimal bozukluğu olanlar Eritrositoz ve Polistemiler (Primer/Sekonder)  ELISA yöntemi kullanılarak ölçülür  Antikoagulansız kan kullanılır

56 HBD 0405 Koagülasyon Testleri  Kanama zamanı  Pıhtılaşma zamanı  Protrombin zamanı  İnr (Uluslararası normalizasyon oranı)  Parsiyel tromboplastin zamanı  Trombin zamanı  Fibrinogen/ D-Dimer

57 HBD 0405 Kanama Zamanı Kanama zamanı: <10 dakika  Duke metodu  Ivy metodu  Modifiye Ivy: Simplate veya Template 5mm uzunluk ve 1mm derinlikte standart ve yüzeyel kesi yapılır.

58 HBD 0405 Protrombin Zamanı-PTZ  Ekstrensek yol göstergesidir. Doku faktörü, FVII, FX, FV, FII, I’i gösterir. Oral antikoagulanların etkinliğini izlemede kullanılır.  10-14sn INR:  Hasta PZ/Kontrol PZ= 0,8-1,0

59 HBD 0405 Aktive Parsiyel Tromboplastin Zamanı (aPTT)  İntrensek yolu gösterir.  FVIII, FIX, FXII eksikliğinde yararlı  20-35saniye

60 HBD 0405 Dilüsyon Testi (50:50)  PTZ uzaması her zaman faktör eksikliğini göstermez.  Dilusyon testi: Hasta plazması ile normal plazma 1:1 dilue edilir. Bir saat 37 derecede enkübe edilir ve PTZ testi tekrarlanır.  Yorum: PTZ normale dönerse (veya %25 kısalma var): Faktör eksikliği PTZ normale dönmedi: Faktörlere karşı inhibitör var.

61

62 HBD 0405 Serum Demir  Serum demir düzeyi diurnal varyasyon gösterir ve en yüksek düzeylerine sabah ulaşır.  Serum demiri kolorimetrik veya RIA ile sabah açlık kanında ölçülür.  Multivitamin preparatları 24 saat içinde serum demirini yalancı olarak yükseltir.  Serum demiri, transfüzyon ile de yükseldiğinden multitransfüze hastalarda serum demiri düzeyi yanıltıcı olabilir.  Serum hemolizli olmamalıdır ve kan silikonize ya da propilen tüplere alınmalıdır.

63 HBD 0405  TDBK, demir eksikliği anemisi için en çok spesifik olandır (%100), fakat sensitivitesi düşüktür (%30). Demir Bağlama Kapasitesi

64 HBD 0405  Demir eksikliğinde transferrin artar, demir yüklenmesinde azalır.  Ayrıca transferrin negatif akut faz reaktanı olup inflamasyon, infeksiyon, malignansi, kronik karaciğer hastalığı ve nefrotik sendromda düzeyi azalır.  Gebelik ve oral kontraseptif kullanımında ise transferrin düzeyi yalancı olarak artar.  Steroid alanlarda ise yalancı olarak düzeyi düşer. Transferrin

65 HBD 0405  Demirin depo formunun solubl şeklidir, depo demiri ile serum ferritini arasında lineer korelasyon vardır.  Serum ferritini RIA, EIA yöntemleri ile güvenilir olarak ölçülür ve serum ferritin düzeyinin 12 ng/ml'den düşük olması demir depolarının boş olduğunu gösterir.  Ferritin'in demir eksikliğinde düzeyi azalır, kronik hastalık anemisinde ise artar.  1 ng/ml ferritin, 8 ng depo demirine eş değerdir.  Serum ferritin düzeyi iki haftadan fazla demir tedavisi alınca ya da kan transfüzyonu sonrası bakılırsa yalancı olarak normal ya da yüksek çıkabilir.  Serum ferritin düzeyine demir tedavisine başlamadan ya da demir tedavisi kesildikten en az bir hafta sonra bakılmalıdır.  Ferritin bir akut faz reaktanıdır ve inflamasyon, infeksiyon, uzun süreli açlık, KBY, hematolojik malignansi varlığında düzeyi artar ve mevcut olan demir eksikliğini maskeler. Bu tip durumlarda serum ferritin <100 ng/ml olsa dahi demir eksikliğini gösterebilmektedir. Ferritin

66 HBD 0405 Spesifik Laboratuvar Testleri  Protein elektroforezi  İmmun elektroforez  Hemoglobin elektroforezi  Trombosit fonksiyon testleri

67 HBD 0405 Protein Elektroforezi  Endikasyonlar: Açıklanamayan Sed. Yüksekliği Paraproteinemi varlığı Plazma hücre diskrazileri  Serumda proteinler elektriki mobilitelerine göre incelenmesidir.  Albumin, alfa1, alfa2, beta, gama  Immunoglobulinler gama, alfa2 ve beta

68  Malin veya kontrolsüz üretim Multiple Miyeloma WMG Malin lenfoma KLL Primer Amiloidoz Plazma hücreli lösemi Ağır zincir hastalığı  Benin veya stabil üretim Benin monoklonal GP Soliter plazmasitoma Kronik soğuk agll hast. Gecici tipte (infeksiyonlara sekonder) AIDS Gaucher hast.

69 HBD 0405 Hemoglobin Elektroforezi  Endikasyonlar: Hb zinciri sentez bozuklukları: Talassemi sendr. Hemoglobinopatiler: Orak hücreli Anemi

70

71 HBD 0405 Trombosit Fonksiyon Testleri (Agregasyon)

72 HBD 0405 İnvaziv girişimler  Kemik iliği aspirasyon ve biyopsi

73 HBD 0405 Kemik iliği aspirasyon ve biyopsisi  Hematolojik ve hematolojik olmayan hastalıkların tanısı ve ayırıcı tanısında kullanılır.  Her iki iliak krest (posterior veya anterior), sternum, çocuklarda anterior tibia.

74 HBD 0405 KEMİK İLİĞİ ASPİRASYON İĞNESİ

75 HBD 0405

76 Kemik İliği Aspirasyonu

77 HBD 0405 Boyama Yöntemleri  Lökosit alkalen fosfataz (LAP)  PAS  Peroksidaz  Sudan-Black  Esteraz  Retikülin boyası  Demir boyası

78 HBD 0405

79 İleri LaboratuvarYöntemleri  Akım sitometri  Konvansiyonel sitogenetik  PCR  Flouresan insitu hibridizasyon  Kimerizm analizi  HLA Doku tiplendirilmesi

80 HBD 0405 Moleküler Yöntemler

81 HBD 0405 Sonuç  Laboratuvar yöntemlerin başvurmadan önce; Ön tanı nedir? Ne bekliyorum? Sonuç N üstü veya altı gelirse planım var mı? Tedavi yöntemimi değiştirecek mi? Doğru yöntem ve doğru zamanlama, uygun kan alma ve yollama Laboratuvar hatası var mı?

82 İlginiz için teşekkür ederim, laboratuvarda görüşmek üzere. Dr. M. Arat


"HEMATOLOJİDE TEMEL LABORATUVAR TANI YÖNTEMLERİ Dr. Mutlu Arat AÜTF Hematoloji BD" indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları