Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

1 Öğr.Gör. Dr. Serap TORUN Adana-2008 BASI YARASI ve HEMŞİRENİN SORUMLULUKLARI Sağlık Slaytları İndirhttp://hastaneciyiz.blogspot.com.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "1 Öğr.Gör. Dr. Serap TORUN Adana-2008 BASI YARASI ve HEMŞİRENİN SORUMLULUKLARI Sağlık Slaytları İndirhttp://hastaneciyiz.blogspot.com."— Sunum transkripti:

1 1 Öğr.Gör. Dr. Serap TORUN Adana-2008 BASI YARASI ve HEMŞİRENİN SORUMLULUKLARI Sağlık Slaytları İndirhttp://hastaneciyiz.blogspot.com

2 BASINÇ YARASI Uzun süre aynı pozisyonda kalmaya bağlı olarak, vücudun belirli yerlerinin basınç altında kalmasıyla, bu yerlerde dolaşımın bozulması sonucu doku bütünlüğünün bozulması ile oluşan yaralardır. 2Öğr.Gör. Dr. S.TORUN

3 Görülme Sıklığı Hastane ortamındaki hastalarda % 3 ila 11 arasında prevalans hızı bulunmaktadır. İyileştirici ve uzun süre bakım alan hastalarda % 3.5 ila % 20 arasındadır. ABD’de basınç ülserlerinin insidansı akut bakım alanlarında % , uzun süreli bakım alanlarında % ve evde bakımda %0- 17’dir. Öğr. Gör. Dr. S. TORUN3

4 Basınç Yaralarının Patogenezi 1-Basıncın yoğunluğu ve kapilleri daraltan basınç 2-Basıncın devam etmesi ve yoğunluğunun artması 3-Dokunun dayanıklılığı Öğr. Gör. Dr. S. TORUN4

5 Basınç Yarası Oluşma Süreci Basınç Dolaşımın yavaşlaması Doku anoksisi ve iskemisi Serum sızıntısı Nekroz Protein kaybı Enfeksiyon Yumuşama ve ülserasyon Derin dokulara yayılma Öğr.Gör. Dr. S.TORUN5

6 Kimlere Koruyucu Önlemler Alınmalı? Uzun süreli bakım gerektiren kronik hastalığı olanlar Nörolojik bozukluğu olan hastalar Mental düzeyde gerileme olanlar Yoğun bakım ünitelerindeki hastalar Bakım evlerinde kalanlar Onkoloji kliniklerinde yatanlar Ortopedik hastalar potansiyel risk taşımaktadır. Öğr. Gör. Dr. S. TORUN6

7 Basınç Yarası Gelişimi Risk Faktörleri Duyusal algıda bozukluk Motor fonksiyonlarda bozulma Bilinç durumundaki değişiklikler Alçı, traksiyon, atel ve diğer malzemeler Öğr. Gör. Dr. S. TORUN7

8 Çizilme Sürtünme Yetersiz hijyen Anemi Kaşeksi Şişmanlık Enfeksiyon Yetersiz periferal dolaşım Yaşlılık Öğr. Gör. Dr. S. TORUN8 Basınç Yarası OluşumunaYardım Eden Faktörler:

9 Basınç Yarası Gelişen Bölgeler Supine pozisyon; Occipitanın çıkıntılı kısmı, Scapula, Dirsekler, Sacrum, Üst takımların basısıyla ayak baş parmağı,Topuklar Öğr. Gör. Dr. S. TORUN9

10 Prone pozisyonda; Yanak, Çene, Omuz başları, Kadınlarda göğüsler, Erkeklerde genital organlar, Dizler, Ayak baş parmağı Öğr. Gör. Dr. S. TORUN10

11 Lateral pozisyon; Kulak, Omuz başı, Dirsekler, Kostaların yanları, Krista iliaka üzeri, Diz, ayak ve topuğun yan kısımlarıdır Öğr. Gör. Dr. S. TORUN11

12 En fazla basınç yarası gelişen alanlar; Sakrum Dirsekler Topuklar Lateral malleol Büyük trokanter İskium Öğr. Gör. Dr. S. TORUN12

13 Öğr. Gör. Dr. S. TORUN13

14 Öğr. Gör. Dr. S. TORUN14

15 Basınç yaralarının tahmin edilmesi Norton Braden Gosnell Knoll Öğr. Gör. Dr. S. TORUN15

16 Braden ölçeği:  Duyusal algılama  Nem  Aktivite  Hareketlilik  Beslenme  Sürtünme  Pozisyon Toplam puan 6 ila 23 arasındadır. Düşük bir toplam puan basınç yarası gelişimi için büyük bir risk taşıdığını gösterir. Öğr. Gör. Dr. S. TORUN16

17 Braden Ölçeği Öğr. Gör. Dr. S. TORUN17 Hastanın adıDeğerlendirenin adı:Değerlendir me Tarihi: Duyusal algılama 1-Tamamen sınırlı 2-Çok sınırlı3-Hafif sınırlı 4-Bozulma yok Nem1-Sürekli nemli 2-Çok nemli3-Ara sıra nemli 4-Nadiren nemli Aktivite1-Yatağa bağımlı 2-Sandalyeye bağımlı 3-Ara sıra yürüyor 4-Sık sık yürüyor Hareketlilik1-Tamamen hareketsiz 2-Çok sınırlı3-Hafif sınırlı 4-Sınırlama yok Beslenme1-Çok kötü2-Muhtemelen yetersiz 3-Yeterli4-Mükemmel Sürtünme ve yırtılma 1-Sorun2-Potansiyel problem 3-Görünen problem yok Toplam puan

18 1-Hastanın risklerinin belirlenmesi Öğr. Gör. Dr. S. TORUN18 Basınç Yarası Gelişimi Açısından Riskleri Değerlendirme Değerlendirme a)Paralizi,hareketsizlik ya da kısıtlayıcı aletler b)Duyu kaybı c)Dolaşım bozuklukları a)Paralizi,hareketsizlik ya da kısıtlayıcı aletler b)Duyu kaybı c)Dolaşım bozuklukları Hasta bağımsızca dönemez, yeni pozisyon alamaz. Basıncı hissetmez. Deri altı dokuda perfüzyon bozulur. Hasta bağımsızca dönemez, yeni pozisyon alamaz. Basıncı hissetmez. Deri altı dokuda perfüzyon bozulur. Mantığı

19 Öğr. Gör. Dr. S. TORUN19 d)Bilinç düzeyinde azalma,sedasyon anestezi e)Basınç kuvveti ve sürtünme f)Nem:ter,idrar,gaita, yara akıntısı,kusmuk g)Malnutrisyon d)Bilinç düzeyinde azalma,sedasyon anestezi e)Basınç kuvveti ve sürtünme f)Nem:ter,idrar,gaita, yara akıntısı,kusmuk g)Malnutrisyon Bası ncı hissedemez ve pozisyon değiştiremez Deri,Subkutan doku ve altındaki dokular yatak yüzeyinde sürtünmeyle travmaya uğrar. Derinin sürtünmeye karşı direncini azaltır. Kilo kaybı ve kas kaybına neden olarak doku kaybı oluşturur.Düşük protein,vitamin ve kalori alımı yara iyileşmesini geciktirir. Bası ncı hissedemez ve pozisyon değiştiremez Deri,Subkutan doku ve altındaki dokular yatak yüzeyinde sürtünmeyle travmaya uğrar. Derinin sürtünmeye karşı direncini azaltır. Kilo kaybı ve kas kaybına neden olarak doku kaybı oluşturur.Düşük protein,vitamin ve kalori alımı yara iyileşmesini geciktirir.

20 Öğr. Gör. Dr. S. TORUN20 h)Anemi i)Enfeksiyon j)Şişmanlık k)Aşırı zayıflık h)Anemi i)Enfeksiyon j)Şişmanlık k)Aşırı zayıflık Hemoglobin seviyesinde düşüş dokulara taşınan oksijen miktarını azaltır. Dokuların direncini azaltır.Terleme olaya eşlik eder. Yetersiz kan damarı olan yağ dokusu basınçtan daha çabuk etkilenir. Kemik çıkıntılarını basınca karşı koruyan yağ dokusu kaybedilmiştir. Hemoglobin seviyesinde düşüş dokulara taşınan oksijen miktarını azaltır. Dokuların direncini azaltır.Terleme olaya eşlik eder. Yetersiz kan damarı olan yağ dokusu basınçtan daha çabuk etkilenir. Kemik çıkıntılarını basınca karşı koruyan yağ dokusu kaybedilmiştir.

21 Öğr. Gör. Dr. S. TORUN21 l)Sıvı Dengesi: Ödem, Dehidratasyon m)Yaşlılık n)Mevcut basınç yarası l)Sıvı Dengesi: Ödem, Dehidratasyon m)Yaşlılık n)Mevcut basınç yarası Ödemli dokuda kan akımı ve dokunu basınca,sürtünme ve çizilmeye karşı direnci azalır. Dehidratasyonda deri elastikiyetini kaybeder ve turgoru azalır. Deri elastikiyetini kaybeder ve kurur, deri direnci azalır. Pozisyon değişikliğini sınırlar, sağlam dokuların direnci azalır. Ödemli dokuda kan akımı ve dokunu basınca,sürtünme ve çizilmeye karşı direnci azalır. Dehidratasyonda deri elastikiyetini kaybeder ve turgoru azalır. Deri elastikiyetini kaybeder ve kurur, deri direnci azalır. Pozisyon değişikliğini sınırlar, sağlam dokuların direnci azalır.

22 Öğr. Gör. Dr. S. TORUN22 a)Normal reaktif hiperemi b)Solgunluk a)Normal reaktif hiperemi b)Solgunluk Normal bir tepkidir. Basınçla ve süresi ile orantılıdır.Kısa süreli basınçlarda pozisyon değiştirildiğinde kısa süreli olmalıdır.1 saatten fazla sürmesi risklidir. Beklenen bir sonuçtur. Normal bir tepkidir. Basınçla ve süresi ile orantılıdır.Kısa süreli basınçlarda pozisyon değiştirildiğinde kısa süreli olmalıdır.1 saatten fazla sürmesi risklidir. Beklenen bir sonuçtur. 2-Basınç Alanlarında Dokunun Durumu Değerlendirme Mantığı

23 Öğr. Gör. Dr. S. TORUN23 c)Sertlik d)Solgunluk ve beneklenme e)Yüzeysel tabakanın kaybı f)Kabuk,kabarcık ya da sivilce c)Sertlik d)Solgunluk ve beneklenme e)Yüzeysel tabakanın kaybı f)Kabuk,kabarcık ya da sivilce Deri yüzeyinin altında ödem ve reaktif hiperemi ile birliktedir. Hipoksi sonucu oluşan anormal bir fizyolojik yanıttır. Basınç yarasının erken belirtilerindendir. Deride ki hasarın erken belirtilerindendir.Fakat hasar doku altında daha azdır. Deri yüzeyinin altında ödem ve reaktif hiperemi ile birliktedir. Hipoksi sonucu oluşan anormal bir fizyolojik yanıttır. Basınç yarasının erken belirtilerindendir. Deride ki hasarın erken belirtilerindendir.Fakat hasar doku altında daha azdır.

24 Öğr. Gör. Dr. S. TORUN24 a)Burun b)Dudak,dil c)IV alanlar(uzun süreli infüzyon) d)Drenaj tüpleri e)Foley sonda a)Burun b)Dudak,dil c)IV alanlar(uzun süreli infüzyon) d)Drenaj tüpleri e)Foley sonda Nazogastrik tüp alanı Oral airway ya da nazogastrik tüp oral mukoza ve deri için büyük lokal risk taşır. Hareketsizliğe neden olur. Hareketsizliğe ve strese neden olur. Özellikle ödemde labialarda basınç oluşturur. Nazogastrik tüp alanı Oral airway ya da nazogastrik tüp oral mukoza ve deri için büyük lokal risk taşır. Hareketsizliğe neden olur. Hareketsizliğe ve strese neden olur. Özellikle ödemde labialarda basınç oluşturur. 3-Hastanın Olası Basınç Alanlarını Değerlendirme Değerlendirme Mantığı

25 4-Yatak ya da sandalyede pozisyon değiştirilen alanların gözlenmesi Vücut ağırlığı kemik çıkıntılar üzerinde yoğunlaşır. Kontraktürler hareketi kısıtlar. Öğr. Gör. Dr. S. TORUN25

26 5-Hastanın pozisyon değiştirme yeteneğini gözlemek 6-Risk Değerlendirme Sonucu a)Norton ölçeği b)Gossnel ölçeği c)Braden ölçeği 7- Bir alandaki kızarıklığın süresini gözlemek  Sürtünme ve çizilme hastanın pozisyon değiştirme yeteneğine bağlıdır. Koruyucu önlemleri almak için hastanın riskleri ölçekle değerlendirilmelidir. Kızarıklığın süresi genellikle hipoksi süresinin yarısı kadardır. Öğr. Gör. Dr. S. TORUN26

27 8-Beslenme verilerinin değerlendirilmesi, serum albumin,total protein hemoglobin düzeyleri 9-Hasta ailesinin risk faktörlerini anlama düzeyini değerlendirme 10-Bulunan değerlendirme ölçütlerinin kayıt edilmesi  Yetersiz beslenme sürtünme ve çizilmeye karşı dokunun direncini azaltır.  Koruyucu önlemleri almayı kolaylaştırır.  Deri bütünlüğü ve basınç yarası gelişimi ile ilgili temel verileri sağlar. Öğr. Gör. Dr. S. TORUN27

28 Hemşirelik Bakımının Amaçları Hijyen ve bölgesel bakımla deri bütünlüğünü sürdürmek Deri ve kas- iskelet sistemini basınç,sürtünme ve çizilmeden korumak ve incinmeyi azaltmak Besin alımını düzeltmek Öğr. Gör. Dr. S. TORUN28

29 Aktivite ve hareketi ayarlamak Vücuttaki basıncı dengelemek Uygun bölgesel yara bakımını öğretmek Öğr. Gör. Dr. S. TORUN29

30 BASINÇ YARASI ÖNLEYİCİ HEMŞİRELİK GİRİŞİMLERİ 1-RİSK DEĞERLENDİRMESİ a)Hastayı taşıyan,pozisyon veren kişiler basınç yarası hakkında bilgilendirilmelidir. b)Hasta sistematik bir şekilde ölçeklerle değerlendirilmelidir. c)Düzenli aralıklarla değerlendirme yinelenmelidir. d)Risk faktörleri tanımlandığında koruyucu önlemler alınmalıdır. Öğr. Gör. Dr. S. TORUN30

31 2-DERİ BAKIMI VE ERKEN TEDAVİ a)Deri her gün gözlenmeli ve sonuçları kaydedilmelidir. b)Sık vücut banyosu verilmeli,yumuşak temizleyiciler kullanılmalı,sabun kullanılmamalı, sıcak su ve sürtmeden kaçınılmalıdır. c)İnkontinans değerlendirilmeli ve tedavi edilmelidir.İnkontinans kontrol altına alınamadığında emici bezler kullanılmalı ve çok sık değiştirilerek temizlik ve kuruluk sağlanmalıdır. Üriner inkontinansta deri temizliği daha sık yapılmalı ve deri koruyucular uygulanmalıdır. Öğr. Gör. Dr. S. TORUN31

32 d)Deriyi koruyucu nemlendirici kremler kullanılmalıdır.Deriyi kuru tutmak için nemliliğe neden olan çevresel faktörler azaltılmalıdır. e)Kemik çıkıntıları üzerine masaj yapılmamalıdır. f)Uygun taşıma, çevirme teknikleri kullanılarak sürtünme ve çizilme en aza indirilmelidir. Öğr. Gör. Dr. S. TORUN32

33 g)Koruyucu yağlı kremler kullanılarak sürtünme azaltılmalıdır. h)Yeterli beslenme sağlanmalıdır. i)Hareket ve aktivite planı yapılmalıdır. j)Gözlem ve hasta sonuçları kaydedilmelidir. Öğr. Gör. Dr. S. TORUN33

34 3-DESTEKLEYİCİ YÜZEYLER a)Yatakta her 2 saatte bir,sandalyede saatte bir pozisyon değiştirilmelidir. b)Pozisyon değiştirme programı yapılmalıdır. c)Riskli hastalarda basınç azaltıcı yatak/sandalye kullanılmalıdır. d)Hastaya ağırlık ve basınç dağıtıcı pozisyon değişimleri konusunda bilgi verilmelidir. e)Personele eğitim yapılmalıdır. Öğr. Gör. Dr. S. TORUN34

35 f)Hasta yatakta kaldırılarak pozisyon verilmeli ve bu taşıyıcılara öğretilmelidir. Yatakta kaymış hastaları yukarı çekerken çarşaf kullanılmalıdır. h)Yatak başı 30den yüksek olmamalıdır. Öğr. Gör. Dr. S. TORUN35

36 ı)Topukların yatağa temas etmesini önlemek için alt bacağın arka alt kısmına bası yapmayacak şekilde yastık yerleştirilmelidir. 30 dakikada bir dolaşım kontrol edilmelidir. Öğr. Gör. Dr. S. TORUN36

37 4-EĞİTİM a)Risk faktörlerinin etyolojisi, değerlendirme ölçeklerinin uygulanması, deri değerlendirme, yüzey destekleyicilerin seçimi,deri bakım planı geliştirme,basınç yarası gelişimini azaltıcı pozisyonlar öğretilmelidir. b)Hasta,ailesi ve bakım veren kişiler koruyucu,tedavi edici işlemler konusunda eğitilmelidir. c)Basınç yarasını önlemek için etkili bir değerlendirme programı yapılmalıdır. Öğr. Gör. Dr. S. TORUN37

38 5. Beslenme düzeni sağlamak Protein ve hemoglobin seviyesi yatak yaralarının tedavisinde oldukça önemlidir. Bir hastada günlük protein kaybı 50gr kadar olduğunda yatak yarası oluşabilir ve açılabilir. Verilen protein miktarının artırılması normalde 2 ila 4 saatte epidermal dokunun yenilenmesine yardım eder. Öğr. Gör. Dr. S. TORUN38

39 Kalori alımının artırılması normalde en az bir ila bir buçuk saatte subkutan dokunun yenilenmesine yardımcıdır. C vitamini alımının artırılması ise protein sentezini sağlar. Öğr. Gör. Dr. S. TORUN39

40 Yatak Yaralarının Önlenmesi Ve Tedavisinde Kullanılan Mekanik Aletler Vücutta Basınç Alanlarının Desteklenmesini Sağlamak İçin; 1. Düzgün ve yumuşak çarşaflar 2. Büyük basınç alanlarını yataktan rulo ve yastıklarla kaldırarak ayırmak Öğr. Gör. Dr. S. TORUN40

41 Hastanın Çevrilmesine Yardım İçin: 1. Hastayı prone ve supine pozisyonda 210dikey düzlemde çevirebilen elektronik kontrollü Circolektrik yatak 2. Hastayı prone ve supine pozisyonda yandan yana çeviren Guttman yatağı 3. Hastayı her 3 dakikada bir 270 çeviren Rotokinetic tedavi masası 4. Prone ve supine pozisyonda yatay düzlemde hastayı çevirebilen kafes şeklindeki Stryker yatak Öğr. Gör. Dr. S. TORUN41

42 Öğr. Gör. Dr. S. TORUN42

43 Basınç Eşitlemek ya da Azaltmak İçin; 1. Her 3 ila 7 dakikada bir pompa sistemi ile polivinyl hava hücrelerine hava doldurarak ve boşaltarak dönüşümlü olarak basınç noktalarını değiştiren dönüşümlü hava yatakları 2. Hastanın vücut ağırlığını eşit olarak yayan ve dağıtan su yatakları 3. Toz halde küçük hacimli toprak içeren hastanın ağırlığını yayarak basınç azaltan, sürtünme indirgeyen, yukarı doğru hafifçe dalgalanarak hava basıncı uygulayan ısı kontrollü Clinitron yatak Öğr. Gör. Dr. S. TORUN43

44 Son söz olarak; Basınç yarasının tedavisi önlenmesinden daha pahalıya mal olmakta, sağlık bakım maliyetini artmakta ve hastanın yaşam kalitesini etkilemekte, zaman zaman hayatı tehdit edici durumlara zemin hazırlamaktadır. Bası yaralarının önlenmesinde ve bakımında hemşirenin % 100 sorumluluğu vardır. Oluşmasından ise % 99 sorumludur. Öğr. Gör. Dr. S. TORUN44

45 Öğr. Gör. Dr. S. TORUN45 BAŞARILAR DİLERİM Sağlık Slaytları İndirhttp://hastaneciyiz.blogspot.com


"1 Öğr.Gör. Dr. Serap TORUN Adana-2008 BASI YARASI ve HEMŞİRENİN SORUMLULUKLARI Sağlık Slaytları İndirhttp://hastaneciyiz.blogspot.com." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları