Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

DONANIM KARTLARI MODÜLE 4: DONANIM KARTLARI. DONANIM KARTLARI EKRAN KARTLARI.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "DONANIM KARTLARI MODÜLE 4: DONANIM KARTLARI. DONANIM KARTLARI EKRAN KARTLARI."— Sunum transkripti:

1 DONANIM KARTLARI MODÜLE 4: DONANIM KARTLARI

2 DONANIM KARTLARI EKRAN KARTLARI

3 DONANIM KARTLARI Ekran kartı, M.İ.B. de işlenen bilgilerin monitörde görüntülenmesini sağlayan sinyallere dönüştüren bir donanım kartıdır. EKRAN KARTI

4 DONANIM KARTLARI Bilgisayarlarda görüntü kalitesi hem ekran kartına hem de monitöre bağlıdır. EKRAN KARTI

5 DONANIM KARTLARI 4. Monitör; Ekran kartında gelen bilgileri görüntüler Ekran kartı bilgisayar sisteminin 4 bileşeni kullanır. 1. Anakart; ekran kartına veri için bağlantı ve enerji sağlar 2. Mikroişlemci; Her bir pikselle ne yapacağı kararını verir. 3. Bellek; Ekran kartına gönderilecek bilgileri geçici olarak tutar. EKRAN KARTI

6 DONANIM KARTLARI Günümüzdeki ekran kartları ise görüntülenecek bilgileri kendisi işleyebilecek grafik işlemcilere sahiptirler. Geleneksel ekran kartları işlenen bilgileri ana bellekten kendi belleğine alıp monitöre göndermekteydi. Dünden bugüne EKRAN KARTI

7 DONANIM KARTLARI Grafik İşlemcisi (GPU) Görüntü Belleği (Video RAM) Dijital Analog Çevirici (RAMDAC) Video BIOS Ekran Kartı Çıkış Bağlantıları(VGA-Out, DVI-Out, Video- İn/Out, Tv-Out Soğutucu Z-Buffer (Tampon Bellek) V-Sync Video Codec YAPISI

8 DONANIM KARTLARI GRAFİK İŞLEMCİSİ

9 DONANIM KARTLARI Grafik işlemcisi ekran kartının beynidir. Görüntü ile ilgili tüm işlemler burada yapılır. GRAFİK İŞLEMCİSİ

10 DONANIM KARTLARI GPU, grafik ile ilgili işlemleri kendisi hallederek bilgisayarın işlemcisinin üzerindeki yükü hafifletir. GRAFİK İŞLEMCİSİ

11 DONANIM KARTLARI Görüntü ile ilgili bilgiler burada tutulur Bilgisayar sistemindeki ana bellek gibi çalışır. Bilgileri GPU gönderir ve bunları geçici olarak saklar. Belleğinin büyüklüğü ekran kartının performansıyla doğru orantılıdır. GÖRÜNTÜ BELLEĞİ VIDEO RAM

12 DONANIM KARTLARI Günümüz ekran kartları 128, 256 veya 512 MB kapasitelidir DDR2 veya GDDR3 bellek tiplerine sahiptirler. Ne kadar fazla ekran kartı belleği olursa işlemci o kadar çok grafik bilgisini işleyebilir. Ancak bellek kadar veri yolu genişliği de önemlidir.(64bit, 128 bit, 256bit) EKRAN KARTI VIDEO RAM

13 DONANIM KARTLARI Ekran kartının görüntü belleğindeki dijital (sayısal) verileri monitörde görüntülenecek analog sinyallere dönüştürerek ekran kartının monitör çıkışına gönderir. DIGITAL ANALOG ÇEVİRİCİ RAMDAC

14 DONANIM KARTLARI Görüntü belleğini saniye belirli sayıda tarayıp verileri alıp analog sinyallere dönüştürüp monitöre aktarır. Verileri dönüştürme ve aktarma hızı, ekran tazelenme hızını belirler. Ekran tazeleme hızı 75 Hz olarak ayarlanmışsa görüntü saniyede 75 defa yenilenir. DIJITAL ANALOG ÇEVİRİCİ RAMDAC

15 DONANIM KARTLARI Bu sebeple bilgiler RAMDAC’ a gitmeden direkt ekran kartının DVI (Digital Visual Interface) çıkışına aktarılır. Eğer LCD ekran kullanılıyorsa RAMDAC devre dışı kalır Çünkü LCD ekran dijital sinyalleri görüntüler. DIJITAL ANALOG ÇEVİRİCİ RAMDAC

16 DONANIM KARTLARI Ekran kartı içindeki bileşenler arasındaki koordinasyonu sağlar. Bu işlemleri yapabilmesi için için video bios içinde bir yazılım vardır. VIDEO BIOS

17 DONANIM KARTLARI ÇIKIŞ BAĞLANTILARI

18 DONANIM KARTLARI VGA-OUT: CRT monitörlerin ve projeksiyon aygıtlarının bağlandığı ve bu aygıtlara görüntü aktarıldığı çıkış portudur. DVI-OUT: Dijital cihazlara ve LCD ekranlara görüntü aktaran çıkış portudur. VIDEO IN-OUT : Bilgisayardaki görüntülerini Televizyonda görüntülemek için kullanılan porttur. ÇIKIŞ BAĞLANTILARI

19 DONANIM KARTLARI Bilgisayar işlemcisi üzerinde bulanan soğutma sistemi gibi ekran kartının görüntü işlemcisi üzerinde soğutma sistemi vardır. Görüntü işlemcisinin ısınmasını engeller. SOĞUTUCU

20 DONANIM KARTLARI Isı Emiciler (Heatsink) Isı emici terimi genellikle pasif soğutucular için kullanılır. Bir ısı emici (heatsink), hangi yüzeye yapışıksa oranın ısısını emerek ya da yüzey alanını genişleterek sıcaklığını düşürür. SOĞUTUCU

21 DONANIM KARTLARI Isı Borusu (Heat Pipes) Bazı aygıtlar o kadar küçüktür ki hantal bir ısı emiciden yeteri kadar dokunan yüzey alanı olmadığı için iyi verim alınamaz. Bu durumda bir ısı borusu (heat pipe) yardımıyla sıcaklık rahatlıkla ortamdan atılabilir. SOĞUTUCU

22 DONANIM KARTLARI Z-BUFFER TAMPON BELLEK

23 DONANIM KARTLARI Üç boyutlu ortamdaki nesnelerin görüntülenmesi için kullanılır. Üçüncü boyut (z) bilgisi bu bellekte saklanır. Ekran kartı üç boyutlu görüntüler oluşturabilmek için bu tampon belleğini kullanır. Günümüz ekran kartlarının tümünde 3D desteği bulunmaktadır. Z-BUFFER TAMPON BELLEK

24 DONANIM KARTLARI Monitörün tazeleme hızını tespit edip, monitörün tazeleme hızına göre görüntüyü monitöre gönderir. VSYNC DİKEY EŞİTLEME

25 DONANIM KARTLARI Eğer ekran kartı monitöre belirli bir zamanda monitörün gösterebileceğinden daha fazla kare gönderirse ekranda kırılmalar olur ve bu kırılmalar da hassas bir gözü çoğu zaman rahatsız eder. Görüntüdeki bu kırılmalara "tearing" denir. İşte bu kırılmaları engellemek için V-Sync kullanılır ve oyunlarda saniyede gösterilecek kare sayısının monitörün tazeleme hızını geçmemesi sağlanır. VSYNC DİKEY EŞİTLEME

26 DONANIM KARTLARI VSYNC DİKEY EŞİTLEME

27 DONANIM KARTLARI Sıkıştırma/çözme sözcüklerinin İngilizcesi “compression/decompression”dur; yani kısaca “codec”. Video görüntüleri sıkıştırılmış formattadır. Bu görüntülerin monitörde görüntülenebilmesi için çözülür. Sıkıştırılmış video verileri, sabit disk ve CD- ROM’dan okunup ekrana gönderilmeden hemen önce çözülür. Yalnız, çözme işlemi için CPU kullanılır ve gönderilen çözülmüş video verileri veri yolunu ve görüntü kartını sınırlarına kadar zorlar. VIDEO CODEC

28 DONANIM KARTLARI Günümüz PC teknolojisi, henüz tam ekran video bilgilerini, sıkıştırılmamış halde oynatmayı sağlayacak kadar gelişmediğinden görüntüler sıkıştırılmaktadır. Video Görüntüleri Neden Sıkıştırılır ? VIDEO CODEC

29 DONANIM KARTLARI 640x480 çözünürlükte bir filmi saniyede 30 kare hızında (gerçek hızda) ve 16.7 milyon renkte seyredeceğiz. Bunun için bilgisayarımızın içinde saniyede 640x480x30x3 = 26 MB veri pompalanıyor olacak. Bu veri gönderme hızıyla 640 MB’lık bir CD sadece 25 saniyelik video-klip içerebilir! Üstelik CD-ROM ve sabit disk teknolojisi de bu kadar yüksek hızda veri transferine izin vermez. Bu yüzden, sayısal video verileri sıkıştırılıp depolanır. Video Görüntüleri Neden Sıkıştırılır ? VIDEO CODEC

30 DONANIM KARTLARI Sıkıştırma işlemleri yazılım ya da donanım ile yapılabilir. VIDEO CODEC

31 DONANIM KARTLARI Yazılım ile sıkıştırma işleminde kullanılmak üzere çok sayıda program bulunmaktadır. Bu programlar saniyede geçen kare sayısı ve renk sayısını değiştirmektedir. VIDEO CODEC

32 DONANIM KARTLARI Donanım şeklindeki codec’ler ya ayrı bir kart olarak satılır, yada görüntü kartı ile bütünleşiktir. Bunlar sıkıştırma\çözme ve ekrana yansıtma işlerini oldukça hızlı yapabilir ve CPU’nun üzerindeki yükü kaldırır. Bu yüzden video-klipleri tam ekran boyutunda ve kare atlaması olmadan oynatmayı sağlarlar. VIDEO CODEC

33 DONANIM KARTLARI Çözünürlük Renk Derinliği Ekran Kartı Tazelenme Hızı / Interlacing Görüntü Arayüzü EKRAN KARTININ ÖZELLİKLERİ

34 DONANIM KARTLARI Görüntü üzerinde her rengi oluşturmak için kontrol edilebilecek noktaya piksel denir. Her bir piksel farklı renk ve parlaklığa sahip olabilir. Bir ekranda görüntülenebilen piksel sayısına çözünülürlük adı verilir. ÇÖZÜNÜRLÜK

35 DONANIM KARTLARI Çözünürlük 800x 600 ise yatayda 800,düşeyde 600 piksel olduğunu gösterir. Çözünürlük artarsa görüntü kalitesi de artar. Çözünürlük değeri ne olursa olsun nesnelerin piksel değeri değişmez. Çözünürlük artırılırsa belleğe olan ihtiyaç artmaktadır. ÇÖZÜNÜRLÜK

36 DONANIM KARTLARI ÇÖZÜNÜRLÜK

37 DONANIM KARTLARI Renk derinliği bir pikselin alacağı renk miktarıdır. Renk derinliği artarsa her pikselin alabileceği renk sayısı da artar. Piksellerin renk çeşitliliğinin artması görüntünün gerçeğe yakın olmasını sağlar. Piksellerdeki renkler kırmızı, yeşil mavi (RGB) renklerinin karışımından oluşur. Renk derinliği arttıkça piksellerdeki veri miktarı da artar. Bu artış ekran kartı görüntü işlemcisinin işleyeceği veri miktarını da artırır ve daha fazla görüntü belleğine ihtiyaç duyulur. RENK DERİNLİĞİ

38 DONANIM KARTLARI Bir ekran kartında, ekran kartı belleğinin (video belleği) içeriğini okumaktan sorumlu aygıt RAMDAC'tir. RAMDAC bir dijital analog çeviricidir. Bellekteki sayısal verileri (1 ve 0 lardan oluşan veriler) okuyup monitörün görüntüleyebileceği analog video sinyallerine dönüştürür. RAMDAC’in veriyi dönüştürmesi ve aktarması tazeleme hızını belirlemektedir. Bir ekran kartının tazelenme hızı, RAMDAC’in görüntü sinyallerini saniyede kaç kere monitöre göndereceğini belirlemektedir. Bu aynı zamanda monitörün de tazelenme hızıdır. Tazeleme hızı düşük olursa görüntüde titreşime neden olur. Ekran kartı tazelenme hız birimi Hz (hertz)dir. TAZELEME HIZI

39 DONANIM KARTLARI Yüksek çözünürlükte görüntü sağlamak için geliştirilmiş bir tekniktir. Her tazeleme sırasında ekranın sadece yarısı tazelenir. Bu tekniği kullanan monitörlerde animasyonların görüntülemesi sırasında sorun çıkmaktadır. Önce tek numaralı sonra çift numaralı satırlar tazelenerek yüksek çözünürlük hızı sağlanır. INTERLACING

40 DONANIM KARTLARI Görüntü arayüzü ekran kartının çözünürlük ve renk derinliğini belirler. Görüntü arayüzü ekran kartının görüntü kalitesi etkilemektedir. GÖRÜNTÜ ARAYÜZÜ

41 DONANIM KARTLARI CPU (MİB) grafik ile ilgili bilgileri ekran kartının görüntü belleğine aktarılır. Görüntü işlemcisi (GPU) görüntü belleğindeki verileri işler ve görüntü hesaplamalarını yaptıktan sonra görüntü belleğine geri gönderir. RAMDAC V-Sync biriminden monitörün tazeleme hız bilgisini alır. Bu hız ile VRAM in içinden bilgileri alır. Görüntü belleğindeki bilgiler RAMDAC’e aktarıldıktan sonra bu bellek boşalır. Boşalan belleğe görüntü işlemci tekrar veri iletir. RAMDAC bu dijital verileri monitörde görüntülenecek analog sinyallere dönüştürüp ekran kartının çıkışına gönderir. Bu işlemler sırasında Video BIOS’ da ekran kartının veri akışını kontrol eder ve düzenler. CPU VRAM RAMDAC MONİTÖR V-SYNC EKRAN KARTININ ÇALIŞMASI

42 DONANIM KARTLARI EKRAN KARTININ ÇALIŞMASI

43 DONANIM KARTLARI Anakartın genişleme yuvasına takılı olan ekran kartı Fizik Yapısına Göre: Anakart üzerinde entegre olan (onboard) ekran kartı EKRAN KARTI ÇEŞİTLERİ

44 DONANIM KARTLARI Veriyolu Standardına Göre 1. ISA 2. PCI EKRAN KARTI ÇEŞİTLERİ

45 DONANIM KARTLARI Veriyolu Standardına Göre 3. AGP 4. PCI Express EKRAN KARTI ÇEŞİTLERİ

46 DONANIM KARTLARI AGP, ekran kartları için tasarlanmış yüksek hızlı bir arayüzdür. PCI ortak veri yolu kullanırken, AGP tek bir aygıta ayrılmış veriyoluna sahiptir. Kart üzerindeki Ram yetersiz kaldığında sistem ana belleği kullanabilir. Buna DIME (DIrect Memory Execute) (Doğrudan Bellek Kullanımı) denir. En düşük AGP hızı 66 Mhz dir. AGP nin 2X, 4X ve 8X hız seçenekleri bulunmaktadır. EKRAN KARTI SLOTLARI AGP

47 DONANIM KARTLARI EKRAN KARTI SLOTLARI AGP

48 DONANIM KARTLARI ISA, PCI ve AGP'nin tersine PCI Express seri arayüze sahip bir sistemdir. PCI kartlar tek veriyolunu paylaşırlarken, PCI Express kartların ayrı ayrı yolları vardır. PCI Express x16 ekran kartları için kullanılır Daha düşük yuva seçenekleri (x8, x4, x1) ise diğer kartlar için kullanılır. EKRAN KARTI SLOTLARI PCI-E

49 DONANIM KARTLARI PCI EXPRESSPCI PCI-EXPRESS

50 DONANIM KARTLARI PCI-EXPRESS

51 DONANIM KARTLARI PCI-EXPRESS

52 DONANIM KARTLARI Ürün Grubu : AGP Nvidia Marka : Palit Model : Palit FX-5200 NVidia 128MB DDR TV/Out(128Bit) Grafik İşlemci : Nvidia GF FX-5200 Bellek : 128MB DDR Memory Bandwith : 6.4GB/Sn RAMDAC : 350MHz Veri Yolu : AGP 8X Azami Çözünürlük : 2048 x 1536 Tv Çıkışı : Var (S-Video) İşletim Sistemi : Windows XP/Me/2000 Diğer Öz. 1 : DVI Çıkış AGP ÖRNEK

53 DONANIM KARTLARI Ürün Grubu : PCI-Ex ATI Marka : Sapphire Model : Sapphire X1300 PCI-Ex 16x 512MB DDR2 DVI-TvOut Grafik İşlemci : ATI Radeon X1300 Bellek : 512 MB DDR bit RAMDAC : 2 x 400MHz Veri Yolu : PCI Express x16 Azami Çözünürlük : 2560 x 1600 Tv Çıkışı : Var. DVI Çıkışı : Var. PCI-E ÖRNEK

54 DONANIM KARTLARI SES KARTLARI

55 DONANIM KARTLARI Ses kartı bilgisayardaki dijital ses verilerini analog ses sinyallere, analog ses sinyallerini de bilgisayarda işlenebilecek dijital sinyallere dönüştürür. Bilgisayarda ses kartı olmaması bilgisayarın çalışmasını engellemez. Sadece ses ile ilgili işlemler yapılmaz. SES KARTI NE İŞE YARAR

56 DONANIM KARTLARI Ses kartları anakartın PCI Express veya PCI slotuna takılır. Günümüzde anakartların çoğunda ses kartlarını anakartla bütünleşiktir(onboard). SES KARTI

57 DONANIM KARTLARI Bazı ses kartları ses kaydederken aynı anda ses de çıkarır, bu tür ses kartları“full-duplex” olarak nitelendirilir. SES KARTI

58 DONANIM KARTLARI Günümüz ses kartlarında sesin üretilmesi, kaydedilmesi ve sentezlenmesi için 3 teknik kullanılır; 1.Örnekleme (sampling) 2.Frekans Modülasyonu (FM) 3.Dalga Tablosu (Wawe Table) SES KARTI

59 DONANIM KARTLARI Dış ortamlardan girilen analog ses sinyalinin bilgisayarda kullanılabilmesi için dijital sinyallere dönüştürülmesi gerekir. Analog sinyalin dijital sinyale dönüştürme işlemine örnekleme denir. Ses kartının örnekleme bit sayısı arttıkça ses kalitesi ve ses kaydı veri miktarı artar. ÖRNEKLEME

60 DONANIM KARTLARI Frekans Modülasyonunun amacı bir müzik enstrümanının sesini yükselme, düşüş, durağan ve azalma şeklinde ifade etmektir. FREKANS MODÜLASYONU

61 DONANIM KARTLARI Dalga tablosu yöntemi, müzik aletlerinin sesini çıkarırken müzik aletlerinin gerçek seslerinden yararlanılır. Dalga tablosu yöntemi önceden kaydedilmiş sesleri birleştirerek müzik oluşturur. Bu müzik aletlerinin sesleri üretim sırasında ses kartının silinemez belleğine kaydedilmiştir. Gelişmiş ses kartları yardımıyla bilgisayarı sesle kumanda etme olanağı da çıkmıştır. Gelişen ses kartları teknolojileri, ses algılama (voice recognition) programlarını kullanarak okunanları metne çevirir. DALGA TABLOSU

62 DONANIM KARTLARI 1.DSP (Digital Signal Processor) 2.DAC (Digital Analog Convertor) 3.ADC (Analog Digital Convertor) 4.Bellek 5.TAD (Telephone Answering Device) 6.AUX_IN 7.CD_IN 8.S/DIF SES KARTININ YAPISI

63 DONANIM KARTLARI DSP seslerin üretilmesini sağlar. Ses kartına gelen dijital sinyalleri işler. DSP notaları hafızadan değişik hızlarda okuyarak sesin çıkmasını sağlar. İşlenenen sinyalleri bilgisayarın işlemcisine gönderiri. Bir ses kartının aynı anda çıkarabileceği ses sayısına “polyphony” denir. Polyphony değeri ses kartında bulunan DSP’in işlem gücüne bağlıdır. Ses kartlarının bulunan 32, 64, 128 gibi ifadeler kartın polyphony'sidir. DİJİTAL SİNYAL İŞLEMCİSİ DSP

64 DONANIM KARTLARI Bilgisayardaki dijital ses verileri çıkış birimlerine aktarılırken ekran kartındaki dijital analog çevirici bu verileri analog sinyallere dönüştürüp ses kartının çıkışına gönderir. Dijital-Analog Çevirici (DAC-Digital to Analog Converter) DİJİTAL ANALOG ÇEVİRİCİ DAC

65 DONANIM KARTLARI Mikrofon veya diğer müzik aygıtlarından alınan analog ses sinyallerini dijital sinyallere dönüştürür. Analog-Dijital Çevirici (ADC- Analog to Digital Converter) ANALOG DİJİTAL ÇEVİRİCİ ADC

66 DONANIM KARTLARI Ses ile ilgili dijital verileri depolamak için kullanılan bellektir. DSP tarafından işlenen veriler bu belleğe gönderilir. BELLEK

67 DONANIM KARTLARI Ses kartı ile modem arasında yapılan bağlantı ile gelen telefon sesi hoparlöre aktarılır ve mikrofon ile cevap verilebilir. Telefon çaldığında ses modem üzerinden ses kartına TAD noktasına bağlı kablo ile ses kartına aktarılır. Mikrofondaki seslerde ses kartı ile modeme taşınır. Bunların yapılabilmesi için faks/modem kartın “voice” özelliği olması gerekir. TAD (Telephone Answering Device- Telefon Cevaplama Aygıtı) TAD

68 DONANIM KARTLARI Çeşitli kartlar(tv, radyo, mpeg) ile ses kart arasında bağlantı kurulduğu yerdir. Bu kartlardaki ses sinyallerinin ses kartına aktarılmasını sağlar. AUX-IN

69 DONANIM KARTLARI Ses kartı üzerinde olan bu bağlantı ile CD sürücüsündeki seslerin ses kartına aktarılması sağlanır. Kablonun biri ucu ses kartındaki CD-IN noktasına diğer ucu CDROM sürücüye takılır. CD-IN

70 DONANIM KARTLARI Dijital bağlantı noktasıdır. CD player, DVD gibi dijital aygıtlardaki ses sinyallerini ses kartına aktarılmasında kullanılır. OPTİK ÇIKIŞ S/PDIF

71 DONANIM KARTLARI OPTİK ÇIKIŞ S/PDIF

72 DONANIM KARTLARI Line In : Teyp ya da CD player’daki sesleri bilgisayar ortamına akarır. Microphone In : Ses kartının mikrofon girişidir. Dış ortamdaki seslerin mikrofon ile bilgisayara gönderilmesini sağlar. Line Out : İki hoparlörün ya da kulaklığın kullanılmasını sağlayan çıkıştır.3D ses sistemlerinde buraya front (ön) hoparlörler bağlanır. Rear Out : 3D ses Rear (arka) hoparlörler buraya bağlanır. Joystick/MIDI port : Joystick ve MIDI aygıtlarının bağlanmasını sağlar. BAĞLANTI PORTLARI

73 DONANIM KARTLARI BAĞLANTI PORTLARI

74 DONANIM KARTLARI BAĞLANTI PORTLARI

75 DONANIM KARTLARI 1. Ses girişi 2. Ses çıkışı SES KARTININ ÇALIŞMASI

76 DONANIM KARTLARI Bilgisayarın çevre birimlerinde girilen analog ses sinyalleri ses kartına aktarılır. Ses kartının analog dijital çeviricisi (ADC) tarafından analog ses sinyalleri dijital sinyallere dönüştürülerek belleğe aktarılır. Dijital hale dönüştürülmüş ses sinyalleri DSP tarafından işlenir. DSP verileri MİB ne gönderir MİB ise depolanması için depolama birimlerine aktarır. GİRİŞ BİRİMİ ADC BELLEK DSP MİB DEPOLAMA BİRİMİ SES GİRİŞİ SES KARTININ ÇALIŞMASI

77 DONANIM KARTLARI MİB, depolama birimlerinden ses bilgilerini alır ve ses kartının belleğine aktarır. DSP bellekten bilgileri alarak işler ve belleğe tekrar gönderir DAC tarafından dijital sinyaller analog sinyallere çevrilerek ses kartının çıkışına gönderilir. MİB DAC BELLEK DSP ÇIKIŞ BİRİMİ SES ÇIKIŞI DEPOLAMA BİRİMİ SES KARININ ÇALIŞMASI

78 DONANIM KARTLARI Veriyolu Standardına Göre ISA PCI PCI-Express SES KARTI ÇEŞİTLERİ

79 DONANIM KARTLARI Fizik Yapısına Göre Anakart ile bütünleşik bir entegre olan (onboard) ses kartı Anakarta ayrı olarak takılan ses kartı BAĞLANTI PORTLARI

80 DONANIM KARTLARI FAX-MODEM KARTI

81 DONANIM KARTLARI Modemler, telefon hatlarından gelen analog sinyalleri dijital verilere ve bilgisayardaki dijital verileri telefon hatlarından iletilebilecek analog sinyallere çevirirler. FAX-MODEM KARTI

82 DONANIM KARTLARI Dijital sinyallerin analog sinyallere çevrilmesine modülasyon, analog sinyallerin dijital sinyallere çevrilmesine de demodülasyon denir. Modem “modülasyon” ve “demodülasyon” kelimelerinin kısaltılmasından isimlendirilmiştir. FAX-MODEM KARTI

83 DONANIM KARTLARI Uzak mesafelerde bilgisayarlar iletişim kurmak için modeme ihtiyaç duyarlar. Modemler telefon hatları üzerinden verileri iletirler. FAX-MODEM KARTI

84 DONANIM KARTLARI Yakın bir zamana kadar bilgisayarlar kabloları kullanılarak faks/modem ile internete bağlanabiliyordu. Bu bağlamaya dial-up (çevirmeli) bağlantı denir. FAX-MODEM KARTI

85 DONANIM KARTLARI Günümüzde çoğunlukla ADSL ( Asimetrik sayısal abone hattı ) adı verilen, mevcut telefonlar için kullanılan bakır teller üzerinden yüksek hızlı veri, ses ve görüntü iletişimini aynı anda sağlayabilen bir modem teknolojisi kullanılmaktadır. Bu teknolojiyi kullanabilen modemlere ADSL modem denir. FAX-MODEM KARTI

86 DONANIM KARTLARI Günümüzdeki modemler faks gönderme/alma işlemlerini de yapmaktadırlar. Bundan dolayı modemlere faks/modem adı verilmektedir. Bu kartlarda bir faks cihazının yapabileceği tüm özellikler vardır. FAX-MODEM KARTI

87 DONANIM KARTLARI Bps (bits per second): Modemin saniyede aktardığı veya aldığı bit miktarıdır bps olan bir modem saniyede bit veri iletimi yapar. BİRİMLER

88 DONANIM KARTLARI Baud: Bir saniyede değişen sinyal sayısıdır. Baud ne kadar yüksekse aynı hat üzerinden o kadar fazla veri iletilir. Soru: 2400 Baud’luk bir modem, her baud’ da 4 bit transfer yapıyorsa bu modemin hızı nedir? Cevap: Modem hızı = 2400 baud X 4 bit = 9600 bps bit veri iletir. BİRİMLER

89 DONANIM KARTLARI Cps (caracters per second) : Saniyede iletilen karakter sayısıdır. Half Duplex : Tek yönlü veri iletimidir. Full Duplex : Çift yönlü veri iletimidir. BİRİMLER

90 DONANIM KARTLARI Değişik üreticilerin, değişik tiplerdeki modemlerinin birbirleriyle uyumlu çalışabilmesi için bazı standardizasyon kuruluşları tarafından modemler için arabirim standartları geliştirilmiştir. Modemler bu standartlara göre tasarlanırlar. V.32, V.34, V.90, V.92 gibi modem standartları vardır. YAPISI

91 DONANIM KARTLARI Data Sıkıştırma (Data Compression) Modemler daha fazla veri göndermek için çeşitli sıkıştırma protokollerini kullanarak gönderilecek veriyi sıkıştırıp gönderirler. Veri sıkıştırma 2:1 - 3:1 - 4:1 oranları ile yapılır 4:1, bir verinin dört kat küçültülmesi demektir. YAPISI

92 DONANIM KARTLARI Hata Kontrolü (Error Correction) Hata kontrolü modemlerin kendilerine gelen verinin iletim transfer sırasında hatalı olup olmadığını tespit eder. Hata kontrolü özelliğine sahip modem veriyi çerçeve (frame) denilen küçük paketlere bölerek, her çerçevenin sonuna hata kontrol bilgisi koyar. YAPISI

93 DONANIM KARTLARI Hata Kontrolü (Error Correction) Modem bu veriyi aldığında çerçeveyi inceleyip, kendi kontrol bitlerini oluşturarak, gelenle karşılaştırır. Eğer kontrol bilgisi aynı değilse gönderilen bilgi hatalıdır yeniden istenir. Hata kontrolü iletim hatlarında veri iletimin hızını düşürür, fakat verinin güvenli gitmesini sağlar. Data sıkıştırmada olduğu gibi, hata kontrolünde de sağlanabilmesi için iletişimde olan iki modemin de bu protokolleri desteklemesi gerekir. YAPISI

94 DONANIM KARTLARI Akış Kontrolü (Flow Control) Veriyi gönderen modem, alıcı modemin hızından daha büyük ise verinin kaybolmaması için hızını alıcı modemin hızına düşürür. Bu akış kontrolü özelliği sayesinde gerçekleşir. Akış kontrolü yazılımsal veya donanımsal olarak gerçekleşir. Donanımsal (RTS/CTS) gerçekleştirme yöntemi daha hızlı ve daha güvenlidir. YAPISI

95 DONANIM KARTLARI UART ( Universal asynchronous receiver/transmitter ) Universal asynchronous receiver/transmitter Modem veri iletimini bilgisayarın seri portu aracılığı ile yapar. UART modemin seri port üzerinden haberleşme imkânı sağlar. Bu veri iletimi UART entegresi tarafından sağlanır. UART entegresinin türü modem hızını belirler. Modemlerde UART entegresi modemin üzerindedir. Veri iletimi sırasında veriler UART entegresini oradan da bilgisayarın seri portuna gönderilir. YAPISI

96 DONANIM KARTLARI DAC (Dijital Analog Çevirici) DAC bilgisayardaki dijital verileri telefon hattından iletilecek analog sinyallere dönüştürerek, veri sinyallerini hat üzerinden analog olarak iletirler. YAPISI

97 DONANIM KARTLARI ADC (Analog Dijital Çevirici) ADC telefon hattından gelen analog sinyalleri bilgisayarda işlenebilecek dijital sinyallere dönüştürür. YAPISI

98 DONANIM KARTLARI DSP (Dijital Sinyal İşlemcisi) Verilerin iletilmesi için uygun hale getirir ve seslerin iletilmesini sağlar. Dijital sinyalleri yorumlayıp işletilmesini sağlar. Bilgisayarın işlemcisinin yükünü hafifletir. HCF modemler HCF ( Host Controlled Family) dijital sinyal işlemci tarafından kontrol edilen modemlerdir. Bu modemlerde DSP birimi vardır. Verilerin iletilmesinin kontrolü DSP birimi tarafından yapılır. YAPISI

99 DONANIM KARTLARI HSP ve HSF Modemler Bu modemlerde DSP(dijital sinyal işlemcisi) birimi yoktur. Modem haberleşme arabirimi aracılığı ile DSP’nin yapması gereken işlemler yazılım aracılığı ile bilgisayarın işlemcisine yaptırmaktadır. Bu modemlerin yüklenen sürücü yazılımları bilgisayar işlemcisi ile modem arasında köprü görevi görmektedir. Bu modemlerle yapılan iletişimde bilgisayarın işlemcisine ekstra bir yük getirmektedir. Üzerinde DSP olan modemler(HCF) hard modem, DSP modemlere de(HSP, HSF) soft modem denmektedir. YAPISI

100 DONANIM KARTLARI BAĞLANTI NOKTALARI

101 DONANIM KARTLARI Download hızı: Karşıdan verilerini alırken maksimum hızdır. Upload hızı: Verileri gönderirken maksimum gönderme hızıdır. Modem iletim hızını download hızı, upload hızı, data sıkıştırma önemli ölçüde etkiler. FAX-MODEM KARTI

102 DONANIM KARTLARI Bilgisayardan gelen sayısal veriler, modemdeki DAC (dijitala nalaog çevirici) tarafından telefon hattından geçecek analog sinyallere çevrilip telefon hattına aktarılır. Telefon hattındaki analog sinyallerde iletişim kurulacak bilgisayarın modemindeki ADC (analog dijital çevirici ) tarafından dijital sinyallere çevrilip DSP tarafından işlenip bilgisayarın ana belleğine aktarılır. FAX-MODEM KARTININ ÇALIŞMASI

103 DONANIM KARTLARI Bağlantı Türlerine Göre Modemler Dial-Up Modemler: Telefon hatlarını ve tarifesini kullanarak çalışan çevirmeli modemlerdir. ADSL Modemler: ADSL hat ve bağlantıları kullanır. Dial- up(çevirmeli) modemlere göre daha hızlı, ucuz internet bağlantısı sağlar. ADSL modemlere splitter adı verilen aygıt ile internet bağlantısı kesilmeden aynı anda telefon görüşmeleri de yapılabilmektedir. MODEMLER

104 DONANIM KARTLARI TV KARTI

105 DONANIM KARTLARI TV kartları televizyon yayınlarının bilgisayarda seyredilmesini sağlayan kartlardır. TV kartları ile bilgisayar ekranında TV ve video izlenebilir, resim ve görüntüleribilgisayara kaydedilebilir. Günümüzdeki TV kartları anakartın PCI slotuna uygun olarak üretilmektedirler. TV KARTI

106 DONANIM KARTLARI Chipset Chipset TV kartının temelini oluşturur. TV kartının işlem yapma kapasitesi bu chipsete bağlıdır. Chipset kanal ayarlama, değiştirme, ses efekleri, aynı anda birden fazla kanal seyretme, çoklu ortam desteklemesi, görüntü yakalama işlemleri yapma özelliğine sahiptir. YAPISI

107 DONANIM KARTLARI TV Tuner Anten veya kablo TV gibi bir alıcıdan gelen sinyalleri alıp, görüntünün net biçimde gösterilmesini sağlayan sinyal işlemcisidir. Kaliteli bir Tuner, TV kartının görüntü kalitesini yükseltir. YAPISI

108 DONANIM KARTLARI BAĞLANTILARI

109 DONANIM KARTLARI Görüntü Yakalama Hareketli tv görüntülenin resim dosyası olarak kaydedilmesine görüntü yakalama denir. Günümüzde tv kartları yazılım desteğiyle bu işlemleri yapmaktadır. Görüntü yakalama çözünürlük değerinin fazla olması resim kalitesini artırır. ÖZELLİKLERİ

110 DONANIM KARTLARI Görüntü Standartları NTSC: Kuzey Amerika ve Japonya’da kullanılan görüntü standardıdır. Her karede 525 satır bulunur, saniyede 30 kare oynatır. PAL: Avrupa’da ve ülkemizde kullanılan tv görüntü standardıdır. Saniyede 25 kare görüntüler. PAL görüntü standardında her bir kare 625 satır bulunur. SECAM: Fransa'da ortaya çıkarılmıştır. En çok Fransa ve Rusya tarafından kullanılır. ÖZELLİKLERİ

111 DONANIM KARTLARI Tv tuner görüntü kaynağından gelen sinyalleri alır. Bu sinyalleri dijital sinyallere dönüştürüp tv kartının chipsetine aktarır. Gelen sinyallerin biçimi ve içeriği tv yayının görüntü standardına göre değişir. (PAL,NTSC,SECAM) Görüntü kaynağı görüntü karesi için bir yatay birde dikey veri bilgisi yollar. Tv kartının chipseti bu sinyalleri bilgisayarın anlayabileceği şekle dönüştürür. ÇALIŞMASI

112 DONANIM KARTLARI Dijital TV Kartları Dijital Tv kartları kablo tv ve çanak antenden gelen dijital sinyallerin görüntülenmesini sağlar. HD-TV 1920*1080, 1920*1200 gibi çok yüksek çözünürlükteki yayın standartıdır. Bu yüksek çözünürlükteki görüntü standartları dijital tv kartları ile görüntülenebilir. ÇEŞİTLERİ

113 DONANIM KARTLARI Analog TV Kartları Anten veya kablo tv den gelen analog sinyallerin görüntülenmesini sağlar ÇEŞİTLERİ

114 DONANIM KARTLARI ETHERNET KARTI

115 DONANIM KARTLARI Ethernet kartı, bilgisayar ağlarında bilgisayarla ağ arasında iletişimi sağlar. Anakartın genişleme yuvalarına takılır. Ethernet kartı aracılığıyla bilgisayar ağlarındaki bilgisayarlar arasında veri iletimi olur ve cihazlar diğer bilgisayarların kullanımı için paylaşıma açılabilir. Ethernet kartlarının çıkışındaki bağlantı noktasına kablo bağlanarak, bilgiler kablo aracılığı ile diğer bilgisayarlara veya paylaşıma açık olan cihazlara iletilir. ETHERNET KARTI

116 DONANIM KARTLARI Ethernet kartlarının çıkış noktaları RJ-45 veya BNC konektörlere uygun olarak tasarlanmıştır. RJ-45 konektörler çift bükümlü kablolaları, BNC konektörler koaksiyel kabloları kullanır. Günümüzdeki ethernet kartları R-45 konektörlere uygun olarak üretilmektedir. Ayrıca bazı ankartlarda ethernet kartları anakarta tümleşik olarak üretilmektedir. ETHERNET KARTI

117 DONANIM KARTLARI MAC (Media Access Control) Adresi Her bir ethernet kartında sadece o karta ait olan bir 48 bitlik numara vardır. Buna MAC adresi denir. MAC adresi üretici firma tarafından kartın rom belleğine üretim sırasında kaydedilir ve bu numara değiştirilemez. Bilgisayar ağlarında veri alış-verişi bu MAC adresleri kullanılarak yapılır. MAC adresi ile ethernet kartları birbirlerinden ayırt edilir. YAPISI

118 DONANIM KARTLARI CRC Hata Kontrolü Yerel ağda bir bilgisayar diğer bilgisayara veri yollamak istediğinde bu veri çerçeve (frame) denilen veri paketleri haline dönüştürür. Bilgisayar bu veride bazı hesaplamalar yaparak bir kod üretir ve bu kodu verinin sonuna ekler. Bu koda CRC kodu denir. Veri diğer bilgisayara ulaştığında veri hesaplamalar yaparak veri paketini açar ve CRC kodunu hesaplar. Hesaplanan CRC kodu ile gelen paketin CRC kodu aynı ise veri doğru iletilmiş demektir.. YAPISI

119 DONANIM KARTLARI CSMA/CD Ethernet ağlarında belli bir anda ağ kablosunu hangi bilgisayarın kullanacağı CSMA (Carrier Sense, Multiple Access/Collision Detection) tekniğiyle belirler. Bu teknikte paket gönderilmeden önce kablo kontrol edilir. Ağda bir iletişim yoksa iletişime izin verilir. YAPISI

120 DONANIM KARTLARI Bağlantı Portu Verilerin kabloya veya kablodaki veriyi ethernet kartına aktarılmasını sağlar. Ethernet kartlarında R-45 ve BNC konektörlerine uygun iki farklı port çıkışı vardır. YAPISI

121 DONANIM KARTLARI Ethernet Kartının Çalışması Ethernet kartı iletilecek verileri paketlere böler ve kart çıkışına bağlı ağ kablosuna gönderir. Bir yerel ağ (lan) sisteminde iletilen veri paketlerinde, alıcının MAC adresi, göndericinin MAC adresi, iletilen veri ve CRC kodu bulunur. Paket gönderilmeden önce kablo kontrol edilir ve kablo boş ise veri gönderilir. Paketlenen veri karşı bilgisayara gönderilir, alıcı bilgisayarın ethernet kartı tarafından alınıp çözülür ve CRC koduna bakılır. CRC kodu aynı ise veri kabul edilir. Paketten veri alınır ve bilgisayar tarafından işlenir. CRC aynı değilse verinin bozulmuş olduğu anlaşılır ve veri kabul edilmez. ÇALIŞMASI

122 DONANIM KARTLARI Konektör Yapılarına Göre Ethernet Kartları BNC Konektörlü ethernet kartları Koaksiyel kablo kullanan ethernet kartlarıdır. Koaksiyel kablonun ucuna BNC konektörü takılır. 10 Mbps veri iletimini sağlar. RJ-45 Konektörlü ethernet kartları Çift bükümlü kablo kullana ethernet kartlarıdır. Çift bükümlü kablonun ucuna RJ-45 konnektörü takılır.10, 100, 1000 Mbps hızlarında veri iletimini sağlarlar. ÇEŞİTLERİ

123 DONANIM KARTLARI Veri İletim Hızlarına Göre Ethernet Kartları Günümüzde RJ-45 konnektörlü ethernet kartları üretilmektedirler. Bu kartlar10 Mbps,10/ 100 Mbps, 1000 Mbps veri aktarım hızlarına sahiptir. ÇEŞİTLERİ


"DONANIM KARTLARI MODÜLE 4: DONANIM KARTLARI. DONANIM KARTLARI EKRAN KARTLARI." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları