Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

ÇOCUKLARDA AKCİĞER GRAFİSİ: çekim tekniği, değerlendirme, hastalıklar Dr. Ensar YEKELER İstanbul Tıp Fakültesi Radyoloji AD.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "ÇOCUKLARDA AKCİĞER GRAFİSİ: çekim tekniği, değerlendirme, hastalıklar Dr. Ensar YEKELER İstanbul Tıp Fakültesi Radyoloji AD."— Sunum transkripti:

1 ÇOCUKLARDA AKCİĞER GRAFİSİ: çekim tekniği, değerlendirme, hastalıklar Dr. Ensar YEKELER İstanbul Tıp Fakültesi Radyoloji AD

2 1.Çekim tekniği 2.Pediyatrik akciğerin erişkinden farklılıkları 3.Değerlendirme 4.Hastalıklar

3 1.Çekim tekniği:  İnspirasyon  Pozisyon  Ekspojur dozu  Görüntü alanı Çocuklarda akciğer grafisini değerlendirme daha zor olduğundan uygun çekim tekniği ile grafilerin elde edilemesi önemlidir.

4 1.1. İnspirasyon  Bronş ağacını seçmek ve mediastinel konturları net değerlendirmek için grafiler tam inspiryumda alınmalıdır.  İnspiryumda diyafragma, 5-6. ön ve 8-9. arka kotlar seviyesinde olmalıdır.

5  Yeterli inspiryum yapılmaz ise kardiyak silüet normalden büyük görülür ve timus transvers çapı artar. Yetersiz inspiryum

6  Ağlamanın hemen öncesinde derin nefes almaya bağlı olarak havalanma artışı oluşacağından anormal diyebilmek için iki ayrı zamanda elde edilen grafiler karşılaştırılmalıdır. Aşırı inspiryum

7 1.2. Pozisyon  Spinöz proçesleri birleştiren vertikal çizgi, klavikula başlarını birleştiren horizontal çizgiyi iki eşit parçaya bölmelidir.

8 1.3. Ekspojur dozu  Akciğer, mediasten ve toraks kemik yapısını net değerlendirmek için yüksek kilovolt tekniği uygulanmalıdır.  Kilovoltun yüksek, akım şiddetinin düşük tutulması aynı zamanda hasta dozunu da azaltır.

9 Uygun ekspojur dozunda:  Kalbin sağ ve sol gölgesi arkasında ve sağ hemidiyafragmanın altında dallanan bronkovasküler yapılar görülür  Orta torasik intervertebral disk mesafeleri seçilir

10 Düşük ekspojur dozunda:  Düşük dozda çekilen kontrol grafilerde parankimal infiltrasyonun arttığı kanısına varılabilir.

11  Yüksek ekspojur dozunda ve hareket artefaktı varlığında minimal pnömotoraks atlanabilir.

12 1.4. Görüntü alanı  Çekim sırasında abdomenin de görüntü alanına girmesi; çekim süresini uzatır ve hastanın alacağı dozu artırır, X- ışının daha fazla açılandırılmasını gerektirir.  Dozun artması >> yalancı havalanma fazlalığı  Sürenin uzaması ve görüntüleme alanının geniş olması >> görüntüde bulanıklaşma  X-ışınının açılandırılması >> yapısal distorsiyon

13

14 2. Pediyatrik akciğerin erişkinden farklılıkları:  Akciğer dansite farklılıkları  Timusun varlığı  Hiler vasküler konturların, mediastinel kontur ve çizgilerin net oluşmaması  Kardiotorasik indeksin fazla olması

15 2.1. Akciğer dansite farklılıkları Yenidoğan akciğeri:  Yenidoğanın, özellikle prematür yenidoğanların ilk röntgenogramında;  akciğerler açılmamış ve sıvı dolu olabilir  alt loblarda kapalı kesimler kalabilir  medial 1/3 akciğerde hava bronkogramı görülebilir  fissürler seçilebilir.  Minimal plevral efüzyon (1,5-2 mm kalınlıkta) görülebilir. “Akciğerin tam olarak açılması sekiz saatte tamamlanır”  Yenidoğan döneminde akciğerler aşırı havalanmış izlenimi verir. Önde 7. ve arkada 8-9. kotlar diyafragma üzerindedir.

16 1/3 medialde hava bronkogramları havalanma artışı izlenimi

17 hava hapsi ve atelektazi  Çocuklarda periferik hava yollarının çapı erişkine oranla daha küçüktür ve kolayca kollabe olur.  Segmentler arasında hava geçişini sağlayan kolateral hava yolları;  Kohn porları  Lambert kanalları  direkt hava yolu anastomozları tam gelişmemiştir. Bu nedenle hava hapsi ve atelektazi daha kolay oluşur.

18  Çocuklarda akciğer parankim dansitesi erişkine oranla daha yüksektir. Bu nedenle patolojiyi havalanması azalmış görünümde olan akciğerde değil de daha siyah görülen tarafta aramak gerekir.

19 2.2. Timus  Timus göğüs röntgenogramında doğumdan 3 yaşına kadar belirgindir. Bazen geç adolesan döneme kadar da görülebilir.  PA grafide, dört köşe, kenarları konveks ya da düzdür. 5 yaşından itibaren kenarları konkav hale gelir.

20

21  Timus dokusu çok yumuşaktır. Belirgin hiperplazide bile çevre dokulara bası yapmaz.  Solunum ve pozisyonla şekil değişikliği gösterebilir. İnspiryumda daralır ve uzar, ekspiryumda kısalır ve genişler.

22  Timusu mediastinel kitlelerden ayıran üç önemli görünüm mevcuttur:  Kalple birleştiği yerdeki “kardiyotimik çentik” (minör fissür içerisine uzanım sonucu görülür)  Kardiyotimik çentiğin daha belirgin şekli olan “yelken işareti”.  Kostaların basısına bağlı “dalga işareti”

23 Dalga işareti Yelken timus Kardiyotimik çentik

24  Timusun boyut ve şekilleri çocuklarda oldukça değişken olmakla birlikte dalga işareti dışında lobule kontur her yaşta anormal kabul edilmelidir ve vasküler yapılarda veya trakeobronşial ağaçta yer değişikliği de patolojik kitle şüphesi uyandırmalıdır.  Timusun posteriorda, trakea ile süperior vena kava arasına uzanması ve bazen trakeada hafif kitle etkisi yapması normaldir.

25

26  Ultrason ile mediastinel kitle sanılan yapının timus olup olmadığı ayırt edilebilir. Normal timus ekojenitesi karaciğere benzer.  Bilgisayarlı tomografide kas ile izodenstir.  MR’ de T1-ağırlıklı görüntüde kasa göre hafif hiperintens, T2-ağırlıklı görüntüde ise yağa göre hafif hipointenstir.

27 Özellikle küçük çocuklarda timus gölgesi nedeniyle aorta ve ana pulmoner arteri seçmek zordur Hiler vasküler konturlar, mediastinel kontur ve çizgiler:

28  Anterior ve posterior birleşme çizgileri

29  Paratrakeal çizgi

30  Azigoözefagial reses:  6 yaş altında konveks  6-12 yaş arasında düz  12 yaş üstünde erişkindeki gibi konkav özefagus azigos veni aorta  12 yaş altı konkavite saptanması havalanma artışı açısından anlamlıdır.

31 erişkinçocuk  Azigoözefagial reses

32  Pulmoner konusun hafif konveks olması normaldir.

33 erişkinçocuk  Hiler vasküler konturlar erişkindeki kadar belirgin değildir.

34 2.4. Kardiyotorasik indeksin fazla olması MRD + MLD ID KTI=

35  Yenidoğanda kardiyotorasik indeksin üst sınırı yaklaşık % 65’ tir.

36 3. DEĞERLENDİRME  Sistematik yaklaşım  Normal ve varyatif görünümleri anormal olanlardan ayırma  Lezyonları tarifleme ve yorumlama

37 SİSTEMATİK DEĞERLENDİRME  Hasta adı, tarih, pozisyon işareti (R/L),  Hasta pozisyonu (ayakta PA/ yatarak AP....)  Yumuşak doku ve kemikler  sol omuz > sol göğüs duvarı > üst abdomen > sağ göğüs duvarı > sağ omuz > boyun yumuşak dokusu ve vertebra > torakal vertebralar > kotlar  Hava yollları  Mediastinum (AP-lateral)  Hiluslar (AP-lateral)  Akciğerler  Plevra

38 Yumuşak doku ve kemikler

39 Kostalar 1.Posterior kot 2.Anterior kot

40  Normalde trakea hareketli bir yapıdır. Özellikle ekspiryumda öne ve sağa doğru yer değiştirir. Hava yolları

41  Trakeanın subglottik kesimi, ekspiryumda omuz yapacak şekilde daralır. Fusiform şekilde daralması patolojiktir. omuz görünümü hipofarenks subglottis trakea ters V görünümü (croup)

42 sağ atrium çıkan aorta SVC arkus aorta pulmoner konus Sol atrial apendiks sol ventrikül sağ ventrikül AP pencere Mediasten

43 IVC sol ventrikül sol atrium sağ ventrikül pulmoner arter çıkan aorta arkus aorta inen aorta Mediasten

44  Yan röntgenogramda kalbin arka kenarı, trakeadan çekilen çizginin arkasına düşmemelidir. Mediasten

45 T4-5 Manubriosternal bileşke Ön Orta Arka Mediasten Üst

46 Paraspinal kenar  Paraspinal yumuşak doku dansitesi normalde görülmez ancak 1-2 mm yi geçmeyen düz çizgi şeklinde görülesi normaldir. Akciğerlere doğru konveks yumuşak doku dansitesi patolojiktir.

47 Hiluslar (PA)  Sol hilus daima sağ hilustan yukarıdadır.

48

49 Hiluslar (lateral)

50 Akciğerler

51 Akciğer damarlanması

52 Parankim

53 Plevra

54 Sağ üst Sağ orta Sağ alt Sağ üst Sağ orta Sağ alt Loblar (sağ)

55 Sol alt Sol üst Loblar (sol)

56 Gözden geçirme... Hasta adı, tarih, pozisyon, teknik kalite Yumuşak dokular (timus, göğüs duvarı...) Omuz ve göğüs duvarı kemik yapılar Vertebra ve komşu yumuşak doku (OS, diskitis) Mediasten (Boyut-şekil, trakea pozisyonu, kalp ve vasküler konturlar) Hiluslar arası ilişki, boyut Akciğerler: Akciğer boyutları, vasküler patern, parankim Plevra: fissürler, hemidiyafragma, kostal ve mediastinel plevra

57 USG endikasyonları (1)  Opak hemitoraks, torasentez rehberliği  Plevral efüzyonun içeriğinin değerlendirilmesi  Direkt grafi (-), klinik bulgu (+) olgular

58  Konsolidasyon-atelektazi ayrımı  Mediastene komşu lezyonlar  Pnömotoraks USG endikasyonları (2)

59 Fokal kitleler –Lokalizasyon ? –Solid? Kistik ? Anormal mediastinel kontur –Timus? Kitle? Palpabl göğüs duvarı kitleleri –Ağrısız kitle > genelde benign > takip USG endikasyonları (3)

60 Doppler USG’ nin katkıları  Komplike plevral efüzyon- periferik infiltrasyon ayrımı  Konsolidasyon-atelektazi ayrımı

61  Konsolidasyonun niteliği  Mediastene komşu lezyonlar Doppler USG’ nin katkıları (2)

62 BT ENDİKASYONLARI 1.Direk grafi normal, belirgin semptom (+) 2.Medistinal LAP? 3.Devam eden veya tekrarlayan semptomlar 4.İmmün yetmezlikte ateş nedeni? 5.Pnömoni komplikasyonlarını saptama 6.Bronşiektazi ? 7.Opak hemitoraks varlığı ? 8.Drenaj sonrası kontrol

63 3. HASTALIKLAR  Yenidoğan dönemi hastalıkları  Medikal  Cerrahi  Enfeksiyonlar

64 Yenidoğanın solunum zorluğu  Respiratuar distress sendromu  Yenidoğanın geçici taşipnesi  Neonatal pnömoni  Mekonyum aspirasyonu

65 Respiratuar Distress Sendromu Akciğer volümünde azalma Her iki akciğerde; diffüz, bilateral, simetrik ve homojen buzlu cam görünümü Çan şeklinde toraks Plevral efüzyon yokluğu

66 Respiratuar Distress Sendromu

67 Yenidoğanın Geçici Taşipnesi (TTN) Normal veya artmış akciğer volümü Genellikle nonhomojen retikülonodüler infiltrasyon Atelektazi, plevral efüzyon +

68 Yenidoğanın Geçici Taşipnesi

69 Neonatal Pnömoni Normal akciğer volümü Homojen veya non-homojen dansite artışı Plevral efüzyon +

70 Neonatal Pnömoni

71 Mekonyum Aspirasyonu Artmış akciğer volümü Non-homojen nodüler dansite artışı Plevral efüzyon +

72 Mekonyum Aspirasyon Sendromu

73 Konjenital Anomaliler  Kistik adenomatoid malformasyon  Konjenital lober amfizem  Diafragma hernileri  Bronkopulmoner sekestrasyon

74 Kistik adenomatoid malformasyon Multipl kistik lezyonlar (İçerisindeki sıvının absorbe olması ile kistler görünür hale gelir) Tek yada iki lobda yerleşim Üç tipi vardır: –Tip I: 2 cm den büyük birkaç kist –Tip II: 2 cm den küçük çok sayıda kist –Tip III: Solid görünüm (Histolojik olarak küçük kistler mevcut) Yeni doğan döneminde tanı Tip II ye eşlik eden böbrek, Gİ, KVS anomalileri Komplikasyon: pnömotoraks, sarkom (RMS, PNET)

75 1 günlük yenidoğanda sağ üst zonda hacim artışı Kistik Adenomatoid Malformasyon 2. gün

76 Kistik Adenomatoid Malformasyon

77 Pulmoner Sekestrasyon Normal trakeobronşial ve vasküler bağlantısı olmayan displastik akciğer dokusu Tekrarlayan pnömoniler, büyük lezyonlarda basıya bağlı solunum sıkıntısı Aortadan direkt arteryel beslenme Lokalizasyon: sol alt lob posterobazal (en sık) İki tipi vardır: –İntralober: Viseral plevral ile çevrilidir; drenaj pulmoner venlere olur. –Ekstralober: Kendine ait plevrası mevcuttur; sistemik venlere drene olur.

78 Pulmoner Sekestrasyon

79 Konjenital Lober Amfizem Bronşial kartilajda iskemik hasar sonucu bronşial daralma: kısa ve küçük bronş En sık sol akc üst lob, sağ orta lob Etkilenen lobda havalanma artışı, etkilenmeyen ipsilateral lobda atelektazi Mediastende karşı tarafa deviasyon

80 Konjenital Lober Amfizem

81 Konjenital Diyafragmatik Herni Prenatal tanı: US Bochdalek: Sol posterolateral Morgagni: Sağ anterior Multipl hava kisti görünümü: barsak ansları Yumuşak doku dansitesi: herniye solid organ Mediastende karşı tarafa itilme Baryumlu tetkik –Kontrast madde ile dolan barsak ansları

82 Konjenital Diyafragmatik Herni (Bochdalek)

83 Konjenital Diyafragmatik Herni (Morgagni)

84

85 VİRAL PNÖMONİ  DİREK GRAFİ BULGULARI; 1.Hiler dolgunluk 1.Hilustan perifere doğru uzanan bronkovasküler izlerde belirginleşme-kalınlaşma (kirli akciğer) 2.Bilateral hiler lenf nodları 2.Hava hapsi alanları 3.Akciğer hacminde artış 4.Atelektazi varlığı Santral Bilateral Simetrik

86 3 Y kız

87 4 Y erkek

88 14 Y erkek

89 2.5 Y kız

90 BAKTERİYEL PNÖMONİ 1.Konsolidasyon varlığı 2.Konsolidasyon içinde hava bronkogramı 3.Plevral efüzyon varlığı 4.Hacim kaybının olmaması

91 3 Y erkek 1 Y erkek

92 KONTROL GRAFİSİ ( 2-3 hafta sonra) 1.Persitan/rekürren semptomatoloji 2.Altta yatan sistemik hastalık (immün yetm.) 3.Konsolide/atelektatik alanın tekrar havalandığının görülmesi  Radyolojik bulgular klinik bulgulardan daha geç normale döner.

93 Bronşiolit /kontrol) 5 Y erkek

94 Viral pnömoni (kontrol) 1 Y erkek

95

96

97 3 Y kız

98

99 ALL 3 Y kız

100

101 TÜBERKÜLOZ  TANI (şüphe?) 1.Pozitif tüberkülin testi 2.Grafide patolojik bulgu 3.Tbc’li hasta ile temas öyküsü  PRİMER KOPMPLEKS 1.Parankimde opasite 2.İpsilateral lenf nodu 3.İkisinin arasında interstisyel kalınlaşma (lenfanjit)  LAP 2 cm nin üzerinde LAP ler Konglomerasyon, santral nekroz Eşlik eden parenkimal infiltrasyon Kavitasyon ve milier yayılım çocuklarda nadirdir.

102

103

104

105

106 Yabancı Cisim Aspirasyonu Etkilenen hemitoraksta orta derecede havalanma artışı Mediastende karşı tarafa itilme Ekspiryumda alınan grafide bulgularda belirginleşme

107 Yabancı Cisim Aspirasyonu

108 Sol akciğerde total atelektazi ve mediastende sola kayma Yabancı Cisim Aspirasyonu Bronkoskopi sonrası sol ana bronkustan patlamış mısır çıkarıldıktan sonra bulgularda düzelme

109 MEDİASTİNEL LEZYONLAR Anterior Mediasten LAP Teratom Tiroid Timoma

110 Orta Mediasten LAP Özefagus anomalileri Perikardial kisti Vasküler anomaliler Bronkojenik kist

111 Posterior Mediasten Nörojenik tm Nöroenterik kist Spinal tm İnen aorta anomalileri

112

113

114

115

116


"ÇOCUKLARDA AKCİĞER GRAFİSİ: çekim tekniği, değerlendirme, hastalıklar Dr. Ensar YEKELER İstanbul Tıp Fakültesi Radyoloji AD." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları