Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

KELİME ANLAM Tek başına bir anlamı olan ya da anlamı cümlede sezilen, cümle kurmaya yarayan anlatım araçlarına sözcük ( kelime ) denir. Tek başına bir.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "KELİME ANLAM Tek başına bir anlamı olan ya da anlamı cümlede sezilen, cümle kurmaya yarayan anlatım araçlarına sözcük ( kelime ) denir. Tek başına bir."— Sunum transkripti:

1

2 KELİME ANLAM

3 Tek başına bir anlamı olan ya da anlamı cümlede sezilen, cümle kurmaya yarayan anlatım araçlarına sözcük ( kelime ) denir. Tek başına bir anlamı olan ya da anlamı cümlede sezilen, cümle kurmaya yarayan anlatım araçlarına sözcük ( kelime ) denir. Sözcükler ya kendi başlarına bir anlam taşır ya da sözcüklere cümle içinde anlam yüklenir. Böylece sözcükler değişik anlamlar kazanır. Sözcükler ya kendi başlarına bir anlam taşır ya da sözcüklere cümle içinde anlam yüklenir. Böylece sözcükler değişik anlamlar kazanır. kalemlik akıl karanfilTek başına anlamı olan kelimeler ağlamak zengin… gibi için göre Tek başına anlamı olmayan kelimeler ile ve…

4 SÖZCÜKLERDE ANLAM ÖZELLİKLERİ 1- Gerçek Anlam : Bir sözcüğün herkes tarafından bilinen ilk anlamlarına gerçek anlam denir. Ceylan’ın tatlı suyu Akdeniz’in tuzlu sularına karışır. Kayanın sert yüzüne dokununca elim kesildi. Bu soğuk havalar beni mahvetti Bu derin çukura mı düşmüş. Pazardan aldığı elmaları ince ince kesti. Anne yemeğe acı katmışsın.

5 a) Temel Anlam : Bir sözcüğün dilde kazandığı ya da o sözcüğün söylendiğinde zihinde canlandırdığı ilk ve en yaygın anlamıdır. Top oynarken kolum kırıldı. Gözleri çok ağrıdığı için doktora gitmiş. Soruları bilemeyince burnunu kaşıyor. Çocuğun çürüyen dişi çekildi. Annesi çocuğun elini tutuyordu.

6 b) Yan Anlam : Bir sözcüğün temel anlamına bağlı olarak zaman içinde kazandığı anlamlara yan anlam denir. Çantamın kolu koptuğu için kucağımda taşıyorum. Masanın gözündeki kalemi uzatır mısın? Fırtınadan dolayı sandalın burnu zarar görmüş. Yemeğe bir diş de sarımsak atarsan iyi olur. Bugün şansın iyiymiş, çok balık tutmuşsun. NOT: Hem temel hem de yan anlam, gerçek anlamın içinde yer alır.

7 (2007 – DPY ) “Sert” sözcüğü aşağıdaki cümlelerin hangisinde “Sert mermerin işlenmesi zordur.” cümlesindeki anlamıyla kullanılmıştır? A) A) Penaltıda sert vuruş önemlidir. A) B) B) Çocuklarla sert konuşmasını istemiyorum. B) C) C) Ali’nin bu kadar sert olduğunu sanmıyordum. C) D) D) Aldığım cevizler çok sert çıktı. D)

8 2- Mecaz Anlam : Bir sözcüğün gerçek anlamı dışında bir anlamda kullanılmasına mecaz anlam denir. Yemekten sonra bu hesap bize tuzlu geldi. Babam oldukça sert bir karaktere sahip. Son zamanlarda bize karşı soğuk davranıyor. Annesini kaybedince derin derin düşüncelere daldı. Bu hareketleriyle ince biri olduğunu kanıtlıyordu. Acı haberi alınca dünya başına yıkıldı.

9 (2007 – DPY ) Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük mecaz anlamıyla kullanılmıştır? A) A) Gün ağarınca kapıyı kapatıp çıkmış evden. A) B) B) İş yerindeki huzursuzluğu bize yansıtmak istemiyor. B) C) C) Eski âdetlerin birçoğu artık yaşamıyordu. C) D) D) Acıların bir gün dineceği umuduyla yaşıyordu. D)

10 3- Terim Anlam : Bilim,sanat, spor veya herhangi bir meslek alanında kullanılan özel anlamlı sözcüklere terim anlamlı sözcükler denir. Beşiktaş – Galatasaray karşılaşmasında üç penaltı atıldı. Bu dersimizde üçgenler konusunu işleyeceğiz çocuklar. Perde açıldı ve muhteşem bir oyun başladı. Bir türlü do sesini veremiyorsun. “Dağlar” şiirinin kafiye ve rediflerini bulalım.

11 (1998 – DPY) Aşağıdaki cümlelerin hangisinde terim olan sözcük yer almıştır? A) A) Dost dost diye nicesine sarıldım. A) B) B) Ay tutulmasını kardeşimle birlikte izledik. B) C) C) Benim sadık arkadaşlarım şimdi nerelerde? C) D) D) Küçükler, büyüklere saygı duymalıdır. D)

12 4- Eş Anlamlı ( Anlamdaş ) Sözcükler : Yazılışları ve okunuşları farklı, anlamları aynı olan sözcüklere eş anlamlı sözcükler denir. sözcük – kelimedoğa – tabiat ak – beyazsoru – sual kafa – başşehir – kent millet – ulus yoksul – fakir öğrenci – talebe zengin – varlıklı kainat – evrenkarşıt – zıt al – kırmızısağlık – sıhhat sıska – zayıfgüz – sonbahar kuvvet – güç şen – neşeli fiil – eylem konuk – misafir

13 ( DPY) Hangi seçenekteki sözcükler arasındaki anlam ilişkisi diğerlerinden farklıdır? A) A) Vatan – millet A) B) B) Ebedi - sonsuz B) C) C) Mükemmel - eksiksiz C) D) D) Deneyim - tecrübe D)

14 iyi – kötüuzun – kısa güzel – çirkiniç – dış sert – yumuşakfakir – zengin siyah– beyazgülmek – ağlamak acı – tatlıgitmek – gelmek iyi – kötüuzun – kısa güzel – çirkiniç – dış sert – yumuşakfakir – zengin siyah– beyazgülmek – ağlamak acı – tatlıgitmek – gelmek 5- Zıt ( Karşıt ) Anlamlı Sözcükler : Anlam bakımından birbirine aykırı düşen, çelişen sözcüklere zıt anlamlı sözcükler” denir. eski – yeniince – kalın ileri– geri aşağı – yukarı ucuz– pahalıbüyük – küçük aç– tokkuru – yaş dost– düşmankısalmak – uzamak eski – yeniince – kalın ileri– geri aşağı – yukarı ucuz– pahalıbüyük – küçük aç– tokkuru – yaş dost– düşmankısalmak – uzamak

15 ( OKS ) “Aşağıda altı çizili sözcüklerden hangisinin zıt anlamlısı vardır? A) A) Ayşe ayağı kayınca kendini yerde buldu. A) B) B) Kendine göre bir arkadaş edindi. B) C) C) Sonunda aradığı mutluluğu yakaladı. C) D) D) Okulun kente yakın olmasını istiyorum. D)

16 6- Sesteş ( Eş Sesli ) Sözcükler : Yazılışları ve okunuşları aynı, anlamları farklı olan sözcüklere sesteş sözcükler denir. Bu yaz tatilimizi Antalya’da geçireceğiz. Bu yaz tatilimizi Antalya’da geçireceğiz. Öğretmenin verdiği ödevleri not defterine yaz. Yüzün çok solgun görünüyor. Babam yüz tane civciv almış. Kasap, beş dakikada koyunun derisini yüzdü. Arkadaşlarla havuzda bol bol yüzdük.

17 Gül, şiddetli rüzgârdan dolayı kırılmış. Cem Yılmaz’ın gösterisini izleyenler çok güldü. Oğlum kazlara yem vermeyi unutma. Su bulabilmek için saatlerdir kazıyor. Su bulabilmek için saatlerdir kazıyor. Atları dört nala sürüyordu yarışmacı. Biriken çöpleri hiç düşünmeden pencereden attı. Bahçedeki büyük taşları kenarı koydu. Eyvah, ocağı kapatmadım, süt taşmıştır.

18 ( DPY) Aşağıdaki sözcüklerden hangisinin eş seslisi yoktur? A) A) Çöl A) B) B) Saf B) C)C) Sağ C) D) D) Arı D)

19 7- Yakın Anlamlı Sözcükler: Eşanlamlı gibi görünmelerine rağmen, aralarında tam bir eşitlik bulunmayan sözcüklere yakın anlamlı sözcükler denir. elektrik ses hava kaya yol 8- Soyut ve Somut Anlamlı Sözcükler: Beş duyu organımızdan biri ya da birkaçı ile algılayabildiğimiz varlıkları karşılayan kavramlar” somut”tur. doğru– dürüst yalan – yanlış çalışmak – çabalamak eş– dost küsmek – kırılmak insan göz kitap telefon öğrenci….

20 Beş duyu organımızdan herhangi biriyle algılayamadığımız var olduklarını düşünce yoluyla algıladığımız varlıkları anlatan sözcükler “soyut” tur. sevgi dostluk üzüntü rüya akıl görgü duygu sevinç saygı hoşgörü 9- Yansıma Sözcükler : Doğadaki canlı cansız varlıkların çıkardığı tabiat taklidi seslere yansıma sözcük denir. vız miyav cik şır mö çat pat güm me hav

21 ( 2000 –OKS ) Aşağıdaki cümlelerde altı çizili olarak verilen sözcüklerden hangisi soyut bir kavramı anlatır? A) A) Tatlı yiyelim, tatlı konuşalım. A) B) B) Çocuğunun başarısından sevinç duydu. B) C) C) O gün hava oldukça soğuktu. C) D) D) Kara bulutlar birden gökyüzünü kapladı. D)

22 10- Genel ve Özel Anlamlı Sözcükler : Bazı kelimeler kavramları veya varlıkları toplu olarak içine alır, bu kelimelere “genel anlamlı sözcükler” ; bazı kelimeler ise tek bir varlığı adlandırır, bunlara da “özel anlamlı sözcükler” denir. varlık – canlı – hayvan – kurbağa (genelden özele doğru sıralama) kainat – gezegen – dünya – kıta – ülke – şehir – köy (genelden özele doğru sıralama) çam – ağaç – orman – bitki – canlı – varlık (özelden genele doğru sıralama) ses – hece – kelime – cümle – paragraf (özelden genele doğru sıralama)

23 ( 1999–Ö.O. ) Aşağıdaki cümlelerin hangisinde özelden genele doğru bir anlatım vardır? A) A) Petrol ürünlerinden benzine zam geldi. A) B) B) Türk tarihinde, Çanakkale Savaşı’nın yeri önemlidir. B) C) C) Alfabenin yirmi dördüncü harfi “t” dir. C) D) D) Çocukluk günlerim ömrümün en güzel dönemidir. D)

24 11- Nicelik ve Nitelik Bildiren Sözcükler : Bir kavramın, eylemin veya nesnenin nasıl olduğunu ne gibi özellikler taşıdığını anlatan sözcüklere “nitel anlamlı sözcükler” denir. Sayılabilen, ölçülebilen, azalıp çoğalabilen sözcüklere “nicel anlamlı sözcükler” denir. Güzel kız elindeki çantayla oynuyordu. nitelik anlamında Baban oldukça yorgun görünüyor. nitelik anlamında Pastanın sütü az gelmiş. nicelik anlamında Sınava daha üç ay var. nicelik anlamında

25 ( OKS ) Aşağıdaki atasözlerin hangisinde “nicelik ve nitelik” birlikte verilmiştir ? A) A) Kısa günün kârı az olur. A) B) B) Eğri otur, doğru söyle. B) C) C) Az olsun, öz olsun. C) D) D) Horozu çok olan köyün sabahı geç olur. D)

26 12- İkilemeler : Anlatımı güzelleştirmek, güçlendirmek, çekici kılmak amacıyla sözcüklerin çeşitli şekillerde yan yana getirilmesiyle oluşturulan söz öbeğine ikileme denir. İkilemeler değişik şekillerde oluşturulur: 1- Aynı sözcüğün tekrarıyla oluşan ikilemeler : Olanları açık açık anlattı.. Yavaş yavaş yürürsen düşmeyebilirsin. Güle güle git, güle güle gel.

27 2 – Eş anlamlı ve yakın anlamlı sözcüklerle oluşan ikilemeler : Yine doğru dürüst bir iş bulamadık. Yalan yanlış sözlerle aklımı karıştırma. 3– Karşıt anlamlı sözcüklerle oluşan ikilemeler : Buraya yerleşeli aşağı yukarı dört yıl oldu. Bu sınavı er geç kazanacağım. 4– Bir eylemin olumlu olumsuz şekilleriyle oluşan ikilemeler : Gelir gelmez beni arasın. Okan, döner dönmez topu ağlara gönderdi.

28 5– Biri anlamlı biri anlamsız sözcüklerle oluşan ikilemeler : Köyün yolları eğri büğrüydü. Üzerinde eski püskü bir elbise vardı. 6– Her ikisi de anlamsız sözcüklerle oluşan ikilemeler : Abuk sabuk konuşarak sinirlerimi bozmayın. Çocuklara abur cubur yememeyi öğretemedik. 7– Yansıma sözcüklerle oluşan ikilemeler : Bütün gece horul horul uyudu. Çatır çutur sesler çıkararak ilerliyordu.

29 ( DPY ) Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ikileme yoktur? A) A) Küçük Ali, üçer üçer saymayı öğrendi. A) B) B) Öğrencileri, üçer beşer, salona aldılar. B) C) C) İhtiyar düşe kalka, evine gidiyordu. C) D) D) Hiç, kırmızı kırmızı ile boyanır mı? D)

30 13- Dolaylama : Tek sözcükle anlatılabilecek bir kavramı birden fazla sözcükle anlatmaya “dolaylama” denir. top – meşin yuvarlak aslan – ormanların kralı Atatürk – Ulu önder Kıbrıs – yavru vatan turizm – bacasız sanayi Ankara – Türkiye’nin kalbi İstanbul – yedi tepeli şehir kaleci– file bekçisi balık – derya kuzusu sinema – beyaz perde

31 13- Ad Aktarması ( Mecaz- ı Mürsel ) : Bir adın benzetme amacı olmadan, sadece çağrıştırmak amacıyla, kendisiyle ilgili başka bir adın yerine kullanılmasına “ ad aktarması” denir. Hizmetliler bugün sobayı yakmamış. odun, kömür Sakın ayaklarını çıkarmadan eve girme. ayakkabı İki tabak yedi, yine de doğmadı. tabaktaki yemek Eve haber vermeden sizinle gelemem. Ev halkı

32 “Bu yaz, yalnızca Yaşar Kemal okumaya karar verdim” cümlesinde altı çizili sözcüklerde görülen anlam ilişkisi aşağıdaki cümlelerin hangisinde vardır? A) A) Sezen Aksu müzik yaşantısına bir süre ara verdi. A) B) B) Geminin iskeleye yanaşması yarım saat sürdü. B) C) C) Apartman artık yöneticisini seçmeyi istiyordu. C) D) D) Karşıt düşünceler olmalı ki demokrasi sağlansın. D)

33 14- Deyimler : Bir durumu, bir olayı, bir davranışı veya duyguyu etkili bir biçimde anlatan; en az iki sözcükten oluşan, sözcüklerin genellikle gerçek anlamlarını kaybederek yeni bir anlam kazanmasıyla oluşan kalıplaşmış söz öbeklerine “deyim” denir. Bağrı yanık : çok dert, sıkıntı çekmek anası ağlamak : çok sıkıntı çekmek karnı zil çalmak : çok acıkmak kafa tutmak : boyun eğmeyip karşı gelmek Deyimlerin Özellikleri : 1- Deyimler kalıplaşmış sözcüklerdir. Sözcüklerin yerleri değiştirilemez, yerlerine başka kelimeler getirilemez. ayakkabısı dama atılmak - pabucu dama atılmak parmağına yüzük olsun - kulağına küpe olsun

34 2- Deyimler genellikle mecaz anlam taşır: Başına çorap örmek : Birini felakete sürüklemek için gizlice plân yapmak. Çamur atmak : Bir kimseyi lekelemeye çalışmak. 4- Deyimler genellikle iki sözcükten oluşurlar : 3 – Bazı deyimler gerçek anlamlıdır : Can çekişmek : Ölmek üzere olmak Başına buyruk : Kimseden izin almadan isteğini yapmak. Yükte hafif pahada ağır. Çoğu gitti azı kaldı. 5 - Deyimlerin kim tarafından söylendiği bilinmemektedir.

35 ( OKS) Aşağıdaki cümlelerin hangisinde deyim açıklamasıyla verilmemiştir? A) A) Eline geçen bütün kitapları gözden geçirdi; ama aradığını bulamadı. A) B) B) Ben bu kanepeleri vermeye razıyım: zaten onları gözden çıkardım. B) C) C) İnsan sokulgan ve sevimli, yani cana yakın olursa, elbette sevilir. C) D) D) Birisi ötekine, o da başkasına söyleyince söz, ağızdan ağıza yayıldı. D)

36 15- Atasözleri : Halkın deneyimlerinden geçmiş, doğruluğu onaylanmış, genel bir kural ve öğüt biçiminde kalıplaşmış özlü sözlere “atasözü” denir. Görünen köy kılavuz istemez. Çalma elin kapısını çalarlar kapını. Sakla samanı gelir zamanı. Atasözlerinin Özellikleri : 1- Atasözleri kalıplaşmış sözcüklerdir. Sözcüklerin yerleri değiştirilemez, yerlerine başka kelimeler getirilemez. Alma garibin ahını çıkar aheste aheste. Alma mazlumun ahını çıkar aheste aheste.

37 2- Atasözleri cümle özelliği gösterir. Tamamlanmış bir yargı bildirir. Göz görmeyince gönül katlanır. Mum dibine ışık vermez. 3 - Atasözleri genellikle mecaz anlam taşır. Denize düşen yılana sarılır. Balık baştan kokar. 4 - Bazı atasözleri gerçek anlamlıdır. Son pişmanlık fayda vermez. Dünya malı dünyada kalır. 5 - Atasözlerinin kim tarafından söylendiği bilinmemektedir.

38 ( OKS) “Haklı bir gerekçesi olsa da insan, yüreğini aklından ayırmamalıdır.” cümlesindeki düşünceyi aşağıdaki atasözlerinden hangisi desteklemez? AAAA )))) A A A A Aklına geleni işleme, her ağacı taşlama. BBBB )))) K imsenin ahı kimsede kalmaz. CCCC )))) Ö fkeyle kalkan zararla oturur. DDDD )))) D D D D Düşüne düşüne görmeli işi, sonra pişman olmamalı kişi.

39 YANLIŞ

40 TEBRİKLER

41 REYHAN ETÜT MERKEZİ


"KELİME ANLAM Tek başına bir anlamı olan ya da anlamı cümlede sezilen, cümle kurmaya yarayan anlatım araçlarına sözcük ( kelime ) denir. Tek başına bir." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları