Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

3001 – DERS KURULU 2014 ANATOMİ DUYU ORGANLARI (Organa Sensuum) Prof.Dr. Yusuf Zeki YILDIZ.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "3001 – DERS KURULU 2014 ANATOMİ DUYU ORGANLARI (Organa Sensuum) Prof.Dr. Yusuf Zeki YILDIZ."— Sunum transkripti:

1 3001 – DERS KURULU 2014 ANATOMİ DUYU ORGANLARI (Organa Sensuum) Prof.Dr. Yusuf Zeki YILDIZ

2 Kendi iç dünyamızdan veya dış dünyadan gelen çeşitli uyarıları merkez sinir sistemine ileten organlara organa sensuum (duyu organları) adı verilir. Klasik olarak bilinen 5 duyu (görme, işitme, koku, tad ve dokunma) dışında ; Basınç, ağrı, ısı, denge, hareket, açlık… gibi duyular da vardır. Tüm duyuların algılanması reseptör adı verilen özel algılama birimleri ile sağlanır. Her reseptör, algıladığı uyarıları sinir impulsu – elektrik enerjisine dönüştüren biyolojik bir çeviricidir. Duyuların iletimi afferent sinirler ile sağlanır. ORGANA SENSUUM (DUYU ORGANLARI)

3 DUYULARI İLETEN SİNİRLER Afferent sinirler: 1) Somatik afferent sinirler 2) Visseral (otonomik) afferent sinirler Somatik duyular genellikle bilince ulaşan duyulardır. Genel somatik duyular: Dokunma Basınç Deri ile aldığımız ağrı Sıcak ve soğuk Kaslar ve eklemlerden gelen hareket ile ilgili duyular (Proprioseptif duyular) Bu duyuları taşıyan sinirlere Genel Somatik Afferent (GSA) sinirler denir.

4 Özel somatik duyular: Görme İşitme İç kulaktan gelen denge ile ilgili duyular Bu duyuları taşıyan sinirlere Özel Somatik Afferent (ÖSA) sinirler denir. DUYULARI İLETEN SİNİRLER

5 Genel visseral duyular: Fonksiyonları otonom sinir sistemi tarafından kontrol edilen organ ve yapılardan gelen ve çoğu bilince ulaşmayan duyulardır. Bu duyuları taşıyan sinirlere Genel Visseral Afferent (GVA) sinirler denir. İç organlardan gelen gerilme ve düz kas spazmı gibi nedenlerle oluşan ağrı duyusu bilince ulaşan genel visseral duyulardandır. DUYULARI İLETEN SİNİRLER

6 Özel visseral duyular: Koku Tad Bu duyular sonuçta otonom sinir sisteminin kontrolü altında çalışan organ ve yapıları etkilediği için özel visseral duyular olarak kabul edilir. Bu duyuları ileten sinirlere Özel Visseral Afferent (ÖVA) sinirler denir. DUYULARI İLETEN SİNİRLER

7 DUYULAR GENEL ÖZEL Somatik VisseralSomatik Visseral taktil: (spinal sinirler ve CN. V) - ağrı - ısı - temas - vibrasyon - pozisyon organların durumu (otonom sinirler) - görme (CN. II) - işitme ve denge (CN. VIII) - koku (CN. I) - tat (CN. VII – IX- X)

8 ORGANA SENSUUM (DUYU ORGANLARI) Reseptörler, yerleşimlerine göre 4 gruba ayrılır : Eksteroreseptör (Mekanoreseptör) – Deride yüzeyel ve geniş olarak yer alan, dış ortamdan gelen uyarıları direkt alan reseptörlerdir. Interoreseptör (Visceroreseptör) – Vücud içinde (İç organların duvarında, salgı bezlerinde ve damarların adventisyal tabakasında) yer alan ve kan basıncı, O2, CO2 konsantrasyonunu… algılayan reseptörlerdir. Telereseptör – Vücuda uzaktan gelen görüntü, ses ve koku uyarılarını algılayan reseptörlerdir. Proprioreseptör – Eklem, kas ve kulağın vestibuler bölümünde (denge organı) yer alan derin duyu uyarılarını algılayan reseptörlerdir. Vücut parçalarının pozisyonu ve hareketlerini (kinestetik duyu) algılayarak, vücut dengesinin sağlanmasınıda rol oynar.

9 Algıladıkları uyarı tiplerine göre reseptörler : Termoreseptörler – ısı duyusunu algılar. Kemoreseptörler – vücut sıvılarındaki iyonlar ile (H2, O2, CO2…) tad veya kokudaki kimyasal maddelere duyarlı. Fotoreseptörler – ışık duyusunu algılar. Nosiseptörler – dokularda hasarlanma–yaralanma sonucu oluşan ağrı duyusunu algılar. Baroreseptörler – vücut sıvılarındaki basınç değişimlerini algılar. Mekanoreseptörler – titreşim ve hareket değişimlerini algılar. ORGANA SENSUUM (DUYU ORGANLARI)

10 Duyular 2 gruba ayrılır : Genel duyular – Dokunma, basınç, titreşim, ısı, ağrı, iki nokta diskriminasyonu, stereognosis, propriosepsiyon… Propriosepsiyon dışındaki duyular deride yer alır Özel duyular – Görme, işitme - denge, koku ve tad ORGANA SENSUUM (DUYU ORGANLARI)

11 DERİ DERİ KATMANLARITIRNAK YAPISI Deri ve eklentileri, integumentum commune (ortak örtüler) başlığında incelenir. Burada yer alan yapılar : Kıllar, Tırnaklar, Deri bezleri ve Derideki genel duyu reseptörleridir. Stratum corneum Stratum basale Gl.sebacea Bulbus pili Folliculus pili / Radix pili Pilus (Kıl) Arter Sinir Gl.sudorifera Epidermis Dermis Hypo- dermis Unguis (Tırnak) Lunula Vallum unguis (Eponychium) Hyponychium Matrix unguis Corpus unguis Reseptör

12 DERİ Deri : 1-2 mm kalınlığındadır ve m² kadar alan kaplar. Vücudu zararlı etkenlere (mekanik, kimyasal, ısı, ışık…) karşı korur. Vücud ısısının düzenlenmesinde rol oynar. Ultraviyole ışığının etkisi ile D vitaminini oluşturur. Ter ve yağ bezleri ile boşaltım organı gibi görev yapar. Çeşitli reseptörleri ile en geniş genel duyu organıdır. Normalde var olan deri gerginliğine Turgor denir. Deri üzerinde kollajen lif demetleri yöneltisinde görülen deri çizgilerine Langer çizgileri (linea distractiones) denir. Cerrahi deri kesisi bu çizgiler doğrultusunda yapılmalıdır. Deri üzerinde ayrıca sulci cutis adlı çeşitli oluklar yer alır. Omuriliğin bir segmentinden çıkan sinirlerin innerve ettiği deri alanına dermatom denir. Deri; sistemik hastalıklardaki etkileşimi, cerrahi özellikleri ve innervasyon yönüyle nörolojik hastalıkların tanısında önemli.

13 Deri temel olarak 2 tabakadan yapılıdır : Epidermis ve Dermis I - Epidermis : Çok katlı keratinize epitel doku olup, vücud dış yüzeyinde yer alan özel katmandır. Ektoderm’den gelişir. Zararlı etkenlere (kimyasal, mekanik veya mikroplar…) karşı korunmada bariyer gibi rol oynar. Kan damarları içermez. Diffüzyon ile beslenir. Vücutta en kalın olduğu yerler avuç içi ve ayak tabanıdır. 5 katlı bir yapıya sahiptir. En derinde yer alan tabakası stratum basale/germinativum deri rengini verir (melanositler) ve yenileyici katmandır. DERİ

14 DERİ TABAKALARI Sulci cutis Stratum corneum Stratum lucidum Stratum granulosum Stratum spinosum Stratum basale Stratum germinativum Meissner cisimciği Kan damarı Vater-Pacini cisimciği Gl.sudoriferae (Ter bezleri) Epidermis Dermis Hipodermis/ Subcutis (Derialtı) Cutis (Deri) 1- Stratum corneum: Çekirdeği olmayan, çok sayıda keratinleşmiş hücreler (keratinocytus) içeren ve devamlı aşınmaya maruz kalan katmanlı en dış tabakadır. 2- Stratum lucidum: Işık kırıcılığı yüksek, homojen, ince tabakadır. Deriyi, güneşin UV ışınlarından korur. Ter bezlerinin ağızları Stratum basale çıkıntıları

15 EPIDERMIS TABAKALARI Stratum corneum Stratum lucidum Stratum granulosum Stratum basale Stratum spinosum 3- Stratum granulosum: Keratohiyalin granüller içeren 3-4 katlı tabakadır. Keratinizasyon bu tabakada başlar. 4- Stratum spinosum: Epidermisin en kalın tabakasıdır. Bakterileri fagosite eden Langerhans hücreleri yer alır. 5- Stratum basale: En alt katman olup, bazal lamina üzerin dedir. Derinin rengini veren melanocytus’lar buradadır. En yüzeydeki katman incelince bu tabaka diğer katmanların oluşumunu (germinativ tabaka) sağlar.

16 16 Estratos de la Epidermis EPIDERMIS TABAKALARI

17 Epidermis Dermis Hypodermis Bulbus pili Plexus radix pili Panniculus adiposus (Subcutis) Rete arteriosum dermale Plexus venosus dermalis Porus dermalis Meissner korpuskülü Serbest sinir uçları Stratum reticulare (Dermis) Gl.sebacea M.arrector pili Duysal sinir lifleri Gl.sudorifer eccrina Vater-Paccini korpuskülü Scapus pili Radix pili Stratum papillare (Dermis) DERMIS Folliculus pili Gl.sudorifer eccrina II - Dermis : Çeşitli hücreler (fibroblast, makrofajlar, yağ hücreleri) ile birbirine örgülü durumda kollajen, retiküler ve elastik liflerden yapılı kalın bir tabakadır. Mesoderm kökenli. Damar ve sinirler bol miktarda bulunur. Duysal sinir sonlanmaları, deri bezleri ve kıl kökleri içerir.

18 DERMIS TABAKALARI EPIDERMIS Stratum papillare Stratum reticulare } DERMIS 1- Stratum papillare: İnce kollagen lifler içeren gevşek bağ doku tabakasıdır. Epidermise doğru uzanan çıkıntılara papilla denir. Parmak izi oluşumu bu çıkıntıların sonucudur. 2- Stratum reticulare: Kollagen liflerin hakim olduğu sık örgülü bağ dokusu tabakasıdır. Ter ve yağ bezleri, kıl folikülleri, kan-lenf damarları ve m.arrector pili’yi içerir.

19 Hipodermis (subkutis) – deri altı katmanı olup, gevşek fibröz bağ dokusundan yapılıdır. Yağ hücreleri bol miktarda bulunur. Dermis tabakasından daha kalın olup, derialtı duysal sinirler, yüzeyel venler ve lenf damarları yer alır. Gevşek yapısı yüzünden deri serbest bir şekilde hareket ettirilebilir. Kadınlarda, erkeklere göre hipodermis’te daha çok yağ dokusu yer alır (Öz. meme, kalça ve karın bölgesinde). Bu sebeple özellikle kadınlarda vücud konturlarının oluşumu karakteristik olarak ortaya çıkar. Yağ miktarı – beslenme, hormonal veya ırka göre değişir. DERMIS TABAKALARI

20 Panniculus adiposus Epidermis Dermis Hypodermis (Subcutis) Rete arteriosum dermale ve Rete venosum dermalis DERMIS TABAKALARI

21 DERİ EKLENTİLERİ Derinin özel eklentileri – I - Deri bezleri (Gll.cutis) Yağ bezleri (Gll.sebaceae) Ter bezleri (Gll.sudoriferae) II - Kıllar (Pili) III - Tırnaklar (Ungues) IV - Deri reseptörleri (Receptoria cutis)

22 DERİ EKLENTİLERİ DERİ KATMANLARITIRNAK YAPISI Stratum corneum Stratum basale Gl.sebacea Bulbus pili Folliculus pili / Radix pili Pilus (Kıl) Arter Sinir Gl.sudorifera Epidermis Dermis Hypo- dermis Unguis (Tırnak) Lunula Vallum unguis (Eponychium) Hyponychium Matrix unguis Corpus unguis Reseptör

23 DERİNİN ÖZEL EKLENTİLERİ I - Deri bezleri (Gll.cutis): 2 cins deri bezi vardır : 1 - Yağ bezleri (Gll. sebaceae) –Avuç içi ve ayak tabanı dışında tüm vücut derisinde dermis tabakasında yer alır. Salgılarını kıl foliküllerine veya direkt deri yüzeyine boşaltırlar. Sebum ; Özel kokulu yağ bezi salgısına denir. Deri yüzeyini yağlayarak bakteri ve mantarlara karşı bariyer oluşturur. Salgılanma miktarı sıcaklık, cinsiyet hormonları ve yaş ile etkilenir. Akne ; yağ bezinin kronik iltihabıdır. Androjenler ; yağ bezinin salgısını arttırır.

24 DERİ BEZLERİ Pilus (Kıl) Gl.sebacea Terminationes nervorum Nervus Epidermis Dermis Hypodermis Gl.sudorifera Arteriol M.arrector pili Panniculus adiposus Vas capillare Gl.sebacea Folliculus pili / Radix pili Gl.sebacea pilaris

25 2 - Ter bezleri (Gll.sudoriferae) – Ekrin ter bezleri : Basit kıvrımlı tübüler bezlerdir. Kıl folikülü ile ilişkili değildir. Dudak kenarı, tırnak yatağı, labium minus, clitoris ve glans penis dışında tüm vücut derisinde yer alır. Vücut ısısına duyarlı boşaltım organı gibi görevi yapar. Günde 600 ml. asidik salgı salgılar. Vücut ısısı yükselince bu bezler uyarılır ve bol salgı salarak, vücut ısısının düşmesini sağlar. Apokrin ter bezleri : Geniş lümenli kıvrımlı tübüler bezlerdir. Kıl folikülü ile ilişkilidir. Salgısı lümende depolanır. Koltukaltı, areola mammae, labium majus ve anal-genital bölgede yer alır. Streslere yanıt olarak salgılanırlar. Özel kokularına feromen denir. DERİNİN ÖZEL EKLENTİLERİ

26 DERİ BEZLERİ Folliculus pili Gl.sebacea Ductus sudorifer Apokrin ter bezi (portio terminalis) Ekrin ter bezi Scapus pili Epidermis Dermis Ekrin ter bezi Apokrin ter bezi Kıl folikülü dış kılıfı M.arrector pili Gl.sebacea Kıl folikülü iç kılıfı Cuticula Cortex Medulla Pilus Matrix pili Papilla pili Kapiller damarlar

27

28 II - Kıllar : Avuç içi, ayak tabanı, dudaklar, glans penis, meme başı ve labium minus hariç tüm vücutta bulunur. Koruma, duyu ve vücut ısısının düzenlenmesine katkı yapar. Temel yapıları : Kıl gövdesi (scapus pili) – Deri dışında kalan kıl bölüm Kıl kökü (radix pili) – deri içinde kalan bölüm Bulbus pili – kıl kökünün en alt bölümü ile çevresindeki yapılara denir. Kıl büyümesini sağlar. Folliculus pili – Kıl kökünü saran bağ dokusu kılıfıdır. Kıl kası (M.arrector pili) – Folliculus pilinin yaklaşık ortalarında olarak yer alan düz kas. Sempatik sinirlerle innerve edilen bu kas emosyon, soğuk…gibi nedenlerle dikleşmektedir. DERİNİN ÖZEL EKLENTİLERİ

29 Folliculus pili Scapus pili Radix pili Bulbus pili Ekrin ter bezi Gl.sebacea M.arrector pili DERİ KILLARI

30 KIL YAPISI Scapus pili M.arrector pili Gl.sebacea Radix pili Bulbus pili (Folikül kesesinde) Scapus pili (Cuticula, Cortex, Medulla) Vagina epithelialis radicularis interna Vagina epithelialis radicularis externa Membrana basalis Medulla Kıl folikülünü saran bağ dokusu kılıfı Cortex Matrix Melanocytus Papilla pili Panniculus adiposa (Subcutis)

31 Kıllar dağılımı ve özellikleri yaş, cinsiyet ve ırka göre değişir. Sabit kıllanma puberte ile başlar ve yaşa kadar devam eder. Seksüel hormonlardan etkilenmelerine göre insan kılları 3 grupta incelenir : 1-Hormonlar ile ilgili ve her iki cinste de bulunan kıllar: Hirci (koltukaltı kılları), pubes (genital bölge kılları) ve capilli (baş kılları), 2-Erkeklerde androjenlerin etkisindeki kıllar : Barba, tragi, vibrissae, omuz, göğüs, kol kılları… 3-Hormonlar ile ilgili olmayan ve her iki cinste de aynı şekilde bulunan kıllar : Supercili (kaşlar), cilia (kirpikler) ve ekstremite kılları. DERİ KILLARI

32 III - Tırnaklar : El ve ayak parmaklarının son falanks uçlarının dorsal bölümünde yer alırlar. Epidermis tabakasının modifiye olmuş hali olup, keratinize ve elastik yapılardır. Işığı geçirme özellikleri nedeniyle altta yer alan vasküler tabaka renginden dolayı pembe renkli görünürler mm kalınlığında olup, haftada mm büyürler. 4 kenarı vardır : Margo liber, Margo occultus, Margo lateralis (2 tane) Margo liber Corpus unguis Margo lateralis Lunula Eponychium (Kütikül) Margo occultus DERİNİN ÖZEL EKLENTİLERİ

33 Tırnağın 2 temel bölümü vardır ve ikisi birlikte tırnak yatağı olarak adlandırılır ; 1-Tırnak kökü (radix unguis) – Deri altındaki bölüm 2-Tırnak gövdesi (corpus unguis) – Proksimal kısmında yarımay şeklindeki beyaz alana lunula denir. Tırnak kökü+lunula altında kalan ve büyümeyi sağlayan tabakaya matrix unguıs denir. Matrix unguis Radix unguis Vallum unguis Eponychium (Kütikül) Corpus unguis TIRNAK YAPISI Tırnak yatağı (Matrix unguis) Margo liber Distal pahalanx ucu Stratum germinativum

34 IV - Deri Duyu Reseptörleri : Ağrı, ısı, basınç ve titreşim duyularını algılayan derideki reseptörlerdir. Bunların bazıları sadece bir duyuya spesifik olduğu gibi, aynı duyuyu algılayan birden fazla reseptör de olabilir. Örneğin ağrı duyusu bir reseptör ile algılanırken, dokunma duyusu 3-4 reseptör tarafından algılanmaktadır. Deri reseptörleri 2 tiptedir : 1 - Kapsüllü reseptörler : Meissner korpuskülü (corpusculum tactus) – Kılsız deride (avuç içi, ayak tabanı, dudaklar, dış genital organlar) yer alan dokunma ve iki nokta taktil diskriminasyon duyusunu alır. Vater-Paccini cisimciği (corpusculum lamellosum) - Dermis, hipodermis, ligamentler, eklem kapsülü, periton, dış genital organlarda yer alan titreşim ve hızlı mekaniksel değişimleri (basınç, gerilme) algılarlar. DERİNİN ÖZEL EKLENTİLERİ

35 Krause cisimciği (corpusculum bulboidea) – mukozalarda ve dermis tabakasında yer alan sferik şekilli reseptörler olup, soğuk (20° altı) ve basınç duyusunu alırlar. Sayıları ruffini’ye göre daha fazladır. Ruffini korpuskülü (corpusculum bulboidea) - mukozalarda ve dermis tabakasında yer almakta olup, sıcak (20° üstü) ve muhtemelen dokunma, basınç ve gerilme duyusunu alırlar. 2 - Kapsülsüz reseptörler : Serbest sinir sonlanmaları – ağrı, dokunma, basınç ve muhtemelen ısı duyusunu alırlar. Merkel diskleri (meniscus tactus) – saçsız deride ve kıl foliküllerinde yer alan basınç reseptörleridir. Kıl folikülü reseptörleri – bütün kıl foliküllerinin çevresinde yer alan sinir ağı şeklindeki dokunma reseptörleridir. DERİ DUYU RESEPTÖRLERİ

36 DERİ KATMANLARI ve RESEPTÖRLER KILLI DERİKILSIZ DERİ Serbest sinir uçları Meissner korpuskülü Ruffini korpuskülü Vater-Pacini korpuskülü Sıcak reseptörü, Nosiseptör Merkel diski Kıl folikül reseptörü Epidermis Dermis (Cutis) Subcutis dokusu Soğuk reseptörü,, Nosiseptör Merkel diski - Akson kompleksi

37 Meissner korpuskülü (dokunma,hafif basınç) Ruffini korpuskülü (basınç / sıcak) Krause cisimciği (dokunma,hafif basınç / soğuk) Merkel diskleri (hafif dokunma) Vater-paccini cisimciği (derin basınç) Epidermis Dermis ve Hipodermis Serbest sinir uçları (ağrı) DERİ DUYU RESEPTÖRLERİ Bulbus pili - Kıl kökü pleksusu (kıl hareketi)

38 DERİ DUYU RESEPTÖRLERİ Stereognosis – dokunma duyusu yoluyla elimize aldığımız bir cismin şekil ve niteliklerini tanıma yeteneğine denir.

39 Efferent motor lifler Duysal sinir uçları (damlalar şeklinde) Kas lifleri Bağ dokusu kapsülü Efferent motor lifler Ekstrafusal kas lifleri Golgi tendon organı Duysal sinir uçları (spiral şeklinde) İntrafusal kas lifleri Tendon kapsülü Duysal lifler DERİ DUYU RESEPTÖRLERİ Tendon

40 TAD ORGANI (DİL)- ORGANUM GUSTATORIUM Dil konuşma ve beslenme dışında, mukozasında bulunan tad tomurcuklarının (Caliculus gustatorius) içinde yer alan tad reseptörleri aracılığı ile tad organı olarak da görev yapar. Tad tomurcukları yaklaşık olarak tane kadar olup, dil üzerindeki papillalarda, fıçıcıklar şeklinde bulunur. Dil yüzeyine bakan küçük birer delikleri aracılığıyla tadı algılanacak partikülleri içine alır. Tad duyusunu > Tomurcuk içinde nöro-epitelyal hücreler CN – VII, IX ve X ile MSS’ine taşırlar. Lezzet : Besin maddesinin tadı, kokusu, ısısı ve görünümünün yarattığı ortak duyuya verilen isimdir.

41 Papilla vallata Papilla fungiformis Acı Ekşi Tuzlu Tatlı TAD ORGANI (DİL)-TAD TOMURCUKLARI D ildeki tad tomurcuklarının yerleştiği dil papillarına - Papillae vallatae, Papilla follatae ve Papilla fungiformis adı verilir. Dilin farklı bölümleri farklı duyuları algılarlar : Dil ucu > tatlı-tuzlu, Dil kenarları > ekşi, Dil kökü > acı duyusunun algılanmasını sağlar. Papillae filiformes; Tad tomurcuğu içermeyen, taktil organı gibi görev yaparlar.

42 Acı Ekşi Tuzlu Tatlı CN-X CN-IX CN-VII Dil ucu: tatlı ve tuzlu Dil kenarları: ekşi Dil kökü: acı TAD ORGANI (DİL)-TAD ALANLARI

43 Palatum molle (alt yüz) Arcus palatoglossus Pars oralis pharyngis (arka duvar) Epiglottis (ön yüz) Dilin dışında tad alan yerler: TAD ORGANI (DİL)- TAD ALANLARI

44 Tad tomurcuğu TAD ORGANI (DİL)

45 Tad tomurcuğu Papilla vallata TAD ORGANI (DİL)

46 Tad sinirlerinin afferent lifleri Bazal hücreler Bağ dokusu Tad reseptör hücreleri Destek hücreleri Dildeki çizgili squamoz epitel hücreleri Porus gustatorius (Tad deliği) Tad silyaları Dil gövdesi (Derin kısım) Dil yüzeyi TAD ORGANI (DİL) TAD TOMURCUĞU

47 Tad merkezi – 43.alan (cortex) Thalamus (Nuc.VPM) Pons Bulbus (Nuc.solitarius) N.vagus (CN-X) N.facialis (CN-VII) N.glossopharyngeus (CN-IX) Tad duyusunun > MSS’ine taşınma yolları TAD ORGANI (DİL)-TAD DUYUSU İLETİMİ

48 Area gustatoria (43.alan) Gyrus postcentralis Nn.craniales Lingua Epiglottis

49 Koku mukozası (mavi renk ile gösterilmiştir) KOKU ORGANI (BURUN) - ORGANUM OLFACTORIUM Cavitas nasi Dışyan Duvar Septum nasi Burun içinin tavan kısmına yakın yerlerdeki mukoza tabakasında koku duyusunu algılayan reseptör hücreler var. Bu bölgeye regio olfactoria (koku bölgesi) adı verilir. Buradaki nöroepitelyal hücreler kemoreseptör özelliğindedir. Cavitas nasi’deki koku epitelinin olduğu yerler ; Regio olfactoria (tunica mucusa olfactoria) Concha nasalis superior’un üst kısmı Recessus sphenoethmoidalis Septum nasi

50 Bu olfaktor reseptör hücrelerin siliaları mukoza yüzeyindedir. Ayrıca mukozada bulunan destek hücreleri ve Bowman bezleri salgıları ile mukoza yüzeyi ıslatılır, sonuç olarak koku parçacıkları bu salgılarda erir ve reseptör hücreler tarafından algılanır. KOKU ORGANI (BURUN) - ORGANUM OLFACTORIUM

51 Olfaktor epitel Concha nasalis Hava yolu Olfaktor epitel (mukoza) Mukus hücresi Olfaktor reseptör hücrelerin silyaları Koku molekülleri içeren hava yolu Bulbus olfactorius Mitral hücreler Axon Basal hücreler Reseptör hücreler Destek hücreleri Dendrit Olfaktor silyalar Glomerüller Lamina cribrosa Nn.olfactorii Lamina propria (bağ doku) KOKU ORGANI (BURUN) - ORGANUM OLFACTORIUM Bulbus olfactorius Trac.olfactorius Olfaktor bez

52 Algılanan koku, sinir impulslarına çevrilerek; N.olfactorius (CN-I) tarafından bulbus olfactorius > tractus olfactorius > beyindeki koku merkezlerine (cortex) iletilir. Koku merkezi (lobus piriformis cortex) iki bölüme ayrılır: Primer koku merkezi (1); area periamygdaloidea (Uncus’un ön bölümü alan) Sekonder koku merkezi (2) ; area entorhinalis - 28.alan KOKU ORGANI (BURUN) - ORGANUM OLFACTORIUM Tractus olfactorius Lamina cribrosa Concha nasalis sup. Bulbus olfactorius Nn.olfactorii Sinus frontalis Septum nasi (1) (2)

53 TEŞEKKÜRLER… BAŞARILAR… PROF.DR.YUSUF ZEKİ YILDIZ ORGANA SENSUUM (DUYU ORGANLARI)


"3001 – DERS KURULU 2014 ANATOMİ DUYU ORGANLARI (Organa Sensuum) Prof.Dr. Yusuf Zeki YILDIZ." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları