Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

SON ON YILDA BİTKİSEL ÜRETİMDE GELİŞMELER

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "SON ON YILDA BİTKİSEL ÜRETİMDE GELİŞMELER"— Sunum transkripti:

1 SON ON YILDA BİTKİSEL ÜRETİMDE GELİŞMELER
Dr. Talat ŞENTÜRK Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Genel Müdür Yardımcısı Ocak 2013

2 SUNUM PLANI TARIMDA KÜRESEL DEĞİŞİM TÜRKİYE TARIMINA BAKIŞ
SEKTÖRE YÖNELİK ÇALIŞMALAR TARIMDA 2023 VİZYONU YENİ PROJELER HEDEFLER

3

4 GIDA TÜKETİMİ VE TARIMSAL ÜRETİM;
TARIMDA NE DEĞİŞTİ? DÜN BUGÜN Kalkınmada temel faktör Kırsal alanda önemli Yaşamsal faaliyetlerin tedarikçisi Toprak ve pazardaki süreç ve araçlarla yönetilebilir bir alan Ulusal pazarlar için üretim yaklaşımı Kendi kendine yeterli olma kaygısı Bölgesel seviyede bir üretim Sadece üretim odaklı bir bakış Kalkınmanın bir parçası Kentlerde de etkin Ticarete konu bir meta Küresel ölçekte izlenmesi ve yönetilmesi gerekli bir alan Dünya için üretim ve pazarlama yaklaşımı Küresel ticarete konu olma amacı Markalaşan bir üretim Üretim ve tüketime bütüncül bakış GIDA TÜKETİMİ VE TARIMSAL ÜRETİM; iç içe geçmiş iki kavram olarak, tarım sektörünün bir bütün içinde algılanması gerektiğini çok net ortaya koymuştur.

5 TARIMIN YENİ PARADİGMASI
Tarım SEKTÖRÜ; Gıda güvencesinden gıda güvenilirliğine, Enerjiden sanayiye, Biyoçeşitliliğin korunmasından sürdürülebilirliğe, Tarımsal girdilerden tüketime kadar, bir bütün olarak algılanmalı ve her unsur en iyi şekilde yönetilmelidir. Tarım SOSYAL ALAN olmaktan çok, STRATEJİK VE REKABETE dayalı İKTİSADİ bir sektör olmalıdır TARIMI YÖNETMEK, DEĞİŞİMİ TAKİP ETMEKLE MÜMKÜN

6 DÜNYA TARIMININ GÖRÜNÜMÜ -1
Tarımda ÜRETİM, TÜKETİM ve TİCARET dengeleri değişmekte, tarım küresel ölçekte yeniden şekillenmektedir… Nüfus artışı 2050 yılı dünya nüfusunun 9 Milyar olması beklenmektedir. Bunun gıda fiyatlarında önemli bir atışa neden olmaması için 2050’ li yıllarda bugün ki üretimin yaklaşık 2 katına ihtiyaç duyulacaktır. Küresel ısınma Küresel ısıda 2 derecelik artışın Dünyanın bazı bölgelerinde %20–40 verim düşüşüne neden olacağı öngörülmektedir (Intergovernmental Panel on Climate Change, 2007). Gıda fiyatları ve üretiminde dalgalanmalar Küresel düzeyde temel gıda maddelerinin fiyatları sürekli artmaktadır. FAO’nun verilerine göre gıda maddeleri fiyatları son 20 yılda iki kattan fazla artmıştır.

7 DÜNYA TARIMININ GÖRÜNÜMÜ - 2
Tüketici alışkanlıkları ve değer yargılarının değişmesi Yükselen alım gücü ve küresel marketlere erişimin artması, insanların gıda tercihlerini ve tüketim alışkanlıkları önemli ölçüde değiştirmektedir. Gıda sisteminin ulusal ve uluslararası düzeyde yönetimi Gıda arz zinciri ulusal ve uluslararası düzeyde çok katmanlı, çok aktörlü hale gelmekte ve yönetimi gittikçe karmaşık hale gelmektedir Tarım Kişi başına işlenen alan azalması 1970 yıllarda 3,8 dekar olan miktar, 2000 yılında 2,3 dekara düşmüştür Tarımsal ticaretin artması Dünya Tarım ürünleri ihracatı 2011 yılında bir önceki yıla göre % 2 artarak 1,35 trilyon $’a ulaşmıştır.

8

9 TARIMDA BÖLGESEL GÜÇ ve TİCARET KÖPRÜSÜ
TÜRKİYE Dünya GSMH’sinin 1/3‘üne ve Dünya Nüfusunun yaklaşık 1/5’ine, En fazla 4 saatlik uçuş mesafesindedir. RUSYA FEDERASYONU AB-27 ZENGİN BİYOÇEŞİTLİLİK Türkiye’de Yetişen; Bitki Türü Bu türlerden 3.906’sı endemik TÜRK CUMHURİYETLERİ Bölgenin Kalbi TÜRKİYE 2010 YILINDA BU COĞRAFYADA TOPLAM Nüfus ,3 Milyar Tarımsal GSYİH Milyar $ Tarımsal İhracat Milyar $ Tarımsal İthalat Milyar $ ORTA DOĞU KUZEY AFRİKA Kaynak: FAO, DTÖ, BM

10 Türkiye’nin “LOKOMOTİF” Sektörü
TÜRKİYE EKONOMİSİNDE TARIM TARIM SEKTÖRÜNÜN GSYİH’daki payı (2011) % 8,0 İstihdamdaki payı (2010) %25,5 TARIMDA Son 9 Yılın 8’inde büyüme … TÜRK TARIMINDA GSYİH ( ) %161 Kişi başına gelir ( ) %235 İhracat ( ) %277 Tarımsal ticaret ( ) %315 arttı… TARIMSAL GSYİH (Milyar $) 61,8 50,0 Bin ton 23,7 2002 2009 2011 TARIMSAL DIŞ TİCARET (Milyar $) 32,8 20,8 17,5 9,6 7,9 Ekonominin “TAMPON” Türkiye’nin “LOKOMOTİF” Sektörü 3,9 15,3 11,2 4,0 2002 2009 2011 İHRACAT İTHALAT

11 BİTKİSEL ÜRETİMDEKİ GELİŞMELER
ÜRETİM ALANI (HA) Ürün grubu Yıllar Değişim (%) 2002 2005 2009 2010 2011 TARLA -13 MEYVE 17 SEBZE -12 TOPLAM - 9 ÜRETİM MİKTARI (TON) 2002 2010 2011 2012 % Değişim MEYVE 34,2 SEBZE 7,5 TARLA 1,2 TOPLAM 7,3 Kaynak: TÜİK

12 BİTKİSEL ÜRETİM DEĞERİ (BİN TL)
BİTKİSEL ÜRETİMDEKİ GELİŞMELER BİTKİSEL ÜRETİM DEĞERİ (BİN TL) Ürün Grubu 2002 2010 2011 DEĞİŞİMİ % TARLA 145 SEBZE 234 MEYVE* 180 TOPLAM 177 Kaynak: TÜİK (*Zeytinyağı ve çay dahil)

13 ÜRETİM ve KALİTEDE artış sağlandı…
BİTKİSEL ÜRETİMDEKİ GELİŞMELER ÜRETİM ve KALİTEDE artış sağlandı… ÜRÜN GRUPLARI 2002 (TON) 2011 (TON) ARTIŞ (%) Tahıllar 14 Yağlı Tohumlu Bitkiler 9 Baklagiller -25 Tohum 339 Fide - fidan 1510 Organik 435 Zeytinyağı 65.000 193 Yem bitkileri 33 Kaynak: TÜİK,

14 16. Büyük Ekonomi 7. Büyük Tarımsal Ekonomi
DÜNYADA TÜRK TARIMI TÜRKİYE DÜNYADA; 16. Büyük Ekonomi 7. Büyük Tarımsal Ekonomi TÜRKİYE DÜNYA TARIMSAL ÜRETİMİNDE; DÜNYA TARIM ÜRÜNLERİ İHRACATINDA; Fındık, Kayısı, kiraz, Vişne, haşhaş ve Ayva’da En Büyük Üretici Kavun, Karpuz, Çilek, Hıyar ve İncir’de 2.Büyük Üretici Nohut, Mercimek, Zeytin, Elma, Çay, Domates, Antep Fıstığı, Ceviz, Koyun sütü, Patlıcan, Şekerpancarı ve Bal’da 3-5. Büyük Üretici Arpa, Üzüm, Şeftali, Mandarin, Limon, Badem, Zeytinyağı ve Koyun eti’nde 6-10. Büyük Üretici Fındık içi, Kuru Kayısı ve Üzüm, İncir ve Ayva’da 1. Sırada Buğday unu, Kiraz ve Yoğurt’ta 2.Sırada Makarna, Mercimek, limon, Mandarin, Portakal, Nohut, Konserve Zeytin, Domates ve Hıyar’da 3-5. Sırada Üzüm, Tütün, Kestane, Zeytinyağı, Çilek, Patlıcan ve Şeftali’de 6-10. Sırada

15 BİTKİSEL ÜRETİM Tahıl Üretimi Mısır Üretimi Ayçiçeği 33,2 35,2 30.8
(Milyar $) 33,2 35,2 Bin ton 30.8 2002 2011 2012 Mısır Üretimi (Milyon ton) Ayçiçeği (Milyon ton) 4,6 1,37 4,2 1,33 2,1 0,85 2002 2011 2012 2002 2011 2012 Kaynak: TÜİK

16 Yağlı Tohumlu Bitkiler Üretimi
BİTKİSEL ÜRETİM Yağlı Tohumlu Bitkiler Üretimi (Milyon Ton) Baklagil Üretimi (Milyon ton) 3,1 3,1 1,4 1,15 1,09 2,3 2002 2011 2012 2002 2011 2012 Kaynak: TÜİK

17 BİTKİSEL ÜRETİM Turunçgil Üretimi Elma Üretimi Kayısı 3,6 3,4 2,5 2,88
(Milyon ton) 3,6 3,4 Bin ton 2,5 2002 2011 2012 Elma Üretimi (Milyon ton) Kayısı (bin ton) 2,88 760 2,68 650 2,2 315 2002 2011 2012 2002 2011 2012 Kaynak: TÜİK

18 BİTKİSEL ÜRETİM Domates Üretimi Biber Hıyar Üretimi 11,3 11 9,45 2,04
(Milyon ton) 11,3 11 Bin ton 9,45 2002 2011 2012 Biber (milyon ton) Hıyar Üretimi (Milyon ton) 2,04 1,75 1,74 1,78 1,28 1,67 2002 2011 2012 2002 2011 2012 Kaynak: TÜİK

19 Tohum Üretimi (ton) TOPLAM 145.227 497.965 637.330 339 28 T ü r l e r
2002 2010 2011 Değişim (%) Buğday 80.107 413 30 Arpa 4.376 34.416 48.401 1006 41 Mısır 15.896 35.234 31.338 97 -11 Çeltik 1.293 5.521 8.649 569 57 Ayçiçeği 4.575 11.854 14.137 209 19 Soya 595 1.982 2.274 282 14 Şeker Pancarı 1.421 466 1.479 4 217 Patates 21.375 70.654 96.295 351 36 Pamuk 11.585 15.679 16.911 46 8 Sebze 1.249 2.500 2213 77 -12 Yonca 269 349 473 76 Korunga 411 56 200 -51 257 Fiğ 1.246 858 876 -30 2 Diğerleri 829 2.720 3.318 300 22 TOPLAM 339 28 Kaynak:BÜGEM

20 Üretim Miktarı (bin ton)
Yıllara Göre Örtü Altı Üretimi ve Alanı Yıllar Üretim Alanı (bin da) Üretim Miktarı (bin ton) Cam Sera Plastik Yüksek Tünel Alçak Toplam 2002 64 180 61 230 536 999 1.980 369 923 4.271 2009 83 220 77 187 567 1.340 2.638 528 1.019 5.525 2010 81 231 171 563 1.345 2.895 601 910 5.750 2011 78 239 107 176 600 1.237 3.132 828 942 6.139 Değişim (%) 22 33 75 -24 12 24 58 124 2 44 Kaynak: TÜİK

21 Yıllara Göre Süs Bitkileri Üretim Alanı ve Miktarı
Üretim Yeri Üretim (milyon Adet) Kapalı Alan (ha) Açık Alan (ha) İç Mekân Dış Kesme Çiçek Soğanı 2007 841 1.370 21.2 131.3 506.7 20.9 2008 300 3.072 28.9 89.4 1.166 73.2 2009 1.477 4.668 10.0 57.9 2.530 56.6 2010 1.136 5.993 17.7 198.2 982.8 60.6 2011 1.224 8.066 29.8 196.9 1.119 62.9 Değişim (%) 46 489 41 50 121 201 Kaynak: Bakanlık il Müdürlükleri

22 Biyoyakıtlar EPDK tarafından piyasaya akaryakıt olarak arz edilen benzin türlerine , 1 Ocak 2013 tarihinden itibaren % 2, 1 Ocak 2014 tarihi itibariyle % 3 yerli tarım ürünlerinden üretilen etanol ilave edilmesi. Piyasaya akaryakıt olarak arz edilen motorin türlerine ise ; Ocak 2014 tarihi itibariyle % 1, 1 Ocak 2015 tarihi itibariyle % 2, 1 Ocak 2016 tarihi itibariyle % 3 yerli tarım ürünlerinden üretilen Yağ Asidi Metil Esteri ilave edilmesi zorunluluğu getirilmiştir Biyoetanol için 2011 yılında yaklaşık 2,1 milyon m3 benzin tüketildiği dikkate alındığında; % 2 Karışım olması durumunda; 42 bin m3 biyoetanole ihtiyaç vardır. Bunun için ha alanda 116 bin ton mısır veya ha alanda 494 bin ton şekerpancarı üretilmesi gerekir

23

24 TARIMDA STRATEJİK YAKLAŞIM
Tarım Strateji Belgesi 14 Temel Kanun Tarım Kanunu Gıda Kanunu Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu Organik Tarım Kanunu Tarım Sigortaları Kanunu Tohumculuk Kanunu Tarımsal Üretici Birlikleri Kanunu Bitki Islahçı Haklarının Korunmasına İlişkin Kanun Tarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk Kanunu Tarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu Kanunu T.C. Ziraat Bankası A.Ş. ve Tarım Kredi Kooperatifleri Tarafından Kullandırılan Grup Kredilerinden Doğan Kefaletin Sona Erdirilmesi Hakkında Kanun Türkiye Ziraat Odaları Birliği Kanununda Değişiklik Biyogüvenlik Kanunu Veterinerlik Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu Tarımda Derinlik Analizi Tarımda Vizyon

25 TOPLAM TARIMSAL DESTEKLER
İLK KEZ; TOPLAM TARIMSAL DESTEKLER (Milyar TL) Mazot - Gübre AR-GE Arıcılık, Su Ürünleri Kuraklık Hububat, Baklagil Prim Toprak Analizi Organik Tarım İpekböcekçiliği Tarım Sigortası Kırsal Kalkınma % 50 hibe Sertifikalı Tohum, Fidan Hayvancılığa faizsiz kredi Sulamaya faizsiz kredi %50 Hibe DESTEKLERİ VERİLDİ… 7,7 7,1 1,868 2002 2011 2012 DÖNEMİNDE; Toplam Destekler 3,1 kat Fark (Prim) Ödemeleri 12 kat Hayvancılık Destekleri 26 kat artırıldı…

26 TARIMSAL KREDİ MİKTARI (Ziraat Bankası + Tarım Kredi Kooperatifleri)
TARIMDA FAİZSİZ FİNANSMAN DÖNEMİ 22,3 16 0,529 2002 2010 2011 TARIMSAL KREDİ MİKTARI (Ziraat Bankası + Tarım Kredi Kooperatifleri) (Milyar TL) Tarımsal Kredi Faiz oranı 2002 yılı % 59 2012 yılı % Sulama ve hayvancılık % 0 Diğer % 5 - 7,5 Tarımsal Kredi kullanımı 42 KAT ARTTI, Çiftçimiz aldığı kredi rahatça ödeyebilecek duruma ulaştı. KREDİLERİN GERİ DÖNÜŞ ORANI 2002 2011 Ziraat Bankası %38 %99 Tarım Kredi Koop. %71 %98

27 KIRSAL KALKINMA HAMLESİ
KIRSAL KALKINMA DESTEKLERİ İLK KEZ 2006 yılında başlatıldı… %50 HİBE DESTEĞİ VERDİK YATIRIMLARIN ÖNÜNÜ AÇTIK Tarımsal ürünlerin işlenmesi, Paketlenmesi, Depolanması ile ilgili yatırımlara Alet-Ekipman alımlarına Basınçlı sulama yatırımlarına KIRSAL KALKINMA DESTEKLERİYLE; 3.457 tesis bitti, 581 proje devam ediyor 707 Milyon TL Hibe verildi, 42 Bin istihdam sağlandı. MAKİNE EKİPMAN ALIMINDA; alet-makine desteklendi, 625 Milyon TL hibe ödendi. 2015 yılında kadar devam edecek destekler ile; 3.000 yeni tesis, 30 Bin yeni istihdam hedeflendi

28 AB KIRSAL KALKINMA DESTEKLERİ
AB HİBE DESTEKLERİ YATIRIMCILARLA BULUŞTU… Desteklenecek Sektörler Et ve Et Ürünleri Süt ve Süt Ürünleri Meyve/sebze Su ürünleri Kırsal Kalkınma Amaçlı projeler Türkiye için döneminde Kırsal Kalkınma kapsamında AB tarafından Milyon Avro hibe sağlanacak 20 İLDE DESTEKLER BAŞLADI 22 İLDE KOORDİNATÖRLÜKLER KURULUYOR… Afyon, Amasya, Balıkesir, Çorum, Diyarbakır, Erzurum, Hatay, Isparta, K.maraş, Kars, Konya, Malatya, Ordu, Samsun, Şanlıurfa, Sivas, Tokat, Trabzon, Van, Yozgat Ağrı, Aksaray, Ankara, Ardahan, Aydın, Burdur, Bursa, Çanakkale, Çankırı, Denizli, Elazığ, Erzincan, Giresun, Karaman, Kastamonu, Kütahya, Manisa, Mardin, Mersin, Muş, Nevşehir, Uşak DESTEK 2013 YILINDA BAŞLAYACAK

29 TARIMDA AB - TÜRKİYE 170 TARIM ALANI (Milyon ha) 23,6 10,3 SULANAN ALAN (Milyon ha) 5,4 12.054 İŞLETME SAYISI (000 adet) 3.076 14,1 İŞLETME BÜYÜKLÜĞÜ (Ha) 6 1.086 TİCARET HACMİ (Milyar $) 32.8 245 GSYİH (Milyar $) 61,8 Kaynak: EUROSTAT, TÜİK , DTÖ

30 AB MÜZAKERE SÜRECİNDE TARIM
AB Müzakerelerinde 35 fasıldan 3’ü Doğrudan tarımla ilgilidir. Tarım ve Kırsal Kalkınma (Fasıl 11) Gıda Güvenilirliği, Veterinerlik ve Bitki Sağlığı (Fasıl 12) Balıkçılık (Fasıl 13) KİLİT FASILAR… 30 Haziran 2010 tarihinde 12. Fasıl müzakerelere açıldı. Diğer iki fasıl ise, AB tarafından Kıbrıs şartına bağlı olarak askıya alınan sekiz fasıl arasında yer alıyor. Fasıl 11’in önemli bir açılış kriteri, Avrupa Komisyonu’nun Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumuna 2011 yılı Ağustos ayında verdiği yetki devri kararıyla tamamlandı.

31 Ürün Desenleri, yönetilebilirlik, benzer ekoloji .vb.
TARIM HAVZALARI ÜRETİM VE DESTEKLEME MODELİ Tarım Havzaları Üretim ve Destekleme Modeli ile tarım envanteri oluşturuldu. 528 Milyon veri kullanılarak 30 tarım havzası belirlendi. AMAÇ Sağlıklı tarım politikası ve üretim planlamasının oluşturulması 50x50 metrelik alan Ürün Desenleri, yönetilebilirlik, benzer ekoloji .vb. 190 Tarım Havzası

32

33 MAKRO HEDEFLER - 2023 TARIMSAL GSYİH TARIMSAL İHRACAT
,7 Milyar $ ,8 Milyar $ Artış % 161 Hedef 150 Milyar $ … Milyar $ ,3 Milyar $ Artış % 277 Hedef 40 Milyar $… TARIMDA SÜRDÜRÜLEBİLİR VE POZİTİF BÜYÜME… Türkiye, dünyada tarımsal ekonomik büyüklük açısından, 2002 yılında Avrupa’da 4. Dünyada 11. sırada 2011 yılında Avrupa’da 1. Dünyada 7. sırada Hedef dünyanın İLK 5 ÜLKESİ arasında yer almak…

34

35 YENİ PROJELER Tarım arazilerinde bölünmenin önlenmesine yönelik yasal düzenlemeler (miras hukuku kanununda değişiklik) Arazi toplulaştırma çalışmalarında yeni ve daha etkin bir yaklaşım Tarım ürünlerinde piyasa düzenleme mekanizmaları Organize Tarım Bölgeleri ve jeotermal enerji kaynaklarına dayalı üretim

36 HEDEFLER

37 Yağlı tohumlu bitkiler hedefi: 5.4 milyon ton
İhtiyaç Duyulan Ürünlerde Üretim Arttırılacak Ürün Grupları Ürünler Üretim (ton) 2012 2023 Tarla Bitkileri Buğday Arpa Mısır Çeltik K. Fasulye Pamuk Ayçiçeği Patates Meyveler Elma Kayısı Kiraz Zeytin Portakal Mandarin Ceviz Sebzeler Domates Karpuz Yağlı tohumlu bitkiler hedefi: 5.4 milyon ton

38 HEDEF- 2023 Sertifikalı Tohumluk Üretimi 1 milyon Ton’a Çıkarılacak
Sertifikalı tohumluk ihtiyacı : 2.7 milyon ton İhtiyacı karşılama oranı : % 30 Özel sektör üretimi artırılacak, İhracat ithalattan fazla olacak, Uluslararası piyasalarda söz sahibi olunacak

39 HEDEF- 2023 Havza bazlı desteklerle üretimde ürün ihtisas havzaları oluşturulacaktır. İşletme büyüklüğü artırılacak, Ortalama 6 hektardan, 2023 yılında 17.5 hektar’a çıkarılacak Toplulaştırma çalışmaları tamamlanacaktır Sulu şatlardaki tarım alanı artırılacak 5.4 milyon hektar’ dan, 2023 yılında 8,5 milyon hektara çıkarılacak

40 HEDEF- 2023 Organik tarım ve İTU üretimi artırılacak
Organik tarımsal üretim alanının genel tarım alanı içindeki payı %1.8’den %5 çıkarılacak. İTU alanı ise her yıl%20 artırılacak İşlemesiz Tarım Yaygınlaştırılacak, Toprak işleme maliyetini %50 ve üzerinde azaltan işlemesiz tarım 13 bin hektar alanda başlatıldı. Bugüne kadar 8 ilde 6 bin hektar alanda uygulandı. 2023 yılında 45 ilde 100 bin hektar hedeflendi

41 HEDEF- 2023 Jeotermal enerjiye dayalı örtü altı üretim artırılacak
(Afyon, Aydın, Denizli, Diyarbakır, İzmir, Kırşehir, Konya, Kütahya, Manisa, Şanlıurfa, Yozgat) Ülkemiz dünyada 7. Avrupa ise 1. sırada jeotermal potansiyele sahiptir C’nin üzerinde olan 170 jeotermal saha vardır. Mevcut Durum Jeotermal enerji ile ısıtılan sera 250 hektar Üretim bin ton Üretim alanı hektara ve üretim miktarı 500 bin tona çıkarılacaktır.

42 Sözleşmeli Üretim Yaygınlaştırılacak
HEDEF- 2023 Sözleşmeli Üretim Yaygınlaştırılacak öncelikle olarak İç ve dış pazarlara yönelik yaş meyve ve sebzede 100 bin hektar alanda Sözleşmeli Üretim desteklenerek, Hedef Üretim alanı bin hektar Üretim miktarı 15 milyon ton’ a çıkarılacak Toplam 44,5 milyon ton yaş meyve - sebze üretiminin % 30’u sözleşmeli üretim kapsamına alınacak.

43 TEŞEKKÜRLER Çalışalım, Terleyelim, Adam olalım
Ama, hep yukarıya çıkalım TEŞEKKÜRLER


"SON ON YILDA BİTKİSEL ÜRETİMDE GELİŞMELER" indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları