Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

TÜRKİYE’DE KENTLERİN BÜYÜMESİ VE BÜYÜMENİN BELİRLEYİCİLERİ Ertuğrul Deliktaş, Özlem Önder, Metin Karadağ İktisat Bölümü, Ege Üniversitesi,İzmir 1.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "TÜRKİYE’DE KENTLERİN BÜYÜMESİ VE BÜYÜMENİN BELİRLEYİCİLERİ Ertuğrul Deliktaş, Özlem Önder, Metin Karadağ İktisat Bölümü, Ege Üniversitesi,İzmir 1."— Sunum transkripti:

1 TÜRKİYE’DE KENTLERİN BÜYÜMESİ VE BÜYÜMENİN BELİRLEYİCİLERİ Ertuğrul Deliktaş, Özlem Önder, Metin Karadağ İktisat Bölümü, Ege Üniversitesi,İzmir 1

2 Motivasyon Hızlı nüfus artışı Dünya nüfusu 1800 ve2000 yılları arasında üç katı artış göstermiştir şu anda 6 milyar olan dünya nüfusunun 50 yıl sonra 10 milyara ulaşması beklenmektedir. Nüfus artışında gelişmekte olan ülkeler en büyük paya sahiptirler ve 2020 yılında dünya nüfusunun %84 ünün gelişmekte olan ülkelerde yaşayacağı öngörülmektedir Hızlı kentleşme süreci Endüstrileşmiş ülkelerde nüfusun %75 i kent merkezlerinde yaşarken gelişmekte olan ülkelerde bu oran %33 dür. Bununla birlikte 2020 yılından önce dünya nüfusunun %58 inin kentlerde yaşayacağı belirtilmektedir. 2

3 Motivasyon Türkiye’nin toplam nüfusu 1927 de 13.6 milyondan 1990 da 56.4 milyona ve 2007 de yaklaşık 71 milyona ulaşmıştır. Kent nüfusları daha hızlı artış göstermiştir. Örneğin, Istanbul’un nüfusu 1980 yılnda 4.7 milyondan 2007 yılında 11.1 milyona, Ankara’nın nüfusu 2.8 milyondan 4.1 milyona, Izmir’in nüfusu 1.9 milyondan yaklaşık 3 milyona ulaşmıştır Kent nüfusunun toplam nüfus içindeki payı 1927 de %24 iken, 2007 de %70 e ulaşmıştır yılında kentleşme oranının %80 e ulaşması beklenmektedir. Türkiye’de metropol kentlerin daha hızlı büyüdüğü ve bu kentlerde kentleşme oranının Türkiye ortalamasından daha yüksek olduğu görülmektedir. 3

4 Motivasyon Turkiye’de Zipf kanunu Filiztekin 2006; Turk and Dokmeci, 2001; Gedik, 2003; Marın, 2007 Kentlerde büyümenin belirleyicileri Filiztekin

5 Çalışmanın amacı döneminde Türkiye’de kentlerin büyümesini Zipf Kanunu ve Lorenz eğrisi ile incelemek ve dağılımın gelişimini izlemek Söz konusu dönemde kentlerin büyümenin belirleyicilerini analiz etmektir. 5

6 Sunum Planı Türkiye’de Kent Nüfus Büyüklükleri Metodoloji Veri Ampirik Bulgular Sonuç 6

7 Metropol kentlerde kentleşme oranları ( )  İstanbul,  Ankara,  İzmir,  Bursa,  Adana,  Gaziantep,  Konya,  Turkiye (ortalama)

8 Tablo 1. Türkiye’de Kent Nüfus Büyüklüklerinin Dağılımı 8

9 a= İstanbul, b= İstanbul, Ankara, c=Ankara, d=Ankara, İzmir, e=İzmir, f= Adana, İzmir, g= Adana, Bursa, h=Adana, Bursa, Gaziantep, Konya, i=Bursa, Adana, Konya, Gaziantep, Antalya, İçel, j= Adana, Bursa, Gaziantep, Konya, k=Bursa, Gaziantep, Konya, İçel, l= Konya, İçel, Gaziantep, Balıkesir, Kayseri, Antalya, Diyarbakır, Manisa, Kocaeli, Şanlıurfa, Hatay, Samsun, m= Antalya, Şanlıurfa, Diyarbakır, Kayseri, Kocaeli, Manisa, Samsun, Balıkesir, Hatay, Erzurum, Eskişehir, K.Maraş, Malatya, Aydın, n= Şanlıurfa, Diyarbakır, Kocaeli, Kayseri, Manisa, Samsun, Erzurum, Balıkesir, K.Maraş, Van, Eskişehir, Malatya, Trabzon, o= Tunceli, p= Ardahan, r= Bayburt. Tablo 1 de görüldüğü üzere, kentlerin yaklaşık % 60 ı orta büyüklükte olup nüfusu and arasındadır yılında Istanbul en büyük kent iken Bayburt en küçük kenttir. Nüfusu 1 milyonun üzerinde dokuz metropol kent bulunurken Istanbul bunlar içinde en büyüğüdür. 9

10 Metodoloji Zipf’s Kanunu yada Sıralama-Büyüklük (Rank-Size) Kuralı Zipf kanunu Pareto dağılımına dayanmaktadır, (Auerbach, 1913, Zipf, 1949) burada R kent nüfusları büyükten küçüğe sıralandığında i nci kentin sıralaması (rank), S i, kentinin nüfusu ve A en büyük kentin beklenen nüfusudur Logaritmik haliyle aşağıdaki gibidir. burada , lnA yı temsil ederken u hata terimidir.. 10

11 Zipf Kanunu Gabaix and Ibragimov (2008) the rank-minus-half rule burada Pareto üssü için standard hata (2/n)  11

12 12 Litertürde kentlerin büyüklük dağılımını Zipf kanunu çerçevesinde inceleyen çalışmalar: Glaeser et al. (1995) 135 American metropol kenti incelemiştir Zipf’s kanunu geçerli ve stabildir Eaton and Eckstein (1997) Fransa’da , Japanya’ döneminde kent büyüklüklerinin dağılımını Zipf’ kanunu and Lorenz eğrisi ile incelemiştir. Japonya, Fransaya göre daha eşitsiz dağılıma sahipitr. Giesen and Suedekum (2009) Almaya için bölgesel ve ülke için Pareto üssünün 0.87 ila 1.2 arasındadır Ioannides and Skouras (2009) ABD kentleri için Pareto üssünün tam 1 olmasa da yakın bulmuşttur

13 13 Türk ve Dökmeci (2001), Türkiye geneli ve coğrafi bölge dağılımları itibariyle kentlerin nüfus dağılımlarını Zipf kanunu kullanarak incelemişlerdir. Ülke ve bölgeler paralel büyüme sergilemektedir Gedik (2003), Türkiye’de nüfusu 125 bin ve daha fazla olan kentlerin büyümelerini kentleşme, polarizasyon bağlamında incelemiştir. Küçük ve büyük şehirlerin farklı büyüme hızlarına sahiptir ve küçük şehirler daha hızlı büyümektedir. Filiztekin (2006), döneminde Zipf kanunu ve Markov sürecini kullanarak nüfusu ve daha fazla olan kentlerin nüfus dağılımını incelemiştir yılından sonra kentlerin istikrarlı bir büyüme sergilemekte, ancak kıyı kentlerinin daha hızlı büyektedir.

14 Lorenz Eğrisi Lorenz eğrisi Max O. Lorenz tarafından 1905 de gelir dağılımı için kullanılmıştır. 14

15 Veri 15  kent nüfusu( )  kişi başına GSYIH  doğurganlık oranı  okullaşma oranı  sağlık göstergesi ( kişiye düşen yatak sayısı )  suç oranı  yerleşim yeri için kukla değişken (D=1 kıyı kenti için)  imalat sanayiinde yığınlaşma, uzmanlaşma ve rekabet endeksleri  Hizmet sektöründe yığınlaşma ve uzmanlaşma endeksleri

16 Ampirik Bulgular Zipf Kanunu Lorenz eğrisi Kentlerin büyümesinin belirleyicileri 16

17 Tablo 2.Zipf Kanuna ilişkin tahmin sonuçları 17

18 Ampirik Bulgular Zipf Kanunu Türkiye’de Zipf kanunu geçerlidir sonrası değerdeki azalış kentlerin büyüklük dağılımının zaman içinde daha eşitsiz hale geldiğini göstermektedir. Gabaix-Ibragimov tahminlemesi sapmayı azaltmaktadır. Pareto üssündeki 1990 sonrası azalma Türkiye'deki yapısal dönüşüm ile açıklanabilir. 18

19 Lorenz eğrisi yaklaşımı Lorenz eğrisi kentlerin büyüklük dağılımını araştırmada kullanılan bir yaklaşımdır. Bu yaklaşımdan yaralanarak arası nufus dağılmı Lorenz eğrisi ile gösterilmiştir. Lorenz eğrisi Türkiyede kentlerin dağılımının önemli ölçüde değişmediği ancak 2007 ye doğru eşitsizliğin arttığını göstermektedir. Özellikle 2007 de büyük kentlerin payı (İstanbul %18.5 den %22.4 ye, İzmir %6.16 dan %6.38 e) artmıştır 19

20 20

21 Kentlerde Büyümenin Belirleyicileri Bağımlı Değişken NAH; ortalama nüfus artışı ( ) Açıklayıcı Değişkenler : FER; doğurganlık oranı, LOC; kentin yerleşimine ilişkin kukla değişken (LOC=1 kıyı kenti ise, D=0 diğer), HEALTH; kişiye düşen hastane yatak sayısı, SCHOOL; okullaşma oranı CR; suç oranı (kent nüfusundaki payı), PERC; kişi başına gelir 21

22 Kentlerde Büyümenin Belirleyicileri 22

23 Yığılma Endeksi Glaeser vd. (1992) ve Porter (1990) 23 AGGLOM= ln burada KSI cari cari dönem kent sektörel istihdamını ve KSI başlangıç başlangıç yılı kent sektörel istihdamını belirtmektedir.

24 Uzmanlaşma Endeksi 24 SPEC = Burada KSİ kent sektörel istihdamını; KTİ kentin toplam istihdamını; TSİ Türkiye sektörel istihdamı ve TTİ ise Türkiye toplam istihdamını göstermektedir. Uzmanlaşma endeksi ile kentlerin sektördeki göreli yoğunlaşmaları ölçülmek istenmiştir.

25 Rekabet Endeksi 25 COMP = burada KMF kent imalat sanayindeki firma sayısını (10 ve daha fazla işçi istihdam eden); KMI kent imalat sanayinde istihdamı; TMF Türkiye imalat sanayinde firma sayısını ve TMI Türkiye imalat sanayinde istihdamı göstermektedir. Rekabet endeksinin birden büyük bir değer alması o kentin imalat sanayinin Türkiye’deki diğer kentlerin imalat sanayilerinden daha rekabetçi olduğunun bir göstergesidir (Glaeser vd. 1992)

26 Tablo 3. Tahmin Sonuçları 26 Method: Least Squares (Cross Section) Dependent Variable: (NAH i ), n=81 Explanatory VariablesCoefficientt-statistic Constant *** FERT *** LOC ** SPECI *** AGGLOMS *** R F-statistic 29.46***

27 Sonuç Çalışma bulgularına göre Türkiye’de Zipf kanunun geçerli olduğu görülmüştür. Bununla birlikte 1990 sonrası Pareto katsayısındaki düşüş kentlerin nüfus dağılımının zaman içinde daha eşitsiz hale geldiğini göstermektedir. Gabaix-Ibragimov tahminlemesi sonucuna göre Türkiye’de kentlerin nüfus dağılımında Zipf kanunun geçerliliğine ilişkin daha kuvvetli delil bulunmuştur. Ancak 1990 sonrası Pareto katsayısı küçülmektedir. Lorenz eğrisi kentlerin büyüklük dağılımının zaman içinde çok değişmediğini göstermektedir. Bu sonuç Zipf kanunu yaklaşımını desteklemektedir. 27

28 Sonuç Doğurganlık hızı, kentlerin lokasyonu, hizmet sektöründe yığılma ve imalat sanayiinde uzmanlaşma kentlerin büyümesinde pozitif etkide bulunmaktadır. Özetle, Türkiye’de metropol şehirler diğerlerine göre daha hızlı büyüme göstermektedir. Bazı kentlerin diğerlerinden daha hızlı büyümesinin en önemli nedenlerinden biri de bu kentlerin yoğunlaşma, uzmanlaşma vb. faktörler nedeniyle daha fazla iktisadi imkanlar sunmasıdır. 28

29 Sonuç Metropol şehirlerin diğer şehirlere göre daha hızlı büyümesi devletin kentlerin sorunlarının çözümünde önemli rol oynaması gerektiğini göstermektedir. Özellikle metropol şehirlerinin düzensiz bir şekilde büyümesi önemli sorunları da beraberinde getirmektedir. Bu da şehir planlamasına verilen önemin artması gerektiğine işaret etmektedir. Bunun yanında daha az gelişmiş kentlerde alt yapı hizmetlerine daha fazla yatırım önem kazanmaktadır 29

30 Sonuç 30 Kentlerin büyümesininin sosya-kültürel belirleyicilerinin daha detaylı incelenmesi gerekmektedir. İlerleyen çalışmalarda ankete dayalı veri ile bu tip belirleyicilerin ortaya çıkarılması analiz daha derinleştirme imkanı sağlayacaktır


"TÜRKİYE’DE KENTLERİN BÜYÜMESİ VE BÜYÜMENİN BELİRLEYİCİLERİ Ertuğrul Deliktaş, Özlem Önder, Metin Karadağ İktisat Bölümü, Ege Üniversitesi,İzmir 1." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları