Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

GIDA GÜVENİLİRLİĞİ VE ETİKETLEME SİSTEMLERİ PROF DR AZİZ EKŞİ BİTKİSEL YAĞ SANAYİCİLER DERNEĞİ 26 MART 2015- ANKARA.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "GIDA GÜVENİLİRLİĞİ VE ETİKETLEME SİSTEMLERİ PROF DR AZİZ EKŞİ BİTKİSEL YAĞ SANAYİCİLER DERNEĞİ 26 MART 2015- ANKARA."— Sunum transkripti:

1 GIDA GÜVENİLİRLİĞİ VE ETİKETLEME SİSTEMLERİ PROF DR AZİZ EKŞİ BİTKİSEL YAĞ SANAYİCİLER DERNEĞİ 26 MART ANKARA

2 KONU AKIŞI ● GIDA GÜVENİLİRLİĞİ ●İZLEME ve ETİKETLEME SİSTEMLERİ ●REFORMÜLASYON ÇALIŞMALARI ve TBSA-2010 ●SAĞLIK BEYANLARI

3 GIDA GÜVENİLİRLİĞİ (1)GIDA GÜVENLİĞİ:gıdada bulunma ve oluşma olasılığı olan tehlike ve risklerin kontrol altına alınması (2) GIDA GERÇEKLİĞİ: gıdanın kendine özgü özellikleri taşıması, aslına uygun olması(beyan dahil)

4 5996 SAYILI YASA MADDE 21/1:gıdaların sağlığa zararsız ve tüketime uygun olması = insan sağlığının korunması MADDE 24/4: gıdaların taklitsiz ve tağşişsiz olması = gıda saflığının korunması

5 GG ARAÇLARI (5996 ) 1.KAYIT/ ONAY (MAD 30) 2.HACCP (MAD 29) 3.İZLENEBİLİRLİK/ETİKETLEME(MAD 24) 4.KAMU KONROLU(MAD 31) 5.PİYASADAN ÇEKME(MAD 23)

6 İZLENEBİLİRLİK TANIM; gıda zinciri boyunca (üretim, işleme, dağıtım) gıdanın, elde edildiği hammaddenin, içerdiği her maddenin izinin sürülmesi (MAD.3/39) KOŞUL; bir sistem/veri tabanı oluşturulması ve uygun şekilde etiketleme veya belirlenecek bilgi ve belgelerle tanımlama gerekli GÖREV: gıda işletmecisinin (MAD.24/2)

7 İZLENEBİLİRLİK GIDA zincirinde geçerli olan “bir adım önce – bir adım sonra” uygulamasıdır HATA KAYNAĞI ve SORUMLU? PİYASADAN TOPLAMA ve GERİ ÇEKME

8 e-ETİKETLEME(ÜDTS) TGK ETİKETLEME Y gıda grubunu sonuna kadar süre ’e kadar zaman var

9 e-ETİKETLEME KAĞIT temelli etiketlemeye ek olarak ELEKTRONİK etiketleme uygulaması Her tüketici ambalajı üzerine,kimlik numarası içeren üzeri kapalı etiket yapıştırılması(ÜRETİCİ) Etiketin açılarak kimlik numarası üzerinden akıllı tlf veya internet aracılığı ile etiket bilgilerini sorgulanması(TÜKETİCİ)

10 e-ETİKETTEN BEKLENEN Tüketicinin gıda etiketinde bulunması zorunlu bilgilere daha kolay ulaşması, Toplatma/piyasadan çekme kararının önceden bilinmesi, Kağıt etikette bilgi değiştirmeye yönelik uygulamaların önlenmesi, Sahte ve hileli(taklit ve tağşişli) gıdaların satışının engellenmesi

11 SEKTÖR KAYNAKLI KISITLAR BİRİNCİL ÜRETİM KAYIT/ ONAY KALİTE SİSTEMİ FARKINDALIK

12 1.1. BİRİNCİL ÜRETİM Gıda zincirinin ilk halkası 3 milyon işletme Küçük ve parçalı Kooperatifleşme düzeyi düşük HACCP zorunlu değil

13 1.2. KAYIT/ ONAY ÜRETİM YERİ: KAYIT : ONAY : TOPLAM: ONAY ORANI: %66.7 MART 2014 GRUPTOPLAMONAYONAY(% ) SÜT ET YUMURTA DİĞER A.TOPLAM SÜT TOP G.TOPLAM

14 1.3.KALİTE SİSTEMİ BİRİNCİL üretim hariç HACCP uygulaması zorunlu Gıda üretim yerlerinin çoğu KOBİ düzeyinde HACCP belgeli üretim yeri sayısı: ~1 300

15 3.4.FARKINDALIK Gıda işletmelerinde izlenebilirlik sistem oluşturması zorunlu Hatay ilindeki 55 süt işleme tesisinde, izlenebilirlik sistemi yalnızca %8 Çoğunun,”izlenebilirlik kavramının farkında bile olmadığı” belirtiliyor SIKI,H.T.,BUDAK,D.B.,AVŞAR,Y.K GIDA, 37(5),

16 1.5.GIDA FARKLILIĞI Ambalaj büyüklüğü, kapama tekniği, muhafaza yöntemi, fiyat düzeyi Bu farklılık, hile tipine de (kayıt dışı, kaçak, taklit, tağşiş vd) yansımaktadır Çözümün hem gıda grubu özelinde aranması gerekli Çoğu kez, kayıt altına alma ve güvenceli kapak yeterli Her koşulda kontrol gereklidir

17 ZORUNLU ETİKET BİLGİLERİ gıdanın adı, bileşen listesi alerjen bileşen/ işlem yardımcısı listesi belirli bileşenlerin veya bileşen gruplarının miktarı gıdanın net miktarı tavsiye edilen tüketim tarihi veya son tüketim tarihi, özel muhafaza ve/veya kullanım koşulları, gıda işletmecisinin adı veya ticari unvanı ve adresi, işletme kayıt numarası, menşe ülke, gıdanın kullanım talimatı, gerekli durumlarda alkol derecesi,hacmen % 1,2’den fazla beslenme bildirimi

18 e-ETİKET FARKLI MI? BİLDİRİMLERİN KAPSAMI DAYANDIĞI VERİ TABANI GIDANIN TGK’SİNE AYKIRILIĞI GIDANIN FİZİKSEL KONUMU ETİKETİN DEĞİŞTİRİLMESİ VERİLERİN TAŞINMASI ETKETİN OKUNMA KOLAYLIĞI BİLGİLERİN GİZLİLİĞİ ETİKETLEME MALİYETİ

19 FARK YOK ETİKET BİLGİSİFARK VAR MI? ❶BİLGİNİN KAPSAMIGIDA ETKETLEME YÖNETMELİĞİNİN ÖNGÖRDÜĞÜ ZORUNLU BİLGİLER ❷ DAYANDIĞI VERİ TABANIGİRDİ, SÜREÇ, GIDA KONTROL KAYITLARI ❸ GIDANIN FİZİKSEL KONUMU E-ETİKET DE BİLGİ VERMİYOR, BİLGİ AKIŞI ZOR, DAĞITIM SİSTEMİ YETERSİZ ❹ GIDANIN TGK’NE AYKIRILIĞI KONTROL İLE BELİRLENEBİLİYOR, KONTROL SONUCU ÖNCE ÜRETCİYE ❺ ETKETİN DEĞİŞTİRİLMESİİKİ UYGULAMA İÇİN DE GEÇERLİ

20 FARK VAR!. ETİKET BİLGİSİFARK VAR MI? ❶ VERİLERİN TAŞINMASIİNTERNET ÜZERİNDEN ENTEGRE BİR SİSTEMLE BİLGİ MERKEZİNE ❷ ETİKETİN OKUNMA KOLAYLIĞI KAĞIT ETİKETTE YAZI KÜÇÜKLÜĞÜ, ELEKTRONİK ETİKETTE AÇMA, YAZMA, ULAŞMA(TLF,İNTERNET GEREKLİ) ❸ VERİLERİN GİZLİLİĞİE-ETİKETTE BİLGİ MERKEZİN GÜVENİLİRLİĞİ ÖNEMLİ ❹MALİYETHER AMBALAJ İÇİN KAĞIT+ E-ETİKET, KÜÇÜK AMBALAJİÇİN DE AYNI BEDEL ❺ SATIŞ ÖZELLİĞİE-ETİKET OKUNUNCA GIDANIN SATIŞ ÖZELLİĞİ ORTADAN KALKIYOR

21 KISACA Farklılıklar nedeni ile gıda sektörünün aynı bilgi sistemine entegrasyonu söz konusu değildir Bilgi gizliliği, satış özelliği, maliyet düzeyi açısından ciddi sakıncalar vardır Bildirimlerinin gerçekliği, gıdanın zararsızlığı veya hilesizliği etiket üzerinden doğrulanamaz. Geri çağırma, her iki koşulda da üretici üzerinden yapılmak zorundadır Gıda etiketinde zaten yer alan aynı bilgilerin, ikinci bir etiketteki kod üzerinden ve kullanımı kısıtlı araçlarla tüketiciye ikinci kez ulaştırılmasına gerek yoktur.

22 REFORMÜLASYON WHO(2004)’nün ‘diyet, fiziksel aktivite ve sağlığa ilişkin global strateji’ belgesi ile güncelliği artan bir kavramdır Bu strateji, EC(2007) tarafından da benimsenmiştir THSK(2013) tarafından hazırlanan ‘sağlıklı beslenme ve hareketli hayat programı’ nda da reformülasyon yer almıştır

23 STRATEJİNİN HEDEFİ WHO stratejisinin hedefi; ‘bulaşıcı olmayan hastalık’ yaygınlığının azaltılması” ve bu amaçla gıdalardaki özellikle “tuz, ilave şeker ve doymuş/trans yağ” gibi bileşenlerin azaltılması’

24 AB DENEYİMİ -Tüketici farkındalığı sağlanması -Bilimin anahtar olması -Planlama ve uygulaya paydaşların katılımı -Hedeflerin açık ve ölçülebilir olması -Bileşenlerin tüketim düzeyi ve gıda gruplarının katkısı -İzleme için saydam bir mekanizma oluşturulması -Uygulama için yeterli kadro ve kaynak ayrılması -Küçük işletmelere de destek verilmesi

25 UYGULAMA KRİTERLERİ Teknoloji( besin değerinin, gıda güvenliğinin, raf ömrünün, reolojik özelliklerin vb etkilenmesi açısından) Tüketici( reformülasyonun kabul görüp görmeyeceği, bunun nasıl belirleneceği vb) Maliyet( maliyete ve fiyata nasıl yansıyacağı) Yasal(geçerli düzenlemelere uygun olup olmayacağı, hangi düzenlemelerin gerekli olacağı)

26 TÜRKİYE UYGULAMASI 1. Reformülasyon stratejisinin belirlenmesinde izlenen yol (paydaş,hedef vb) gerçekçi midir? 2. Türkiye’de de azaltılması öngörülen gıda bileşenlerinin (tuz, ilave şeker, doymuş/trans yağ) güncel/geçerli tüketim düzeyi nedir? 3ç Bu bileşenlerin her birinin tüketimine farklı gıda gruplarının katkısı bilinmekte midir? 4. Tüketimde endüstriyel üretimin payı nedir? 5. Tüketimi fazla olan gıda bileşenleri gibi, tüketimi yetersiz besin ögeleri de yok mudur?

27 TBSA 2010’ a göre:

28 TÜKETİ M sıklığı HER GÜN% ayçiçek yağı tüketen67.4 zeytin yağı tüketen35.3 ÇAY tüketen92.6 MARGARİN tüketmeyen69.1 TEREYAĞI tüketmeyen50.3 ALKOL tüketmeyen84.9 SÜT tüketmeyen44.6 ET tüketmeyen20.2

29 OBEZ MİYİZ? BKIKADIN%ERKEK%ORTA > > > AB34.2- ABD

30 Makro besin ögesi tüketimi [12-75] BESİN ÖGEBİRİMKADINERKEKORTARDA ENERJİkcal/gün KHİDRATg/gün PROTEİNg/gün516558min 50 YAĞg/gün637866max 65 KHİDRAT%E %50-55 PROTEİN%E T.YAĞ%E %20-35 ŞEKERg/gün SODYUMg/gün =6 g tuz POSAg/gün

31 Yağ asidi profili YAĞ ASİDİ (g/gün) KADIN ERKEK ORTA %E SAFA MUFA PUFA OMEGA OMEGA KOLESTROL mg/dL

32 Tuz tüketimi

33 Çay şekeri 25.7 g/gün

34 Mineral alımı [19-64 yaş] MİNERALBİRİMKADINERKEKORTARDA Zn mg/gün Fe P I µg/gün Ca Mg Mn K

35 Vitamin alımı [19-64 yaş] VİTAMİNBİRİM KADIN ERKEK ORTA RDA NİYASİNmg/gün PANTO..mg/gün FOLAT µ g/gün A µ g/gün B1B1 mg/gün B2B2 mg/gün B6B6 mg/gün B 12 µ g/gün Cmg/gün D µ g/gün E mg/gün K µ g/gün

36 REFORMÜLASYON İÇİN Tuz, şeker ve toplam ve trans yağ için tüketim düzeyi Hangi gıdalardan hangi oranda karşılandığının belirlenmesi Tüketimi yetersiz besin ögelerinin de dikkate alınması Reformülasyon gerekli ise; uygulanabilirliğinin irdelenmesi (teknoloji, maliyet, tüketici ve düzenleme açısından) Her bileşen için hedef tüketim düzeyinin belirlenmesi İzleme için yöntem ve kriter tanımlanması Beslenme ve sağlık araştırmasının güncellenmesi!...

37 CHOWDHURY et al ω-6 ile CHR arasındaki ilişki anlamlı değil ω-3 ile CDR arasında anlamlı zıt ilişki var SAFA ile CDR arasında 0 ilişki var MUFA ile CDR arasında 0 ilişki var Annals of Internal Medicicine, 160(6),

38 SAĞLIK BEYANLARI AB’deki 253 sağlık beyanı 12 tanesi yağ asidi ile ilgili YAĞ ASİDİKATKISI LAKOLESTEROL DÜZEYİ ALAKOLESTEROL DÜZEYİ DHABEYİN FONKSİYONU, GÖRME FONKSİYONU, KOLESTEROL DÜZEYİ, TRİGLİSERİD DÜZEYİ EPA/DHAKALP FONKSİYONU, KAN BASINCI, TRİGLİSERİD DÜZEYİ OLEİKKOLESTEROL DÜZEYİ(SAFA YERİNE..) ZY/ZPFLİPİD OKSİDASYONU(SAFA YERİNE..) MUFA/PUFAKOLESTEROL DÜZEYİ(SAFA YERİNE..)

39

40

41 Kaynaklar 1 Waxman A WHO global strategy on diet,physical activity and health.Food and Nutrition Bulletin 25, European Commission White paper on a strategy for Europa on nutrition, overweight and obesity related health issues.Brussels. 3 Webster J Formulating food products for health:contex and key issues for moving forward in Euorope. 4 THSK Sağlıklı Beslenme ve Hareketli Hayat Programı http://beslenme.gov.tr/content/files/home/turkiye_ saglikli_beslenme_ve_hareketli_hayat_programi.pdf 5 Sağlık Bakanlığı ve Hacettepe Üniversitesi Türkiye Beslenme ve Sağlık Araştırması TR /belge/ /turkiye- beslenme-ve-saglik-arastirmasi yayinlandi.html TR /belge/

42 Gıda tüketi m profili g/kişi.gün KADINERKEKORTAkcal ET YUMURTA BAKLAGİL VB SÜT VE TÜREVİ MEYVE-SEBZE EKMEK YAĞ KATI YAĞ SIVI YAĞ ŞEKER İÇECEK SU


"GIDA GÜVENİLİRLİĞİ VE ETİKETLEME SİSTEMLERİ PROF DR AZİZ EKŞİ BİTKİSEL YAĞ SANAYİCİLER DERNEĞİ 26 MART 2015- ANKARA." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları