Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Www.hazirslayt.com SİNDİRİM SİSTEMİ HAZIRLAYANLAR ŞEYMA SITKI İLKER CANER GEVREK EMİNE DELİKTAŞ ÇAĞRI KUTAY.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Www.hazirslayt.com SİNDİRİM SİSTEMİ HAZIRLAYANLAR ŞEYMA SITKI İLKER CANER GEVREK EMİNE DELİKTAŞ ÇAĞRI KUTAY."— Sunum transkripti:

1 SİNDİRİM SİSTEMİ HAZIRLAYANLAR ŞEYMA SITKI İLKER CANER GEVREK EMİNE DELİKTAŞ ÇAĞRI KUTAY

2

3 BESİN MADDELERİ Yediğimiz besinlerden ağırlıklı olarak aldığımız besin maddeleri: protein, karbonhidrat, mineraller, yağ ve sudur.

4 Besin maddeleri kendi içinde organik ve inorganik olarak ikiye ayrılırlar. İnorganik Organik Su ve madensel tuzlar Protein,karbonhidrat, yağ,vitamin

5 KARBONHİDRATLAR Karbonhidratlar, ağırlıklı olarak şeker ve şekerli yiyecekler, ekmek, patates ve makarnada bulunur.

6 Ancak bunların vücudumuz için yararlı hale gelmesi ve kana karışabilmesi için sindirime uğramaları yeni yapı taşlarına parçalanmaları gerekir.

7 UYARI!!! Karbonhidratların yapı taşları glikozdur. Bitki hücrelerinde glikoz molekülü nişasta şeklinde depo edilir

8 NOT Karbonhidratlar glikoza parçalandıktan sonra vücudumuz için kullanılabilir hale gelirler

9 KARBONHİDRATLARIN YAPI VE GÖREVLERİ 1.Karbonhidratların bir kısmı hücre zarının yapısına katılır 2.Enerji verici olarak kullanılırlar 3.Yiyeceklere lezzet verirler 4.Açlık anında ilk tüketilmeye başlanana besin maddesidir

10 PROTEİNLER Proteinler süt ve süt ürünlerinde, her çeşit et,balık ve yumurta gibi besinlerde bulunurlar.

11 UYARI!!! Proteinlerin yapı taşları aminoasittir.

12 Sindirim sonucu besinlerden aldığımız proteinler aminoasitlere parçalanırlar.

13 NOT n tane aminoasit bir araya gelip proteinleri ve (n-1)tane su molekülünü oluşturur.

14 Proteinlerin görevleri 1. Vücutta yapım ve onarımda görev alırlar. 2. Hücrenin yapısını oluşturur. Başlangıçta tek hücreden oluşan zigot,annenin aldığı proteinli besinlerden beslenip;büyür ve gelişir.

15 3. Yıpranan hücrelerin yerine yeni hücrelerin yapımı proteinlerin varlığında olur.

16 Proteinlerin insan vücudu için önemi oKandaki protein miktarının azalmadı ile vücut dengesi bozulacağından organların çalışması aksar. oProtein yetersizliğinde büyüme yavaşlar ve hatta zamanla durabilir,zihinsel gelişimde gerileme görülür.

17 o3. Vücudun hastalık yapan mikroplara karşı direnci azalır,vücut kolay hastalanır ve hastalık ağır seyreder,açılan yaralar geç iyileşir. o4. Karaciğer hücrelerinde protein yetersizliğinden kaynaklanan siroz hastalığı görülür

18 NOT Besin maddelerinin açlık anında tüketim sırası; Karbonhidrat yağ protein Enerji miktarına göre sıralanışı; Yağ protein karbonhidrat şeklindedir.

19 Yağlar Ayçiçeği,zeytin,susam, soya fasulyesi,ceviz,fındık,fıstık bitkisel kaynaklı yağlardır. Tereyağı,kuyrukyağı,süt ve yumurta ise hayvansal kaynaklı yağlardır

20 Yağlar beyaz kağıt üzerine saydam leke bırakmaları ile tanınırlar.

21 UYARI!!! Yağların yapı taşları yağ asidi ve gliseroldur.

22 Yağların insan vücudu için önemi ◘Hücrede yapım ve enerji maddesi olarak kullanılır. ◘Fazla alındıkları zaman deri altında ve iç organların çevresinde yağlanma görülür ve bu yağlar canlıyı soğuktan ve darbelerden korur.

23 ◘3. Yağda çözünen vitaminlerin (A,D,E,K) vücuda alınmasında kullanılır. ◘4. Aşırı yağlı yada yağa dönüşebilen besinlerle beslenmek damarlarda tıkanıklığa, kalp hastalıklarına ve dolaşım bozuklarına neden olur.

24 Vitaminler Bitkisel gereksinim duydukları vitaminleri sentezleyebilirler,hayvanlar ise vitaminleri vücutta sentezleyemedikleri için dışarıdan hazır olarak almak zorundadırlar.vitaminler vücuttan sindirilmeden uzaklaştırılırlar.

25 vitaminler yağda eriyenler ve suda eriyenler olmak üsüre iki gruba ayrılır. Yağda eriyen vitaminler: A,D,E,K Suda eriyen vitaminler: B ve C vitaminleridir

26 A vitamini: Karaciğer,havuç,balık yağı,tereyağı,yumurta sarısı,ıspanak,inek sütü,mısır,muz ve çilek gibi besinlerde bulunur

27 B1 vitamini: Buğday,kepek,bira mayası,koyun eti,sığır eti,yumurta ve sütte bulunur.B1 vitamini kasların ve sinir sisteminin faaliyetleri için gereklidir.eksikliğinde beriberi hastalığı görülür.

28  B2 vitamini: karaciğer,böbrek,buğday unu,patates,et,süt,yumurta,peynir,yeşil sebzeler,havuç ve fındıkta bulunur.eksikliğinde ciltte beyazlıklar,yaralar,kansızlık ve sinir sisteminde bozukluk görülür.

29 B3 vitamini: yumurta, süt, limon, kabak, incir, hurma, kırmızı et ve balıkta bulunur.eksikliğinde kan şekerinde düşme,ellerde titreme ve kalp çarpıntıları görülür.

30 C vitamini: Siyah üzüm, çilek, yeşil biber, havuç, portakal, kivi, şeftali gibi besinlerde bulunur.bağ dokunun oluşması için önem taşır.vücudu enfeksiyonlara karşı korur.eksikliğinde skorbüt (diş eti kanaması)görülür.

31 D vitamini: balık, tereyağı ve karaciğerde bulunur.eksikliğinde kemik ve dişlerde bozukluk görülür. Eksik alınması çocuklarda raşitizm yetişkinlerde osteomalazi hastalığına neden olur.

32 E vitamini: tohumlu bitkiler, arı sütü, ceviz, marul, kereviz, ıspanak ve lahana gibi besinlerde bulunur.eksikliğinde karaciğer, kalp, damar hastalıkları ve kısırlık görülür.

33 K vitamini: süt, yumurta, karaciğer, lahana, ıspanak, domates ve bitkisel yağlarda bulunur.eksikliğinde kan pıhtılaşmaz.

34 Madensel tuzlar Bütün canlılar tarafından dışarıdan hazır olarak alınırlar Sindirilmeden kana geçerler

35 Su Besinlerin sindirilmesinde, zararlı atıkların vücuttan uzaklaştırılmasında görevlidir.

36 UYARI!!! Sindirimin gerçekleşebilmesi için, su ve enzim mutlaka gereklidir.

37 Sindirim sonucu yapı taşlarına ayrılan besin maddeleri; Hücre zarından geçebilirler. Hücrede enerji kaynağı olarak kullanılabilirler Hücrede yapım ve onarım maddesi olarak kullanılırlar Fazlası hücrelerde depo edilir.

38 Sağlığımızı korumanın ve hastalıklardan korunmanın tek yolu yeterli ve dengeli beslenmektir. Yeterli ve dengeli beslenme protein, karbonhidrat, yağ, vitamin, mineral ve suyun ihtiyacımızı karşılayacak oranda ve birlikte alınmasıdır.

39 Her gün almamız gereken 4 besin grubu vardır.Bunlar;  Süt grubu  Et, yumurta ve kuru baklagil grubu  Sebze ve meyve grubu  Ekmek ve tahıl grubudur.

40 Sindirim Besin maddelerinin yapı taşlarına parçalanması olayına sindirim denildiğini daha önce öğrenmiştik Şimdi sindirim olayını daha ayrıntılı işleyeceğiz. Besinlerin sindirimi;mekanik ve kimyasal sindirim olmak üzere iki şekilde gerçekleşir.

41 Mekanik sindirim Besinlerin enzim kullanılmadan fiziksel olarak parçalanmasına mekanik sindirim denir.besinlerin kimyasal yapı ve özelliklerinde bir değişme olmaz, sadece fiziksel etkilerle daha küçük parçalara ayrılır.besinlerin öğütülmesi, ıslatılması yağların safra sıvısı ile etkileşimi birer mekanik sindirim olayıdır.ağızda dişler, mide ve bağırsaklarda ise kaslar yardımıyla gerçekleşir.

42 UYARI!!! Mekanik sindirimin amacı besinlerin sindirim yüzeyini artırarak enzimlerin etkisini hızlandırmaktır.

43 NOT Enzim;canlılarda gerçekleşen bütün reaksiyonları düzenleyen protein yapısında olan bir moleküldür. Enzimler katıldıkları reaksiyonları hızlandırırlar.

44 Kimyasal sindirim Besinlerin su ve enzimler yardımıyla yapı taşlarına parçalanmasına kimyasal sindirim denir. Hücre içi sindirim ve hücre dışı sindirim olmak üzere ikiye ayrılırlar.

45 Hücre içi sindirim Besin maddelerinin yapı taşlarına parçalanması hücre sitoplazmasında lizozom organeli içerinde olursa bu olaya hücre içi sindirim denir. Amip, pramesyum, öglena gibi tek hücrelilerde süngerlerde ve akyuvarlarda görülür.

46 Hücre dışı sindirim Hücrelerden salgılanan enzimler sayesinde dış ortamdaki büyük moleküllü besinlerin küçük moleküllere parçalanarak hücre çevresine alınması olayına hücre dışı sindirim denir. Çürükçük yaşayan saprofit canlılarda, böcekçil bitkiler ve sindirim sistemine sahip canlılarda görülür.

47 Sindirim organları İnsanda sindirim organı sırasıyla; Ağız, yutak, yemek borusu, mide, ince bağırsak, kalın bağırsak ve anüsten oluşmuştur. Tükürük bezleri, karaciğer ve pankreas ise salgılarla sindirime yardım ederler.

48 Ağız:sindirim sistemi ağızda başlar.ağızda sindirime yardımcı olan dişler ve tükürük bezleri bulunur.ağıza alınan besinler tükürük bezlerinden salgılanan tükürükle yumuşatılır ve dişlerle çiğnenerek küçük parçalanarak ayrılır.

49 UYARI!!! Dişler sayesinde bütün besinlerin mekanik sindirimi yapılmış olur. Tükürüğün içerisinde sadece nişastayı kısmen sindiren enzimler bulunur.bundan dolayı nişastanın kimyasal sindirimi ağızda başlar.

50 Tükürük bezleri: dil altı, çene altı, kulak altı olmak üzere 3 çeşittir. Görevi:tükürük üretmek ve salgılamaktır.

51 Yutak Ağzın arka kısmında gırtlağa doğru uzanan kısımdır.yenilen ve içilen esinlerin yemek borusuna, alınan havayı ise soluk borusuna iletir.

52 UYARI!!! Yutakta sindirim olayı gerçekleşmez.

53 Yemek borusu: yutaktan gelen lokmaları mideye iletir.yutulan lokma yemek borusundaki kasların kasılıp gevşemesiyle meydana gelen itici hareketler sonucu mideye doğru itilir.yemek borusunun bu hareketleri istemsiz kas hareketleridir ve normal olarak hissedilmez

54 UYARI!!! Yemek borusunda sindirim gerçekleşmez.

55 Yemek borusu hastalıkları oYemek borusu iltihabı oYemek borusu kanseri

56 Mide Karın boşluğunun sol üst bölgesinde bulunur ve sindirim sisteminin en geniş bölümüdür. Yapısındaki düz kasların kasılıp-gevşemesiyle besinler parçalanır ve bulamaç haline getirilir. Yiyecekler geçici olarak midede depolanır

57 NOT Mide rahatlıkla 1,5 litre sıvıyı içinde tutabildiği gibi, maksimum 4 litre sıvı tutma kapasitesi vardır.

58 Midenin içerisinde yiyecek varsa;her 20 saniyede bir dalgalar oluşarak mide içindeki katı-sıvı karışımı karıştırılır.meydana gelen karışım ince bağırsaklar tarafından emilebilecek seviyeye geldiyse, azar azar miktarlarda 12 parmak bağırsağına geçer

59 Sıvıların mideyi terk etmesi katılardan daha hızlıdır. Sıvının mideyi boşaltması yaklaşık 20 dakikayı alır. Katı-sıvı karışıma materyalin mideyi terk etmesi ise yaklaşık 1.5 saat sürer. Mide bezleri, mide özsuyunu salgılar. Mide özsuyunda proteinleri parçalayan enzim bulunur.

60 UYARI!!! Midede sadece proteinlerin kimyasal sindirimi yapılır.

61 Mide hastalıkları Peptik ülser Gastritler Mide tümörleri Mide kanaması Mide fıtığı Reflü

62 İnce bağırsak 6 metrelik boyu ile sindirim sisteminin en uzun kısmını oluşturur. Ancak çapı 2,5 cm’dir ve bundan dolayı ince bağırsak denilmiştir. Kimyasal sindirimin tamamlandığı ve besinlerin emildiği yerdir. İnce bağırsağın iç yüzeyinde yüzeyi genişleten girinti ve çıkıntıları vardır. İnce bağırsak hücrelerinin oluşturduğu bu girinti ve çıkıntılara villus denir. villuslar ile emilim yüzeyi arttırılmış olur

63 İnce bağırsağın görevleri ağızda kısmen sindirilmiş nişasta ile midede kısmen sindirilmiş proteinlerin sindirimini ve sindirimi henüz başlamamış olan yağların sindirimini tamamlamak.

64 Villuslar sayesinde sindirilen besinlerin kana karışmasını sağlamak. İnce bağırsakta sindirim sonucunda oluşan besin yapı taşları bağırsak hücrelerinin villuslar tarafından emilir.villuslar tarafından emilen besinler buradaki kılcal kan damarlarına verilir.besinlerin emilimi aynı şekilde olsada emilim oranları farklı olabilmektedir.

65 Kalın bağırsak Sindirim sisteminin son organıdır sindirilmiş maddelerin kalıntılar ve sindirilmeyen maddelerden oluşan katı atıkların dışarı atılmasını sağlar. Ayrıca su ve bazı minerallerin emilimi yapılır.yaklaşık olarak boyu 1,5 metredir

66 UYARI!!! Kalın bağırsakta sindirim olayı gerçekleşmez

67 Canlıların kalın bağırsağına yerleşmiş olan bakteriler buraya gelen besinlerle beslenirler.Yararlı bakteriler ise K ve B vitaminlerini sentezlerler.

68 Kalın bağırsakta kaslardan yapılmıştır. Artık maddelerin kalın bağırsak boyunca ileri itilmesi itici hareketler ile olur.ancak ileri itici hareketler ince bağırsaktan daha yavaştır. Saatlerden ziyade günler alabilir.

69

70 SİNDİRİME YARDIMCI ORGANALAR Pankreas:midenin altında bulunan ve salgıladığı enzimlerle sindirime yardım eden bir bezdir. Ortalama cm uzunluğunda olup kadınlarda 55 gr erkeklerde 70 gr ağırlığındadır.

71 Pankreas bezinden enzimlerin haricinde çeşitli hormonlar salgılanır. Bu hormonlar ile kandaki şeker seviyesi ayarlanmış olur.

72 UYARI!!! Pankreas tarafından salgılanan pankreas özsuyunda proteinlerin karbonhidratların ve yağların kimyasal sindirimini gerçekleştiren enzimler bulunmaktadır.

73 Pankreas hastalıkları Pankreas tümörleri

74 Karaciğer Karaciğer, yediğimiz yiyeceklerin vücut tarafından kullanılabilir hale gelmesini sağlar. Bunu yaparken önce parçalanmış, sonra kana karışmış yiyecek parçalarını birbirinden ayırıp kullanır.

75 Karaciğerin kanı kontrol etmekten başka görevleri de vardır. Bunlar; Yağların sindirimini hızlandıran safra özsuyunu salgılar Bazı vitaminlerin sentezlenmesini ve depolanmasını sağlar.A vitamini sentezler A,D,E,K vitaminlerini depo eder.

76 Embriyo döneminde kan yapar. Kanın pıhtılaşmasını sağlayan proteinleri üretir. Proteinlerin karbonhidrat veya yağa dönüşümünü sağlar. Kandaki fazla glikozu glikojen şeklinde depolayarak kan şekerini ayarlar. Vücut sıcaklığının düzenlenmesinde rol oynar.

77 Amonyak gibi zehirli artıkların daha az zehirli olan üre yada ürik aside çevirir. Gerektiğinde alyuvar hücresi yapar, yaşlı alyuvar hücrelerini parçalar.

78 UYARI!!! Karaciğer tarafından salgılanan safra öz suyunda sadece yağların yüzeyleri genişletilip mekanik sindirim yapılır. Safra sıvısında kimyasal sindirim yapılmaz.

79 Karaciğer hastalıkları  Zehirlenme  Alkole bağlı hepatit  Alkole bağlı olamayan karaciğer yağlanması  Siroz  Karaciğer tümörleri  Karaciğer kistleri

80 ENZİMLER Enzimler canlı hücrelerde üretilen özel proteinlerdir. Vücuttaki tepkimeleri gerektiği gibi hızlandırırlar. Ancak bu tepkime sırasında yapısal değişikliğe uğramazlar.

81 Enzimlerin çalışmasını etkileyen faktörler SICAKLIK Enzimler 0-55 derece arasındaki sıcaklıklarda çalışılar. Yüksek sıcaklık enzimin yapısını bozacağından dolayı belli bir sıcaklığın üstünde çalışamazlar.

82 Su miktarı Enzimler su varlığında çalışırlar. Ortamdaki su konsantrasyonu %15’in altına düşerse enzimler çalışamaz.

83 KİMYASAL MADDELER Enzimlerin çalışmasını hızlandıran maddelere aktivatör yavaşlatıp durduran kimyasal maddelere inhibitör denir

84 Sindirim sisteminin sağlığını etkileyen faktörler Sindirim sistemini olumlu etkileyen faktörler Dengeli beslenmek Lokmaları iyice çiğnedikten sonra yutmak Yavaş yemek yemek

85 Yemekten sonra bir saat kadar istirahat etmek Yemeğe salata yada meyve yiyerek okumak Sofradan tam olarak doymadan kalmak Kafeinli ve asitli içeceklerden uzak durmak Alkol ve sigaradan uzak durmak

86 SİNDİRİM SİSTEMİNİ OLUMSUZ ETKİLEYEN FAKTÖRLER oDengesiz ve yetersiz beslenmek oStres oÇok sıcak yada çok soğuk şeylerden yiyip içmek oYemek sırasında ve yemekten sonra fazla su içmek

87

88


"Www.hazirslayt.com SİNDİRİM SİSTEMİ HAZIRLAYANLAR ŞEYMA SITKI İLKER CANER GEVREK EMİNE DELİKTAŞ ÇAĞRI KUTAY." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları