Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

BESLENME.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "BESLENME."— Sunum transkripti:

1 BESLENME

2 Beslenme; Yaşamın sürdürülmesi, sağlığın korunması, iyileştirilmesi ve geliştirilmesi, yaşam kalitesinin artırılması için besinlerin kullanılması

3 Sağlıklı beslenme; Vücudun enerji ihtiyacı karşılanır Organlar fonksiyonlarını yerine getirebilir Büyüme ve gelişme sağlanır Hastalık durumunda onarım sağlanır

4 Bireyde sağlıklı beslenme sorunu ve yetersizliği varsa;
Bağışıklık sistemi yetersiz hale gelir Yara iyileşmesinde gecikme Kas gücünde yetersizlik Psikolojik bozukluklar

5 Besinlerin Vücutta Kullanımı
Enerji metabolizması (bazal metabolizma, fiziksel hareket, metabolik yanıt) Besin öğeleri (KH, protein, yağlar, su, vitaminler, mineraller)

6 Besinlerin Vücutta Kullanımı
Enerji metabolizması Besinler > enerji üretir > vücut fonksiyonları yerine getirilir > büyüme gelişme sağlanır Gereksinim olan besin alınmazsa > vücut kendi dokularını kullanır

7 Besinlerin Vücutta Kullanımı
Her besinin enerji değeri farklıdır, içeriğe göre değişir Enerji değeri en yüksek besinler; yağlar Enerji değeri en düşük besinler; sebzeler (büyük kısmı su) Travma, stres, sepsis, yanık ve operasyon durumlarında bazal metabolizma ve enerji gereksinimi artar

8 Enerji metabolizması Bazal metabolizma: Besinler sindirildikten sonra mutlak dinlenme anında harcanan enerji Yaş, cinsiyet, vücut yapısı, hastalık durumu, endokrin sistem, ateşli hastalıklar bazal metabolizmayı etkiler Fiziksel hareket: Bireyin hareket derecesi ve süresine göre harcanan enerji değişir Metabolik yanıt: Besinlerin sindirimi sırasında harcanan enerji farklıdır. Bu süreç oksijen tüketimini ve ısı oluşumunu artırır

9 Besin Öğeleri: Proteinler: Yaş gruplarına ve büyüme gelişme dönemlerine, gebelik ve hastalık durumlarına göre ihtiyaç değişir Aminoasitler yaşam için zorunlu 4 elementi içerir (karbon, hidrojen, oksijen, azot) İnsan vücudu için ihtiyaç duyulan ve dışarıdan alınması gereken aminoasitlere Elzem aminoasitler denir

10 Besin Öğeleri: Proteinler: Bitkisel proteinler (tahıllar %79-90; baklagil kaynaklı % ’u sindirilir) Hayvansal kaynaklı proteinler (% sindirilir)

11 Besinlerin Vücutta Kullanımı

12 Besinlerin Vücutta Kullanımı

13 Enerji verir (günlük enerjinin %25-30’u)
Besin Öğeleri: Yağlar: Enerji verir (günlük enerjinin %25-30’u) Hayati organlar için koruyucu tabaka oluşturur Elzem yağlar; linoleik asit ve α- linoleik asit

14 Su: Görevleri; Besin Öğeleri: Sindirim, emilim
Besinlerin hücrelere taşınması Vücut ısısının ayarlanması Eklem kayganlığının sağlanması Elektrolitlerin taşınması

15 Vücuttaki Değişiklikler
Besin Öğeleri: Su: Kayıp Vücuttaki Değişiklikler %3 Kan hacmi ve fiziksel performans azalır %5 Bireyin konsantrasyonu bozulur %8 Baş dönmesi, aşırı yorgunluk, solunum güçlüğü %10 Kas spazmı, aşırı yorgunluk, dolaşım ve böbrek yetmezliği

16 Alınan ve atılan su miktarı vücutta eşit olmalıdır
Besin Öğeleri: Su: Alınan ve atılan su miktarı vücutta eşit olmalıdır Erişkinde günlük alınması gereken su miktarı erişkinde 30-35ml/kg’dır

17 Büyüme ve yaşamın sürdürülmesi için gerekli organik öğelerdir
Besin Öğeleri: Besin Öğeleri: Vitaminler: Görevleri: Büyüme ve yaşamın sürdürülmesi için gerekli organik öğelerdir Büyümeye yardım Besin öğelerinin elverişli olarak kullanılması Vücut direncinin sağlanması Vücutta üretilemez, dışarıdan alınması zorunlu

18 Besin Öğeleri: Vitaminler: Vitaminlerde hangisi vücuda alınmazsa o vitaminin yardımcı olduğu kimyasal tepkime yürümez ve büyüme/gelişme-vücut fonksiyonlarının yerine getirilmesinde aksaklıklar olur Yağda eriyen vitaminlerin (A,D,E,K) fazla alınması vücutta toksik etki yapar

19 Biyokimyasal reaksiyonlarda katalizör görevi görür
Besin Öğeleri: Mineraller: Biyokimyasal reaksiyonlarda katalizör görevi görür İnorganik elzem elementlerdir Makro mineraller; Na, K, Cl Mikro mineraller; Cr, Cu, Fl, I, Fe, Mn, Zn, selenyum

20 SİNDİRİM SİSTEMİ ANATOMİ VE FİZYOLOJİSİ
Sindirim sistemini oluşturan yapılar Ağız, farinks, özefagus, mide, ince bağırsaklar, rektum, anal kanül, anüs

21 SİNDİRİM SİSTEMİ ANATOMİ VE FİZYOLOJİSİ
Besinler mekanik olarak parçalanır, sulandırılır, enzimatik olarak parçalanır ve absorbe edilir Yumuşayan besinler arkaya farenkse doğru atıldığında yutma işlemi otomatik olarak başlar Ağızda mekanik olarak başlayan sindirim kimyasallar ve hormonların etkisiyle devam eder Mideye ulaşan besinlerin sindirimi (mekanik- kimyasal) başlar

22 SİNDİRİM SİSTEMİ ANATOMİ VE FİZYOLOJİSİ
Mide gıdaları depolar/parçalara ayırır mide sıvıları (HCL, mukus, pepsinojen, entrensek faktör, lipaz) ile karışır karışım(kimus) saat midede kalır midenin gerilmesi ve içeriğe bağlı uyarılar olur pilor sfinkteri gevşer kimus ince bağırsaklara geçer

23 SİNDİRİM SİSTEMİ ANATOMİ VE FİZYOLOJİSİ
İncebağırsaklar (duedonum, jejenum, ileum) Esas görevi; Sindirim Emilim (karbonhidratlar, proteinler, yağlar, elektrolitler, vit.)

24 SİNDİRİM SİSTEMİ ANATOMİ VE FİZYOLOJİSİ
Daha sonra kimus kalın bağırsaklara geçer Burada tuzlar ve bazı vit. emilir Kalın bağırsağın görevi; Emilim Bakteriyel aktivite Feçes oluşumu Kalın bağırsak hareketleri Defekasyon

25 YAŞ DÖNEMLERİNE GÖRE BESLENME
Gebe ve emziren kadınların beslenmesi Yenidoğanın beslenmesi 1-5 yaş arası çocukların beslenmesi Okul çocuklarının beslenmesi Adölesan dönemde beslenme Yetişkinlik döneminde beslenme Yaşlılıkta beslenme

26 YAŞ DÖNEMLERİNE GÖRE BESLENME
Beslenme yaş dönemine göre değişir Çocukların besin gereksinimleri farklıdır (enerji harcamalarındaki değişiklik ve büyüme- gelişmelerinin devam etmesi) Yaşlıların besin ihtiyacı değişir (metabolizmanın yavaş olması, anatomik- fizyolojik değişiklikler, hastalık durumları)

27 HEMŞİRELİK SÜRECİ VE BESLENME
TANILAMA Hemşire; beslenme tanılamasında objektif ve subjektif verilerden yararlanır Hemşirelik öyküsü, fizik muayene, antropometrik ölçümler, beslenme yetersizliğini gösteren laboratuar bulguları değerlendirilir İstemsiz kilo kaybı, bulantı-kusma, diyare, konstipasyon bulguları tanımlanır

28 SAĞLIKLI VE HASTA BİREYİN BESLENME ÖYKÜSÜ
Beslenme şekli ve gıda seçimi Hangi tür gıdalarla besleniyorsunuz Günde kaç öğün yemek yiyorsunuz > ? Ana ve ara öğünleri ne zaman alıyorsunuz Her öğünde kaç porsiyon yiyorsunuz Belirti ve Bulgular Hazımsızlık, gıda ekşimesi yapan besinler var mı? Bu şikayetler ne zaman başlıyor ? Bu tür şikayetlerin giderilmesine yönelik yaptığınız girişim var mı?

29 SAĞLIKLI VE HASTA BİREYİN BESLENME ÖYKÜSÜ
Allerjiler Allerjiniz olan yiyecek var mı? Allerjiniz varsa ne tür reaksiyonlardan oluşuyor Allerjik durum için ilaç vb. alıyor musunuz ? Tat çiğneme ve yutma Fark ettiğiniz tat değişikliği var mı ? Bu değişiklik hastalık ve ilaçlara bağlı mı? Dişleriniz protez mi ve protezle ilgili bir sorun var mı? Ağzınızda yara ve ağrı var mı ? Yutma zorluğunuz var mı ?

30 SAĞLIKLI VE HASTA BİREYİN BESLENME ÖYKÜSÜ
İştah ve kilo İştah değişikliği görüldü mü ? 6 ay içinde kilo değişikliği (isteğe bağlı yada değil) oldu mu ? İlaç kullanımı Kullandığınız ilaç var mı ? Kullandığınız ilaçlar hekimin önerdiği ilaçlar mı yoksa reçetesiz mi ? Bitkisel preparatlar kullanıyor musunuz ?

31 ANTROPOMETRİK ÖLÇÜMLER
Beslenme durumunun Beden kitle indeksi (BKİ) saptanmasında bilgi Veren ölçümler Deri kıvrım kalınlıkları Yağ dağılımı, yağ dokusu ve yağsız vücut Üst orta kol çevresi dokusu, büyüme Vücut ağırlığı ölçümü hakkında bilgi verir

32 ANTROPOMETRİK ÖLÇÜMLER
Beden kitle indeksi (BKİ) = Vücut ağırlığının (kg), boy uzunluğunun(m) karesine bölünmesi ile hesaplanır BKİ = Kg / (boy)² BKİ < 16 Ciddi derecede malnütrisyon 16-17 Orta derecede malnütrisyon Hafifderecede malnütrisyon Normal Kilolu /39.9 Obez 40 veya üstü Aşırı obez

33 ANTROPOMETRİK ÖLÇÜMLER
Kilo kaybı sağlıklı/hasta bireyin; - Son bir hafta veya daha uzun süre beslenmesi bozulmuşsa malnütrisyon açısından - Son 6 ayda %10’dan fazla kilo kaybı değerlendirilmelidir Malnütrisyon, beslenmenin içerik veya miktar açısından yetersiz olması sonucunda, vücudun gereksinimlerine karşın, sağlanan enerji ve besin öğelerinin yetersiz kalmasından kaynaklanan klinik durum

34 ANTROPOMETRİK ÖLÇÜMLER
Kilo kaybının Hesaplanması ve Değerlendirilmesi Kilo kaybının hesaplanması Önceki kilosu-şu anki kilosu Kilo kaybı (%)= x100 Önceki kilosu Ciddi kilo kabı 1 ayda > % 5 kilo kaybı 3 ayda > % 7.5 kilo kaybı 6 ayda > % 10 kilo kaybı

35 Malnütrisyonu yansıtır
LABORATUAR BULGULARI Laboratuar Bulguları - Albumin (damar içi ve dışı sıvı dengesini sağlar.) 3.5 g/dl  - Transferrin (plazmada demiri taşır) mg/dl  Protein yetersizliği Prealbumin (tiroksin taşır.)15-17m g/dl  Malnütrisyonu yansıtır

36 BESLENMEDE FİZİK MUAYENE BULGULARI
Beslenmenin Bozulması Durumunda Bulgular Genel görünüm İlgisiz, apatik(çevreye ilgisiz), kaşektik Ağırlık Obezite (BKİ %10 ), normal kg’nun altında Postür Omuzlar sarkmış, göğüs içeride, sırt kambur Kaslar Sarkmış, gelişmemiş, yürüme bozulmuş Sinir sistemi Dikkatsiz, sinirli, şaşkın, el-ayaklarda karıncalanma, yanma, duyu kaybı, kaslarda zayıflık ve hassasiyet, yürümede güçlük, ayak bileği ve dizlerde refleks kaybı

37 BESLENMEDE FİZİK MUAYENE BULGULARI
Beslenmenin bozulması durumunda bulgular Gastrointestinal sistem (GİS) Anokresiya, hazımsızlık, konstipasyon, diyare, karaciğer ve dalakta büyüme Kardiyovasküler fonksiyon (KVS) Taşikardi (Nb 100/dk ), kalpte hipertrofi, aritmi, kan basıncında Genel durum Kolay yorulan, enerjisi az, yorgun, apatik Cilt Pürüzlü, kuru, pullu, soluk, pigmentli, ekimoz (cilt altında kanama sonrası mor görünüm), peteşi (cilt altında nokta tarzında kanama), subkutan doku kaybı

38 BESLENMEDE FİZİK MUAYENE BULGULARI
Beslenmenin bozulması durumunda bulgular Saçlar Cilt Yüz ve boyun Yanaklarda-gözaltında morluklar, Dudaklar Ağız kenarlarında lezyon, stomatit (ağız içinde enfeksiyon Ağız ve oral membran Hipertrofik, mükoz membranda bozulma Diş eti Kolay kanayan, aşırı kızarık, inflamasyon, çekilme, hipertrofi

39 BESLENMEDE FİZİK MUAYENE BULGULARI
Beslenmenin bozulması durumunda bulgular Dil Şiş, kırmızı, morumsu kırmızı, hiperemik, hipertrofik papilla, atrofik (kas veya dokularda volüm azalması, erime), papilla Dişler Eksik, diş yüzeyi aşınmış, lekeli Gözler Canlılık yok, enfeksiyon (konjoktivit vb), kaşıntı Boyun Lenf nodlarında ve troidde büyüme

40 BESLENMEDE FİZİK MUAYENE BULGULARI
Beslenmenin bozulması durumunda bulgular Tırnaklar Zayıf, kolay kırılır Bacaklar, ayaklar Kuvvetsizlik, ayak bileklerinde ödem İskelet Göğüste deformite, diafragmada içe doğru çökme ve sırtta kamburluk

41 BESLENMEDE FİZİK MUAYENE BULGULARI
Yutma Güçlüğü: Yutma güçlüğü (besinlerin ağızdan mideye hareket etmesindeki zorluk) bireyde beslenmeyi olumsuz etkiler Yutma güçlüğü %75-80 oranında nörolojik hastalıklara bağlı olarak ortaya çıkar

42 BESLENMEDE FİZİK MUAYENE BULGULARI
Yutma güçlüğü; Aspirasyon pnömonisi Dehidratasyon Malnütrisyon önemli bir sorundur Mortalite (ölüm oranı) ve morbiditeyi (hastalık oranı) artırır

43 BESLENMEDE FİZİK MUAYENE BULGULARI
Hemşire yutma güçlüğü olan bireyde neleri değerlendirilmeli ? Yeme işlemine başlamadan önce; - dil, dudak hareketleri, ağzı kapatma - öksürme, boğulma hissi - ses kalitesinde değişme - kusma varlığı

44 Beslenmeyle İlgili Hemşirelik Tanıları
HEMŞİRELİK TANILARI Beslenmeyle İlgili Hemşirelik Tanıları Kendini beslemede yetersizlik Beslenme yetersizliği riski Aspirasyon riski Yutma bozukluğu Konstipasyon Diyare Bilgi eksikliği

45 Beslenmeyle İlgili Hemşirelik Tanıları
HEMŞİRELİK TANILARI Beslenmeyle İlgili Hemşirelik Tanıları Beden gereksiniminden az beslenme Beden gereksiniminden fazla beslenme Sıvı volüm eksiklği riski Aktivite intoleransı riski Aktivite intoleransı Fiziksel harekette bozulma Duygusal algılamanın bozulması

46 PLANLAMA Bireyin bilgileri farklı veri kaynaklarından toplanır, analiz edilir, bireyin ihtiyaçlarına yönelik bireyselleştirilmiş bakım planı hazırlanır Planlama aşamasında, bireyin var olan diğer problemleri de gözönüne alınmalıdır

47 Diğer sağlık personelleri ile ortak bakım planlama (işbirliği)
Beklenen Sonuçlar Önceliklerin Belirlenmesi Riskli bireylerin saptanması Kilo değişimleri yerine öncelikli olarak gıda alımının iyileştirilmesi Operasyon öncesi gıda alımının iyileştirilmesi Ağrı kontrolü sonrası beslenmenin öncelikli ele alınması Diğer sağlık personelleri ile ortak bakım planlama (işbirliği)

48 UYGULAMA Sağlığın İyileştirilmesine Yönelik beslenme
Akut Dönemde Beslenme Kronik Dönemde Beslenme İştahsız ve Yeme Güçlüğü Olan Bireyin Beslenmesi Bireyin Ağız Yoluyla Beslenmesi

49 UYGULAMA Sağlığın İyileştirilmesine Yönelik Beslenme
Sağlıklı beslenmeyi yaşam tarzı haline getirmek (ayaktan ve yatan hasta birimlerinde bireyin beslenme durumunun tanılanması) Obesitenin önlenmesi Bireyle beraber aileye beslenme eğitim desteğinin sağlanması

50 UYGULAMA Sağlığın İyileştirilmesine Yönelik Beslenme
Beslenme eğitiminde öğün planlamasında birey ve ailenin tercih ve ekonomisinin gözönüne alınması (protein ihtiyacı için kuru fasülye, yeşil mercimek, kuru baklagiller) et yerine Besin kısıtlamasında; Besinin hazırlanmasında alternatif yöntemlerin seçilmesi (yağda kızartma yerine haşlama veya ızgara) Tuz yerine tat için baharatlar kullanma

51 UYGULAMA Planların haftalık yapılması uyumu kolaylaştırır Alışverişin aç yapılmaması

52 UYGULAMA Akut Dönemde Beslenme Akut dönemde hastaneye yatırılan bireylerde hastanede olmayla ilişkili sorunlar görülebilir Bu durum yatış süresinin uzamasına ve hastalığın olumsuz yöne gidişine neden olabilir

53 UYGULAMA Hastanede Besin Alımını Etkileyen Faktörler
Bireyin beslenmesinin nelerden etkilendiği saptanmalı uygun planlama yapılamalı Hastanede Besin Alımını Etkileyen Faktörler Yetersiz besin alımı Fiziksel güçsüzlük Cerrahi girişim uygulanması Metabolik bozukluklar Radyoterapi, kemoterapi uygulanması

54 UYGULAMA Birey 4-7 günden fazla daha sürede beslenemiyorsa ve sadece standart IV sıvı alıyorsa beslenme riski taşır ve bu durum yakından değerlendirilmelidir

55 UYGULAMA Kronik Dönemde Beslenme
Kronik durumlar bireyin bağışıklık sistemini ve beslenmesini etkiler - Besin değeri yüksek gıdalar alınmalıdır - Ağızdan alamayan bireyler için özel beslenme uygulanmalıdır

56 İştahsızlık; yemek yeme isteğinin azalması veya olmaması
UYGULAMA İştahsız ve Yeme Güçlüğü Olan Bireyin Beslenmesi İştahsızlık; yemek yeme isteğinin azalması veya olmaması İştahsızlık Nedenleri: Tat alma duyusunun bozulması Sindirim sistemi hastalıkları İştahı etkileyen diğer sistem hastalıkları Sosyo-ekonomik durum Stres

57 UYGULAMA İştahsız ve Yeme Güçlüğü Olan Bireyin Beslenmesi
İştahın Etkilendiği Olumsuz Durumlar Yutma güçlüğü Anoreksi Ağızda ağrı Bulantı-kusma Erken tokluk

58 İştahsız ve Yeme Güçlüğü Olan Bireyin Beslenmesi
UYGULAMA İştahsız ve Yeme Güçlüğü Olan Bireyin Beslenmesi Ortam koşulları Beslenme için ortam koşullarının uygun hale getirilmesi Çevrenin kokulardan arındırılması Hoş olmayan tatların yok edilmesi için ağız bakımının yapılması Rahatın sağlanması

59 UYGULAMA İştahsız ve Yeme Güçlüğü Olan Bireyin Beslenmesi
Uygulanan tedaviler insülin, troid hormonları vb. antifungal ajanlar (tat almayı etkiler) Psikotropik tedaviler (tat almayı etkiler, bulantıya neden olur)

60 Besin alımını etkileyen nedenler ve öneriler
Beslenme için öneriler Anoreksi Küçük öğünler ve atıştırmalık besinler vermek Yiyeceklerin görüntüsünün iştah açıcı olmasının sağlanması Öğünlerin enerji içeriğinin artırılması (teryağ, kaymak, krema, peynir) İştah açıcı besinlerin kullanımı Hastanın tercih ettiği besinleri almasını sağlama Öğünler arası besleyici içecekler verme

61 Besin alımını etkileyen nedenler ve öneriler
Beslenme için öneriler Ağızda ağrı Yumuşak ve rahat yenen besinler verme Sert ve kuru yiyeceklerden kaçınma Asitli meyve(narenciye) sularından kaçınma Tuz ve baharatlı yiyecekler vermeme Yemek sıcaklıklarının ayarlanması

62 Besin alımını etkileyen nedenler ve öneriler
Beslenme için öneriler Disfaji (yutma güçlüğü) Yumuşak gıdalar verme Yutulabilir olması için göze hitap eden besin hazırlığı Öğünler arası besleyici içecekler verme

63 Besin alımını etkileyen nedenler ve öneriler
Beslenme için öneriler Bulantı ve kusma Daha az koku yaydığı için soğuk gıdaları tercih etme Bireyi yemek kokularından uzak tutma Gazlı ve glikoz içeren içeren yiyeceklerden az miktarda içilmesi Zencefilli içecekler önerilmesi

64 Besin alımını etkileyen nedenler ve öneriler
UYGULAMA Besin alımını etkileyen nedenler ve öneriler Besin alımını etkileyen nedenler Beslenme için öneriler Erken tokluk Küçük ve sık öğün verilmesi Gastrik boşalmayı geçiktiren yüksek yağlı yiyeceklerden kaçınma Yemek esnasında fazla miktarda içecek alımından kaçınma

65 Bireyin Ağız Yoluyla Beslenmesi
UYGULAMA Bireyin Ağız Yoluyla Beslenmesi Beslenmesini bağımsız olarak yerine getiremeyen birey için; bağımsızlığının korunması bireyselliğinin korunması bireysel risklerinin değerlendirilmesi önemlidir

66 Ağızdan Beslenecek Olan Bireylerde Riskler
Uyanıklık düzeyinin yeterli olmaması Öksürme ve öğürme refleksinin yetersiz olması Tükrük kontrolünün yetersiz olması Tükrüğü hiç yutamama

67 Hemşirelik Girişimleri
UYGULAMA Hemşirelik Girişimleri Hastayı yemek öncesi 30dk dinlendirme (enerji kontrolü için) Hastanın dik (90°) oturmasını sağlama (aspirasyonu önleme)

68 Hemşirelik Girişimleri
UYGULAMA Hemşirelik Girişimleri Tek taraflı güçsüzlük durumunda yiyeceği ağzında güçlü olan tarafa koymasını sağlama Bireyin tolere edeceği yumuşak ve sıvı gıdaları tercih etme

69 UYGULAMA Görme engelli bireyler için, tabaktaki besinlerin yönünü saat yönünde tarif etme (köfte 3 yönünde, domates 6 yönününde vb) Motor becerileri yeterli olmayan bireylerin beslenmesinin hemşire tarafından sağlanması Geniş tutamaklı tabak sağlama Sıvı gıdalar için pipet kullanma

70 ASPİRASYON RİSKİNİN TANILANMASI
İŞLEM BASAMAKLARI Beslenmenin içeriğini tanılayın Aspirasyon riski olan bireyi tanılayın (öksürük, farinjiyal birikinti, yutma sonrası seste değişim) Yutma güçlüğü olan bireyi gözlemleyin, kendi beslenmesini yapmasını sağlayın (farklı yoğunlukta yiyecek yiyebilme ve yorgunluk durumu) Farklı yapıdaki yiyecek ve gıdaları çiğneme-yutma zorluklarını gözlemleyin Yutma güçlüğü bulgu ve semptomları konusunda hekimi bilgilendirin

71 ASPİRASYON RİSKİNİN TANILANMASI
İŞLEM BASAMAKLARI Yutma güçlüğüne ait bilgileri dosyaya kaydedin Yemek esnasında bireyi neden gözlemlediğiniz konusunda bilgilendirin El hijyenini uygulayın Bireyin yatağını yükseltin (90°) ve hafifçe öne doğru eğilmesini sağlayın Işık kaynağı (kalemi) ve dil basacağı (abeslang) ile ağız içindeki gıda birikimlerini kontrol edin Yoğunluğu az olan besinlerin içine kıvamı arttıran gıdalar (ekmek) ekleyin

72 ASPİRASYON RİSKİNİN TANILANMASI
İŞLEM BASAMAKLARI Yarım veya bir çay kaşığı gıdayı, çay kaşığını ağza veya dile dokundurarak ağzın etkilenmemiş bölgesine yerleştirin Eli nazikçe boğaza yerleştirerek yutma yutma eylemini elle muayane edin (Farenks temizliği için çoğu kez iki kere yutmak gerekir) Beslerken hastaya sözlü yönlendirmelerde bulunun ve olumlu destek verin (Ağzını aç, gıdayı ağzında hisset, gıdayı çiğne ve tadını al, dilini damağına kaldır, yutmayı düşün, ağzını kapat ve yut, tekrar yut, hava yolunu temizlemek için öksür)

73 ASPİRASYON RİSKİNİN TANILANMASI
İŞLEM BASAMAKLARI Öksürme, tıkanma, öğürme, tükrük salgısını gözlemleyerek, gerekirse hava yolunu açın Acele vaya zorla beslenmeyi önlemek için yemek saatinde gerekli dinlenme süresi verin Yemek sonrası en az 30dk boyunca dik oturmasını sağlayın El hijyeni ve ağız bakımı uygulamasına yardım edin Yemek tepsisini uygun bir yere kaldırın ve kendi el hijyeninizi sağlayın

74 ASPİRASYON RİSKİNİN TANILANMASI
DEĞERLENDİRME Farklı tip ve yoğunlukta gıdaları sindirme yeteneğini Bireyin yiyecek ve içecek alımını Kilo alımını (her hafta aynı zamanda aynı tartı ile tartma) Öğün sonrası ağız boşluğunu değerlendirme (gıda birikimi)

75 BEKLENMEYEN SONUÇLAR Birey öksürür, öğürür, “boğazıma takılan birşey var” şeklinde şikayet ederse ağzında gıda birikintileri vardır Birey bazı yoğunluktaki gıdaları rededer Kilo kaybı görülebilir Kayıt ve Rapor Etme

76 BİREYİN AĞIZDAN BESLENMESİNE YARDIM
İŞLEM BASAMAĞI Birey öksürür, öğürür, “boğazıma takılan birşey var” şeklinde şikayet ederse ağzında gıda birikintileri vardır Birey bazı yoğunluktaki gıdaları rededer Kilo kaybı görülebilir Kayıt ve rapor etme

77 BİREYİN AĞIZDAN BESLENMESİNE YARDIM
Malzemeler Hijyen için gerekli malzemeler (el ve ağız için) Yemek malzemeleri Yemek tepsisi içinde tabak, bardak, çatal, kaşık, bıçak, pipet, peçete)

78 BİREYİN AĞIZDAN BESLENMESİNE YARDIM
İşlem Basamağı Bireyin ağızdan beslenme durumunu tanılayın Kendi kendine beslenebilme durumu Sindirim sisteminin fonksiyonu Tolere edebileceği besin türü Bireyin yutma yeteneği, iştahı, sevdiği yiyeceklerin belirlenmesi Yiyecek allerjilerinin tanılanması

79 BİREYİN AĞIZDAN BESLENMESİNE YARDIM
İşlem Basamağı İşlemi bireye açıklayın Odanın yemek yemeğe uygunluğunu değerlendirin Ellerinizi yıkayın Uygun pozisyon verin (yatak içinde veya sandalyede) Bireyi hazırlayın ve göğsüne havlu yerleştirin Yemeğin hangi sıra ile yenmek istediği bireye sorun

80 BİREYİN AĞIZDAN BESLENMESİNE YARDIM
İşlem Basamağı Yiyeceklerin sıcaklığının uygun olmasını sağlayın Yiyecekleri küçük parçalara ayırın ve tamamen çiğnemesini sağlayın (çiğneme güçşüğü varsa güçlü tarafa yerleştir) Tolere edebileceği sıvı ve yumuşak gıdaları tercih edin Beslenme süresince çiğneme ve yutma fonksiyonunu değerlendirin Yutma durumuna uygun beslenme hızını ayarlayın

81 BİREYİN AĞIZDAN BESLENMESİNE YARDIM
İşlem Basamağı Öksürme, tıkanma belirtileri varsa, yiyeceği hemen çıkarın Sakıncası yoksa bireyin isteğine uygun sıvı verin Görme engeli durumunda; tepsideki besinlerin konumu ve yönü hakkında bilgi verin, besinlerin sürekli olarak aynı şekilde hazırlanmasını sağlayın Bireyle ilişki kurarak beslenme ile ilgili bilgi eksikliği için eğitim verin İşlem sonrası bireyin hijyen gereksinimini karşılayın ve rahatlığını sağlayın

82 BİREYİN AĞIZDAN BESLENMESİNE YARDIM
DEĞERLENDİRME Bireyin; beslenme durumu yutma yeteneği diyete toleransı günlük ve haftalık kilo takibi beslenmeye katılım durumu

83 BİREYİN AĞIZDAN BESLENMESİNE YARDIM
*BEKLENMEYEN SONUÇLAR Aspirasyon gelişmesi Bireyin beslenmeyi reddetmesi Kayıt ve Rapor Etme Türü, miktarı, toleransı, katılımı

84 ENTERAL BESLENME Bireyin ihtiyacı olan besin öğelerinin özel hazır beslenme solüsyonları ile sindirim kanalı yolu ile verilmesi

85

86 ENTERAL BESLENME Bireyin ihtiyacı olan besin öğelerinin özel hazır beslenme solüsyonları ile sindirim kanalı yolu ile verilmesi

87 ENTERAL BESLENME NEDENLERİ
Protein-kalori malnütrisyonu  5 gündür ağızdan beslenemyen hastalar veya günlük 7-10 gün yetersiz beslenen hastalar Merkezi sinir sistemi(MSS)  hastalıkları Koma, serbrovasküler olay (SVO) Gastrointestinal sistem Hastalıkları (GİS) Crohn hast, malabsorbsiyon, kısa bağırsak sendromu, ağır akut pankreatit, kronik pankreatit Psikiyatrik  bozukluklar Ağır depresyon, anoreksiya nevroza Kemoterapi ve radyoterapi sırasında destek

88 Enteral beslenmede amaç; malnütrisyon ve metabolik durumun düzelmesini destekleyerek, morbidite ve mortaliteyi azaltmak Bu nedenle beslenmede mümkün olduğunca en doğal yol olan oral-enteral yol ile beslenme sağlanmalıdır

89 Enteral Beslenmenin Kullanılmaması Gereken Durumlar
Engellenemeyen kusma Mekanik bağırsak obstrüksiyonu (tıkanıklık) Paralitik ileus Ciddi enterit (bağırsak mukozasının iltihabı) ve peritonit Ciddi diyare (ishal) Üst GİS kanaması Malabsorbsiyon (mide-bağırsak besin maddelerinin emilimindeki bozukluk)

90 Üst gastrointestinal sistemin çalışmadığı durumlarda Total Parenteral Beslenme- (Nutrition) (TPN) uygulanmalıdır TPN: İhtiyaç duyulan besinlerin damar yolu ile verilmesi

91 Enteral Beslenmenin TPN’ye Üstünlükleri
Gastrointestinal mukozal atrofiyi önleme Bağışıklık sisteminin devamlılığını sağlama Sindirim sistemi florasını koruma ve bakteriyel translokasyonu azaltma İntestinal pH dengesini düzeltme Enfeksiyon ve organ yetmezliğini azaltma Ucuz maliyet Kolay uygulama tekniği

92 Enteral Beslenme Kısa süreli enteral beslenme; enteral beslenmenin 4 hf’dan daha kısa süre için planlanması Uzun süreli enteral beslenme; enteral beslenmenin 6 hf’dan daha uzun süre için planlanması

93 Kısa süreli enteral beslenme
İki yöntemle uygulanır Naso-orogastrik Naso-oro-jejunal

94 Naso-orogastrik beslenme
Burundan veya ağızdan bir tüpün mideye yerleştirilerek beslenme işleminin sağlanması Nasogastrik (NG) yöntemle hipertonik, volümü fazla olan besinler hızlı verilebilir

95 Kullanım süreleri ve yapılarına göre NG Tüpler
Kısa süreli kullanılan (10-14 gün) polivinil (PVC) Doku irritasyonu ve bası nekrozuna neden olur bir haftadan uzun kullanımı önerilmez  büyük çaplı olanlar özefajit, sinüzit, farenjit, üst gastroenteral erozyona bağlı kanama Levin tüpler  ameliyat sonrası (post-op) kısa süreli uygulanır

96 Kullanım süreleri ve yapılarına göre NG Tüpler
Uzun süreli kullanımda daha esnek olan Poliüretan veya silikon tüpler kullanılması uygundur

97 *NG Beslenmenin Uygulanmaması Gereken Durumlar
Yüksek aspirasyon riski Yetersiz öğürme riski Gastrik staz Gastroözefagial reflü Nasal yaralanma NG beslenme sırasında başın 30°’den fazla yükseltilememesi

98 Kısa süreli enteral beslenme
Naso-oro-jejunal beslenme Burundan veya ağızdan bir tüpün incebağırsağın üst kısmına yerleştirilerek beslenmenin sağlanması

99 II. Naso-oro-jejunal beslenme
- Gastrik tümör, gastrik boşalmada gecikme olan hastalarda kullanılır - Aspirasyon riski daha azdır - Gastrik dumping sendromu gelişme riski yüksektir Dumping Sendromu: Besinin mideden geçmeden incebağırsağa gelmesi ile distansiyon ve hipoglisemik reaksiyon görülmesi

100 Nasojejunal Beslemede Kullanılan Tüpler
Esnek, uzun uç kısmı spiral şeklinde olan poliüretan veya silikon tüpler Tüplerin içerisinde klavuz tel vardır

101 Uzun süreli enteral beslenme (6 hf’dan uzun)
Beslenme 6 haftadan daha uzun sürecekse enterostomi yoluyla beslenmenin sağlanmasıdır Enterostomi tüpünün perkütan endoskopik yöntemle mideye yerleştirilmesine Perkütan Endoskopik Gastrostomi (PEG) denir

102 Uzun süreli enteral beslenme (6 hf’dan uzun)
Poliüretan ve silikon tüpler kullanılır Tüpün yerinde kalmasını sağlayan internal ve External tüpler vardır

103 Uzun süreli enteral beslenme (6 hf’dan uzun)

104 Uzun süreli enteral beslenme (4 hf’dan uzun)

105 *Perkütan Edoskopik Gastrostomi (PEG) Komplikasyonları
-NG uygulamasına göre daha az olmakla beraber; aspirasyon, irritasyon, ülserasyon, kanama, tüpün yerinden çıkması, tıkanması -Enfeksiyon, perforasyon, kanama, tüpün giriş yerinden sızıntı, gastroözefagial reflü, yaygın granülasyon dokusu

106

107 PEG/J: Hastaya ait bazı nedenler (kusma, aspirasyon, reflü, mide çıkışında darlık) yüzünden PEG tüpünden jejunal uzatma ile tüpün jejunuma yerleştirilmesi PEJ: Doğrudan perkütan endoskopik jejunostomi uygulaması

108 Enteral Beslenme Solüsyonlarının Uygulanması
Kateterler aracılığı (nasoenterik, gastrostomi, jejunostomi) ile beslenme solüsyonları verilir Solüsyon seçiminde kriterler: Hastanın yaşı, kilosu, cinsiyeti, hastalığının ciddiyeti, vücut ısısı, ve yaralanma Bireyin tanısı (sistem hst, hipermetabolik hst.) Sindirim ve emilim (yağ ve protein vb. içerik ayarlanır)

109 Enteral Beslenme Solüsyonlarının Uygulanması
Solüsyon seçiminde kriterler: Solüsyonların osmolaritesi (5-7 gün oral almamışsa önce seyreltik daha sonra konsantrasyon kademeli artırılmalı) Maliyet

110 Beslenme Solüsyonlarının Özellikleri
Solüsyon seçiminde kriterler: Polimerik solüsyonlar: Düşük Na, K, yüksek protein içerir, sindirim ve emilim kapasitesi iyi olan bireylerde kullanılır Elemental solüsyonlar: Aminoasit ve düşük oranda yağ içerir

111 Beslenme Solüsyonlarının Özellikleri
Solüsyon seçiminde kriterler: Özelleştirilmiş solüsyonlar: böbrek, solunum, karaciğer, yetersizliği, diyabet, hipermetabolik durumlar ve bağışıklık sisteminde sorun olan bireylerde kullanılır

112 Enteral Solüsyonlarının Uygulanma Hızı
Bireyin durumuna göre belirlenir * Başlangıçta kontrollü ve yavaş olarak verilmelidir * Genellikle enteral beslenme 2-3 günde tolere edilir * Solüsyonlar su ile bulaşma riski nedeni ile seyreltilmemelidir

113 Enteral Solüsyonlarının Uygulanma Hızı
1) Devamlı beslenme; Daha az komplikasyon görülür İnfüzyon(izotonik) hızı kademeli olarak artırılmalı (20ml/saat  ml/saat) Normal ritime uyum için; saat infüzyon- 6-8 saat dinlenme periodları. Jejunal beslenme içinbaşlangıç hızı 10ml/saat olmalı Bulantı- kusma, kramp veya ishal durumunda beslenme hızı ve konsantrasyon azaltılmalı

114 Devamlı beslenme

115 Enteral Solüsyonlarının Uygulanma Hızı
2) Enjektörle bolus veya aralıklı beslenme; İzotonik ile başlanır Pompa yoksa, 3-5 kez/G beslenir Jejunal uygulamada kesinlikle kullanılmaz Akış hızı 240ml/30 dk geçmeme ve enjektörle verilmelidir

116 Enteral Solüsyonlarının Uygulanma Hızı
Enjektörün pozisyonu 45 derece yüksekte tutularak kendiliğinden akması sağlanmalı

117 Enteral Solüsyonlarının Uygulanma Hızı
2) Enjektörle bolus veya aralıklı beslenme; Başlangıçta 100ml bolüs verilir, giderek artırılır Devamlı beslenmeye göre diyere daha sık görülür Bolusla beslemeye başlamadan önce bireyin mide kapasitesi ve boşalma durumu değerlendirilmeli

118 Enjektörle bolus veya aralıklı beslenme

119 Enteral BeslenmeninKomplikasyonları
Bulantı- kusma, ishal, konstipasyon (Bireyin durumu düzelinceye kadar beslenme hızı azaltılmalı) Metabolik Komplikasyonlar Dehidratasyon (sıvı yetersizliği) Hiperglisemi(şeker yüksekliği) Elektrolit bozukluğu Vitamin ve eser element eksikliği

120 Komplikasyonların Önlenmesinde Hemşirelik Girişimleri
Sıvı takibinin yapılması Elektrolit değerlerinin yakından izlenmesi Kan şekerinin izlenmesi (4X1) ve normal sınırlarda tutulması (80-120mg/dl, ençok 150 mg/dl)

121 Enteral Tüple Beslemede Tüple İlişkili PEG- PEG/J Komplikasyonlar
Tüpün yer değiştirilmesi Tüpün tıkanması Tüpün yanlış yerleştirilmesi Nasofareks komplikasyonları Aspirasyon İntestinal kanal perforasyonları

122 Enteral Beslenme İle İlişkili Komplikasyonlar ve Girişimler
Komplikasyon/ Olası Neden Girişimler Pulmoner aspirasyon Olası Neden: Besinlerin geri gelmesi, tüpün ucunun yanlış yerde olması, öğürme refleksinin olmaması, mide boşalmasında gecikme Beslenme süresince ve 2 saat sonraya dek baş 30-45° yüksekte olmalı Tüp yeri kontrol edilmeli, gerekirse tekrar takılmalı Öğürme refleksi değerlendirilmeli, aspirasyon için önlem alınmalı ve bu süreçte yarı oturur pozisyon korunmalı

123 Enteral Beslenme İle İlişkili Komplikasyonlar ve Girişimler
Komplikasyon/ Olası Neden Girişimler Pulmoner aspirasyon Mide içeriği(gastrik volüm) 200ml’den fazla olursa midenin geç boşaldığı görülür Gastrik rezidüel volüm aralıklı beslenmede her beslenme öncesinde, devamlı beslenmede ise başlangıçta 2 saatte sonra 4-8 saatte izlenmeli

124 Enteral Beslenme İle İlişkili Komplikasyonlar ve Girişimler
Komplikasyon/ Olası Neden Girişimler Diyare Olası Neden: Hipertonik besinler, ilaçlar, antibiyotik tedavisi, bakteri bulaşması, yetersiz emilim Devamlı beslenme tercih edilmeli, solusyon hızı azaltılmalı ve izotonikler verilmeli Diyareye neden olabilecek antibiyotik varlığı değerlendirilmeli, gerekirse değiştirilmeli Beslenme sıvıları en fazla 4 saat asılı kalmalı, torba ve ve set 24h’te değiştirilmeli

125 Enteral Beslenme İle İlişkili Komplikasyonlar ve Girişimler
Komplikasyon/ Olası Neden Girişimler Diyare Açılmış desinler buzdolabında saklanmalı, 24 saat içinde tüketilmeli, bu sürede kullanılmazsa atılmalı İşlemler esnasında aseptik tekniğe uyulmalı Laktoz intoleransı değerlendirlmeli Yağ oranı düşük solüsyonlar verilmeli

126 Enteral Beslenme İle İlişkili Komplikasyonlar ve Girişimler
Komplikasyon/ Olası Neden Girişimler Konstipasyon Olası Neden: Tüpten verilen ilaçların tüpü tıkaması, tüpün içinde kalan partiküllerin yapışması İlaç verilmeden önce ve sonra 30ml su ile yıkama yapılmalı Sıvı alımı artırılır, beslenme süresince ml/kg/G su verilmeli

127 Enteral Beslenme İle İlişkili Komplikasyonlar ve Girişimler
Komplikasyon/ Olası Neden Girişimler Abdominal distansiyon, bulantı-kusma Olası Neden: Hipertonik besinler, sol. Veriliş hızının fazla olması, laktoz intoleransı, GİS tıkanıklık, yağ intoleransı, solüs. soğuk olması Hastanın durumuna uygun izotonik sol. verilmeli Devamlı beslenmede veriliş hızı hastanın durumuna göre ayarlanmalı Aralıklı damla damla beslenmede her bir öğün 30-60dk (en az 20-30dk) verilmeli

128 Enteral Beslenme İle İlişkili Komplikasyonlar ve Girişimler
Komplikasyon/ Olası Neden Girişimler Abdominal distansiyon, bulantı-kusma Beslenme süresince ve iki saat sonrasında hastanın başı 30-45° yüksekte tutulmalı Laktoz içermeyen beslenme sol. verilmeli Beslenmeye ara verilmeli, neden araştırılmalı Yağ içeriği düşük beslenme sol. Verilmeli Sol. Oda ısısında verilmeli

129 Enteral Beslenme İle İlişkili Komplikasyonlar ve Girişimler
Komplikasyon/ Olası Neden Girişimler Sıvı yüklenmesi ve elektrolit dengesizliği Olası Neden: Hepatik, kardiyak, renal yetersizlik, aşırı sıvı ifüzyonu Aldığı-çıkardığı sıvı takibi (AÇT) ve günlük kilo takibi yapılmalı Elektolit değerleri takip edilmeli Sıvı içeriği az olan yüksek kalorili beslenme sol. tercih edilmeli

130 Enteral Beslenme İle İlişkili Komplikasyonlar ve Girişimler
Komplikasyon/ Olası Neden Girişimler Hiperglisemi Olası Neden: Diyabetes mellitus(DM) öyküsü, metabolik stres, ilaçlar, KH içeriği yüksek beslenmeye bağlı endojen insülinin yetersiz olması Karbonhidrat (KH) oranı düşük beslenme sol. Verilmeli Hekim istemine bağlı insülin uygulanmalı

131 Kan şekeri ölçme ve izleme
Sindirim Sistemi Uygulamaları/ 1) Tanı amacıyla yapılan uygulamalar Kan şekeri ölçme ve izleme Parmaktan alınan bir damla kapiller kan ile, test stripleri kullanılarak, elektronik taşınabilir araçlar aracılığıyla kolayca yapılır

132 Kan şekeri ölçme ve izleme
Sindirim Sistemi Uygulamaları/ 1) Tanı amacıyla yapılan uygulamalar Kan şekeri ölçme ve izleme Parmaktan alınan bir damla kapiller kan ile, test stripleri kullanılarak, elektronik taşınabilir araçlar aracılığıyla kolayca yapılır

133 kan şekeri değeri 70-100 mg/dl  Hiperglisemi;
Kan şekeri ölçme ve izleme Normal kan şekeri değeri mg/dl’dir Hipoglisemi; kan şekeri değeri mg/dl  Hiperglisemi; kan şekeri değeri mg/dl 

134 Sindirim Sistemi Uygulamaları/
1) Tanı amacıyla yapılan uygulamalar İşlemin avantajı; Sonucun hemen öğrenilmesi ve sonuca göre acil müdahalenin hemen başlatılması İşlemin dezavantajı; İnvazif bir işlem olması ve kan ile bulaşan hastalıklar açısından risk oluşturması

135 Sindirim Sistemi Uygulamaları/
1) Tanı amacıyla yapılan uygulamalar

136 Kan şekeri ölçüm işleminde;
Aseptik teknik kullanılarak uygulanmalı Kan ile bulaşan hastalıklar için gerekli önlemler alınmalı Cilt temizliğinde alkol kullanılmalı Kan şekeri ölçümü için soğuk, morarmış, şişmiş alanlar seçilmemeli Kan şekeri sürekli ölçülüyorsa, travmayı en aza indirmek için rotasyon uygulanmalı

137 Kan Şekeri Ölçüm Nedenleri ?
Sindirim Sistemi Uygulamaları/ 1) Tanı amacıyla yapılan uygulamalar Kan Şekeri Ölçüm Nedenleri ? DM’li hastalarda kan şekeri değerini izleme, kontrol etme ve değerlendirme Pankreas ve diğer hormonal hastalıkların neden olduğu hipo-hipergliseminin primer tanılamasına yardım etme

138 Kan Şekeri Ölçüm Nedenleri ?
DM ve neonatal hipoglisemi taramaları Hastaların insülin tedavilerini belirleyebilme Parenteral tedavi alan hastaları izleme Diabetik koma ile non-diabetik komayı ayırt etme

139 UYGULAMA 1: Kan şekeri ölçme
Sindirim Sistemi Uygulamaları/ 1) Tanı amacıyla yapılan uygulamalar Steril lanset veya iğne ucu Pamuk Alkol Kan test stribi Tek kullaımlık eldiven Tepsi Keskin uç kutusu Kirli kabı Glukometre

140

141

142

143

144

145

146

147

148

149

150

151

152

153

154

155

156

157


"BESLENME." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları