Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

NAMIK KEMAL ÜNİVERSİTESİ 13. HAFTA TÜRK DİLİ TDI102.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "NAMIK KEMAL ÜNİVERSİTESİ 13. HAFTA TÜRK DİLİ TDI102."— Sunum transkripti:

1 NAMIK KEMAL ÜNİVERSİTESİ 13. HAFTA TÜRK DİLİ TDI102

2  Anlatım Bozuklukları TDI HAFTA 2

3  Duygu, düşünce, hayal ve isteklerin sözle ya da yazıyla başkasına iletilmesine “anlatım” adı verilir. Ana dilin yanlış kullanımından kaynaklanan ve anlam karmaşasına neden olan ifade yanlışlıklarına “anlatım bozukluğu” denir. TDI HAFTA 3

4  Karikatür 1 TDI HAFTA 4

5  Anlatım bozuklukları dilin tam ve doğru kullanılmaması, yapılan hataların bir dil alışkanlığı haline dönüşmesi, bu kötü alışkanlığı düzeltmek adına çaba gösterilmemesi, önemsenmemesi gibi çeşitli nedenlerle toplumun hemen hemen her kesiminde görülmektedir. Televizyon kanalları ve radyo programlarında, gazete ve dergilerde, çeşitli kitaplarda, şarkı sözlerinde sık sık karşılaştığımız bu hataların düzeltilmemesi dilde yozlaşmaya neden olmaktadır. TDI HAFTA 5

6  Görsel 1 TDI HAFTA 6

7 Anlama Dayalı Anlatım Bozuklukları  Görsel 2 TDI HAFTA 7

8 1.Gereksiz Sözcük Kullanılmasından Kaynaklanan Anlatım Bozuklukları:  Eş anlamlı dil öğelerinin bir arada kullanılması ya da görevli olmayan bir sözcüğe cümlede yer verilmesi, anlatımın gücünü azaltır. Çıkarıldığı cümlenin anlamında bir değişikliğin olmadığı sözcük, gereksizdir TDI HAFTA 8

9 Örnekler:  Dikkat: Anlatım bozuklarıyla ilgili verilen tüm örneklerde altı çizili sözcükler yapılan hatayı göstermektedir.  Kutup ayıları sıfırın altında eksi kırk derede soğuğa bile dayanır. (Sıfırın altında, eksi ile eş anlamlıdır.)  Dış ihracatımız rekor düzeyde.  Toplu katliam yapıldı. (Basından)  Beş yıl boyunca karşılıklı mektuplaştık. TDI HAFTA 9

10 2.Yinelemeler (Tekrarlar)  Aynı anlama gelen birden çok sözcüğün bir arada kullanılmasıdır. Bu yanlışlığa bir sözcüğün Türkçesiyle yabancı dilden geçmiş şeklinin beraber kullanılması yol açar. TDI HAFTA 10

11 Örnekler:  Aralarında bir nüans farkı vardır. (Nüans ve fark sözcükleri eş anlamlıdır.)  Hepinize sağlıklı ve sıhhatli günler dilerim. (Sağlık ve sıhhat sözcükleri eş anlamlıdır.)  Mesela örneğin…. (Mesela ve örneğin sözcükleri eş anlamlıdır.) TDI HAFTA 11

12 3.Çelişen Sözlerden Kaynaklanan Anlatım Bozuklukları:  Aynı yargıya bağlı anlamca çelişen sözcüklerin aynı cümle içinde kullanılmasından kaynaklanan anlatım bozukluğudur. Bu tür yanlışlara düşmemek için cümlelerde kullanılan ifadelerin birbiriyle paralellik göstermesine dikkat edilmelidir. TDI HAFTA 12

13 Örnekler:  Şüphesiz sanatçı bu alanda çok başarılı eserler vermiş olmalı.  Hemen hemen tam üç ay kaldım İzmir’de.  Sanırım bu çirkin oyunu tezgâhlayan kesinlikle odur.  Aşağı yukarı tam beş yıldır görüşmüyoruz onunla. TDI HAFTA 13

14  Görsel 3 TDI HAFTA 14

15 4.Gereksiz Yardımcı Eylem Kullanılmasından Kaynaklanan Anlatım Bozuklukları:  Ana fiil varken gereksiz yere yardımcı eylem kullanmaktan kaynaklanan anlatım bozukluklarıdır. TDI HAFTA 15

16 Örnek Fiiller:  Etki etmek, etki yapmak—etkilemek  İstek istemek, istekte bulunmak—istemek  Başvuruda bulunmak—başvurmak TDI HAFTA 16

17  Duyuru yapmak—duyurmak  Umut etmek—ummak, dilemek  Hasta olmak—hastalanmak TDI HAFTA 17

18  Bekleme yapmak—Beklemek  Endişe etmek—Endişelenmek  Hesap etmek—Hesaplamak TDI HAFTA 18

19 Örnek Cümleler:  59 LS 678 bekleme yapma! (bekleme!)  Geziye katılmak için başvuruda bulunanlar yarın saat 7.00’de otogarda olsun. (başvuranlar)  Ne zamandır beni aldattığından kuşku ediyordum/duyuyordum. TDI HAFTA 19

20 5.Birbiriyle Karıştırılan Sözcüklerden Kaynaklanan Anlatım Bozuklukları:  Bu anlatım bozukluğu, anlamları veya yazılışları birbirine yakın olan sözcüklerin karıştırılarak birbirlerinin yerine kullanılmasıyla oluşur. TDI HAFTA 20

21 Örnek Cümleler:  Neden saçların beyazlamış arkadaş? (Şarkı sözü) (ağarmış)  Yanlış cevaplarınız dikkate alınmayacaktır. Bu nedenle kitapçıktaki tüm sorular için size doğru görülen seçeneği işaretleyerek cevapsız soru bırakmamanız yararınıza olabilir. (görünen) (AÖF Soru Kitapçığı- Açıklama 2006) TDI HAFTA 21

22  Görsel 4 TDI HAFTA 22

23 Örnekler:  Rahmetlik amcam iyi ki bu olanları görmeden öldü. (Rahmetli)  Hem ekmeği ucuzlatmak hem de buğdayı pahalılatmak ancak devlet desteğiyle mümkündür. (pahalılaştırmak)  Mehmet Efendi, on yıldır bu mahallede bakkalcılık yapar. (bakkallık) TDI HAFTA 23

24 Örnek Sözcükler:  Yepyeşil—yemyeşil  Yesyeni—Yepyeni  Artıkın—Artık TDI HAFTA 24

25  Gelirkene—Gelirken  Şimdik—Şimdi  Şok olmak—Şoke olmak TDI HAFTA 25

26  Canısı—Canım  Panik olmak, panik  Ayrıyetten—Ayrıca, bundan başka  Tekrardan-Tekrar TDI HAFTA 26

27 6.Noktalama Eksikliğinden Kaynaklanan Anlatım Bozuklukları:  Yazılı anlatımda bazı noktalama işaretlerinin kullanılmaması, anlamın değişmesine ve yanlış anlaşılmalara neden olmaktadır. TDI HAFTA 27

28 Örnekler:  İhtiyar kadına doğru yürüdü.  Bu cümlede öznenin, “ihtiyar” mı, yoksa gizli özne olarak bulunan “o” zamirinin mi olduğu belli değildir. Özne “ihtiyar”sa, bu sözcüğün virgülle “kadın” sözcüğünden ayrılması gerekir. TDI HAFTA 28

29  Doğrusu: İhtiyar, kadına doğru yürüdü.  Özne “o” ise, bu öznenin cümlede gizli özne olarak gösterilmesi gerekir.  O / İhtiyar kadına doğru yürüdü. (Kim yürüdü? Gizli özne “o”)  Seyyah kadının evine vardığında, bir de bakmış ki dış kapı onun için ardına kadar açık bırakılmış. (Elif ŞAFAK, Mahrem, s. 159)  (O, “seyyah kadının evine vardığında “ mı, yoksa “Seyyah, kadının evine vardığında mı?) TDI HAFTA 29

30 7.Atasözü ve Deyim Yanlışları:  Atasözleri ve deyimler, bir dilde kalıplaşmış olarak kullanılan söz birliktelikleridir. Bu yüzden sözcüklerin değiştirilmesi, anlatım bozukluğuna yol açar. TDI HAFTA 30

31 Örnekler:  Herkes diline geleni söylerse ilerde çok pişman olur. (ağzına)  Gerçek su üstüne çıkıyor. (su yüzüne)  Sevinçten etekleri tutuşuyordu. (zil çalıyordu)  Alma garibin ahını, çıkar aheste aheste. (mazlumun)  Geçti Bolu’nun pazarı, sür eşeği Niğde’ye. (Bor’un) TDI HAFTA 31

32  Görsel 5 TDI HAFTA 32

33 8.Düşünce ve Mantık Yanlışları:  Düşünmeden konuşmak veya yazmak, sözcükleri kullanırken sıralamaya dikkat etmemek ve mantık yönünden tutarsızlıklar bu tür yanlışlara neden olmaktadır. TDI HAFTA 33

34 Örnekler:  Karar, 25’e karşı 13 oyla kabul edildi.( 13’e karşı 25 oyla…)  Bakan, yangında hayatını kaybedenlere başsağlığı diledi. (Bakan, yangında hayatını kaybedenlerin yakınlarına başsağlığı diledi.)  Sesimi duymayanlar lütfen el kaldırsın! TDI HAFTA 34

35  Görsel 6 TDI HAFTA 35

36 9.Sözcüklerin Yanlış Yerde Kullanılması:  Sözcüklerin cümle içinde bulunması gereken yerden başka bir yerde kullanılması, özellikle sıfat ve zarfların ilgili oldukları sözcüklerin değil de başka bir sözcüğün başında kullanılması anlatım bozukluğuna neden olur. TDI HAFTA 36

37 Örnekler:  İzinsiz inşaata girilmez.  Doğrusu: İnşaata izinsiz girilmez.  Çok karnım ağrıyor.  Doğrusu: Karnım çok ağrıyor. TDI HAFTA 37

38  Ağrısız kulak delinir.  Doğrusu: Kulağınız ağrısız delinir.  Burada ücretsiz yağ değiştirilir.  Doğrusu: Burada yağ ücretsiz değiştirilir. TDI HAFTA 38

39 10.Çeviri Benzeri Sözcüklerin Kullanılması:  Yabancı dillerden dikkatsiz ve kontrolsüzce yapılan çevirilerin diziler, filmler ve kitaplarla yaşamımıza girmesi; dile yerleşmesi, bir moda akımı gibi yayılması ve bizlerin özentiyle bu sözcükleri kullanması Türkçe adına ciddi bir tehdittir. TDI HAFTA 39

40 Örnekler:  Yemekten önce soğuk, sıcak ne alırsınız? (Türkçede içilecek şeyler için “Ne içersiniz?” ya da “Ne istersiniz?” soruları kullanılır. Yemek ve içmekle ilgili olarak kullanılan “Ne alırsınız?” sorusu, dilimize yabancıdır.) TDI HAFTA 40

41  Yarın kaç gibi dönersiniz? (“gibi” sözcüğü, Türkçede “benzerlik, miktar” anlamlarıyla çok çeşitli görevlerde kullanılmaktadır. Ancak, bu sözcüğün “yaklaşık, aşağı yukarı” anlamında kullanıldığı yukarıdaki örnek, Türkçeye yabancıdır.) TDI HAFTA 41

42  Mağazamızda damping!  Bir duble çay lütfen.  Part-time iş arıyorum.  Huzurlarınıza Türkiye’nin mega starını davet ediyorum.  Depoyu fulleyin. TDI HAFTA 42

43  Görsel 7 TDI HAFTA 43


"NAMIK KEMAL ÜNİVERSİTESİ 13. HAFTA TÜRK DİLİ TDI102." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları