Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

DMİ Araştırma Şube Müdürlüğü Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "DMİ Araştırma Şube Müdürlüğü Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü"— Sunum transkripti:

1 DMİ Araştırma Şube Müdürlüğü Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü
GÜNEYDOĞU ANADOLU BÖLGESİNDE BÜYÜK SU YAPILARI İLE SULU TARIM ALANLARININ İKLİM DEĞİŞİMİNE ETKİLERİ Hazırlayanlar Zir. Yük.Müh. BURAK ŞEN DMİ Araştırma Şube Müdürlüğü ve Doç.Dr. SEVİLAY TOPÇU Ç. Ü. Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü

2 İklim : Hava (kısa süreli atmosfer koşulları ve süreçleri) olaylarının, atmosferik süreçlerin ve iklim elemanlarının değişkenlikleri, uç oluşumları ve ortalama değerleri gibi uzun süreli istatistiklerle karakterize edilen bir sentezdir. İklim Değişimi : Nedeni ne olursa olsun iklim koşullarındaki uzun süreli ve yavaş gelişen, büyük ölçekli (küresel) değişikliklerdir ve önemli yerel etkileri vardır. İDÇS de ise “Karşılaştırılabilir bir zaman döneminde gözlenen doğal iklim değişikliğine ek olarak, doğrudan yada dolaylı olarak küresel atmosferin bileşimini bozan insan etkinlikleri sonucunda iklimde oluşan bir değişiklik” olarak tanımlanmaktadır.

3 İklim Değişimine Etki Eden Faktörler
1-Doğal Nedenler a) Volkanlar vb. etkiler 2-Yapay Nedenler a) Sera gazlarındaki artış b) Aerosollerin miktarındaki artış c) Ozon tabakasındaki değişim d) Kentleşme e) Yüzey koşullarında değişme

4

5 RADYASYON DENGESİ Sera gazları iklim sistemi içinde vazgeçilmez bir yere sahiptir. Güneşten gelen kısa dalga boylu radyasyon atmosferi geçerek yeryüzüne ulaşır. Yer tarafından tutulan güneş radyasyonu daha sonra uzun dalga boylu yer radyasyonu olarak atmosfere bırakılır. Bırakılan uzun dalga boylu radyasyonun bir bölümü atmosferde bulunan gazlar (sera gazları) tarafından tutulur ve tekrar bırakılır.

6 RADYASYON DENGESİ Atmosferin yapısında var olan bu gazlar başta su buharı olmak üzere karbondioksit, metan, diazot monoksit, ozon ve aerosollerdir. Atmosferin ısınmasında başlıca etkiye sahip olan doğal sera gazlarının bulunmaması durumunda yeryüzünün sıcaklığının bugüne göre ~30 °C daha soğuk olacağı hesaplanmıştır. Bunun yanı sıra atmosferde çeşitli insan kaynaklı nedenlerle miktarı artan bu gazlar yeryüzünün sıcaklığında belirgin artmalara neden olmaktadır.

7 ÇALIŞMA ALANI

8 GAP TOPRAK VE SU KAYNAKLARI 1.7 million ha, 7495 MW, 27 milyar kWh
GELİŞTİRME PROJELERİ Fırat Havzası Karakaya Bar./HES Aşağı Fırat Sınır Fırat Suruc – Baziki Adiyaman – Kahta Adiyaman – Göksu – Araban Gaziantep Dicle Havzası Dicle - Kralkızı Batman Batman - Silvan Garzan Ilısu Cizre Toplam 22 baraj, 19 HES 1.7 million ha, 7495 MW, 27 milyar kWh

9 HİDROELEKTRİK ENERJİ PROJELERİ Santral Kurulu Güçleri
542 MW % 7.3 1440 MW %19 Kalan İhaleye hazır 50 MW % 0.7 İnşaat 5463 MW % 73 İşletme TOPLAM : 7495 MW 2003 SONU İTİBARİYLE TOPLAM ELEKTRİK GETİRİSİ 12,7 milyar ABD Doları

10 GAP SULAMA PROJELERİ 215 080 ha 965 805 ha 142 084 ha 437 170 ha
İşletme 13% ha İnşaat ha 10% Kalan 55% İhaleye hazır 24% ha BÜYÜK PROJE : ha , MÜNFERİT : ha , TOPLAM : ha 2003 SONU İTİBARİYLE

11 BARAJ VE HES'LERDE HEDEFLER VE GERÇEKLEŞMELER
Sulamalar Sulama Alanı (ha) 1. Hancağız Barajı ve Sulaması 7 330 2. Şanlıurfa-Harran Ovaları (kısmi) 3. Hacıhıdır Barajı ve Sulaması 2 080 4. Derik-Dumluca 1 860 5. Silvan 1. ve 2. Kısım 8 790 6. Nusaybin 7 500 7. Silopi Nerdüş 2 740 8. Akçakale Yeraltı Suları 15 000 9. Ceylanpınar Yeraltı Suları 27 000 10. Devegeçidi Barajı ve Sulaması 11. Suruç Yeraltı Sulaması 7 000 12. Çınar-Göksu water 3 580 13. Garzan-Kozluk 3 700 14. Adıyaman-Çamgazi (kısmi) 1000 Toplam

12

13 Çizelge 1. Çalışma alanı istasyon bilgileri
No Enlem Boylam Yükseklik P1 P2 Tarih Etkilenme Adıyaman 17265 3745N 3817E 672 38 1990 Evet Akçakale 17980 3643N 3857E 363 31 Batman 17282 3753N 4107E 540 37 Birecik 17966 3702N 3759E 347 36  - Ceylanpınar 17968 3651N 4003E 398 34 Diyarbakır 17280 3754N 4012E 686 69 68 1972 Ergani 17847 3817N 3946E 1000 Gaziantep 17261 3705N 3727E 855 61 1988 Hayır Kilis 17978 3707E 638 64 41 1975 Malatya 17199 3821N 3819E 948 72 1987 Mardin 17275 3718N 4044E 1050 60 1968 Nusaybin 17948 3704N 4113E 500 35 Siirt 17210 3755N 4157E 896 54 Siverek 17912 3746N 3919E 801 Şanlıurfa 17270 3708N 3846E 547 P1: max,min,ort sıcaklıklar gözlem süresi , P2: nem gözlem süresi

14 Verilerin Analizinde Kullanılan Testler
1- Parametrik Yöntemler a) Student T Testi b) En Küçük Kareler Doğrusal Regresyon Testi 2- Parametrik Olmayan Yöntemler a) Kruskal Wallis Homojenlik Sınaması c) Wald-Wolfowitz Dizisel İlişki Sınaması b) Kendal Sıra Korelasyon Testi

15 Çizelge 2. Günlük Oransal Nemin Yıllık Ortalama Değerlerinin Analiz Sonuçları
Kn R S_t W-W K-W İstasyonlar Z th b Th x2-x1 z n k Xk_ort Xk_var Adıyaman 2,85 ** 3,1459 ** 0.2024 -0,0315 ** 4,6 3,67 ** 36 6 15,24 ** 10,32 Akçakale 2,26 * 2,6423 * 0.3664 -0,0096 3,65 2,90 ** 30 20,96 ** 12,12 * Batman 0,46 -0,0571 0,0027 -0,26 3,99 ** 35 7 13,26 * 3,47 Birecik -- Ceylanpınar 1,03 ** 1,2913 0.0690 0,0102 -1,62 4,07 ** 42 21,74 ** 5,88 Diyarbakır 1,72 * 2,4126 * 0.0669 -0,0109 ** 3,43 4,16 ** 66 11 17,74 17,04 Ergani 2,79 ** 2,4457 * 0.1856 0,0121 -1,76 3,66 ** 21,22** 10,58 Gaziantep 1,14 1,6768 0.0491 -0,0334 ** 4,57 4,73 ** 60 10 28,17 ** 11,75 Kilis -0,92 -0,9545 0,0093 -1,19 4,13 ** 40 8 9,11 12,29 Malatya 0,12 0,3638 0.0084 -0,0014 * 0,23 4,91 ** 65 13 26,90** 21,08 * Mardin -2,51 ** -2,7261 0,0093 * -2,3 4,43 ** 30,60 ** 8,56 Nusaybin -2,32 -2,001 0,0165 -6,63 2,34 * 19,61 ** 10,16 Siirt 0,71 0,9309 0.0325 -0,0190 2,38 4,35 ** 54 9 30,26 ** 8,09 Siverek 3,69 ** 4,3725 ** 0.2772 -0,0434 ** 5,96 4,12 ** 6,80 ** 16,85 Şanlıurfa 4,29 ** 4,6180 ** 0.1177 -0,0466 ** 5,74 4,24 ** 64 28,53 ** 20,40 ** Kn, Z: Kendal Sıra Korelasyon testi ve Test istatistiği; R, th, b: En Küçük Kareler Basit Doğrusal Regresyon Analizi ile sonucunda elde edilen X katsayısının anlamlılığı için Student t sınaması istatistiği ve fonksiyon eğim katsayısı; S_t, Th: Student t testi, Test istatistiği; WW, z: Wald-Wolfowitz testi, Test istatistiği; K-W, n, k, ort, var, Xk: Kruskal-Wallis Testi, gözlem süresi (yıl); alt dönem sayısı; ortalama; varyans ve Kruskal-Wallis test istatistiği (*) 0.05 düzeyinde anlamlı; (**) 0.01 düzeyinde anlamlı.

16 Şekil 3. Yıllık Ortalama Nem Eş Fark Eğrileri Haritası (%2.0)

17 ORANSAL NEM trend MALATYA ERGANİ SİVEREK BATMAN ADIYAMAN DİYARBAKIR
SİİRT MARDİN ŞANLIURFA NUSAYBİN GAZİANTEP CEYLANPINAR N AKÇAKALE KİLİS IRAK SURIYE 100 km 0 km 100 km

18 Çizelge 3. Günlük ortalama sıcaklıklarının yıllık ortalama değerlerinin analiz sonuçları
Kn R S_t W-W K-W İstasyonlar Z th b Th x2-x1 z n k Xk_ort Xk_var Adıyaman 1,48 1,1462 0.0114 -0,0463 0,15 4,18 ** 36 6 5,99 3,24 Akçakale 1,35 1,2576 0.0159 -0,0845 0,23 3,79 ** 30 6,98 1,59 Batman 4,04 ** 4,4207 ** 0.0503 -0,1654 ** 0,90 4,06 ** 35 7 12,37 8,80 Birecik 1,31 0,7574 0.0116 -0,0542 0,36 4,17 ** 8,20 5,28 Ceylanpınar -0,84 -1,2156 -0,0012 0,01 4,49 ** 42 12,67 * 1,95 Diyarbakır -0,19 -0,6225 0,0214 -0,22 5,50 ** 66 11 12,31 7,58 Ergani 3,01 ** 2,9764 ** 0.0388 -0,1217 0,32 7,69 7,63 Gaziantep 2,85 ** 3,0722 ** 0.0152 -0,1451 ** 0,68 5,13 ** 60 10 18,22 * 9,11 Kilis 1,2305 0.0101 -0,0693 0,25 4,33 ** 64 8 6,03 4,25 Malatya 1,70 * 1,7342 0.0085 -0,0266 0,22 5,24 ** 70 4,50 3,36 Mardin 1,05 0,8966 0.0053 -0,0118 * 0,11 5,12 ** 13,05 15,32 Nusaybin -0,30 0,2204 0.0026 0,0338 * -0,12 4,00 ** 7,50 6,47 Siirt 1,91 * 1,4543 0.0117 -0,0479 0,34 4,83 ** 54 9 6,73 8,60 Siverek 1,66 * 1,1737 0.0151 -0,0626 ** 4,08 ** 4,47 2,94 Şanlıurfa 0,46 -0,0595 0.003 -0,0699 ** 5,37 ** 10,81 4,65 Kn, Z: Kendal Sıra Korelasyon testi ve Test istatistiği; R, th, b: En Küçük Kareler Basit Doğrusal Regresyon Analizi ile sonucunda elde edilen X katsayısının anlamlılığı için Student t sınaması istatistiği ve fonksiyon eğim katsayısı; S_t, Th: Student t testi, Test istatistiği; WW, z: Wald-Wolfowitz testi, Test istatistiği; K-W, n, k, ort, var, Xk: Kruskal-Wallis Testi, gözlem süresi (yıl); alt dönem sayısı; ortalama; varyans ve Kruskal-Wallis test istatistiği (*) 0.05 düzeyinde anlamlı; (**) 0.01 düzeyinde anlamlı

19 Şekil 4. Ortalama sıcaklık eş fark eğrileri haritası (0.25 °C)

20 TORT trend MALATYA ERGANİ SİVEREK BATMAN ADIYAMAN DİYARBAKIR SİİRT
MARDİN NUSAYBİN GAZİANTEP ŞANLIURFA CEYLANPINAR BİRECİK N AKÇAKALE KİLİS IRAK SURIYE 100 km 0 km 100 km

21 Çizelge 4. Günlük Maksimum sıcaklıklarının yıllık ortalama değerlerinin analiz sonuçları
MAX Kn R S_t W-W K-W İstasyonlar Z th b Th x2-x1 z n k Xk_ort Xk_var Adıyaman 2,33 ** 2,7292 ** 0.0333 -0,1644 * 0,82 4,17 ** 36 6 11,39 * 7,22 Akçakale -0,34 -0,3237 -0,0121 -0,05 3,77 ** 30 3,34 1,76 Batman 1,69 * 1,4527 0.0216 -0,01914 0,15 4,16 ** 35 7 7,43 5,13 Birecik 2,45 ** 1,8311 0.0325 -0,0810 0,72 4,13 ** 9,05 5,18 Ceylanpınar -0,85 -1,1775 0,0273 -0,16 4,51 ** 42 5,60 1,15 Diyarbakır -0,10 -0,2941 0,0137 -0,19 5,59 ** 66 11 13,82 8,94 Ergani 3,68 ** 4,0851 ** 0.0562 -0,1325 0,64 4,07 ** 12,38 * 7,58 Gaziantep 4,03 ** 4,4659 ** 0.0239 -0,1283 ** 0,81 5,26 ** 60 10 18,64* 8,49 Kilis 2,62 ** 3,6027 ** 0.0278 -0,0197 0,46 5,12 ** 64 8 23,71 ** 30,46 ** Malatya 2,34 ** 2,8180 ** 0.0158 -0,0477 0,56 5,44 ** 70 9,40 2,78 Mardin 2,29 * 2,4468 * 0.0167 -0,0325 0,43 5,15 ** 19,02 * 13,05 Nusaybin 1,00 0,6338 0.0091 -0,0065 0,03 4,01 ** 3,59 8,42 Siirt 1,16 1,1508 0.0100 -0,0107 0,09 4,93 ** 54 9 5,01 2,71 Siverek 1,70 * 1,5510 0.0230 -0,0836 4,12 ** 5,53 * 4,50 Şanlıurfa -0,0710 -0.004 -0,0820 5,46 ** 9,63 9,92 Kn, Z: Kendal Sıra Korelasyon testi ve Test istatistiği; R, th, b: En Küçük Kareler Basit Doğrusal Regresyon Analizi ile sonucunda elde edilen X katsayısının anlamlılığı için Student t sınaması istatistiği ve fonksiyon eğim katsayısı; S_t, Th: Student t testi, Test istatistiği; WW, z: Wald-Wolfowitz testi, Test istatistiği; K-W, n, k, ort, var, Xk: Kruskal-Wallis Testi, gözlem süresi (yıl); alt dönem sayısı; ortalama; varyans ve Kruskal-Wallis test istatistiği (*) 0.05 düzeyinde anlamlı; (**) 0.01 düzeyinde anlamlı

22 Şekil 5. Maksimum sıcaklık eş fark eğrileri haritası (0.25 °C)

23 TMAX trend MALATYA ERGANİ SİVEREK BATMAN ADIYAMAN DİYARBAKIR SİİRT
MARDİN NUSAYBİN GAZİANTEP ŞANLIURFA CEYLANPINAR BİRECİK N AKÇAKALE KİLİS IRAK SURIYE 100 km 0 km 100 km

24 Çizelge 5. Günlük minimum sıcaklıklarının yıllık ortalama değerlerinin analiz sonuçları
Kn R S_t W-W K-W İstasyonlar Z th b Th x2-x1 z n k Xk_ort Xk_var Adıyaman 1,21 1,0691 0.01 -0,0237 0,08 4,11 ** 36 6 9,78 5,17 Akçakale 2,26 * -1,3404 0,1029 -0,64 3,70 ** 30 8,23 6,19 Batman 5,09 ** 7,1641 ** 0.0841 -0,2589 ** 1,74 2,78 ** 35 7 23,18** 10,00 Birecik 0,11 0,0456 0.0006 -0,0439 0,21 3,98 ** 6,83 5,01 Ceylanpınar 1,90 ** 2,3755 * 0.0354 -0,0473 0,63 5,50** 42 15,16 * 12,82 * Diyarbakır 0,43 ** 0,4244 0.0023 0,0062 -0,09 3,47 ** 66 11 24,74 ** 15,45 Ergani 2,59 ** 2,7077 * 0.0337 -0,0886 -0,71 3,89 ** 6,97 4,74 Gaziantep 3,45 ** 3,8042 ** 0.0197 -0,1886 ** 0,93 4,26 ** 60 10 22,90 ** 16,80 Kilis 3,38 ** 2,8015 ** 0.0152 -0,0894 ** 0,79 4,75 ** 64 8 26,04** 6,48 Malatya 2,66 ** 2,7174 ** 0.0132 -0,0191 0,18 3,17 ** 70 11,77 8,80 Mardin 1,55 1,233 0.0073 -0,0894 0,28 4,84 ** 13,82 13,11 Nusaybin -1,56 -1,5732 0,0906 -0,33 3,96 ** 15,26 ** 6,94 Siirt 3,88 ** 3,8832 ** 0.0300 -0,0989 * 0,75 4,13 ** 54 9 18,83 * 8,31 Siverek 2,16 * 1,7861 0.0217 -0,0823 0,39 3,94 ** 8,67 1,48 Şanlıurfa 4,20 ** 4,5196 ** 0.0199 -0,2226 ** 0,87 4,99 ** 22,72 ** 7,75 Kn, Z: Kendal Sıra Korelasyon testi ve Test istatistiği; R, th, b: En Küçük Kareler Basit Doğrusal Regresyon Analizi ile sonucunda elde edilen X katsayısının anlamlılığı için Student t sınaması istatistiği ve fonksiyon eğim katsayısı; S_t, Th: Student t testi, Test istatistiği; WW, z: Wald-Wolfowitz testi, Test istatistiği; K-W, n, k, ort, var, Xk: Kruskal-Wallis Testi, gözlem süresi (yıl); alt dönem sayısı; ortalama; varyans ve Kruskal-Wallis test istatistiği (*) 0.05 düzeyinde anlamlı; (**) 0.01 düzeyinde anlamlı.

25 Şekil 6. Minimum sıcaklık eş fark eğrileri haritası (0.25 °C)

26 TMİN trend MALATYA ERGANİ SİVEREK BATMAN ADIYAMAN DİYARBAKIR SİİRT
MARDİN NUSAYBİN GAZİANTEP ŞANLIURFA CEYLANPINAR BİRECİK N AKÇAKALE KİLİS IRAK SURIYE 100 km 0 km 100 km

27 SONUÇLAR Büyük su yapıları ve sulanan alanlara yakın istasyonlarda gözlenen yıllık ortalama sıcaklıklar ile yıllık ortalama maksimum sıcaklıklarda düşme tespit edilmiştir. Yıllık ortalama minimum sıcaklıklarda gözlenen artış, büyük su yapıları ve sulu tarımın etkisiyle belirginleşmektedir. Büyük su yapılarının su yüzeyleri ile sulanan alanlardan oluşan buharlaşma nedeniyle bu alanlara yakın istasyonlarda gözlenen yıllık ortalama oransal nem değerlerinde artış saptanmıştır.

28 İLGİNİZE TEŞEKKÜR EDERİM.


"DMİ Araştırma Şube Müdürlüğü Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü" indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları