Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

GÜNEYDOĞU ANADOLU BÖLGESİNDE BÜYÜK SU YAPILARI İLE SULU TARIM ALANLARININ İKLİM DEĞİŞİMİNE ETKİLERİ Hazırlayanlar Zir. Yük.Müh. BURAK ŞEN DMİ Araştırma.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "GÜNEYDOĞU ANADOLU BÖLGESİNDE BÜYÜK SU YAPILARI İLE SULU TARIM ALANLARININ İKLİM DEĞİŞİMİNE ETKİLERİ Hazırlayanlar Zir. Yük.Müh. BURAK ŞEN DMİ Araştırma."— Sunum transkripti:

1 GÜNEYDOĞU ANADOLU BÖLGESİNDE BÜYÜK SU YAPILARI İLE SULU TARIM ALANLARININ İKLİM DEĞİŞİMİNE ETKİLERİ Hazırlayanlar Zir. Yük.Müh. BURAK ŞEN DMİ Araştırma Şube Müdürlüğü ve Doç.Dr. SEVİLAY TOPÇU Ç. Ü. Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü

2 İklim : Hava (kısa süreli atmosfer koşulları ve süreçleri) olaylarının, atmosferik süreçlerin ve iklim elemanlarının değişkenlikleri, uç oluşumları ve ortalama değerleri gibi uzun süreli istatistiklerle karakterize edilen bir sentezdir. İklim Değişimi : Nedeni ne olursa olsun iklim koşullarındaki uzun süreli ve yavaş gelişen, büyük ölçekli (küresel) değişikliklerdir ve önemli yerel etkileri vardır. İDÇS de ise “Karşılaştırılabilir bir zaman döneminde gözlenen doğal iklim değişikliğine ek olarak, doğrudan yada dolaylı olarak küresel atmosferin bileşimini bozan insan etkinlikleri sonucunda iklimde oluşan bir değişiklik” olarak tanımlanmaktadır.

3 İklim Değişimine Etki Eden Faktörler 1-Doğal Nedenler a) Volkanlar vb. etkiler a) Volkanlar vb. etkiler 2-Yapay Nedenler a) Sera gazlarındaki artış a) Sera gazlarındaki artış b) Aerosollerin miktarındaki artış b) Aerosollerin miktarındaki artış c) Ozon tabakasındaki değişim c) Ozon tabakasındaki değişim d) Kentleşme d) Kentleşme e) Yüzey koşullarında değişme e) Yüzey koşullarında değişme

4

5 Sera gazları iklim sistemi içinde vazgeçilmez bir yere sahiptir. Güneşten gelen kısa dalga boylu radyasyon atmosferi geçerek yeryüzüne ulaşır. Yer tarafından tutulan güneş radyasyonu daha sonra uzun dalga boylu yer radyasyonu olarak atmosfere bırakılır. Bırakılan uzun dalga boylu radyasyonun bir bölümü atmosferde bulunan gazlar (sera gazları) tarafından tutulur ve tekrar bırakılır. RADYASYON DENGESİ

6 Atmosferin yapısında var olan bu gazlar başta su buharı olmak üzere karbondioksit, metan, diazot monoksit, ozon ve aerosollerdir. Atmosferin ısınmasında başlıca etkiye sahip olan doğal sera gazlarının bulunmaması durumunda yeryüzünün sıcaklığının bugüne göre ~30 °C daha soğuk olacağı hesaplanmıştır. Bunun yanı sıra atmosferde çeşitli insan kaynaklı nedenlerle miktarı artan bu gazlar yeryüzünün sıcaklığında belirgin artmalara neden olmaktadır. RADYASYON DENGESİ

7 ÇALIŞMA ALANI

8 Toplam 22 baraj, 19 HES 1.7 million ha, 7495 MW, 27 milyar kWh Fırat Havzası 1.Karakaya Bar./HES 2.Aşağı Fırat 3.Sınır Fırat 4.Suruc – Baziki 5.Adiyaman – Kahta 6.Adiyaman – Göksu – Araban 7.Gaziantep Dicle Havzası 1.Dicle - Kralkızı 2.Batman 3.Batman - Silvan 4.Garzan 5.Ilısu 6.Cizre GAP TOPRAK VE SU KAYNAKLARI GELİŞTİRME PROJELERİ

9 HİDROELEKTRİK ENERJİ PROJELERİ Santral Kurulu Güçleri 2003 SONU İTİBARİYLE TOPLAM ELEKTRİK GETİRİSİ 12,7 milyar ABD Doları 5463 MW % 73 542 MW % 7.3 1440 MW %19 50 MW % 0.7 TOPLAM : 7495 MW İşletme İnşaat İhaleye hazır Kalan

10 GAP SULAMA PROJELERİ İhaleye hazır 24% İnşaat 10% İşletme 13% Kalan 55% 437 170 ha 215 080 ha 965 805 ha 142 084 ha BÜYÜK PROJE : 1 674 300 ha, MÜNFERİT : 86 750 ha, TOPLAM : 1 761 050 ha 2003 SONU İTİBARİYLE

11 BARAJ VE HES'LERDE HEDEFLER VE GERÇEKLEŞMELER SulamalarSulama Alanı (ha) 1. Hancağız Barajı ve Sulaması7 330 2. Şanlıurfa-Harran Ovaları (kısmi)120 000 3. Hacıhıdır Barajı ve Sulaması2 080 4. Derik-Dumluca1 860 5. Silvan 1. ve 2. Kısım8 790 6. Nusaybin7 500 7. Silopi Nerdüş2 740 8. Akçakale Yeraltı Suları15 000 9. Ceylanpınar Yeraltı Suları27 000 10. Devegeçidi Barajı ve Sulaması7 500 11. Suruç Yeraltı Sulaması7 000 12. Çınar-Göksu water3 580 13. Garzan-Kozluk3 700 14. Adıyaman-Çamgazi (kısmi)1000 Toplam215 080

12

13 Çizelge 1. Çalışma alanı istasyon bilgileri İstasyonNoEnlemBoylamYükseklikP1P2TarihEtkilenme Adıyaman172653745N3817E67238381990 Evet Akçakale179803643N3857E36331311990 Evet Batman172823753N4107E54038371990 Evet Birecik179663702N3759E34736 -1990 Evet Ceylanpınar179683651N4003E39834341990 Evet Diyarbakır172803754N4012E68669681972 Evet Ergani178473817N3946E100037361972 Evet Gaziantep172613705N3727E85561611988 Hayır Kilis179783643N3707E63864411975 Evet Malatya171993821N3819E94872691987 Evet Mardin172753718N4044E105060601968 Hayır Nusaybin179483704N4113E50035351990 Evet Siirt172103755N4157E89654541990 Hayır Siverek179123746N3919E80137371990 Evet Şanlıurfa172703708N3846E54764641990 Evet P1: max,min,ort sıcaklıklar gözlem süresi, P2: nem gözlem süresi

14 Verilerin Analizinde Kullanılan Testler 1- Parametrik Yöntemler a) Student T Testi b) En Küçük Kareler Doğrusal Regresyon Testi 2- Parametrik Olmayan Yöntemler a) Kruskal Wallis Homojenlik Sınaması c) Wald-Wolfowitz Dizisel İlişki Sınaması b) Kendal Sıra Korelasyon Testi

15 Çizelge 2. Günlük Oransal Nemin Yıllık Ortalama Değerlerinin Analiz Sonuçları NEMKnRS_tW-WK-W İstasyonlarZ ththththb ThThThTh x 2 -x 1 znk X k _ort X k _var Adıyaman 2,85 ** 3,1459 ** 0.2024 -0,0315 ** 4,6 3,67 ** 366 15,24 ** 10,32 Akçakale 2,26 * 2,6423 * 0.3664 -0,0096 3,65 2,90 ** 306 20,96 ** 12,12 * Batman0,46-0,0571 -0.0032 0,0027 -0,26 3,99 ** 357 13,26 * 3,47 Birecik---- -- -- -- ---------- Ceylanpınar 1,03 ** 1,2913 0.0690 0,0102 -1,62 4,07 ** 427 21,74 ** 5,88 Diyarbakır 1,72 * 2,4126 * 0.0669 -0,0109 ** 3,43 4,16 ** 661117,7417,04 Ergani 2,79 ** 2,4457 * 0.1856 0,0121 -1,76 3,66 ** 36621,22**10,58 Gaziantep1,141,6768 0.0491 -0,0334 ** 4,57 4,73 ** 6010 28,17 ** 11,75 Kilis-0,92-0,9545 -0.0462 0,0093 -1,19 4,13 ** 4089,1112,29 Malatya0,120,3638 0.0084 -0,0014 * 0,23 4,91 ** 651326,90** 21,08 * Mardin -2,51 ** -2,7261 -0.0814 0,0093 * -2,3 4,43 ** 6010 30,60 ** 8,56 Nusaybin-2,32-2,001 -0.2564 0,0165 -6,63 2,34 * 357 19,61 ** 10,16 Siirt0,710,9309 0.0325 -0,0190 2,38 4,35 ** 549 30,26 ** 8,09 Siverek 3,69 ** 4,3725 ** 0.2772 -0,0434 ** 5,96 4,12 ** 366 6,80 ** 16,85 Şanlıurfa 4,29 ** 4,6180 ** 0.1177 -0,0466 ** 5,74 4,24 ** 648 28,53 ** 20,40 ** Kn, Z: Kendal Sıra Korelasyon testi ve Test istatistiği; R, t h, b: En Küçük Kareler Basit Doğrusal Regresyon Analizi ile sonucunda elde edilen X katsayısının anlamlılığı için Student t sınaması istatistiği ve fonksiyon eğim katsayısı; S_t, T h : Student t testi, Test istatistiği; WW, z: Wald-Wolfowitz testi, Test istatistiği; K-W, n, k, ort, var, X k : Kruskal-Wallis Testi, gözlem süresi (yıl); alt dönem sayısı; ortalama; varyans ve Kruskal-Wallis test istatistiği (*) 0.05 düzeyinde anlamlı; (**) 0.01 düzeyinde anlamlı.

16 Şekil 3. Yıllık Ortalama Nem Eş Fark Eğrileri Haritası (%2.0)

17 ORANSAL NEM trend ADIYAMAN AKÇAKALE BATMAN CEYLANPINAR ERGANİ GAZİANTEP KİLİS MALATYA MARDİN NUSAYBİN SİİRT SİVEREK ŞANLIURFA IRAK SURIYE 100 km 0 km N DİYARBAKIR

18 ORTKnRS_tW-WK-W İstasyonlarZ ththththb ThThThTh x 2 -x 1 znk X k _ort X k _var Adıyaman1,481,1462 0.0114 -0,0463 0,15 4,18 ** 3665,993,24 Akçakale1,351,2576 0.0159 -0,0845 0,23 3,79 ** 3066,981,59 Batman 4,04 ** 4,4207 ** 0.0503 -0,1654 ** 0,90 4,06 ** 35712,378,80 Birecik1,310,7574 0.0116 -0,0542 0,36 4,17 ** 3668,205,28 Ceylanpınar-0,84-1,2156 -0.0107 -0,0012 0,01 4,49 ** 427 12,67 * 1,95 Diyarbakır-0,19-0,6225 -0.0029 0,0214 -0,22 5,50 ** 661112,317,58 Ergani 3,01 ** 2,9764 ** 0.0388 -0,1217 0,32 4,04 ** 3667,697,63 Gaziantep 2,85 ** 3,0722 ** 0.0152 -0,1451 ** 0,68 5,13 ** 6010 18,22 * 9,11 Kilis1,481,2305 0.0101 -0,0693 0,25 4,33 ** 6486,034,25 Malatya 1,70 * 1,7342 0.0085 -0,0266 0,22 5,24 ** 7074,503,36 Mardin1,050,8966 0.0053 -0,0118 * 0,11 5,12 ** 601013,0515,32 Nusaybin-0,300,2204 0.0026 0,0338 * -0,12 4,00 ** 3577,506,47 Siirt 1,91 * 1,4543 0.0117 -0,0479 0,34 4,83 ** 5496,738,60 Siverek 1,66 * 1,1737 0.0151 -0,0626 ** 0,32 4,08 ** 3664,472,94 Şanlıurfa0,46-0,0595 0.003 -0,0699 ** 0,32 5,37 ** 64810,814,65 Kn, Z: Kendal Sıra Korelasyon testi ve Test istatistiği; R, t h, b: En Küçük Kareler Basit Doğrusal Regresyon Analizi ile sonucunda elde edilen X katsayısının anlamlılığı için Student t sınaması istatistiği ve fonksiyon eğim katsayısı; S_t, T h : Student t testi, Test istatistiği; WW, z: Wald-Wolfowitz testi, Test istatistiği; K-W, n, k, ort, var, X k : Kruskal- Wallis Testi, gözlem süresi (yıl); alt dönem sayısı; ortalama; varyans ve Kruskal-Wallis test istatistiği Çizelge 3. Günlük ortalama sıcaklıklarının yıllık ortalama değerlerinin analiz sonuçları (*) 0.05 düzeyinde anlamlı; (**) 0.01 düzeyinde anlamlı

19 Şekil 4. Ortalama sıcaklık eş fark eğrileri haritası (0.25 °C)

20 T ORT trend ADIYAMAN AKÇAKALE BATMAN BİRECİK ERGANİ GAZİANTEP KİLİS MALATYA SİİRT SİVEREK ŞANLIURFA IRAK SURIYE 100 km 0 km N NUSAYBİN DİYARBAKIR MARDİN CEYLANPINAR

21 MAXKnRS_tW-WK-W İstasyonlarZ ththththb ThThThTh x 2 -x 1 znk X k _ort X k _var Adıyaman 2,33 ** 2,7292 ** 0.0333 -0,1644 * 0,82 4,17 ** 366 11,39 * 7,22 Akçakale-0,34-0,3237 -0.0049 -0,0121 -0,05 3,77 ** 3063,341,76 Batman 1,69 * 1,4527 0.0216 -0,01914 0,15 4,16 ** 3577,435,13 Birecik 2,45 ** 1,8311 0.0325 -0,0810 0,72 4,13 ** 3669,055,18 Ceylanpınar-0,85-1,1775 -0.0121 0,0273 -0,16 4,51 ** 4275,601,15 Diyarbakır-0,10-0,2941 -0.0016 0,0137 -0,19 5,59 ** 661113,828,94 Ergani 3,68 ** 4,0851 ** 0.0562 -0,1325 0,64 4,07 ** 366 12,38 * 7,58 Gaziantep 4,03 ** 4,4659 ** 0.0239 -0,1283 ** 0,81 5,26 ** 601018,64*8,49 Kilis 2,62 ** 3,6027 ** 0.0278 -0,0197 0,46 5,12 ** 648 23,71 ** 30,46 ** Malatya 2,34 ** 2,8180 ** 0.0158 -0,0477 0,56 5,44 ** 7079,402,78 Mardin 2,29 * 2,4468 * 0.0167 -0,0325 0,43 5,15 ** 6010 19,02 * 13,05 Nusaybin1,000,6338 0.0091 -0,0065 0,03 4,01 ** 3573,598,42 Siirt1,161,1508 0.0100 -0,0107 0,09 4,93 ** 5495,012,71 Siverek 1,70 * 1,5510 0.0230 -0,0836 0,56 4,12 ** 366 5,53 * 4,50 Şanlıurfa0,15-0,0710 -0.004 -0,0820 0,46 5,46 ** 6489,639,92 Kn, Z: Kendal Sıra Korelasyon testi ve Test istatistiği; R, t h, b: En Küçük Kareler Basit Doğrusal Regresyon Analizi ile sonucunda elde edilen X katsayısının anlamlılığı için Student t sınaması istatistiği ve fonksiyon eğim katsayısı; S_t, T h : Student t testi, Test istatistiği; WW, z: Wald-Wolfowitz testi, Test istatistiği; K-W, n, k, ort, var, X k : Kruskal- Wallis Testi, gözlem süresi (yıl); alt dönem sayısı; ortalama; varyans ve Kruskal-Wallis test istatistiği Çizelge 4. Günlük Maksimum sıcaklıklarının yıllık ortalama değerlerinin analiz sonuçları (*) 0.05 düzeyinde anlamlı; (**) 0.01 düzeyinde anlamlı

22 Şekil 5. Maksimum sıcaklık eş fark eğrileri haritası (0.25 °C)

23 T MAX trend ADIYAMAN AKÇAKALE BATMAN BİRECİK CEYLANPINAR ERGANİ GAZİANTEP KİLİS MALATYA MARDİN NUSAYBİN SİİRT SİVEREK ŞANLIURFA IRAK SURIYE 100 km 0 km N DİYARBAKIR

24 MİNKnRS_tW-WK-W İstasyonlarZ ththththb ThThThTh x 2 -x 1 znk X k _ort X k _var Adıyaman1,211,0691 0.01 -0,0237 0,08 4,11 ** 3669,785,17 Akçakale 2,26 * -1,3404 -0.0263 0,1029 -0,64 3,70 ** 3068,236,19 Batman 5,09 ** 7,1641 ** 0.0841 -0,2589 ** 1,74 2,78 ** 35723,18**10,00 Birecik0,110,0456 0.0006 -0,0439 0,21 3,98 ** 3666,835,01 Ceylanpınar 1,90 ** 2,3755 * 0.0354 -0,0473 0,63 5,50**427 15,16 * 12,82 * Diyarbakır 0,43 ** 0,4244 0.0023 0,0062 -0,09 3,47 ** 6611 24,74 ** 15,45 Ergani 2,59 ** 2,7077 * 0.0337 -0,0886 -0,71 3,89 ** 3666,974,74 Gaziantep 3,45 ** 3,8042 ** 0.0197 -0,1886 ** 0,93 4,26 ** 6010 22,90 ** 16,80 Kilis 3,38 ** 2,8015 ** 0.0152 -0,0894 ** 0,79 4,75 ** 64826,04**6,48 Malatya 2,66 ** 2,7174 ** 0.0132 -0,0191 0,18 3,17 ** 70711,778,80 Mardin1,551,233 0.0073 -0,0894 0,28 4,84 ** 601013,8213,11 Nusaybin-1,56-1,5732 -0.0185 0,0906 -0,33 3,96 ** 357 15,26 ** 6,94 Siirt 3,88 ** 3,8832 ** 0.0300 -0,0989 * 0,75 4,13 ** 549 18,83 * 8,31 Siverek 2,16 * 1,7861 0.0217 -0,0823 0,39 3,94 ** 3668,671,48 Şanlıurfa 4,20 ** 4,5196 ** 0.0199 -0,2226 ** 0,87 4,99 ** 648 22,72 ** 7,75 Kn, Z: Kendal Sıra Korelasyon testi ve Test istatistiği; R, t h, b: En Küçük Kareler Basit Doğrusal Regresyon Analizi ile sonucunda elde edilen X katsayısının anlamlılığı için Student t sınaması istatistiği ve fonksiyon eğim katsayısı; S_t, T h : Student t testi, Test istatistiği; WW, z: Wald-Wolfowitz testi, Test istatistiği; K-W, n, k, ort, var, X k : Kruskal-Wallis Testi, gözlem süresi (yıl); alt dönem sayısı; ortalama; varyans ve Kruskal-Wallis test istatistiği Çizelge 5. Günlük minimum sıcaklıklarının yıllık ortalama değerlerinin analiz sonuçları (*) 0.05 düzeyinde anlamlı; (**) 0.01 düzeyinde anlamlı.

25 Şekil 6. Minimum sıcaklık eş fark eğrileri haritası (0.25 °C)

26 T MİN trend ADIYAMAN AKÇAKALE BATMAN BİRECİK CEYLANPINAR ERGANİ GAZİANTEP KİLİS MALATYA MARDİN NUSAYBİN SİİRT SİVEREK ŞANLIURFA IRAK SURIYE 100 km 0 km N DİYARBAKIR

27 SONUÇLAR Büyük su yapıları ve sulanan alanlara yakın istasyonlarda gözlenen yıllık ortalama sıcaklıklar ile yıllık ortalama maksimum sıcaklıklarda düşme tespit edilmiştir. Yıllık ortalama minimum sıcaklıklarda gözlenen artış, büyük su yapıları ve sulu tarımın etkisiyle belirginleşmektedir. Büyük su yapılarının su yüzeyleri ile sulanan alanlardan oluşan buharlaşma nedeniyle bu alanlara yakın istasyonlarda gözlenen yıllık ortalama oransal nem değerlerinde artış saptanmıştır.

28 İLGİNİZE TEŞEKKÜR EDERİM.


"GÜNEYDOĞU ANADOLU BÖLGESİNDE BÜYÜK SU YAPILARI İLE SULU TARIM ALANLARININ İKLİM DEĞİŞİMİNE ETKİLERİ Hazırlayanlar Zir. Yük.Müh. BURAK ŞEN DMİ Araştırma." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları