Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Hazırlayan: Songül ÇETİNKAYA. Son yıllarda kimya endüstrisinin bir "imaj" sorunu olduğu kesin. Her ne kadar kirliliği azaltmada ileri adımlar atılmış,

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Hazırlayan: Songül ÇETİNKAYA. Son yıllarda kimya endüstrisinin bir "imaj" sorunu olduğu kesin. Her ne kadar kirliliği azaltmada ileri adımlar atılmış,"— Sunum transkripti:

1 Hazırlayan: Songül ÇETİNKAYA

2 Son yıllarda kimya endüstrisinin bir "imaj" sorunu olduğu kesin. Her ne kadar kirliliği azaltmada ileri adımlar atılmış, halkla ilişkiler departmanları sıkı çalışmalara girişmişse de insanların aklına öncelikle tüten bacalar, kirletilmiş nehirler ve yangın ya da patlama tehlikesi geliyor.

3 Ne yazık ki kimya fabrikaları toksik (zehirli) ve yanıcı organik çözücüleri ağırlıklı olarak kullanmayı sürdürdükleri sürece bu imajdan kurtulacakları yok. Ayrıca, dünya nüfusunun artması ve yaşam standartlarının yükselmesi (en azından dünyanın bir bölümünde) kimyasal üretim yöntemlerinin sürdürülebilir olmasına engel.

4 Artan talebi karşılamak üzere üretimin de artmasıyla her geçen gün atık düzeyi yükseliyor. Bu durumu fark eden kimyacılar da yeni bir yaklaşımın gerektiğini düşünüyorlar. Bu nedenle kolları sıvayıp, çevreye dost "yeşil" kimya anlayışını yaşamımıza katmaya çalışıyorlar.

5 Çevreye olabildiğince az zarar veren ve bu nedenle de üretimde daha az düzenleme gerektiren yeşil kimya, kirliliği en aza indirmeyi hedefleyen kimi ilkeleri benimsiyor. Gerçekte bu ilkelerin hiçbiri yeni değil; yeni olan, bunların ilk defa bir araya getirilmesi.

6 Kimyasalların veya kimyasal proseslerin çevreye olumsuz etkilerini azaltma veya ortadan kaldırma faaliyetleridir. Dolayısıyla yeşil kimya birden çok disiplinin bir araya gelmesiyle mevcut veya olabilecek sorunlara çözüm yolu geliştiren, yeni bir akımdır.

7 Yeşil kimya, yeni bir teknoloji değil, kimyasal işlemlerin tasarımı, geliştirilmesi ve uygulaması sırasında insan ve ekosistem sağlığına zarar veren maddelerin kullanımının önlenmesi ya da azaltılmasına yönelik bir yaklaşım.

8 Bu yaklaşımın temeli, 1990’da ABD’de yürürlüğe giren Çevre Kirliliğini Önleme Yasası’na dayanıyor. Bu yasayla, ilk kez kirliliğe neden olan atıkların oluşumunun önlenmesine odaklanıldı ve 1991’de EPA (ABD, Çevre Koruma Dairesi) içinde Kirliliği ve Zararlı Atıkları Önleme ofisi kuruldu.

9 O zamanlar EPA’ da çalışan Paul T. Anastas, yeşil kimya teriminin babası. EPA, 1995 yılından beri bu alandaki çalışmaları ödüllendiriyor. Bu yaklaşım, İngiltere, Almanya, Japonya, Avustralya ve İtalya’ya da yayıldı ve bu ülkeler de yeşil kimya çalışmalarını desteklemeye başladı

10 1997’de yeşil kimya, sivil bir organizasyona dönüştü. Yeşil Kimya Enstitüsü adıyla bilinen organizasyon, sürdürülebilir, temiz üretim teknolojilerinin yaygınlaşması için çalışmalar yürütüyor. Şuanda 17 ülkenin işbirliği sağlanmış durumda.

11 Kimyasal süreçlerin hangisinin çevresel olarak diğerlerinden daha uygun ya da daha “yeşil” olduğunu değerlendirmek amacıyla akademik çevreler ve endüstri tarafından kabul gören 12 temel ilke vardır. Bu ilkeler:

12 Bir atığın oluşumunu önlemek, atık oluştuktan sonra onun arıtılması ve temizlenmesinden daha uygundur. Bu nedenle, atık ortaya çıktıktan sonra onu nasıl daha az zararlı duruma getireceğimizi düşünmektense en başta atık çıkmasını engellemek en kestirme yoldur. Maliyeti düşürür.

13 Üretim sürecine giren tüm malzemelerin, son ürün içindeki miktarını, enerjisini maksimize edecek üretim süreçleri tasarlanmalıdır. Bu da ancak minimum yan ürün ve atığın olduğu süreçler ile olanaklıdır. Atom optimizasyonunu sağlamak, hammaddelerin tam anlamıyla verimli kullanılmasını sağlar. Boşa gitmeyen her bir atom hem çevre hem üretici için yararlıdır.

14 Atomik ekonomi, yeşil kimyanın işlem yönünden en önemli ilkesi. Özellikle ilaç yapımında işlem basamaklarının azaltılması yönünde çalışmalar var. Örneğin; Bir ağrı kesici olan ibuprofenin üretimi altı basamaktan üç basamağa indirildi.

15 Çevre ve insan sağlığına etkisi çok az olan veya tehlikesiz maddelerin kullanımını ve üretilmesini temin edecek üretim süreçleri tasarlanmalıdır.

16 Kimyasal süreçler, o ürünlerden beklenen performansı koruyarak zehir (toksik) etkilerini en aza düşürecek şekilde tasarlanmalıdır. Çevre ve insan sağlığına zararlı olduğu bilinen kimyasal maddeler üretilmemelidir. Onların zehir etkilerini en aza düşürecek tasarım çalışmaları yapılmalıdır. Yani yapılan işin kalitesini değiştirmeden aynı işi görecek ve çevreye daha az zararı dokunacak madde sentez yolları aranmalıdır.

17 Üretim esnasında yardımcı maddelerin (örneğin çözücüler, ayırma maddeleri vb.) mümkünse kullanılmaması veya kullanılmak zorunda kalınırsa en tehlikesizinin seçilmesi.

18 Süperkritik CO 2

19 Yeşil kimya yaklaşımıyla ortaya çıkan en popüler madde, alternatif çözücü olarak işe yarayan süperkritik karbon dioksit. Süperkritik koşullar olarak adlandırılan belirli bir basınç ve sıcaklık altında karbon dioksit, hem sıvı hem de gaz özelliği gösteriyor. Göreli olarak daha yoğunlaşıyor ve sıvı haldeymişcesine yüksek sıkıştırılabilir özelliği kazanarak diğer gazlara kolayca karışabiliyor. Bu da onun çözücü olarak kolayca tepkimeye girmesini sağlıyor. Basınç düşürülünce yeniden gaz haline dönüşerek sonraki tepkimelerde kullanılabiliyor.

20 Süperkritik karbondioksit, süper çözücü olarak kuru temizleme ve polimerleşme işlemlerini yeşillendirdi. Yeşil kimyanın diğer alternatif ürünleri de piyasalarda boy göstermeye başladı. Bunların en önemli özelliği, doğadaki döngülerin içine eklenebilmeleri. Bu ürünlerin çoğalması için çeşitli ülkelerde araştırmacıları teşvik eden ödüllendirme sistemleri var. Üniversitelerin kimya bölümlerinde yeşil kimyayla ilgili yüksek lisans programlarının açılması da, kimyanın çevre perspektifinden kötüye çıkmış adının temizlenmesi yönünde olumlu bir gelişme.

21 Bütün bu marifetlerine karşın, süperkritik CO2 ne yazık ki tüm kimyasal işlemler için uygun değil. Birçok ürünün ticari değeri böyle bir teknoloji değişimini karşılayamayacak derecede düşük. Ayrıca kimi reaktifler ve katalizörler CO 2 ’de çözünmüyor.

22 Yeşil kimyacıların bu durumlar için başvurdukları cansimidiyse, düşük sıcaklıkta eriyik halde bulunan tuzlar olarak bilinen iyonik sıvılar. Tuzlar genellikle yüksek sıcaklıklarda eriyen kristal halindeki katılardır. Tuzu oluşturan iyonlar arasında etkileşimli bir çekim bulunur. Ters yüklü iyonlar, küçük ve aynı boyda olduğundan aralarındaki çekim gücü, bunları birbirlerinden ayırabilmek için çok fazla enerji gerektiren güçlü bir yapı oluşturur.

23 En çok bilinen iyonik sıvılar organik tuz olarak kullanılıyor ve bunlardan çok sayıda iyon sağlanabiliyor. Bunlar alüminyum (II) klorür gibi inorganik tuzlarla bir araya getiriliyor. Bu iki katı karıştırıldığında da iyonik sıvı elde ediliyor. iyonların değişik kombinasyonları kullanılarak ve göreli konsantrasyonları ayarlanarak, plastik, birçok metal ve hatta kimi kayaları bile çözebilecek çözeltiler hazırlamak olası.

24 Kimyasal süreçlerin enerji gereksinimleri, çevresel ve ekonomik etkileri göz önüne alınarak belirlenmeli ve minimize edilmelidir. Üretim şartları, enerji tasarrufunun en üst seviyede tutulacağı koşullara göre düzenlemelidir.

25 Teknik ve ekonomik olarak olanaklı olduğu taktirde tükenen kaynaklar yerine yenilenebilir ham madde ve besin kaynakları tercih edilmelidir.

26 Gereksiz işlemler (gereksiz engelleyici gurupların kullanımı, koruma/ korumanın kaldırılması, kimyasal/fiziksel süreçlerin geçici olarak değiştirilmesi gibi) mümkün olduğunca azaltılmalı veya kullanılmamalıdır. Çünkü bu işlemlerin her birinde gereksiz maddeler kullanılır ve atık oluşabilir.

27 Üretim sürecinde katalizörler kullanılarak verim artırılabilir. Yüksek sıcaklık ya da basınç gibi enerji külfeti ağır olan reaksiyonların daha makul koşullar altında gerçekleşmesine olanak sağlamaları bakımından katalizörler önem arz eder. Ayrıca reaksiyon hızını arttırarak daha hızlı gerçekleşmesini sağlarlar.

28 Plastik elde etmek için her yıl neredeyse 2 milyon ton adipik asit kullanılıyor. Temel olarak, bu asitin yapımında başlangıç maddesi, kanserojen bir kimyasal olan benzen. Yeni geliştirilen bir işlemle gen aktarımlı bakteriler, biyo- katalizör olarak işe yarıyorlar. Bakteriler, basit şeker olan glikozu, benzen yerine işliyorlar. Böylece, adipik asit yapmak için büyük miktarda zararlı kimyasal maddeye gerek kalmıyor!

29 Kimyasal ürünler, ömrünü tamamladıklarında, doğada atık olarak kalmayıp çevreye zararlı olmayacak bozunma ürünleri vererek parçalanabilecek şekilde tasarlanmalıdır.

30 Tehlikeli maddelerin oluşumundan önce üretim sürecinin sürekli izlenmesine ve kontrol edilmesine olanak sağlayacak ileri analitik yöntemlerinin geliştirilmesine çalışılmalıdır.

31 Bir kimyasal süreçte kullanılacak maddeler ve bu maddelerin fiziksel formu, yangın, patlama veya sızıntı gibi kimyasal kaza risklerini en aza indirecek şekilde seçilmelidir.

32 1. Çevre bilincinin geliştirilmesi. 2. Yeni reaksiyon yöntemleri hakkında bilgi sahibi olunması. 3. Reaksiyonların planlanırken çevreye daha az zarar verecek şekilde planlanması.

33

34 Suyun yüzey gerilimini düşüren özellikleriyle yüzey etkin maddeleri, evlerimizde kullandığımız sabunların, deterjanların hatta şampuanların kimyasalları. Gittikçe hijyenleşen dünyamızda farklı kullanımlara yönelik temizlik maddelerinin artması, zehir etkileri bilinen yüzey etkin maddelerinin de evlerimize daha çok girmesine neden oluyor.

35 Hammaddesi petrol olan yüzey etkin maddelerinin 2000 yılında dünya çapındaki üretimi 18 milyon ton. Bu rakam, yeşil kimyanın yüzey etkin maddeleri üretiminde neden devreye girdiğini açıklıyor. Yeşil kimya, petrol yerine doğal hammaddelerin kullanılmasını öngörüyor.

36 Bir şirket, ramnolipidlerden ürettiği biyolojik yüzey etkin maddeler geliştirdi. Ramnolipidler, toprakta ve bitkilerde yaşayan bakterilerden elde edilen, yapılarında bir şeker grubuyla uzun, dallanmış yağ asitleri içeren doğal glikolipidlerdir. Yüksek yüzey etkin özellikleri bu bileşikleri çekici hale getiriyor. Zehirlilik incelemeleri de diğer yüzey etkin maddelerine göre olumlu sonuçlar veriyor.

37 Gerçekte ramnolipidler, kozmetik, şampuan, asfalt ve beton, deri üretiminden hidrokarbonlarla ağır metallerin topraktan temizlenmesi, saklandıkları depolardan petrokimyasalların temizlenmesi ve rafineriye geri kazandırılmasına kadar bir çok alanda kullanılıyor.

38 Yeşil kimyanın ilgi alanlarından biri de ilaç endüstrisi. Bu alandaki uygulamalarda alternatif kimyasal yollar göze çarpıyor.

39 Bir ilaç şirketi, kansere karşı kullanılan Taxol adlı ilacın üretimini geliştirdi. Taxol, paclitaxel denen doğal bir maddeden yapılıyor. Bu madde, Pasifik porsuk ağacının kabuğundan elde ediliyor. Ancak,ağacın kabuğundan ayrıştırılan paclitaxelin miktarı düşük ve bu işlem sonunda ağaç ölüyor. Üstelik, bir ağacın olgunlaşması 200 yıl alıyor ve maddeyi ağaçtan ayrıştırmak yetmiyor, ilaç 40 basamakta üretiliyor.

40 Bu üretim, ne ekonomik, ne de ekolojik açıdan kullanışlı değil. Çözüm olarak, 1995’de Avrupa porsuk ağacının yapraklarından, paclitaxelden daha karmaşık yapıda bir bileşik çıkarıldı. Bu işlem için ağaca zarar verilmedi. Ancak, bileşikten ilacın elde edilmesi, 11 basamak kimyasal tepkime, 7 basamak ayrıştırmayla gerçekleşiyordu.

41 Bu arada çözücüleri ve diğer organik kimyasalları unutmamak gerek. Bristol-Myers Squibb, Çin porsuk ağacının yapraklarını kullandı. Alternatif kimyasal yolda, hücre kültürleri elde edilerek, fermentasyon işleminden geçiriliyor ve kromatografi,kristalleştirme işlemleri sırayla uygulanarak paclitaxele ulaşılıyor. Bu işlemler, kimyasal dönüşüm gerektirmiyor. Son işlemlerde organik çözücüler kullanılıyor, ancak eskiye oranla bunların sayısı 15’ten 5’e düşüyor. işlem basamakları azaldığı gibi enerji gereksinimi de azalıyor.

42 Kimyanın ne kadar zahmetli bir alan olduğunu kağıtların geri kazanımı gösteriyor. ABD’de kağıt ve türevlerinin %50’si toplanıyor ve yeniden kullanım için geri kazanım fabrikalarına gönderiliyor. Ancak, kağıdın geri kazanılması kolay değil. Kağıdın üzerindeki yapışkanlar, plastikler, mürekkepler işlem donanımlarına yapışıyorlar. Bu durumda makinelerin düzenli olarak durdurularak organik çözücülerle temizlenmesi gerekiyor. Atık kağıtlar üzerindeki atık kimyasalların maliyeti yıllık 500 milyon dolar.

43 Uluslar arası bir laboratuar, atık kağıtlar üzerindeki polivinilasetat vb. polimerleri temizlemek için bir enzim geliştirdi. Bu enzimle polimerleri suda çözünen vinil alkol ve asetik asite çevirmek kolay. Bu maddeler suda kolayca ayrıştırılıyor. Bu işlem, yeşil kimya yaklaşımı taşıyan alternatif koşullara iyi bir örnek.

44 Rakamlarla açıklandığında, alternatif koşullarla ciddi tasarrufların yapılabileceği ortaya koyuluyor. Bir kağıt geri kazanım fabrikası, her gün 1000 ton kağıt üretiyor. Enzimle üretim %6 artırılabiliyor. Bir yılı aşkın süredir Optimyze adıyla satılan enzim, kırktan fazla kağıt geri kazanım fabrikasında kullanılıyor. Buralarda 2 milyon ton tutarında tuvalet kağıdı, karton gibi 2. el kağıt ürünleri üretiliyor.

45

46 Geçen on beş yıl içinde yeşil kimya yaklaşımının milyonlarca dolarlık bir endüstriye dönüştüğü düşünülüyor. Endüstri kuruluşları, üretim sonucunda ortaya çıkan atıklar ve yok edilmeleri için ciddi paralar harcamaktansa, baştan yeşil kimyayı uygulamanın önemini anladılar.

47 Kimya devi Dupont, geçen sonbaharda Teflon ve Gore-Tex üretiminden kaynaklanan çevresel zararları temizlemek için 600 milyon dolar harcamaktan hoşnut değil. General Electric, yıllarını ve milyonlarca dolarını Hudson Nehri’ne akıttığı poliklorlubifenilleri (PCB) temizlemeye harcıyor. Gore-Tex: Su geçirmeyen bir kumaş türü.

48 Diğer yandan, geleneksel yöntemleri bir anda bırakmak, sistemi değiştirmek, yeşil kimya yöntemlerini bulmak, bunları uygulamak da kolay değil. Bilim adamları, böyle düşünenleri doğanın temiz üretim işleyişini anlamaya çağırıyor. Yeşil kimya yaklaşımını benimseyenler, doğadan esinlenmemiz gerektiğini düşünüyorlar. Bilim damları, yaklaşımın kimyacılar tarafından benimsenmesi için kimya eğitimi içinde de bu konuya yer verilmesi gerektiğini düşünüyorlar.

49 Sınıflarına götürdükleri bir bardak suyun özelliklerini öğrencilerine sorduklarında, “içinde toksik (zehirli) madde olabilir” yanıtını da alabileceklerini biliyorlar. Bu nedenle, kimya bölümlerinin programında olan toksikoloji derslerinde bu maddelerin doğaya etkileri de açıklanıyor. Bilima damları, çevrelerinde dünyayı değiştirmek isteyen gençler bulunmasından hoşnutlar. Tüm bunlar, insan ve ekosistem sağlığı söz konusu olunca, uzun vadede geleceğe bakınca yeşil kimyanın çiçek açmaya devam edeceğini gösteriyor.

50 Dünya petrol rezervinin 80, doğalgaz rezervinin 70 ve kömür rezervininde birkaç yüzyıllık ömrü kaldığı söyleniyor. Bu nedenle bilim çevrelerinde kırmızı alarm verildi; birçok bilim adamı bunlara alternatif yeni enerji kaynakları geliştirmeye çalışırken, kimileri de fosil yakıt denilen ve kömür, doğalgaz, petrol gibi doğal enerji kaynaklarını kapsayan bu enerji hammaddelerinin kullanımını en aza indirgemeye çalışıyorlar. Bu amaçla, biyokimya mühendisleri bitkilerde plastik yetiştirmenin yollarını aramaya başladılar. *Organik çöpten plastik üretimi

51 Bitkisel bazlı plastikler, yenilenebilir ve biyolojik olarak doğada parçalarına ayrılabilir oldukları için "yeşil" sayılıyorlar. Bitkilerden yararlanılarak üretilen tüm plastikler bu özellikleri taşıyor. Ancak,bunların bir kısmı sera etkisi gazları diye bilinen ve uluslararası mücadeleyle atmosfere salınımları azaltılmaya çalışılan karbon dioksit ve metan gazlarının açığa çıkmasına yol açıyor. Ayrıca plastiği bitkiden ayrıştırmak için yine fosil yakıtlara gereksinim duyuluyor.

52 Alışık olduğumuz geleneksel plastiklerin yerine alternatif yöntemlerle üretilen plastikleri koyma çabasındaki biyoteknoloji ve tarım endüstrisi, bugüne değin üç yaklaşım benimsedi. Bunlardan ilki, bitkisel flekeri plastiğe çevirmek, ikincisi mikroorganizmalar içinde plastik üretmek ve üçüncüsü de mısır ya da başka ekinlerin içinde plastik yetiştirmek.

53 Geleneksel plastik üretimine alternatif arayan kimyacılar, mısırdan plastik üretmeyi başardılar

54 Birkaç yıl önce tarımsal ürünler devi Cargill ve en büyük kimya şirketlerinden biri olan Dow Chemical, mısır ve diğer ekinlerdeki şekeri polilaktid (PLA) adlı bir plastiğe dönüştürmek için kolları sıvadılar. Bunun için uyguladıkları yöntemde önce mikroorganizmalar şekeri laktik aside dönüştürüyor, daha sonra plastik zincirindeki laktik asit moleküllerini kimyasal bağlarla bir araya getirerek PET diye bildiğimiz polietilen tereftaleyti oluşturuyor.

55 Bu çalışmanın ardından diğer şirketlerde boş durmayıp başka yollar denediler. Bunlardan biri de polihidroksilkanoeyt (PHA) elde edilmesine yönelik. PHA da PLA gibi bitki flekerinden elde diliyor ve biyolojik olarak parçalanabiliyor. Bu kimyasal işlemdeyse bir bakteri yardımıyla bitkideki şeker, plastiğe dönüştürülüyor.

56 Bu yöntemlere alternatif arayan araştırmacılarsa, PHA üretimi konusunda bir başka yola analize olmuş durumda: plastikleri bitkilerde yetiştirmek. Bitki şeker sentezi yapabilsin diye genetik olarak değişikliğe uğratılıyor ve ürettiği şekeri fermente ederek plastiğe çeviriyor. *kavak ağacından benzin üretimi

57  Pet elyafların plazma ile işlenmesi  Becerikli hidrojeller  Bitki bazlı biyo yapışkan maddeler  Biyoplastikler – ceviz kabuğundan mikrodevreler

58 Üniversiteler yeni bilgilerin ve teknolojilerin üretildiği kuruluşlardır. Yeşil kimyanın akademilerde yer alması daha temiz teknolojilerin geliştirilmesi için gerekli temel bilgileri üretir. Akademik bilgiler ve prosesler endüstrinin ihtiyacı olan yeni üretim tekniklerinin geliştirilmesine yardımcı olur. Üniversitenin bir diğer ayağı olan eğitim, geleceğin bilim adamlarının yeşil kimyanın temelleri ile donatılmasını sağlar.

59 Kimya, kimya eğitimi ve kimya mühendisliği alanları başta olmak üzere; tüm uygulamalı alanlarda yeşil kimya öğretimine başlanılması gerekmektedir. Yeşil kimya eğitim programlarının/projelerinin yeni eğitim materyalleri ve araçları ile gerçekleştirilmesi ve kuramlaştırılması için yapılması gerekenler de şu şekilde özetlenebilir:

60 Eğitim materyalleri, öğretmen yetiştirilmesi, hedef finansmanlar, topluluk hareketleri gibi yeşil kimya eğitim program ve projeleri belirlenmelidir. Yeni e-teknolojileri gibi yeşil kimyada yeni tür eğitim derslerine önem veren materyal/araçlar belirlenmelidir. Lisans ve lisans üstü kimya eğitimi veren akademik kuruluşlar yeşil kimya eğitimi hakkında periyodik yayınlara üye olmalıdır.

61 Yeşil kimya prensiplerinin uygulamalarını vurgulayan yeni dersler açılmalıdır. Web-tabanlı kaynaklar araştırılmalı, çalıştaylar ve bilgilendirme toplantıları düzenlenmeli, interaktif eğitim modülleri geliştirilmelidir. Değişim programlarına katılım teşvik edilmeli, endüstriyel kaynaklar araştırılmalı, yeşil kimyanın ilerlemesine yardımcı olacak ulusal ve uluslararası yarışmalar düzenlenmelidir.

62 Öğrencilerin, akademisyenlerin ve araştırmacıların çalıştaylara, sempozyumlara ve konferanslara katılımları teşvik edilerek yeşil kimya hakkında bilgilendirilmeleri sağlanmalıdır.

63  Ekonomik fayda sağlar, üretim maliyetlerini azaltacak yeni reaksiyonlar elde edilmesini sağlar.  Enerji tasarrufu sağlamaya yöneliktir. Örneğin daha düşük sıcaklıklarda reaksiyona girilmesini ve bu reaksiyonların verimli olmasını sağlayacak yollar arar.  Daha güvenli yollardan ilerleyen reaksiyonlar bulanmasına ön ayak olur ve kaza riskini azaltır.

64  Üretim maliyetlerini ve düzenleme maliyetlerini düşürür.  Daha az atık madde oluşmasını sağlar.  Daha güvenli son ürünlerin ortaya çıkmasında etkili olur.  Çalışma ortamının daha güvenli olmasını sağlar.  İnsan ve doğa sağlığının korunmasını sağlar.  Rekabet avantajı kazandırır. *Yenilenebilir enerji kaynakları


"Hazırlayan: Songül ÇETİNKAYA. Son yıllarda kimya endüstrisinin bir "imaj" sorunu olduğu kesin. Her ne kadar kirliliği azaltmada ileri adımlar atılmış," indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları