Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

SÜT SIĞIRI HASTALIKLARI Prof Dr. Aslan KALINBACAK Ankara Üniversitesi Veteriner Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Başkanı.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "SÜT SIĞIRI HASTALIKLARI Prof Dr. Aslan KALINBACAK Ankara Üniversitesi Veteriner Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Başkanı."— Sunum transkripti:

1 SÜT SIĞIRI HASTALIKLARI Prof Dr. Aslan KALINBACAK Ankara Üniversitesi Veteriner Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Başkanı

2 Mastitis Meme dokusunun iltihabıdır Meme dokusunun iltihabıdır Bölümleri Bölümleri 1. şiddetli klinik mastitis(Perakut mastitis) 1. şiddetli klinik mastitis(Perakut mastitis) 2. hafif klinik mastitis 2. hafif klinik mastitis 3. Kronik (süreğen) mastitis 3. Kronik (süreğen) mastitis 4. subklinik mastitis 4. subklinik mastitis

3 Perakut mastitis (toksik mastitis) Memelerde Memelerde Şişme, sıcaklık artışı, sertlik, hassasiyet artışı Şişme, sıcaklık artışı, sertlik, hassasiyet artışı Süt Süt Sulu, kanlı, pıhtılı şekildedir. Sulu, kanlı, pıhtılı şekildedir. Sadece memede değil vücudun tamamında Sadece memede değil vücudun tamamında Beden ısısı ve nabız artar, depresyon, halsizlik, iştahsızlık Beden ısısı ve nabız artar, depresyon, halsizlik, iştahsızlık

4 Hafif klinik mastitis Sütte hafif azalma Sütte hafif azalma Sütün kıvamında ve renginde değişme olur Sütün kıvamında ve renginde değişme olur Memelerde hafif Memelerde hafif Şişkinlik, kızarıklık, hassasiyet olur Şişkinlik, kızarıklık, hassasiyet olur Vücudun tamamını etkilemez Vücudun tamamını etkilemez

5 Kronik mastitis Genellikle herhangi belirti göstermeyebilir Genellikle herhangi belirti göstermeyebilir Zaman zaman alevlenmeler göstererek belirti oluşturabilir Zaman zaman alevlenmeler göstererek belirti oluşturabilir

6 Subklinik mastitis Meme dokusunu ve sütün yapısını etkilemekle birlikte Meme dokusunu ve sütün yapısını etkilemekle birlikte Gözle muayene ile belirlenemez Gözle muayene ile belirlenemez Sütün incelenmesi ile ortaya konabilir Sütün incelenmesi ile ortaya konabilir ( hücre sayımı, etken izolasyonu) Diğer formlardan 40 kat fazla görülür Diğer formlardan 40 kat fazla görülür Fark edilmediği için yayılır ve ekonomik kayıplara neden olur. Fark edilmediği için yayılır ve ekonomik kayıplara neden olur.

7 Nedenleri Mikroorganizmalar ve salgıladıkları toksinlerdir Mikroorganizmalar ve salgıladıkları toksinlerdir ( streptokoklar, enterokoklar, stafilokoklar, E.coli, enterobakter, klepsiella vb.) Bu etkenler Bu etkenler Meme derisi, meme başı deliği, Meme derisi, meme başı deliği, Altlıklarda, hayvanın derisi üzerinde bulunur Altlıklarda, hayvanın derisi üzerinde bulunur Sağım esnasında içeri girerler. Sağım esnasında içeri girerler.

8 Mikroorganizmalar ürerler bazıları toksin salgılarlar Mikroorganizmalar ürerler bazıları toksin salgılarlar Vücut savunma için Vücut savunma için Lökositleri süte verir Lökositleri süte verir Albumin, bikarbonat, tuz, geçer Albumin, bikarbonat, tuz, geçer pH değişir, süt yapımı azalır. pH değişir, süt yapımı azalır.

9 Mastitisin ortaya çıkışı Mikroorganizmalar yanında Mikroorganizmalar yanında 1. çevresel faktörler 1. çevresel faktörler Ahırın genel hijyeni, altlık durumu, idrar oluğu derinliği vb. sağım şekli, Ahırın genel hijyeni, altlık durumu, idrar oluğu derinliği vb. sağım şekli, 2. hayvanların bireysel durumu 2. hayvanların bireysel durumu Büyük, sarkık meme, meme başının büyüklüğü, yapısı vb. Büyük, sarkık meme, meme başının büyüklüğü, yapısı vb. Yaş ilerledikçe hastalık oranı artar Yaş ilerledikçe hastalık oranı artar

10 Tedavi Süt boşaltılır Süt boşaltılır Uygun antibiyotiklerin yeterli sürelerde parenteral veya meme içine uygulanması ile yapılabilir. Uygun antibiyotiklerin yeterli sürelerde parenteral veya meme içine uygulanması ile yapılabilir.

11 Koruma Sağım sırasında temizlik kurallarına uymak Sağım sırasında temizlik kurallarına uymak Sağımdan sonra meme başlarının ıslak ve bulaşık kalmasının önlenmesi( teat dipping) Sağımdan sonra meme başlarının ıslak ve bulaşık kalmasının önlenmesi( teat dipping) Sağım makinelerinin bakım ve temizliği Sağım makinelerinin bakım ve temizliği Ahırın genel hijyene uygun hale getirilmesi Ahırın genel hijyene uygun hale getirilmesi Sık sık subklinik mastitise karşı CMT ile kontrol, Sık sık subklinik mastitise karşı CMT ile kontrol,

12 TIRNAK HASTALIKLARI Sığırların düzenli aralıklarla( 4-6 aylık periyotlarla) tırnak bakımları alınmalıdır Sığırların düzenli aralıklarla( 4-6 aylık periyotlarla) tırnak bakımları alınmalıdır Ahırdan meraya çıkışta Ahırdan meraya çıkışta Meradan ahıra geçişte Meradan ahıra geçişte Ayrıca doğumdan 6-8 hafta önce Ayrıca doğumdan 6-8 hafta önce Ahır tabanında sürekli dışkı idrar ile bulaşık kalmak tırnağı yumuşatır. Yapısını bozar. Ahır tabanında sürekli dışkı idrar ile bulaşık kalmak tırnağı yumuşatır. Yapısını bozar.

13 Tırnaklarda enfeksiyon oluşmadan korunması önemlidir. Tırnaklarda enfeksiyon oluşmadan korunması önemlidir. Oluştuktan sonra uzun süren zahmetli bir tedavi gerekecektir Oluştuktan sonra uzun süren zahmetli bir tedavi gerekecektir Ekonomik olarak kayıplara neden olacaktır. Ekonomik olarak kayıplara neden olacaktır. Ahır zemininin düzgünlüğü ve hayvanların bağlanma durumları Ahır zemininin düzgünlüğü ve hayvanların bağlanma durumları

14 Dengesiz besleme, Dengesiz besleme, (yüksek karbonhidrat içerik nedeniyle kronik rumen asidozu, yüksek protein amonyak artışı nedeniyle tırnağı etkiler ) Kan damarlarından zengin olduğundan metabolik olaylardan çok etkilenirler. Kan damarlarından zengin olduğundan metabolik olaylardan çok etkilenirler. Ayak banyoları koruma açısından önemlidir. Önce tazyikli su sonrasında antiseptikli Ayak banyoları koruma açısından önemlidir. Önce tazyikli su sonrasında antiseptikli (% 5-10 Bakır sülfat vb)

15

16

17

18

19

20

21 Yabancı Cisimler Sığırların yemleri ile birlikte çeşitli yaralayıcı yabancı cisimleri yemeleri sonucu retikulum ve çevresindeki organlarda travmatik yangıların şekillenmesi. Sığırların yemleri ile birlikte çeşitli yaralayıcı yabancı cisimleri yemeleri sonucu retikulum ve çevresindeki organlarda travmatik yangıların şekillenmesi. Genellikle 5-6 yaşın üzerindeki ergin sığırlarda gözlenir. Genellikle 5-6 yaşın üzerindeki ergin sığırlarda gözlenir. Diğer geviş getirenlerde bu hastalığa rastlanmaz Diğer geviş getirenlerde bu hastalığa rastlanmaz

22 Hazırlayıcı nedenler : Obur yaratılışta olmaları Obur yaratılışta olmaları Aldıkları gıdaları büyük lokmalar halinde çiğnemeden yutmaları Aldıkları gıdaları büyük lokmalar halinde çiğnemeden yutmaları Yemek borularının büyük ve bol salya kapasitesi sayesinde büyük lokmaları kolayca yutabilmeleri Yemek borularının büyük ve bol salya kapasitesi sayesinde büyük lokmaları kolayca yutabilmeleri Dil duyarlılığı ve tat alma duyularının az gelişmiş olması Dil duyarlılığı ve tat alma duyularının az gelişmiş olması Gebelik, laktasyon gibi durumlarda enerji ve mineral ihtiyaçlarının artması Gebelik, laktasyon gibi durumlarda enerji ve mineral ihtiyaçlarının artması

23 Yapıcı nedenler : Çivi, tel, iğne vb delici, batıcı metalik yabancı maddeler Çivi, tel, iğne vb delici, batıcı metalik yabancı maddeler Hayvanların çöplerde, inşaat alanlarında, tel çitlerin yakınlarında ve mahalle aralarında otlatılmaları, kaba yemlerin balyalanmasında kullanılan tellerin sorumsuzca ortalığa atılması, Hayvanların çöplerde, inşaat alanlarında, tel çitlerin yakınlarında ve mahalle aralarında otlatılmaları, kaba yemlerin balyalanmasında kullanılan tellerin sorumsuzca ortalığa atılması, Köylerde ahırlarda dikiş iğnesi, enjektör iğneleri veya çuvaldızı denen kalın iğnelerin ulaşılabilecek yerlerde bırakılmaları ve ahırda yapılan tamiratlar sonrası çivilerin iyi temizlenmemesi önemlidir Köylerde ahırlarda dikiş iğnesi, enjektör iğneleri veya çuvaldızı denen kalın iğnelerin ulaşılabilecek yerlerde bırakılmaları ve ahırda yapılan tamiratlar sonrası çivilerin iyi temizlenmemesi önemlidir

24 Hastalığın oluşumu Yabancı cisimler ağırlıkları nedeniyle ya direk retikuluma düşer ya da önce rumene daha sonra retikuluma gelir. Kese şeklindeki organın tabanına oturur ve ileri, geri hareket etmez. Yabancı cisimler ağırlıkları nedeniyle ya direk retikuluma düşer ya da önce rumene daha sonra retikuluma gelir. Kese şeklindeki organın tabanına oturur ve ileri, geri hareket etmez. Retikulum konsantrasyonları ve intraabdominal basıncı arttıran ( gebelik, doğum kontraksiyonları, Rumen şişkinliği,yokuş aşağı iniş, ekstrem hareketler vb) ile mukozaya batar Retikulum konsantrasyonları ve intraabdominal basıncı arttıran ( gebelik, doğum kontraksiyonları, Rumen şişkinliği,yokuş aşağı iniş, ekstrem hareketler vb) ile mukozaya batar

25

26

27 Hastalık belirtileri Yaranın derinliği devresi ve boyutuna bağlı olarak oldukça farklılık gösterir Yaranın derinliği devresi ve boyutuna bağlı olarak oldukça farklılık gösterir İştahsızlık, İştahsızlık, süt veriminde azalma, süt veriminde azalma, yatıp kalkmanın zor ve ağrılı olması, yatıp kalkmanın zor ve ağrılı olması, hayvanın ayakta durmayı tercih etmesi, hayvanın ayakta durmayı tercih etmesi, diş gıcırdatma, diş gıcırdatma, kısa mesafede döndürülmeye ve yokuş aşağı yürütmeye direnme, kısa mesafede döndürülmeye ve yokuş aşağı yürütmeye direnme,

28 karın kaslarının gerginliğinin artması, karın kaslarının gerginliğinin artması, belini kambur tutar, belini kambur tutar, sol bacak vücuttan uzak tutulur, sol bacak vücuttan uzak tutulur, ankoneal kaslarda titreme olur, ankoneal kaslarda titreme olur, kaslar arasına parmakla bastırıldığında ağrı oluşur kaslar arasına parmakla bastırıldığında ağrı oluşur

29 Başlangıçta ateş, solunum sayısı ve nabız artış olabilir ancak daha sonrasında normale döner, Başlangıçta ateş, solunum sayısı ve nabız artış olabilir ancak daha sonrasında normale döner, Rumen hareketleri durmuştur, rumen gergin ve hafif timpani vardır, Ruminasyon durmuştur. Rumen hareketleri durmuştur, rumen gergin ve hafif timpani vardır, Ruminasyon durmuştur. Olay kronikleşince zaman zaman tekrarlayan iştahsızlık ve şişkinlik gelişir. Olay kronikleşince zaman zaman tekrarlayan iştahsızlık ve şişkinlik gelişir. Ağrı deneylerine yanıt azalır. Ağrı deneylerine yanıt azalır. Tetrarlayan akut ataklar oluşabilir. Tetrarlayan akut ataklar oluşabilir. Büyük kitlelere ulaşabilen irin toplanmaları oluşabilir. Büyük kitlelere ulaşabilen irin toplanmaları oluşabilir. İltihap tüm karına yayılırsa sistemik belirtiler İltihap tüm karına yayılırsa sistemik belirtiler ( ateş nabız, vb ) oluşur. ( ateş nabız, vb ) oluşur.

30 Tanı : RPT nin tanımlayıcı semptomu yoktur. RPT nin tanımlayıcı semptomu yoktur. Hastanın hikayesinde (Ani yem alımı ve su içmenin azalması, karnın şişmesi, geviş getirmenin olmaması süt verimi azalması) Hastanın hikayesinde (Ani yem alımı ve su içmenin azalması, karnın şişmesi, geviş getirmenin olmaması süt verimi azalması) Klinik bulgular Klinik bulgular Ağrı deneyleri ( spesifik değildir, plöra, abomasum, omasum, akciğer, karaciğer, uterus, barsak, kemik hastalıklarında bulunabilir) Ağrı deneyleri ( spesifik değildir, plöra, abomasum, omasum, akciğer, karaciğer, uterus, barsak, kemik hastalıklarında bulunabilir)

31 Akut dönemde ve genel durumu iyi olanlar operasyona gönderilir Akut dönemde ve genel durumu iyi olanlar operasyona gönderilir Operasyon uygulanabilmesi için ( akut dönemde olması, vücut ısısı, nabız ve solunum sayısı çok artmış olmamalı, iştahsızsa hemen yapılabilir, yoksa 24 saat bekletilir.) Operasyon uygulanabilmesi için ( akut dönemde olması, vücut ısısı, nabız ve solunum sayısı çok artmış olmamalı, iştahsızsa hemen yapılabilir, yoksa 24 saat bekletilir.) Kronikleşme, genel durum bozukluğu, kaşeksi, hayvanın 10 yaşın üzerinde olması durumlarında operasyon endike olmaz. Ekonomik olarak hayvanın eski durumunu alıp alamayacağı değerlendirilir Kronikleşme, genel durum bozukluğu, kaşeksi, hayvanın 10 yaşın üzerinde olması durumlarında operasyon endike olmaz. Ekonomik olarak hayvanın eski durumunu alıp alamayacağı değerlendirilir

32 Genel durumu iyi olmayanlar ve doğumuna 4-5 haftadan az kalanlar 5-6 gün antibiyotik ve vitamin uygulaması, ön ayakların yükseltilmesi, sık ve az az besleme Genel durumu iyi olmayanlar ve doğumuna 4-5 haftadan az kalanlar 5-6 gün antibiyotik ve vitamin uygulaması, ön ayakların yükseltilmesi, sık ve az az besleme Hastalık gelişenlerde mıknatıs yutturma denenebilir. Hastalık gelişenlerde mıknatıs yutturma denenebilir.

33 Koruma : Yemlerin mıknatısla kontrolü Yemlerin mıknatısla kontrolü Düzenli, dengeli besleme Düzenli, dengeli besleme Hayvanların çöplere yaklaşmasının önlenmesi Hayvanların çöplere yaklaşmasının önlenmesi Mıknatıs yutturma Mıknatıs yutturma

34 İŞKEMBEDE BATMAMIŞ YABANCI CİSİMLER Naylon poşet, çuval, bez parçası, torba, ip, odun parçası, konglobatlar, küt madeni cisimler Naylon poşet, çuval, bez parçası, torba, ip, odun parçası, konglobatlar, küt madeni cisimler Bu maddeler sindirilemediklerinden ön midelerde kalırlar veya birikirler. Bu maddeler sindirilemediklerinden ön midelerde kalırlar veya birikirler. Hafif olan cisimler geçiş bölgelerini tıkarlar Hafif olan cisimler geçiş bölgelerini tıkarlar

35 RPT ile karıştırılır, hatta 3-4 kez RPT veya indigesyonla ilgili müdahale de bulunulan ve sonuç alınamayan hayvanlarda akla gelir. RPT ile karıştırılır, hatta 3-4 kez RPT veya indigesyonla ilgili müdahale de bulunulan ve sonuç alınamayan hayvanlarda akla gelir. Naylon poşet veya çuval olaylarında iştah zaman zaman artar hayvan çok yer ve arkasından timpani şekillenir. Naylon poşet veya çuval olaylarında iştah zaman zaman artar hayvan çok yer ve arkasından timpani şekillenir. Rumenotomi ile yabancı cisimler uzaklaştırılabilirse hayvan iyileşir. Rumenotomi ile yabancı cisimler uzaklaştırılabilirse hayvan iyileşir. Kardianın tıkanmalarında sonda uygulanması geçici çözüm sağlar Kardianın tıkanmalarında sonda uygulanması geçici çözüm sağlar

36 MİDENİN YERDEĞİŞTİRMESİ Normalde karın boşluğunun tabanında bulunan abomasumun gaz ve sıvıyla dolarak, genişlemiş bir şekilde (dilatasyon) sola-yukarı veya sağa-yukarı doğru yer değiştirmesi Normalde karın boşluğunun tabanında bulunan abomasumun gaz ve sıvıyla dolarak, genişlemiş bir şekilde (dilatasyon) sola-yukarı veya sağa-yukarı doğru yer değiştirmesi solda rumen ile sol karın duvarı arasında, solda rumen ile sol karın duvarı arasında, sağda bağırsaklar ile sağ karın duvarı arasında yer almasıdır. sağda bağırsaklar ile sağ karın duvarı arasında yer almasıdır.

37 Özellikle yüksek verimli süt ineklerinde doğuma yakın ve doğumu izleyen dönemlerde görülen bir hastalıktır. Bu dönemde görülen metabolik hastalıklarla ilişkilidir. Özellikle yüksek verimli süt ineklerinde doğuma yakın ve doğumu izleyen dönemlerde görülen bir hastalıktır. Bu dönemde görülen metabolik hastalıklarla ilişkilidir. Ketozis Ketozis yağlı karaciğer sendromu yağlı karaciğer sendromu retentio secundinarum, retentio secundinarum, hipokalsemik doğum felci, hipokalsemik doğum felci, metritis, metritis, mastitis, mastitis, kronik tırnak hastalıkları, kronik tırnak hastalıkları, RPT, ruminitis, abomasitis, RPT, ruminitis, abomasitis,

38 1. Abomasumun hipotonisi veya atonisi 1. Abomasumun hipotonisi veya atonisi konsantre yemden zengin, kaba yemden fakir beslemelerde­ açığa çıkan fazla uçucu yağ asitleri abomasum hareketlerinin azalmasına ve tonusun kaybolmasına neden olmaktadır. konsantre yemden zengin, kaba yemden fakir beslemelerde­ açığa çıkan fazla uçucu yağ asitleri abomasum hareketlerinin azalmasına ve tonusun kaybolmasına neden olmaktadır. üretilen gaz miktarı önemlidir üretilen gaz miktarı önemlidir Kaba yemin yetersiz alımı gıdanın rumende kısa süre kalmasına ( gıda ile birlikte gaz da geçer) ve UYA zengin olarak abomasuma geçmesine neden olmaktadır. Kaba yemin yetersiz alımı gıdanın rumende kısa süre kalmasına ( gıda ile birlikte gaz da geçer) ve UYA zengin olarak abomasuma geçmesine neden olmaktadır.

39 Ayrıca mekanik olarak ileri gebelerde büyümüş olan uterus, rumenin altına doğru girerek rumeni yukarı kaldırmakta ve abomasum üzerindeki baskıyı hafifleterek abomasumu normal pozisyonundan kaydırabilir doğumdan sonra ise uterus küçülüp kendi yeri­ne çekildiğinde bu sefer rumen eski normal yerine inerek abomasumu bulunduğu yerde sıkıştırır ve yerini değiştirmesine yolaçabilir. Ayrıca mekanik olarak ileri gebelerde büyümüş olan uterus, rumenin altına doğru girerek rumeni yukarı kaldırmakta ve abomasum üzerindeki baskıyı hafifleterek abomasumu normal pozisyonundan kaydırabilir doğumdan sonra ise uterus küçülüp kendi yeri­ne çekildiğinde bu sefer rumen eski normal yerine inerek abomasumu bulunduğu yerde sıkıştırır ve yerini değiştirmesine yolaçabilir.

40 Semptomlar Semptomlar Hastalığa genellikle doğumuna az kalmış veya yeni doğum yapmış hayvanlarda çok rastlanır. Hastalığa genellikle doğumuna az kalmış veya yeni doğum yapmış hayvanlarda çok rastlanır. Anemnezde çoğu kez, hayvanının doğumdan beri iştahsız olduğu öğrenilir Anemnezde çoğu kez, hayvanının doğumdan beri iştahsız olduğu öğrenilir Süt verimi düşer, Süt verimi düşer, hayvan zayıflar. hayvan zayıflar. Karın duvarı hafif gergin olabilir. Karın duvarı hafif gergin olabilir. Karında oluşan asimetriyi saptamak zordur. Karında oluşan asimetriyi saptamak zordur. Nabız, solunum ve beden ısıları normal sınırlarda bulunur. Şiddetli torsiyonlarda değişebilir Nabız, solunum ve beden ısıları normal sınırlarda bulunur. Şiddetli torsiyonlarda değişebilir

41 Torsiyonlar sağa deplasmanlarda daha fazla sözkonusudur Torsiyonlar sağa deplasmanlarda daha fazla sözkonusudur Torsiyonda genel durum hızla bozulur, inleme, diş gıcırdatma, sancı, konjuktivalar kirli sarı, akut gelişir 1-3 günde ölüme neden olabilir, Torsiyonda genel durum hızla bozulur, inleme, diş gıcırdatma, sancı, konjuktivalar kirli sarı, akut gelişir 1-3 günde ölüme neden olabilir, sindirim sisteminde Rumen hareketleri ve ruminasyon azalmıştır. sindirim sisteminde Rumen hareketleri ve ruminasyon azalmıştır.

42 Metalik çınlama sesi oskültasyon ve perküsyonun birlikte yapılmasıyla da duyulabilir Perküsyon çekici veya parmak yardımıyla fiske tarzında ard arda hafif darbeler indirilir. Bu dar­beler esnasında ping sesleri (çınlama, tınlama) duyulur. Metalik çınlama sesi oskültasyon ve perküsyonun birlikte yapılmasıyla da duyulabilir Perküsyon çekici veya parmak yardımıyla fiske tarzında ard arda hafif darbeler indirilir. Bu dar­beler esnasında ping sesleri (çınlama, tınlama) duyulur. Dışkı koyu renkte, yağlı, yapışkan, çamur kıvamında ve kan ihtiva edebilir (deplasman uzun süredir olmuşsa); Dışkı koyu renkte, yağlı, yapışkan, çamur kıvamında ve kan ihtiva edebilir (deplasman uzun süredir olmuşsa);

43 Genellikle subakut veya kronik seyirli olan hastalık tedavi edilmediğinde, hayvanda ilerleyici bir zayıflama oluşur ve genel durum bozukluğu so­nucu birkaç haftada mecburen kesilir veya ölür. Genellikle subakut veya kronik seyirli olan hastalık tedavi edilmediğinde, hayvanda ilerleyici bir zayıflama oluşur ve genel durum bozukluğu so­nucu birkaç haftada mecburen kesilir veya ölür.

44 Tedavi Operasyon uygulanır Operasyon uygulanır Operasyon öncesinde gerekli ise sıvı- elektrolit desteği yapılır, Operasyon öncesinde gerekli ise sıvı- elektrolit desteği yapılır, Operasyon sonrası, kaliteli kaba yemden zengin yem ve taze Rumen sıvısı verilebilir, polivitamin, Ca, P preperatları verilir. Operasyon sonrası, kaliteli kaba yemden zengin yem ve taze Rumen sıvısı verilebilir, polivitamin, Ca, P preperatları verilir.

45 RUMEN ASİDOZU Kolay sindirilebilir karbonhidratların fazla miktarlarda alınması sonucu rumen pH sının normalin altına inmesi durumudur. Kolay sindirilebilir karbonhidratların fazla miktarlarda alınması sonucu rumen pH sının normalin altına inmesi durumudur.

46 Semptomlar : Semptomlar : Semptomlar riskli yemin verilmesinden sonraki 8-12 saatlerde görülür Semptomlar riskli yemin verilmesinden sonraki 8-12 saatlerde görülür İştahsızlık, durgunluk İştahsızlık, durgunluk Rumen hareketlerinin durması Rumen hareketlerinin durması Dehidrasyon Dehidrasyon Zayıf ve hızlı nabız Zayıf ve hızlı nabız Kas titremeleri, ayağa kalkamama, ve koma Kas titremeleri, ayağa kalkamama, ve koma

47 Hastalığın seyri Hafif olaylar 2-3 gün içinde iyileşir Hafif olaylar 2-3 gün içinde iyileşir Şiddetli olaylardan Şiddetli olaylardan Sağaltılmayanların % 90 Sağaltılmayanların % 90 Sağaltılanların % ı ölebilir. Sağaltılanların % ı ölebilir.

48 Hayvan ayağa kalkamadığı, iskelet kaslarındaki tonusun azaldığı durumlarda olumsuzdur. Hayvan ayağa kalkamadığı, iskelet kaslarındaki tonusun azaldığı durumlarda olumsuzdur. İlk tedaviden sonraki 12. saatte düzelme göstermeyen vakaların kesilmesi önerilir. İlk tedaviden sonraki 12. saatte düzelme göstermeyen vakaların kesilmesi önerilir. Koma halindekiler hemen kesilmelidir. Koma halindekiler hemen kesilmelidir. Orta ve şiddetli asidozlu besi sığırlarının ilaçla sağaltımı ekonomik değildir. Vakit geçirilmeden mecburi kesime gönderilmelidir. Orta ve şiddetli asidozlu besi sığırlarının ilaçla sağaltımı ekonomik değildir. Vakit geçirilmeden mecburi kesime gönderilmelidir. Hafif ve orta derecedeki formlarda erken tedavi edilirse seyir iyidir Hafif ve orta derecedeki formlarda erken tedavi edilirse seyir iyidir

49 Sağaltım : Yemin tüketilmesini takibeden ilk saatlerde su verilmemeli Yemin tüketilmesini takibeden ilk saatlerde su verilmemeli Yemin tüketilmesini takibeden 18. Saatten itibaren bol su verilmelidir. Yemin tüketilmesini takibeden 18. Saatten itibaren bol su verilmelidir. İlk gün hiçbir yem verilmez daha sonraki günler iyi kaliteli kuru ot verilir. İlk gün hiçbir yem verilmez daha sonraki günler iyi kaliteli kuru ot verilir.

50 Erken dönemdeki vakalarda rumenotomi endikedir. Erken dönemdeki vakalarda rumenotomi endikedir. Hayvan ayakta Hayvan ayakta Rumen sert gıdalarla dolu ise Rumen sert gıdalarla dolu ise Rumen açılıp 2-3 kova su ile lavaj yapılır, Rumen açılıp 2-3 kova su ile lavaj yapılır, 5-10 L. Taze Rumen içeriği 5-10 L. Taze Rumen içeriği 1-2 kg kıyılmış kuru ot 1-2 kg kıyılmış kuru ot 100 gr iz element karışımı konulup kapatılır 100 gr iz element karışımı konulup kapatılır

51 Üzerinden zaman geçmiş olgularda içerik sondası ile rumen içeriği mümkün olduğunca boşaltılmalı ve normal çeşme suyu( L) ile birkaç kez lavaj yapılmalıdır Üzerinden zaman geçmiş olgularda içerik sondası ile rumen içeriği mümkün olduğunca boşaltılmalı ve normal çeşme suyu( L) ile birkaç kez lavaj yapılmalıdır Taze Rumen içeriği verilmelidir Taze Rumen içeriği verilmelidir ( Bulunamazsa toz ekstresi) ( Bulunamazsa toz ekstresi)

52 Sürgüt ilaçlar ishal şekillenmemiş ise verilir. Sürgüt ilaçlar ishal şekillenmemiş ise verilir.

53 RUMEN ŞİŞKİNLİĞİ Rumende fermentasyon sonucu oluşan gazların fazla miktarlarda toplanmasıdır. Rumende fermentasyon sonucu oluşan gazların fazla miktarlarda toplanmasıdır.

54 Normalde günde L Normalde günde L ( Metan, CO2, H2, H2S ve azot şeklinde) gaz oluşur. ( Metan, CO2, H2, H2S ve azot şeklinde) gaz oluşur. Oluşan bu gaz ruktusla dışarı atılır Oluşan bu gaz ruktusla dışarı atılır

55 Şiddetli yeme bağlı şişkinlik Rumende gazla karışık içerik toplanması ile karekterizedir. Rumende gazla karışık içerik toplanması ile karekterizedir. Etyoloji : Etyoloji : Kolay fermente olabilen besin maddelerinin aşırı miktarlarda alınması ile Kolay fermente olabilen besin maddelerinin aşırı miktarlarda alınması ile - Yonca, tırfıl, fiğ gibi baklagiller familyasından yem bitkileri - Yonca, tırfıl, fiğ gibi baklagiller familyasından yem bitkileri - Çiçeklenme dönemi öncesindeki yeşil otlar, - Çiçeklenme dönemi öncesindeki yeşil otlar, - Patates, pancar gibi nişastalı kök bitkileri - Patates, pancar gibi nişastalı kök bitkileri - Tane veya öğütülmüş hububat, diğer konsantre yem maddeleri - Tane veya öğütülmüş hububat, diğer konsantre yem maddeleri

56 Körpe ve yeşil bitkilerde su miktarının yüksek olması, köpük şeklinde gaz oluşumuna neden olan saponin, pektin ve hemisellüloz bakımından zengin olmaları, Körpe ve yeşil bitkilerde su miktarının yüksek olması, köpük şeklinde gaz oluşumuna neden olan saponin, pektin ve hemisellüloz bakımından zengin olmaları, Körpe bitkilerin stoplazmaları içinde eriyebilir proteinlerin fazla olması, hücre duvarındaki odunlaşma tam anlamıyla oluşmadığından bakterilerin çabuk penetre olması, Körpe bitkilerin stoplazmaları içinde eriyebilir proteinlerin fazla olması, hücre duvarındaki odunlaşma tam anlamıyla oluşmadığından bakterilerin çabuk penetre olması, Hücre içindeki kloroplastlar köpürme özelliği göstermesi. Hücre içindeki kloroplastlar köpürme özelliği göstermesi. Yeşil bitkilerin çiçeklenme devresi öncesi fermente olabilme özelliklerinin fazla olması, Yeşil bitkilerin çiçeklenme devresi öncesi fermente olabilme özelliklerinin fazla olması,

57 Yeşil bitkilerin kızışmış olarak verilmesi Yeşil bitkilerin kızışmış olarak verilmesi Yemlerin kırağılı ve soğuk olması Yemlerin kırağılı ve soğuk olması Tane ve yumrulu nişastaca zengin besinlerin su çekme özelliklerinin fazla olması kaba elyaf bakımından fakir olmaları Tane ve yumrulu nişastaca zengin besinlerin su çekme özelliklerinin fazla olması kaba elyaf bakımından fakir olmaları Ruminantlar arasında sığırlar en fazla duyarlıdır. Ruminantlar arasında sığırlar en fazla duyarlıdır.

58 Hayvanlara yemler ALIŞIK OLMADIKLARI MİKTARLARDA ve BİRDENBİRE yedirilecek olursa primer timpani ortaya çıkar. Hayvanlara yemler ALIŞIK OLMADIKLARI MİKTARLARDA ve BİRDENBİRE yedirilecek olursa primer timpani ortaya çıkar.

59 Gaz habbeleri içerikle karışık Pasta hamuru kıvamında rumenin her tarafını doldurur Gaz habbeleri içerikle karışık Pasta hamuru kıvamında rumenin her tarafını doldurur Bu kitlenin geğirme yolu ile atılması mümkün değildir Bu kitlenin geğirme yolu ile atılması mümkün değildir Karın hacmi artar, Akciğerler üzerine basınç meydana gelir. Karın hacmi artar, Akciğerler üzerine basınç meydana gelir.

60 Belirtiler : Yemin yenmesinden sonraki birkaç saat içinde semptomlar görülür Yemin yenmesinden sonraki birkaç saat içinde semptomlar görülür Sol açlık çukurluğu belirgin oranda kabarır ve davul sesi verir. Sol açlık çukurluğu belirgin oranda kabarır ve davul sesi verir. Hastalar yemi suyu reddeder, geviş getirme durur. Hastalar yemi suyu reddeder, geviş getirme durur. Huzursuzluk, inleme, korkulu bakışlar, sancı belirtileri, hayvan sık sık karnına bakar, Huzursuzluk, inleme, korkulu bakışlar, sancı belirtileri, hayvan sık sık karnına bakar,

61 Kalp frekansı artar ( 130 a kadar yükselebilir) Kalp frekansı artar ( 130 a kadar yükselebilir) Rumen hareketleri başlangıçta artar daha sonra durur Rumen hareketleri başlangıçta artar daha sonra durur Karın şişkinliğine paralel olarak solunum güçlüğü belirir, hayvan ağzını açarak solunum yapar, mukozalar siyanotiktir, Karın şişkinliğine paralel olarak solunum güçlüğü belirir, hayvan ağzını açarak solunum yapar, mukozalar siyanotiktir, Hastalığın seyri çok hızlıdır, İki saat içerisinde semptomlar ilerler genel durum hızla bozulur, Hastalığın seyri çok hızlıdır, İki saat içerisinde semptomlar ilerler genel durum hızla bozulur,

62 Sonda uygulandığında az miktarda köpüklü içerik çıkar. Uygulama sırasında sonda kolaylıkla uygulanır. Sonda uygulandığında az miktarda köpüklü içerik çıkar. Uygulama sırasında sonda kolaylıkla uygulanır. Rumene trokar uygulansa bile az bir miktar köpüklü gaz gelir. Rumene trokar uygulansa bile az bir miktar köpüklü gaz gelir. Timpani teşhisinin konması klinik bulgulara göre kolaydır Timpani teşhisinin konması klinik bulgulara göre kolaydır Timpaninin şiddetine göre 3-4 saat içinde asfeksi sonucu ölüm görülebilir. Timpaninin şiddetine göre 3-4 saat içinde asfeksi sonucu ölüm görülebilir.

63 Sağaltım : Yapılacak ilk işlem akciğerler üzerindeki basıncı azaltmaktır Yapılacak ilk işlem akciğerler üzerindeki basıncı azaltmaktır Köpük söndürücü ilaçlar Köpük söndürücü ilaçlar

64 20-30 dakika sonra işkembe tekrar sondalanarak serbest hale gelen gaz dışarı alınır dakika sonra işkembe tekrar sondalanarak serbest hale gelen gaz dışarı alınır. Gem yapılarak hayvanın ağzına takılır Gem yapılarak hayvanın ağzına takılır Steteskopla özefagus dinlenerek ruktus kontrol edilir. Steteskopla özefagus dinlenerek ruktus kontrol edilir. Sondalama işlemi geğirme oluşana kadar aralıklarla yapılır Sondalama işlemi geğirme oluşana kadar aralıklarla yapılır

65 Sürgüt ilaçlar verilir, hayvan 12 saat aç bırakılır Sürgüt ilaçlar verilir, hayvan 12 saat aç bırakılır 12 saat sonra az az kuru ot verilerek aşamalı olarak normal gıdasına geçilir. 12 saat sonra az az kuru ot verilerek aşamalı olarak normal gıdasına geçilir. Köpük söndürücü ilaçlar her an el altında bulundurulur. Köpük söndürücü ilaçlar her an el altında bulundurulur. Meraya çıkarılırken alıştırma dönemi geçirilmelidir. Meraya çıkarılırken alıştırma dönemi geçirilmelidir. Meraya çıkmadan önce bir miktar kuru kaba yem hayvanlara verilebilir. Meraya çıkmadan önce bir miktar kuru kaba yem hayvanlara verilebilir.

66 Tıkanmaya bağlı şişkinlikler Rumende oluşan gazın ruktus yolu ile uzaklaştırılamaması sonucu gaz kitlesinin rumenin dorsalinde toplanmasıdır. Rumende oluşan gazın ruktus yolu ile uzaklaştırılamaması sonucu gaz kitlesinin rumenin dorsalinde toplanmasıdır. Nedenler : Nedenler : Her türlü özefagus tıkanmaları Her türlü özefagus tıkanmaları Yumrulu besinler Yumrulu besinler Tümör, apse, lenf yumrusu patolojileri vs. Tümör, apse, lenf yumrusu patolojileri vs.

67 Semptomlar. Sol açlık çukurluğunda şişkinlik Sol açlık çukurluğunda şişkinlik Ağızda yoğun salya birikimi Ağızda yoğun salya birikimi Sık yutkunma hareketleri Sık yutkunma hareketleri Hayvanın boynunu ileri doğru uzatması Hayvanın boynunu ileri doğru uzatması Rumen gaz sondasının belirli bir yerden sonra ilerlememesi Rumen gaz sondasının belirli bir yerden sonra ilerlememesi Özefagus açıldığında veya trokar uygulandığında karnın balon gibi sönmesi Özefagus açıldığında veya trokar uygulandığında karnın balon gibi sönmesi

68 Sağaltım : Sondalama ile özefagus açılmaya çalışılır, Trokar acil durumlarda uygulanabilir, Sondalama ile özefagus açılmaya çalışılır, Trokar acil durumlarda uygulanabilir,

69

70


"SÜT SIĞIRI HASTALIKLARI Prof Dr. Aslan KALINBACAK Ankara Üniversitesi Veteriner Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Başkanı." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları