Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

ORGANİK (EKOLOJİK, BİYOLOJİK) HAYVANSAL ÜRETİMDE GENEL PRENSİPLER (Sığır, Koyun, Keçi ve Tavuk) Prof. Dr. Yılmaz ŞAYAN & Dr. Muazzez POLAT

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "ORGANİK (EKOLOJİK, BİYOLOJİK) HAYVANSAL ÜRETİMDE GENEL PRENSİPLER (Sığır, Koyun, Keçi ve Tavuk) Prof. Dr. Yılmaz ŞAYAN & Dr. Muazzez POLAT"— Sunum transkripti:

1 ORGANİK (EKOLOJİK, BİYOLOJİK) HAYVANSAL ÜRETİMDE GENEL PRENSİPLER (Sığır, Koyun, Keçi ve Tavuk) Prof. Dr. Yılmaz ŞAYAN & Dr. Muazzez POLAT Ege Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Zootekni Bölümü Yemler ve Hayvan Besleme Anabilim Dalı

2 ORGANİK (ORGANİK, BİYOLOJİK) HAYVANSAL ÜRETİMİN GENEL PRENSİPLERİ 1. Giriş 2. Organik Hayvansal Üretim İşletmelerinin Kurulması 2.1. Hayvan Seçimi 2.2. Geçiş süreci 3. Organik Hayvan Yetiştirme 3.1. Barınak 3.2. Bakım 4. Organik Hayvan Besleme 4.1 Su ve yem kalitesi, miktarı, veriliş şekli Su kalitesi, miktarı, veriliş şekli Yem kalitesi, miktarı, veriliş şekli 4.2 Yem katkı maddeleri 5. Sonuç ve Öneriler

3 1. GİRİŞ Dünya nüfus artışı ve buna bağlı olarak tarım ürünlerine olan talebin yoğunluğu; son yıllarda bitkisel üretim gibi hayvansal üretimin de, konvansiyonel üretim şeklinde yapılmasına neden olmuştur. Bu üretimde, birim alandan yüksek miktarda ve ekonomik ürün alınması öncelikli olduğu için; ekolojik denge ve ürün kalitesinde sağlık kriterleri ikinci plana atılmıştır. Bunun sonucu olarak da, günümüzde artık konvansiyonel bitkisel üretim gibi konvansiyonel hayvansal üretimin de çevreye, hayvana ve insana zararlı etkileri kendini göstermeye başlamıştır.

4 Hayvan Yetiştirmeye Bağlı Sorunlar Barınaklardaki hayvan sayısının fazla olmasına bağlı yerleşim sıklığı ile yetersiz kalan işgücü ve dikkatsiz bakımdan kaynaklanan sorunlar Hayvan Beslemeye Bağlı Sorunlar Yem (bitkisel ve hayvansal kaynaklı) ile bazı katkı maddelerinden kaynaklanan sorunlar

5 Konvansiyonel hayvansal üretimle ilgili tüm bu sorunlar Hayvan Refahı yanında; gelişmiş ülkelerde hayvan haklarına gösterilen ilgi nedeniyle hayvan refahı (welfare) giderek toplumsal düzeyde önem kazanmaktadır. Bu nedenlerle son yıllarda, gerek konvansiyonel hayvansal üretim ile ilgili sorunları önlemek ve gerekse de hayvan refahını dikkate almak amacıyla organik hayvansal üretim önerilmektedir.

6 2. ORGANİK HAYVANSAL ÜRETİM İŞLETMELERİNİN Müteşebbis Yetkilendirilmiş kuruluş Tarım ve Köyişleri Bakanlığı Organik Tarım Komitesi (OTK) KURULMASI Organik hayvansal üretim işletmelerinde, önce hayvan seçimine dikkat edilmeli ve daha sonra da hayvanlara organik yetiştirme ve besleme olanakları verilerek sağlıklı hayvanlardan sağlıklı ürünler elde edilmesi amaçlanmalıdır.

7 2.1. Hayvan Seçimi Organik hayvansal üretim yapılacak işletmelerde damızlık veya üretim için çevreye, iklim koşullarına ve hastalıklara dayanıklı hayvanlar seçilmelidir. Bu amaçla, yerli ırklar ve melezleri öncelikle düşünülmelidir. Bölgeye uyum sağlayan yabancı ırklar da kullanılabilir, fakat genetik modifiye edilmiş hayvanların kullanılması yasaktır.

8 Çizelge 2.1. Organik bir sürü oluşturabilmek için konvansiyonel işletmelerden getirilecek hayvanların yaşı Kaynak : Tarım ve Köyişleri Bakanlığı Yönetmeliği, 2005 * İşletmelerde her yeni organik sürü oluşturulmasında, organik hayvan bulunamaması halinde konvansiyonel işletmelerden yönetmelik hükümlerine uygun yaştaki hayvanlar getirilebilir. Büyükbaş ve küçükbaş hayvanlar (Sığır, koyun ve keçi) - Buzağıen fazla 6 aylık - Kuzu ve oğlaken fazla 2 aylık Kanatlı kümes hayvanları (Tavuk) - Etlik civciven fazla 3 günlük - Yumurtacı piliçen fazla 18 haftalık

9 Çizelge 2.2 Hayvan türü ve verim yönüne göre geçiş süreçleri Kaynak : Tarım ve Köyişleri Bakanlığı Yönetmeliği, Geçiş Süreci Geçiş süreci, organik hayvansal üretime başlanmasından ürünün organik olarak kabul edilmesine kadar geçen süredir. Diğer bir ifadeyle, bu süreç konvansiyonel hayvansal ürünün Organik hayvansal ürüne dönüşüm periyodudur ve hayvan türü ile verim yönüne göre değişmektedir. Büyükbaş ve küçükbaş hayvanlar - Sığır eti üretiminde.12 ay - Koyun ve keçi eti üretiminde 6 ay - Sığır, koyun ve keçi sütü üretiminde 6 ay Kanatlı kümes hayvanları - Piliç eti üretiminde 2.5 ay ( 10 hafta ) - Yumurta üretimde 1.5 ay ( 6 hafta )

10 3. ORGANİK HAYVAN YETİŞTİRME Organik hayvan yetiştirmede, üremenin doğal olması temel alınmıştır. Suni tohumlamaya izin verilir. Suni tohumlama damızlık hayvanlardan tamamen doğal yöntemler ile elde edilerek saklanan sperma ile yapılmalıdır. Fakat, embriyo transfer teknikleri gibi diğer müdahalelere izin verilmez. Üremenin kontrolü için (kızgınlıkların düzenlenmesi gibi) hormon vb. maddelerin kullanımı yasaktır. Bu maddeler sadece veteriner hekim önerileri ile tedavi amaçlı olarak hasta bir hayvana verilebilir. Bu yetiştirme sisteminde, hayvanların refahı için öncelikle hayvan etiğinin de dikkate alındığı iyi bir barınak ve dikkatli bakım koşulları sağlanmalıdır.

11 Barınaklar, hayvanlara yeterli temiz hava ve gün ışığı sağlayarak, ekstrem hava koşullarından da koruyacak şekilde inşa edilmeli, kullanılan yapı materyalleri ve üretim ekipmanları da hayvan ve insan sağlığına zarar vermemelidir. Barınaklar şekilleri ve boyutları bakımından hayvanların doğal davranışlarına cevap verebilecek nitelikte olmalarıyla konvansiyonel hayvan yetiştiriciliğinde kullanılanlardan farklıdır Barınak

12 Çizelge 3.1. Hayvan türleri için önerilen barınak alanları Büyük ve küçükbaş hayvanlar (Sığır, koyun ve keçi) Barınak iç alanıBarınak dış alanı Sığır Et sığırı 100 kg CA'a kadar ……… … …..200 kg " 350 kg " 350 kg CA'nın üzerinde 1.50 m m m m m m m m 2 * 350 kg CA’nın üzerinde her 100 kg için ayrıca 1.00 m 2 iç alan, 0.75 m 2 dış alan Süt ineği 1 hayvana Damızlık boğalar " 6.00 m m m m 2 Koyun ve keçi Ergin koyun ve keçi 1 hayvana Kuzu ve oğlak " 1.50 m m m m 2 Kanatlı kümes hayvanları (Tavuk) Barınak iç alanıBarınak dış alanı Et tavuğu - Sabit barınaklarda - Taşınabilir barınaklarda 10 hayvana 1.00 m 2 (veya 21 kg CA’A 1.00 m 2 ) 16 hayvana 1.00 m 2 (veya 30 kg CA’A 1.00 m 2 ) 1 hayvana 4.00 m 2 1 hayvana 2.50 m 2 Yumurta tavuğu 6 hayvana 1.00 m 2 1 hayvana 4.00 m 2

13 3.2. Bakım Organik hayvan yetiştiriciliğinde, iyi bir barınak koşulları sağlandıktan sonra, önemli olan hayvan etiğinin de dikkate alındığı dikkatli bir bakımdır. Organik hayvan yetiştirme de, hayvan sağlığının korunması için veteriner hekim önerileri ile dezenfeksiyon ve aşı gibi her türlü hijyenik tedbirler alınır. Fakat yeterli hijyenik tedbirler alındıktan sonra da, sağlık problemi çıkarsa öncelikle hayvansal ürünlerde kalıntı bırakmayan alternatif tedavi teknikleri ve preparatlarından yararlanılır. Acil durumlarda ise, toksikoloji listesi dikkate alınarak sentetik ilaç kullanır.

14 Hayvanlar gruplar halinde yetiştirilmeleri durumunda, grubun büyüklüğü, hayvan türünün gelişim sürelerine ve davranış biçimlerine bağlı olup, bir uzman görüşü ışığından yetkilendirilmiş kuruluşça belirlenir. Barınaklardaki hayvan yoğunluğu, hayvan türünün doğal davranışlarını engellememelidir. Fakat bir kümeste 4800’den fazla etlik piliç, 3000’den fazla yumurta tavuğu (2500’den fazla hindi veya kaz) bulundurulamaz.

15 Hayvanların açık havada yaşayabildikleri iklim bölgelerinde kapalı barınak iç alanlarında bulundurulmalarına gerek yoktur. Fakat, hayvanların açık hava gezinti alanı veya açık hava eksersiz alanı veya mer’a alanı gibi açık alanlara ulaşabilmelerinin sağlanması zorunludur ve hayvanlar koşullar elverdiği sürece bu alanlardan en az birini kullanabilmelidirler.

16 Hayvanların taşınması ve kesilmesi sırasında da onlarda stres yaratılmamalıdır. Bu davranışlar hayvan etiği bakımından da gereklidir. Hayvanların taşınması, hayvanlarda en az stresi oluşturacak ve en kısa zamanda gerçekleştirilecek şekilde yapılmalı ve nakil sırasında sakinleştirici kullanılmamalıdır. Kara taşımacılığında 8 saatte bir yemleme, sulama ve dinlendirme için mola verilmelidir. Organik hayvanlar ile konvansiyonel hayvanların kesimi mümkünse ayrı kesimhanelerde, mümkün değilse aynı kesimhanede farklı zamanlarda yapılmalıdır. Ayrıca, hayvanlara kesim esnasında stres yaratmayacak şekilde davranmalı ve uygun kesim yöntemlerinden yararlanılmalıdır.

17 4. ORGANİK HAYVAN BESLEME Konvansiyonel hayvansal üretimde en önemli sağlık sorunlarının hayvan beslemede yapılan hatalardan kaynaklandığı görülmektedir. Organik hayvan beslemede, su ve yemlerin kalitesi, miktarı, veriliş şekilleri ile kullanılan katkı maddelerine özen gösterilmelidir.

18 4.1. Su ve yem kalitesi, miktarı, veriliş şekli Su kalitesi, miktarı, veriliş şekli Hayvanların içme suyu hijyenik bakımdan, insan içme suyunda aranılan özelliklere sahip olmalı, özellikle de nitrat içeriğine dikkat edilmelidir. Ayrıca, hayvanların tüketebildikleri kadar ve istedikleri zaman su içmelerine de imkan sağlanmalıdır.

19 Yem kalitesi hayvan sağlığını önemli derecede etkilemektedir Bu nedenle, Organik hayvan beslemede yeni doğan yavrular öncelikle bağışıklık sistemlerinin güçlenmesi için ağız sütünü, rumenleri gelişinceye kadar diğer bir ifadeyle yeterince yem tüketebilinceye kadar da ana sütünü veya olmaması halinde aynı sürüden elde edilen süt ile beslenmelidir. Bu amaçla, genç hayvanların yeme alışabilmeleri için önlerinde 2. haftadan itibaren iyi kaliteli organik kuru ot ve yoğun yem bulundurulmalıdır. Süt ile besleme periyodu da buzağılar için en az 3 ay, kuzu ve oğlaklar için en az 2 ay olmalıdır. Genç ruminantlar sütten kesildikten sonra da, besin madde ihtiyaçlarını karşılayacak şekilde organik kaba ve yoğun yemler ile beslenmelidir Yem kalitesi, miktarı, veriliş şekli

20 Organik beslemede rasyonlarda tuzun yanı sıra, çeşitli makro ve mikro elementler ile doğal kaynaklı vitaminler kullanılabilir. Tek mideli hayvanlar için doğal vitaminlere eşdeğer sentetik vitaminler de kullanılırken, ruminantlarda yetkilendirilmiş kuruluşun onayı ile bunlardan sadece A, D ve E vitaminlerinin kullanılmasına müsaade edilmektedir.

21 Hayvan türlerine göre verilecek kaba ve yoğun yem miktarları da hayvan sağlığını etkiler. Ruminantlarda kaba yemlerin öncelikle ve önemli miktarlarda, örneğin, rasyon kurumaddesinde en az % 60 oranında (yüksek verimli süt hayvanlarının beslenmesinde laktasyonun başlangıcından itibaren 3 aylık bir sürede % 50’ye azaltılabilir), tahılların ve küspelerin ise, üretimin yoğun olduğu dönemlerde takviye olarak kullanılması önerilmektedir. Kanatlı kümes hayvanlarının günlük besin madde ihtiyaçlarının karşılanmasında temel olan ise, tahıllar ve küspeler ile beslenmeleridir. Bu hayvanların beslenmesinde taze ot, silaj veya kuruot gibi kaba yemler de kullanılabilir.

22 Kaynak : Tarım ve Köyişleri Bakanlığı Yönetmeliği, 2005 (25841/2005 ve tarihinde yapılan düzeltmeler dahil ) Çizelge 4.1 Yıllık izin verilen toplam konvansiyonel yem tüketimi Diğer taraftan, organik yemi yeterli miktarlarda bulamayan üreticilerin özel zaman sınırlamaları ve şartlarında belli bir miktar konvansiyonel yem kullanmalarına da izin verilmektedir (Çizelge 4.1). Büyükbaş ve küçükbaş hayvanlar (Sığır, koyun ve keçi) - Toplam tüketilecek yem kurumaddesinde- Kanatlı kümes hayvanları (Tavuk) - Toplam tüketilecek yem kurumaddesinde (Aralık 2009’ a kadar)en fazla % 10 (günde en fazla % 25) (Aralık 2011’ e kadar)en fazla % 5 (günde en fazla % 25)

23 Hayvanlara verilecek yemlerin veriliş şekilleri de hayvan sağlığını etkilemektedir. Hayvanların yemleme sürelerinin kısa olması ve yemlerin sıra dizininde verilmesi, güçlü hayvanların önce tüketmek istemesi nedeniyle güçsüz olanlarla dövüşmesine ve her iki hayvanda da gereksiz strese, yaralanmalara sebep olmaktadır. Bu nedenle, organik beslemede büyükbaş ve küçükbaş hayvanlara da, tavuklarda olduğu gibi yemlerini ne zaman isterlerse tüketebilecekleri bir ortam sağlanması gerekmektedir.

24 4.2. Yem katkı maddeleri Organik beslemede rasyonlarda yem katkı maddesi olarak mikroorganizmalar (probiyotikler), enzimler ve organik asitlerin kullanılmalarına izin verilmektedir. Ancak, konvansiyonel hayvansal üretimde önemli sağlık problemleri oluşturan antibiyotiklerin, hastalıkların tedavisi dışında sağlık koruyucu ve sindirime yardımcı olarak kullanılmaları ile hormonların büyümeyi uyarıcı olarak kullanılmaları yasaklanmıştır.Yem katkı maddesi olarak genetik modifiye edilmiş ürünlerin kullanılmalarına da izin verilmemektedir.

25 5. SONUÇ ve ÖNERİLER Organik hayvansal üretim, ekolojik denge, hayvan refahı ve ürün miktarı yanında ürün kalitesinde sağlık kriterlerinin de dikkate alındığı bir üretim şeklidir. Bu üretim şeklinde, hayvanlara organik yetiştirme ve besleme olanakları verilmelidir. Hayvan refahı, organik hayvan yetiştirmede iyi bir barınak ve dikkatli bakım koşulları ile, organik hayvan beslemede de, su ve yemlerin kalitesinin, miktarının, veriliş şekillerinin düzenlenmesi ile izin verilen katkı maddelerinin kullanılmasıyla sağlanmalıdır.

26 Organik Yumurta Tavuğu Çiftliği, İSVİÇRE

27

28 Organik Yumurta Tavuğu Çiftliğinde Yumurta Toplama ve Paketleme, İSVİÇRE

29 Organik Besi Sığırcılığı İşletmesi, İSVİÇRE

30 Organik Süt Sığırcılığı İşletmesi, İSVİÇRE

31

32

33 Organik Süt Sığırcılığı İşletmesi Gezinme Alanı, İSVİÇRE

34 Organik Süt Sığırcılığı İşletmesi, POLONYA

35 Organik Süt Sığırcılığı İşletmesi, İSKOÇYA

36 Organik Besi Sığırcılığı (Aberdeen Angus) İşletmesi, İSKOÇYA

37 Organik Koyun Besisi İşletmesi, İSKOÇYA

38

39 Organik Sığır Besisi İşletmesi, POLONYA

40

41

42

43

44

45

46

47

48

49


"ORGANİK (EKOLOJİK, BİYOLOJİK) HAYVANSAL ÜRETİMDE GENEL PRENSİPLER (Sığır, Koyun, Keçi ve Tavuk) Prof. Dr. Yılmaz ŞAYAN & Dr. Muazzez POLAT" indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları