Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Kritik- Eleştirel Düşünme Dr. Cüneyt AYRIK Mersin Tıp Fakültesi Acil Tıp AD.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Kritik- Eleştirel Düşünme Dr. Cüneyt AYRIK Mersin Tıp Fakültesi Acil Tıp AD."— Sunum transkripti:

1 Kritik- Eleştirel Düşünme Dr. Cüneyt AYRIK Mersin Tıp Fakültesi Acil Tıp AD

2 Bir senaryo düşünün… Bir departman müdürü olduğunuz uluslararası bir firmada ayda TL kazanıyorsunuz ve maaşınız diğer tüm departman müdürlerinin iki kat fazla. Çok daha büyük bir firmadan gelen, ayda TL’lik departman yöneticiliği teklifini değerlendirmeniz isteniyor. Ne yaparsınız ??

3 Bu işi kabul etmek akla çok yatkın geliyor değil mi?

4 Düşünün ! Belli ki yaşam kaliteniz çok artacak Çalışma saatleriniz aynı olacak Yine 30 iş günü yıllık izniniz Daha büyük bir ofisiniz ve bir de asistanınız olacak Hedeflerinize ulaşmanız durumunda da 3 aylık maaşınız tutarında bonus alma şansınız var

5 İşe başladıktan sonra fark ediyorsunuz ki; Yeni şirketinizdeki diğer tüm departman yöneticilerinin 60 gün yıllık izinleri İkişer asistanları Sizinkinden çok daha büyük ofisleri ve TL. aylık geliri var !

6 Kendinizi şimdi nasıl hissediyorsunuz !

7 Bir karar vermek zorunda kaldığımızda bir çok faktörü göz önüne almamız gerekir ….verdiğimiz karar bize o anda doğru gibi gelse de sonradan yanlış olduğunu görebiliriz !!

8 Sunum Planı Düşünme Eleştirel düşünme Eleştirel düşünen bireylerin özellikleri Eleştirel düşünmeyi etkileyen faktörler Eleştirel düşünmenin önemi Dr. Edward De Bono - CoRT düşünme programı CoRT 1- (Breadth-Genişletme)

9 Giriş Nitelikli insan güçleri ancak nitelikli bir eğitimle sağlanabilir 21. yy eğitimi –Esneklik –Kendi kendine öğrenme –Olaylara geniş açıdan bakabilme –Eleştirel düşünebilme –Problem çözme yeterliliğine sahip vatandaşlar gerektirmektedir

10 Düşünme Nedir ? Aklın kullanılmasının adıdır düşünme Descartes felsefesinde “Düşünüyorum o halde varım” ilkesi bu durumun izahıdır Descartes düşündüğünü söylerken düşündüğünden şüphe ettiğini de belirtmiştir René Descartes Hayatının çoğunu Hollanda’da geçirmiş Fransız bir filozof, matematikçi ve yazardır

11 Düşünme Gestalt ekolünün psikologlarına göre düşünme problem çözme ile eş anlamlıdır Bilişsel kuramcılar ise düşünmenin öğrenme gibi bir iç süreç olduğunu kabul etmiştir

12 Akılcı, realist, entelektüel, mantıklı, eleştirel düşünme, problem çözme, nesnel düşünme Sezgisel, duygusal, özgür, artistik doğal ve öznel düşünme, müzik becerisi

13 Düşünmenin Gruplandırılması Düşük seviyede düşünme; bir bilgiyi öğrenme ve alışkanlık haline getirmek Yüksek seviyede düşünme; bilginin analiz, sentez ve değerlendirilmesi aşamalarını kapsamaktadır

14 Kritik Düşünmek Eleştirel Düşünmektir

15 Eleştirel Düşünme Nedir ? Saplantısız, nesnel ve derinlemesine düşünmedir Gözlem ve bilgiye dayanarak sonuçlara ulaşmadır

16 Eleştirel düşünce aklın ve bilginin kullanımı ile varılabilecek en doğru ve savunulabilir fikirlere ulaşmayı sağlayan bir süreçtir

17 Sosyolog Howard Gabennesch eleştirel düşünceyi; mantıksal becerilerin, dünya görüşlerinin ve değerlerin gerçeğe mümkün olduğunca çok yaklaşmak amacı ile kullanılması…

18 Eleştirel düşünen bir kişi…. Sürekli araştırır Açık fikirlidir Ön yargısızdır Yargılarında dürüsttür Alçak gönüllüdür Konular hakkında net bir bakış açısına sahiptir Ölçüt seçiminde mantıklıdır Sorunlara yönelik yeni çözümler bulmaya çalışır Çeşitli görüşleri inceler ve karşılaştırır Kendi düşünceleri üzerine düşünür….

19 Eleştirel Düşünmedeki Entelektüel Özellikler Entelektüel bütünlük –Düşüncelerimizdeki tutarsızlıkların farkında olmak Entelektüel empati –Diğer düşünceleri dikkate almak Cesaret Alçakgönüllülük –Düşünüş tarzımızdaki zayıflıklarımızın farkında olmak Sabır gibi değerlerden oluşur –Sorunların üstesinden gelmek

20 Eleştirel Düşünmeyi Etkileyen Faktörler Kalıtımsal faktörler –Düşünebilme için belli bir düzeyde zihinsel kapasiteye gereksinim vardır –Zeka seviyesi yüksek olan bireyde eleştirel düşünme yeteneği daha çabuk gelişmektedir Çevresel faktörler –Aile –Toplum –Okul

21 Aile Geliştirici aile ortamı çocuğun özgürce davrandığı, ailesi tarafından belli kalıplara sokulmaya çalışılmayan aile ortamıdır Gereğinden fazla koruyucu olmanın yaratıcılığı engellediği sonucuna ulaşılmıştır

22 Çocuklarımız İçin… Örnek davranışlar sergilemeliyiz. Model olmalıyız. Onlara düşünmeyi öğretmeliyiz. Ne düşüneceğinden çok, Nasıl düşüneceği üzerinde durmalıyız

23 Çocuklarımız İçin… Doğru soru sorma alıştırmaları yapmalıyız. Çocukları yargılayıcı tepkilerden kaçınmalıyız. Onları, karşı çıkmak için değil, anlamak amacıyla dinlemeliyiz. Tüm çocukların özgürce fikirlerini söyleyebileceği ortamları yaratmalıyız.

24 Toplum Eleştirel düşünmenin en büyük engeli önyargıdır Yasaklarla dolu bir toplumda kendini ifade edebilen ve yaratıcı ürünler ortaya koyan bireylerin yetişmesinin zor olduğu söylenebilir

25 Okul Okulların en önemli görevi; –demokratik düşünceyi benimseyen –yaratıcı –üretici –çok yönlü düşünebilen –öğrenmeyi öğrenen –problem çözen –insanlara saygılı, hoşgörülü, iletişim becerileri gelişmiş bireyler yetiştirmektir.

26 Eleştirel Düşünmenin Önemi Toplum Kalkınması Bilgi Üretimi Demokrasi Kendini Gerçekleştirme Ahlak Gelişimi Duygusal Zeka Eğitim Programları

27 27 Toplum kalkınması açısından baktığımızda; dünya coğrafyasında eleştirel düşünmenin egemen olmadığı toplumların kalkındığı görülmemiştir.

28 28 Bilgi üretimi süreci açısından baktığımızda; eleştirel düşünme bilgi üretim sürecini tetikleyen bir güçtür, bilginin enerjisidir. Bilim sorgulama, yeni bilgiler, yeni görüşler ortaya çıkarılması ile ancak gelişebilir.

29 29 Demokrasi açısından baktığımızda;. Sağlıklı kamuoyu eleştirel düşünebilen, okuduğunu ve dinlediğini sorgulayabilen olayları ön yargısız değerlendirebilen bireylerden oluşur.

30 Eleştirel ve yaratıcı düşüncenin egemen olmadığı bir toplumun gelişmiş bir toplum olamayacağı görüşü yaygın kabul görmektedir

31 Eleştirel ve yaratıcı düşünme toplumsal sorunların çözümünde de bireylere yol gösterici olmaktadır

32 Eleştirel Düşünme Becerileri Gelişmiş Bireyler: Değişime açıktır. Gerçeğin değerini her şeyin üstünde tutar. Gerçek ile söylentiyi ve önyargıyı birbirinden ayırt eder. Kendisi gibi düşünmeyenlerin, düşüncelerinin de kendisininki kadar değerli olabileceğinin bilincindedir.

33 33 Yeterli kanıtı olmadan karar vermez. Olasılık sınırları içinde olayları değerlendirir. “Evet – Fakat” demesini bilir.

34 Tek yolculuktan veya toptancılıktan uzaktır. Edilgen bir biçimde başkalarının güdümüne girmez.

35 Eleştirel düşünme insanları ön yargı ve fanatizmden uzaklaştırır !

36 Bilginin sentezini yapmaktır Fikir üretmektir Kanıtsız karar vermemektir Tarafsızlıktır Ön yargılı olmamaktır Bilmediğinin tevazusudur “Sürüye” katılmamaktır Gerçekle, gerçek olma ihtimali olanı ayırmaktır Mantıklı ile duygusal kararı ayırmaktır Kritik Düşünmek

37 Yanlışa cesaretle karşı çıkabilmektir Farklı düşünceye empatidir Düşüncesinin sorumlusu olabilmektir Hemen onaylayıcı olmamaktır Bilgi sahibi olmadan yorum yapmamaktır Sorgulamaktır Test etmektir Gereğini yapmaktır Bilişsel, duyuşsal ve davranışsal etkinliktir. Kritik Düşünmek

38 38 Eğitim İnançlar Duygular Tutumlar Sonuçlar Eylemler

39 Düşünmenin beceri temelli öğretilmesi gerektiğini savunan kişilerden biri Dr. Edward De Bono’dur Edward de Bono, Malta Royal Üniversitesi tıp mezunudur. Oxford ve Cambridge Tıp Fakültesinde öğretim görevlisi olarak çalıştı. 58 kitap yazdı. En son kitabı olan “New Thinking for the New Millenium” (Yeni Milenyum İçin Yeni Düşünme Teknikleri) 1999 Sonbaharında yayınlandı. Kitapları 34 dile çevrilmiştir. Internet’te çalışmalarıyla ilgili referans bulunmaktadır.

40 CoRT Düşünme Programı ( CoRT Thinking Lessons) CoRT (Cognitive Research Truth) düşünme etkinlikleri, Edward De Bono tarafından düşünmenin doğrudan beceri olarak öğretilmesi için hazırlanmış ve 1970’den beri uygulanmakta olan bir düşünce programıdır Program basit, açık ve uygulamalı pratik derslerden oluşmaktadır

41 Edward De Bono – CoRT Düşünme Programı CORT düşünme programı 6 bölümden meydana gelir ve her bölümde on ders bulunmaktadır Program Amerika, Britanya Adaları, İrlanda, Kanada, Avustralya Malta, Yeni Zelanda, Venezüela gibi ülkelerde yoğun bir şekilde uygulanmakta Her duruma uyarlanabilir

42 Edward De Bono – CoRT Düşünme Programı De Bono tarafından programın değişik yaş grubundaki öğrencilere (6 yaşındaki çocuklardan yetişkinlere kadar) ve arası zeka düzeyine sahip bireylere uygulanabileceği belirtilmiştir CoRT düşünme programı 6 bölümden meydana gelir

43 Cort-1-Genişletme (Breadth) Bu bölümdeki dersler –Bireyin geniş bir perspektif içinde düşünmesini sağlayarak, olayların farklı yanlarını görmesine yardımcı olur –Bono’ya göre gerek yetişkinlerin gerekse çocukların düşünmesinde yaygın olarak yapılan yanlış, görüşlerini çok dar tutma ve ani karar verme eğilimidir

44 Cort 2 –Organizasyon (Organization) Bu bölümdeki dersler –Bireylere tanıma, analiz etme, karşılaştırmak, fark etmek, seçme gibi önemli düşünme becerileri kazandırmayı amaçlar

45 Cort 3 –Etkileşim (Interaction): Bireylerin bir olaydaki kanıtları bulup, bu olaydaki doğru ve yanlış olan şeyleri eleştirmesi ve tartışmasını sağlamaya yöneliktir

46 Cort 4-Yaratıcılık (Creativy) Bireylerin sorunlar karşısında daha etkili ve yaratıcı düşünmesini ve daha çok alternatifler üretmesi amaçlanır

47 Cort 5- Bilgi-Duygu (Information and Feeling) Bilgiye pratik olarak ulaşma ve değerlendirme yolları ile inançlar, beklentiler, tutumlar gibi duygulara yönelik dersler yer almaktadır

48 Cort 6- Tepki (Action) Bu bölümdeki dersler bireyin zihinsel veya düşünsel becerilerini geliştirmeyi amaçlar

49 Cort-1-Genişletme (Breadth) Cort-1’de bulunan dersler eleştirel düşünme becerilerini kazandırmaya daha uygun olduğu için bu bölümdeki on dersin içeriği üzerinde kısaca durulacaktır

50 Ders 1: Fikirlerin ele alınış yöntemi (Treatment of Ideas –PMI Becerisi) Bir fikri hemen ret etmek yada kabul etmekten çok bu fikrin iyi, kötü ve ilginç yönleri üzerinde düşünerek karar vermek söz konusudur

51 –Bir fikir hakkındaki iyi (pozitif) yönler –Bir fikir hakkındaki kötü (negatif) yönler –Bir fikir hakkında ilginç bulduğumuz yönler Bir fikri her yönüyle düşündükten sonra o fikir hakkında karar verin Ders 1: Fikirlerin Ele Alınış Yöntemi (PMI Becerisi)

52 Ders 2: Bütün Faktörleri Göz Önüne Almak (CAF (Consider All Factors) Bir durum yada olaya tüm faktörleri kapsayan bir şekilde bakmak önemlidir… Bu faktörler şunlardır –Kişiyi etkileyen faktörler –Diğer insanları etkileyen faktörler –Genel olarak toplumu etkileyen faktörler

53 Ders 2: Bütün Faktörleri Göz Önüne Almak (CAF (Consider All Factors) Bu faktörlerden bazılarını dışarıda bırakırsak verdiğimiz karar bize o anda doğru gibi gelse de sonradan yanlış olduğunu görebiliriz

54 Ders 3: Kurallar (Rules) Yeni önerilen bir kural PMI uygulaması için, kural yaratmadaki faktörlerde CAF uygulaması için bir fırsattır Neyi düşünürsek düşünelim bazen kırılması zor olan belirli kuralları takip ederiz Düşünerek ve tartışarak kuralları ortaya koymak önemlidir

55 Ders 4: Sonuçlar (Consequences) Sonuçlar becerisi –bir hareketin, planın, kuralın, buluşun vb. sonuçlarını görüp ona göre önlem almak için ortaya konulan bir inceleme sürecidir –En önemli nokta dikkatin direk geleceğe odaklanmasıdır Bir karar verirken kısa, orta ve uzun dönem sonuçlarının hepsinin göz önüne alınması önemlidir Kısa ve uzun dönem sonuçları birbirinin zıttı olabilir

56 Eylemi yapan kişi neyi amaçlamaktadır ? Ne yapılmaya çalışılıyor? soruları önemlidir Eyleme geçmeden önce neyi başarmak istediğimiz konusunda düşünmek daha sağlıklı sonuçlar elde etmemizi sağlar Ders 5: Amaçlar (Objectives)

57 Ders 6: Planlama (Planning) PMI, CAF, hedefler, sonuçlar, gibi önemli hususlar ele alınmadan planlama yapılamaz Planlama ileride bir işi nasıl yapacağımızı düşünmemiz anlamına gelmektedir

58 Ders 7: Öncelikler (Priorities) Önceliklere odaklanma becerisinde en önemli fikirlerin, faktörlerin, hedeflerin ve sonuçların ortaya çıkarılması hedeflenmektedir Bunun için başlangıçta PMI, CAF, Kurallar, Amaçlar, Sonuçlar becerilerini kullanıp (önce geniş düşünüp) sonra önceliklere odaklanma becerisi kullanılır

59 Ders 8: Alternatifler (Alternatives) Alternatifler becerisi, ilk anda düşünmediğimiz tüm alternatifleri, olasılıkları, seçenekleri bulmaya çalışmaktır Düşünerek ilk anda bize görünmeyen bir çok seçenek bulabiliriz

60 Ders 9: Kararlar (Decisions) Sağlıklı ve etkili kararların verilmesi için tüm faktörlerin (CAF), hedeflerin, önceliklerin, sonuçların ve alternatiflerin göz önünde bulundurulması çok yararlıdır

61 Ders 10: Başka İnsanların Görüşleri (Other People’s Views-OPV) Diğer insanların herhangi bir olaya bakış açıları, bakış açımızı genişletmenin unsurlarından biridir Bu beceri düşünmede bireyselliğin ortadan kaldırılması açısından çok önemlidir

62 Eleştirel Düşünme Becerileri Nasıl Kazandırılır ? Bu bir süreçtir. Ailede; Anne-babalar Okulda; Öğretmenler Eleştirel düşünme becerilerini geliştiren dersler…. Yaşamın tüm dönemlerinde kültürün parçası olarak kazandırılıp, geliştirilmeye çalışılmalıdır.

63 Özet… …yeni bir fikir, sistem, karar, durum, kural… PMI uygulaması CAF (tüm faktörleri göz ününe alın)…. Kuralları oluşturun: düşünerek tartışarak Sonuçlar: karar/kural - kısa, orta ve uzun dönem sonuçları Amaçlarınızı hedeflerinizi tanımlayın Planlamanızı yapın, taslak hazırlayın.. Önceliklerinizi belirleyin Alternatifleri göz önünde bulundurun Kararlar alın ve diğer insanların bakış açılarını inceleyin

64 Havadan ağır makinelerin uçması imkansızdır…. Lord Kelvin, 1895, Royal Society Başkanı

65 Açıkçası bilgisayar denen makineye dünyada en fazla 5 adet ihtiyaç olacağını düşünüyorum… (IBM) Başkanı.

66 Ya herkes onlar gibi düşünseydi !

67 Herkesin baktığı yerden bakarsan sadece aynı şeyi görürsün Herkesin yürüdüğü yoldan yürürsen sadece aynı yere çıkarsın

68 Farklı düşünün ! Bakış açınızı değiştirin

69 Teşekkürler

70 Kaynaklar Örneklerle Düşünme ve Eleştirel Düşünme Dr. Birsel AYBEK Eleştirel Düşünme Prof.Dr. Nevzat BATTAL


"Kritik- Eleştirel Düşünme Dr. Cüneyt AYRIK Mersin Tıp Fakültesi Acil Tıp AD." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları