Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

İKİ UÇLU DUYGULANIM BOZUKLUĞU Prof. Dr. Ali Kemal GÖĞÜŞ.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "İKİ UÇLU DUYGULANIM BOZUKLUĞU Prof. Dr. Ali Kemal GÖĞÜŞ."— Sunum transkripti:

1 İKİ UÇLU DUYGULANIM BOZUKLUĞU Prof. Dr. Ali Kemal GÖĞÜŞ

2 Eş İsimler İki Uçlu Bozukluk Bipolar Bozukluk Manik Depressif Hastalık Psikoz Manyak Depressif

3 Öğrenim Hedefleri Tanım Tarihçe Epidemiyoloji Etyoloji Semptomatoloji Tanı kriterleri Tedavi –Manik eksitasyona müdahale –Uzunlamasına tedavide temel ilkeler Hasta ve yakınlarını bilgilendirme

4 Tanım Depressif atakların yanısıra hipomanik ve/veya manik ataklarla karakterize bir duygudurum bozukluğu (mood disorder). Hastaların çoğunda ataklar arasında tam ya da tama yakın iyilik (remisyon) dönemleri görülür. Remisyon dönemlerinin süresi hastalığın, “tipine” ve (belirli bir hastada) “seyrine” göre değişebilir. Bazı hastalar aylar hatta yıllar boyunca remisyonda kalabilir.

5 Tanım (devam…) Tip I: Depresyon ve mani atakları ile seyreden tip. –Tip I tanısı koymak için en az bir manik (veya mikst) atak gerekir. Tip II: Depresyon ve hipomani atakları ile seyreden tip. Tip II tanısı koymak için “mani” olarak belirlenen bir atak olmaması buna karşılık en az birer depressif ve hipomanik atak gerekir. Sık döngü: Yılda 4 ya da daha fazla atak (epizod) Mikst epizod: Aynı atakda hem manik hem depressif atak tanı kriterlerinin karşılanması durumu

6 Tarihçe Hipokrat (M.Ö ) Vücut sıvısı kanKara safraSarı safraMukus Mevsimsel bağ İlkbaharSonbaharYazKış Element HavaToprakAteşSu Organ KaraciğerSafra kesesiDalakBeyin/akciğer Özellikler Cesaret, aşk, şehvet Mutsuzluk, uykusuzluk Öfke Soğukkanlılık, sakinlik, mantık

7 Tarihçe Galen (M.S ) Karakter tipiSanguineCholericMelancholicPhlegmatic İlgili vücut sıvısı KanSarı safraKara safraBalgam İlgili mevsim İlkbahar (nemli ve sıcak) Yaz (kuru ve sıcak) Sonbahar (kuru ve soğuk) Kış (Nemli ve soğuk) İlgili Element HavaAteşTopraksu Karakter özellikleri İyimser Neşeli Dengeli Güvenli Akılcı Popüler Eğlenceye düşkün Bipolar mani Lider özellikli Çabuk öfkelenen Tepkisel Karizmatik Düşünceli Yaratıcı Hassas ve duyarlı Mükemmeliyetçi Bipolar depresyon Soğukkanlı Akılcı Tutarlı Gözlemci Güvenilir Sevecen Müşfik

8 Tarihçe İbni Sina ( ) Tıp Kanunu (el-Kanun fi’t Tıp )

9 Tarihçe Emil Kraeplin ( ) Demantia Praecoxtan ayırım Manik-Depressif Hastalık

10 Epidemiyoloji Yaşam boyu prevalens % arasında –%0.4 Wacker ve ark. Int J Methods Psychiatr Res 2:91-100, 1992 –%1.8 Bijl ve ark. Soc. Psychiatry Psychiatr Epidemiol 33: , 1998 –%0.4 Meyer ve ark. Nervenarzt 71: , 2000 –%1.6 Kringlen ve ark. Am J Psychiatry 158: , 2001 –%1.0 Jacobi ve ark. J affect Disord 78 (suppl 1):39-40, 2004 Başlangıç yaşı ergenlik dönemi ile 50li yaşlar arasında gerçekleşebilir –(en sık olarak ve yaş dilimleri) Irklar arası farklılık yok Kessler ve ark. J Affect Disord 45:19-30, 1997 Cinsler arasında fark yok Burke ve ark. Arch Gen Psychiatry 47: , 1987 Lee ve ark. J nerv Ment Dis 178: , 1990 –Tip 1 erkeklerde daha sık. Hiç depresyon atağı geçirmeyen erkekler (%38.9), kadınlara oranla (%4.1) daha fazla. –Tip II kadınlarda daha sık Hastalığın yaşam alanı (şehir/köy) veya sosyoekonomik düzey ile bağlantısı hakkındaki veriler çelişkili Genellikle başlangıç depressif epizod ile olur. Onu bir manik ya da hipomanik epizod izler

11 Etyoloji Biyolojik –Anatomik yapılar –Nörokimyasal süreçler Serotonin Noradrenalin Dopamin Nöropeptidler –Psikoneroendokrinolojik süreçler Hipotalamik-hipofizer-adrenal aks Hipotalamik-hipofizer-tiroidal aks Hipotalamik-hipofizer-gonadal aks –Genetik yatkınlık Psişik ve sosyal stressler (sebep olmaktan çok tetikleyici)

12 Etyoloji İlgili Anatomik Yapılar DD bozuklukları duygusal ve bilişsel işlevlerin yürütülmesinden sorumlu yapıları oluşturan nöronların YA DA bu nöronların işlevlerini düzenleyen nörokimyasal sistemlerin disfonksiyonu olarak gözükmektedir

13 Depresyonda Bozuk İşleyen Beyin Devreleri

14 Depresyonda Bozuk Nörotransmisyon İşlevleri ve İlgili Beyin devreleri NE5-HTD Prefrontal Korteks Depressif Mizaç (VMPFC) Bazal Önbeyin Nukleus Akkumbens Amigdala Depressif Mizaç Striatum Talamus Hipotalamus Serebellum Spinal Kord

15 Depresyonda Bozuk Nörotransmisyon İşlevleri ve İlgili Beyin devreleri NE5-HTD Prefrontal Korteks Apati, ilgi kaybı Bazal Önbeyin Nukleus Akkumbens Apati, ilgi kaybı Amigdala Striatum Talamus Hipotalamus Apati, ilgi kaybı Serebellum Spinal Kord

16 Depresyonda Bozuk Nörotransmisyon İşlevleri ve İlgili Beyin devreleri NE5-HTD Prefrontal Korteks Uyku bozuklukları Bazal Önbeyin Nukleus Akkumbens Amigdala Striatum Talamus Uyku bozuklukları Hipotalamus Uyku bozuklukları Serebellum Spinal Kord

17 Depresyonda Bozuk Nörotransmisyon İşlevleri ve İlgili Beyin devreleri NE5-HTD Prefrontal Korteks Halsizlik yorgunluk Bazal Önbeyin Nukleus Akkumbens Halsizlik yorgunluk Amigdala Striatum Halsizlik yorgunluk Talamus Hipotalamus Serebellum Spinal Kord Halsizlik yorgunluk

18 Depresyonda Bozuk Nörotransmisyon İşlevleri ve İlgili Beyin devreleri NE5-HTD Prefrontal Korteks Yürütücü işlev bozuklukları Bazal Önbeyin Nukleus Akkumbens Amigdala Striatum Talamus Hipotalamus Serebellum Spinal Kord

19 Depresyonda Bozuk Nörotransmisyon İşlevleri ve İlgili Beyin devreleri NE5-HTD Prefrontal Korteks PM retardasyon ya da ajitasyon Bazal Önbeyin Nukleus Akkumbens PM retardasyon ya da ajitasyon Amigdala Striatum PM retardasyon ya da ajitasyon Talamus Hipotalamus İştah ve kilo artışı Serebellum PM retardasyon ya da ajitasyon Spinal Kord

20 Depresyonda Bozuk Nörotransmisyon İşlevleri ve İlgili Beyin devreleri NE5-HTD Prefrontal Korteks Suçluluk ve değersizlik düşünceleri ve intihar eğilimi (VMPFC ve OFC) Bazal Önbeyin Nukleus Akkumbens Amigdala Suçluluk ve değersizlik düşünceleri ve intihar eğilimi Striatum Talamus Hipotalamus Serebellum Spinal Kord

21 Depresyonda Bozuk Nörotransmisyon İşlevleri ve İlgili Beyin devreleri NE5-HTD Prefrontal Korteks Bazal Önbeyin Uyku bozuklukları Nukleus Akkumbens Amigdala Striatum Talamus Hipotalamus Serebellum Spinal Kord

22 Depresyonda Bozuk Nörotransmisyon İşlevleri ve İlgili Beyin devreleri NE5-HTD Prefrontal Korteks Depressif Mizaç Apati ilgi kaybı Uyku bozuklukları Halsizlik yorgunluk Yürütücü işlev bozukluğu PM retardasyon, ajitasyon Depressif mizaç Uyku bozuklukları PM retardasyon ajitasyon Suçluluk değersizlik düşünceleri İntihar eğilimi Depressif mizaç Apati ilgi kaybı Uyku bozuklukları Yürütücü işlev bozukluğu PM retardasyon ajitasyon Bazal Önbeyin Uyku bozuklukları Nukleus Akkumbens Apati, ilgi kaybı AmigdalaDepressif mizaçİntihar eğilimi Suçluluk değersizlik düşünceleri Depressif mizaç StriatumPM retardasyon, ajitasyon Halsizlik, yorgunluk TalamusUyku bozuklukları HipotalamusApati ilgi kaybı Uyku bozuklukları İştah ve kilo artışı Uyku bozuklukları Apati, ilgi kaybı SerebellumPM retardasyon, ajitasyon Spinal KordHalsizlik, yorgunluk

23 Manide Bozuk İşleyen Beyin Devreleri

24 Manide Bozuk Nörotransmisyon İşlevleri ve İlgili Beyin devreleri NE5-HTD Prefrontal Korteks Mizaçta yükselme, irritabilite (VMPFC ve OFC) Bazal Önbeyin Nukleus Akkumbens Amigdala Mizaçta yükselme, irritabilite (VMPFC ve OFC) Striatum Talamus Hipotalamus Serebellum Spinal Kord

25 Manide Bozuk Nörotransmisyon İşlevleri ve İlgili Beyin devreleri NE5-HTD Prefrontal Korteks Büyüklük hissi Bazal Önbeyin Nukleus Akkumbens Büyüklük hissi Amigdala Striatum Talamus Hipotalamus Serebellum Spinal Kord

26 Manide Bozuk Nörotransmisyon İşlevleri ve İlgili Beyin devreleri NE5-HTD Prefrontal Korteks Logore, basınçlı konuşma ve düşüncelerin zihinde yarıştığı hissi Bazal Önbeyin Nukleus Akkumbens Logore, basınçlı konuşma ve düşüncelerin zihinde yarıştığı hissi Amigdala Striatum Talamus Hipotalamus Serebellum Spinal Kord

27 Manide Bozuk Nörotransmisyon İşlevleri ve İlgili Beyin devreleri NE5-HTD Prefrontal Korteks Distraktibilite (DLPFC) Bazal Önbeyin Nukleus Akkumbens Amigdala Striatum Talamus Hipotalamus Serebellum Spinal Kord

28 Manide Bozuk Nörotransmisyon İşlevleri ve İlgili Beyin devreleri NE5-HTD Prefrontal Korteks Risk alma eğilimi Bazal Önbeyin Nukleus Akkumbens Risk alma eğilimi Amigdala Striatum Talamus Hipotalamus Serebellum Spinal Kord

29 Manide Bozuk Nörotransmisyon İşlevleri ve İlgili Beyin devreleri NE5-HTD Prefrontal Korteks Bazal Önbeyin Nukleus Akkumbens Amigdala Striatum Amaca yönelik aktivite artışı Talamus Hipotalamus Serebellum Spinal Kord

30 Manide Bozuk Nörotransmisyon İşlevleri ve İlgili Beyin devreleri NE5-HTD Prefrontal Korteks Bazal Önbeyin Uyku gereksiniminde artış Nukleus Akkumbens Amigdala Striatum Talamus Uyku gereksiniminde artış Hipotalamus Uyku gereksiniminde artış Serebellum Spinal Kord

31 Manide Bozuk Nörotransmisyon İşlevleri ve İlgili Beyin devreleri NE5-HTD Prefrontal Korteks Mizaçta yükselme, irritabilite Büyüklük hissi Risk alma Logore, basınçlı konuşma, düşüncelerin zihinde yarıştığı hissi Distraktibilite irritabilite Büyüklük hissi Risk alma Logore, basınçlı konuşma, düşüncelerin zihinde yarıştığı hissi irritabilite Büyüklük hissi Risk alma Logore, basınçlı konuşma, düşüncelerin zihinde yarıştığı hissi Distraktibilite Bazal Önbeyin Uyku gereksiniminde azalma Nukleus Akkumbens Büyüklük hissi Risk alma Logore, basınçlı konuşma, düşüncelerin zihinde yarıştığı hissi Büyüklük hissi Risk alma Logore, basınçlı konuşma, düşüncelerin zihinde yarıştığı hissi Amigdala Mizaçta yükselme, irritabilite Striatum Talamus Uyku gereksiniminde azalma Hipotalamus Uyku gereksiniminde azalma Serebellum Spinal Kord

32 Etyoloji İlgili Nörokimyasal süreçler Serotonin Noradrenalin Dopamin Nöropeptidler

33 Etyoloji Serotonin Hayvan deneyleri Klinik / postmortem çalışmalar –Kanda triptofan miktarında –İntihar sonucu ölenlerde BOS 5-HIAA miktarında –Trombosit SERT işlevi bozuk (uptake ) Sayıca azalma 5-HT reseptörlerinde niceliksel ve İşlevsel değişiklier. –PCPA ile triptofan tüketilmesi Tedaviye cevap veren hastalarda semptomlarda Remisyonda olan ilaç kullanmayan hastalarda semptomlarda Sağlıklı insanlarda klinik düzeyde olmamamkla birlikte mizaç bozukluğu (kadınlarda daha fazla) 5-HT gerialım inhibitörü ajanlar antidepressan etkinlik gösterirler.

34 Etyoloji Noradrenalin NA sistem başlıca dikkat ve bellek işlevleri ile ilgili İntihar sonucu ölümlerde postmortem incelemede frontal kortexde α 2 upregülasyonu AMPT ile tirozin hidroksilaz inhibisyonu –Noradrenerjik ajanlara cevap veren depressif hastalarda semptomlarda –Tedavi görmeyen depressif hastalarda semptomlarda değişiklik yapmıyor. –Sağlıklı kişilerde depressif semptomatolojiye neden olmuyor. NA gerialım inhibitörü ajanlar antidepressan etkinlik gösterirler.

35 Etyoloji Dopamin Nigrostriatal yolak –Motor fonksiyon Mezolimbik yolak –Ödüllendirme ve haz Mezokortikal yolak –Bellek ve dikkat Tuberoinfindibüler yolak –Prolaktin salınımının kontrolü

36 Etyoloji Dopamin Psikomotor retardasyonu olan kişilerde BOS HVA seviyesi düşük. Manik hastalarda BOS HVA seviyesi yüksek. Bupropion (DA geriemilim blokeri ajan) antidepressan etkinliğe sahiptir. Amfetamin depressif hastalarda geçici olarak mizaç yükselmesine neden olur. Kokain (en kuvvetli DA salıcılardan biri) antidepressan etkinliği yoktur

37 Etyoloji Nöropeptidler Opioidler Somatostatin Nöropeptid Y

38 Etyoloji Psikoneroendokrinolojik Süreçler Hipotalamus-hipofiz-adrenal aksı Hipotalamus-hipofiz-tiroid aksı Hipotalamus-hipofiz-gonad aksı

39 Etyoloji Hipotalamus-Hipofiz-Adrenal Aksı Tehlike ve tehdit algısı (STRESS) (Hipotalamusa afferent lifleri olan pek çok beyin bölgesinde aktivasyon corticotropin releasing hormom arginine vasopressin CRH ve AVP salınımı Kortikotropin ve endorfin salınımı LC aktivasyonu (noradrenerjik aktivasyon) Glukokortikoid salınımı

40 Cushing hastalarında –DD bozukluğu oranı >%50 –İntihar ve psikoz oranı %10 Hiperkortisolemiye eşlik eden psikopatoloji –Anerji –Anhedoni –Depressif mizaç Etyoloji Hipotalamus-Hipofiz-Adrenal Aksı

41 Depresyon ve HHA aks ilişkisine işaret eden olgular –Depresyon hastalarında Plazma, BOS ve idrarda kortisol BOS’da CRH DST sonucunda beklenen kortizol supresyonu gerçekleşmez. –DST Saat 23.00’de 1 mg deksametazon verilir Ertesi sabah 08.00’de plazma kortizol seviyesine bakılır < 1.8 mcg/dL olmalıdır. Depresyonlu hastalarda kortizol seviyesi yüksek (>5 mcg/dL) çıkar.

42 Etyoloji Hipotalamus-Hipofiz-Tiroid Aksı T irotiropin R eleasing H ormon Tirotiropin (TSH) Triiodotironin T 3 ve Tiroksin T 4 Hipotalamus Önhipofiz Tiroid

43 Etyoloji Hipotalamus-Hipofiz-Tiroid Aksı Tiroid hormonları –Etkilerini tüm organlarda gösterirler. –Besin metabolizmasında –Isı regülasyonunda –Normal gelişme / büyüme sürecinde Nöron gelişimi ve sinaptogenez sürecinde Rol oynarlar

44 Etyoloji Hipotalamus-Hipofiz-Tiroid Aksı Tiroidi işlev bozukluğu psikiyatrik semptomatoloji ile karakterizedir. Yorgunluk, halsizlik, isteksizlik Unutkanlık İrritabilite Hipotiroidi Libido kaybı Psikoz Deliryum İntihar eğilimi Emosyonel labilite İrritabilite Hipertiroidi Uykusuzluk Anksiyete Ajitasyon Kilo Kaybı Apati

45 Etyoloji Hipotalamus-Hipofiz-Tiroid Aksı DDB olan hastaların%25inde tiroid işlevleri bozuk –T 4 yüksekliği –TRH ya TSH cevabında küntleşme*. ( TRH reseptör dawnregülasyonu ???) depresyona özgü değil –TSH gece düzeyinde düşme. Depresyona (göreli olarak) daha özgü HHT aksında hipofonksiyon olan hastaların büyük bir kısmında antidepressan medikal tedaviye yanıt iyi değil. *TRH stimülasyon testi: Bazal TSH ölçümünü takiben TRH infüzyonundan sonra düzenli aralıklarla yapılan TSH ölçümlerinde, tirotiropinin bazal düzeyin en az 5 μU/ml üzerinde olması beklenir. Hipotiroidisi olan hastalarda ve ve depresyonu olan hastaların %25inde TRH stimülasyonuna TSH cevabında küntleşme vardır. Hipertiroidisi olan hastalarda ve depresyonu olan hastaların %10unda ise tersine TRHya TSH cevabında artiş vardır.

46 Etyoloji Hipotalamus-Hipofiz-Gonad Aksı Erkek Hipogonadizmi (Testesteron< ng/dL) 50 yaş üstü erkeklerde hipogonadizm (andropoz) oldukça sık. –Kas hacminde azalma –Yağ dokusunda artma –Seksüel disfonksiyon Andropozda psişik değişiklikler –Yorgunluk, halsizlik, isteksizlik –Libido kaybı –Hiperrritabilite –Unutkanlık –Uykusuzluk –Depresyon –Distimi

47 Etyoloji Hipotalamus-Hipofiz-Gonad Aksı Kadınlarda HHG Aks Bozukluğu Ergenlik sonrasında premenopozal dönemde kadınlarda DDB oranı erkeklere oranla yaklaşık iki kat fazla. –Major depresyon –Premenstrüel gerginlik sendromu –Postpartum depresyon (doğum yapan kadınlarda %10) Postmenopozal dönemde –Hipofize yönelik estrojen geribildirim inhibisyonu olduğu için HHG aks hiperaktivitesi olur. Hiperirritabilite Ağlama nöbetleri Halsizlik, yorgunluk, isteksizlik Libido kaybı Depresyon artışına işaret eden klinik gözlemler olmasına karşın epidemiyolojik çalışmalar bunu desteklemiyor.

48 Etyoloji (Biyolojik) Genetik (birden fazla gen) Aile çalışmaları –(birinci dereceden akrabalarda risk 7 kat fazla) İkiz çalışmaları –(monozigot ikizlerde konkordans %33-90 arasında) Evlatlık çalışmaları

49 Semptomatoloji (depresyon için) Bilinç genellikle açıktır (çok nadiren stupor olabilir). Oryantasyon (yönelim) kusuru yoktur. Dikkat genellikle azalır, konsantrasyon güçlüğü olur. Bellek genellikle bozukluk göstermez. Dikkat eksikliğine bağlı olarak yakın bellek bozukluğu görülebilir. Algı bozukluğu genellikle olmaz. Eğer psikoz gelişirse genellikle depressif mizaçla uyumlu (daha çok işitsel türde) varsanılar olabilir. Zeka (hastalığa bağlı değişiklik beklenmez).

50 Semptomatoloji (depresyon için devam….) Düşünce –Yapısınında: soyutlama ve yargılama kusuru genellikle görülmez. Psikoz gelişmesi durumunda gerçeği değerlendirme bozulur. –Akışında: genellikle yavaşlama olur. Konuşmanın tempo ve ritminde düşme görülür. –İçeriğinde suçluluk, değersizlik düşünceleri, somatik uğraşlar, geçmişe yönelik pişmanlıklar, ufak tefek hataları abartmalar, geleceğe yönelik karamsarlık, umutsuzluk çaresizlik ve (psikoz gelişmesi durumunda) genellikle mizaçla uyumlu (somatik, hipokondriyak, mikromanik, nihilistik, persekütif) sanrılar görülebilir. Duygulanım çökkündür (depressif). Belirgin anhedoni hali vardır. Psikomotor aktivite genellikle yavaşlamıştır. Anerji hali vardır. Nadiren ajitasyon görülebilir. Cinsel ilgi, istek ve güç azalması olur. Uyku ve iştahda ise genellikle azalma, nadiren artma olur.

51 Semptomatoloji (mani için) Bilinç genellikle açıktır (çok nadiren konfüzyon olabilir). Oryantasyon (Yönelim) kusuru yoktur. Psikoz gelişmiş ise hastalığına yönelimi olmayabilir. Dikkat genellikle bozuktur. Spontan dikkatte artma olmakla birlikte genellikle konsantrasyon güçlüğü olur. Distraktibilite (dikkatin kolayca çelinebilir olması) sıktır. Bellek genellikle belirgin bir bozukluk göstermez. Bellekte artma olabilir. Algı bozukluğu genellikle olmaz. Eğer psikoz gelişmiş ise genellikle mizaçla uyumlu (daha çok işitsel türde) varsanılar olabilir. Zeka (hastalığa bağlı değişiklik beklenmez.)

52 Semptomatoloji (mani için devam….) Düşünce –Yapısınında: soyutlama kusuru görülmemekle birlikte yargılama kusuru ve (psikoz gelişmiş ise) gerçeği değerlendirme bozukluğu olabilir. –Akışında: genellikle hızlanma olur. Logore vardır. Konuşmanın tempo ve ritminde artış görülür. Fikir uçuşması, “düşüncelerin zihinde adeta birbirleri ile yarıştıkları hissi” tipiktir. –İçeriğinde kendine aşırı güven, aşırı iyimserlik, kendine olağandışı olumlu özellikler atfetme, büyüklük temaları ve eğer psikoz gelişmiş ise genellikle mizaçla uyumlu (büyüklük, mistik) sanrılar görülebilir. Duygulanımda belirgin şekilde yükselme (elasyon) hali vardır. Yaşamdan alınan zevk artmıştır. Genellikle aşırı neşe ve keyif hali vardır. Daha seyrek olarak öfke ve irritabilite olabilir. Psikomotor aktivite artmıştır (eksitasyon). Enerji artmışı olur. Uyku gereksinimi azalmıştır. Yorulmak nedir bilmez. Dürtü kontrol bozukluğu tipiktir. Bu durum cinsellik, ekonomi ve kişilerarası ilişkiler alanında hasta ve çevresi için zararlı sonuçlar doğurur. Amaca yönelik akktivitelerde artış gözlenir. Ev dışında geçirdiği zaman artar. Çeşitli yönlerden riskli girişimleri olabilir. Nadiren ajitasyon görülebilir. Cinsel ilgi, istek ve güç artışı olur. Giyim kuşam ve makyaj alışkanlıklarında abartı olabilir. İştah artması da azalması da görülebilir.

53 Tanı Kriterleri Majör Depressif Epizod Aşağıdakilerden en az beşinin en az 15 gün süre ile bulunması –Depressif mizaç –Anhedoni, ilgi-istek azalması –İştah azalması ya da artması –Uyku azalması ya da artması –Psikomotor yavaşlama ya da ajitasyon –Enerji azalması, yorgunluk –Suçluluk, değersizlik hissi –Konsantrasyon güçlüğü –İntihar eğilimi Mikst epizodun dışlanması gerekir İşlev kaybı vardır Semptomatoloji bir madde kullanımına ya da genel tıbbi duruma bağlı değildir Yas durumunun dışlanması gerekir –Yas, kaybı takiben 2 aydan kısa sürer Manik Epizod En az bir hafta süren duygudurum değişikliği ( taşkınlık, İrritabilite, yükselme ) Aşağıdakilerde en az üçü (duygudurum irritable ise dördü) –Büyüklük hissi, benlik saygısında artma –Uyku gereksiniminde azalma –Logore (çok konuşma, gevezelik) –Fikir uçuşması, düşüncelerin yarışması –Distraktibilite –Amaca yönelik etkinlik artışı –Zevk veren etkinliklere aşırı ilgi, katılım, risk alma Mikst epizodun dışlanması gerekir İşlev kaybı, hospitalizasyon gereği ve/veya psikotik semptomatoloji vardır Semptomatoloji bir madde kullanımına ya da genel tıbbi duruma bağlı değildir

54 Tanı Kriterleri Mikst Epizod En az bir hafta süreyle manik ve depressif epizod tanı kriterleri (süre hariç) karşılanmıştır İşlev kaybı, hospitalizasyon gereği ve/veya psikotik semptomatoloji vardır Semptomatoloji bir madde kullanımına ya da genel tıbbi duruma bağlı değildir Hipomanik Epizod En az dört gün süren duygudurum değişikliği (taşkınlık, İrritabilite, yükselme) Aşağıdakilerde en az üçü (duygudurumda irritabilite varsa dördü) –Büyüklük hissi, benlik saygısında artma –Uyku gereksiniminde azalma –Logore (çok konuşma, gevezelik) –Fikir uçuşması, düşüncelerin yarışması –Distraktibilite –Amaca yönelik etkinlik artışı –Zevk veren etkinliklere aşırı ilgi, katılım, risk alma İşlevsellikte hastanın karakteriyle uyuşmayan bir değişiklik söz konusudur. Duygudurum ve işlev değişiklikleri başkalarınca da gözlenebilir düzeydedir İşlevsellikte belirgin bozulma, hospitalizasyon gereği ve psikotik semptomatoloji yoktur Semptomatoloji bir madde kullanımına ya da genel tıbbi duruma bağlı değildir

55 Tedavi Psikofarmakolojik tedaviler Elektrokonvulzif tedavi Psikoterapiler (grup ve bireysel) Sivil toplum örgütlenmeleri (hasta ve ailelerinin yardımlaşma ve dayanışma dernekleri)

56 Psikofarmakolojik Tedaviler Manik Epizod Tedavisi Duygudurum düzenleyiciler Antipsikotik ilaçlar Benzodiazepinler Depressif Epizod Tedavisi Duygudurum düzenleyiciler Antidepressan ilaçlar Benzodiazepinler Profilaktik (Koruma / Sürdürüm) Tedavisi Duygudurum düzenleyiciler Atipik antipsikotik ilaçlar

57 Duygudurum Düzenleyici İlaçlar Jenerik AdıTicari Adı ve şekli Dozu LityumLİTHÜRİL 300 mg cap Akut manide: mmol/L Sürdürümde: mmol/L Valproik asidDEPAKİN 200 ve 500 mg tab mcg/mL (20 mg/kg) KarbamezapinTEGRETOL 200 ve 400 mg tab 4-12 mcg/mL Okskarbamezapin TRİLEPTAL 300 mg tab mg/gün

58 Duygudurum Düzenleyici Olmayan Ancak İki Uçlu Bozuklukta Kullanılan Diğer İlaçlar Jenerik AdıTicari AdıKullanım YeriDozu LamotrijinLAMİCTAL 25, 50, 100 ve 200 mg tab Depresyon tedavisi ve profilaksisi mg/gün (ortolama 200 mg/gün) TopiramateTOPAMAX 25, 100 ve 200 mg tab Depresyon ve mani tedavisi ve profilaksisi mg/gün GabapentinNEURONTİN mg Tab Depresyon tedavisi ve profilaksisi mg/gün (en çok 3600 mg/gün)

59 Tipik Antipsikotik İlaçlar TürJenerik AdıTicari AdıTicari ŞekliDoz (mg/gün) FenotiyazinKlorpromazinLARGACTIL 100 mg tab ve 25 mg amp < 1000 TioridazinMELLERETTES 10 mg dr < 800 MezoridazinLIDANIL 5 mg dr TrifluoperazinSTILIZAN 1, 2 ve 5 mg dr ve 1 mg amp 5-20 FlufenazinPROLIXIN 25 mg amp 1/ 1-4 hafta ButirofenonHaloperidolNORODOL 5, 10 ve 20 mg tab 20 damla=2 mg damla 5 mg amp 5-20 Difenilbütilpiperidin PimozidNÖROFREN 2 mg tab 2-6 Tiyoksanten Zuklopentiksol CLOPIXOL Depot / Acuphase 2, 10 ve 25 mg tab 50 ve 200 mg am 1 damla=1 mg damla /1-4 hafta FlupentiksolFLUANXOL Depot 3 mg tab ve 20 mg amp 3-6

60 Atipik Antipsikotik İlaçlar Jenerik AdıTicari AdıTicari ŞekliDozu mg/gün KlozapinLEPONEX25 ve 100 mg tabEn çok 900 RisperidonRİSPERDAL CONSTA 1, 2, 3,4 mg tab 1 ml=1 mg sol 25, 37.5 ve 50 mg amp /15 gün OlanzapinZYPREXA5 ve 10 mg tab 10 mg amp 5-20 KetiyapinSEROQUEL25, 100, 200, 300 mg tab ZiprasidonZELDOX20, 40, 60 ve 80 mg kap 20 mg amp SülpridDOGMATİL50 ve 200 mg tab AmisülpridSOLİAN200 ve 400 mg tab AripiprazolABILIFY10, 15, ve 30 mg tab10-30 SertindolSERDOLECT4, 12, 16 ve 20 mg tab4-24

61 Benzodiazepinler Jenerik AdıTicari AdıTicari şekliDozu DiazepamDIAZEM 2,5,10 mg cap ve 10 mg amp 2-20 mg KlorazepatTRANXILEN 10 mg cap KlonazepamRIVOTRIL 2 mg tab ve 25 damla=2 mg damla 1-4 AlprazolamXANAX 0.5 ve 1 mg tab LorazepamATIVAN 1 ve 2.5 mg tab 1-5

62 Antidepressan İlaçlar TürüJenerik AdıTicari AdıTicari ŞekliDozu (mg/gün) TCAİmipraminTOFRANİL10 ve 25 mg tab 150 AmitriptilinLAROXYL10 ve 25 mg tab 150 KlomipraminANAFRANİL10, 25 ve 75 mg tab 150 OpipromolİNSİDON50 mg tab 150 MaprotilinLUDİOMİL25 ve 75 mg tab 150 SSRIFluoksetinPROZAC20 mg cap ve sol 20 FluvoksaminFAVERİN100 mg tab 100 SitalopramCİPRAM20 mg tab 20 EssitalopramCİPRALEX10 mg tab 10 ParoksetinPAXİL20 mg tab 20 SertralinLUSTRAL50 mg tab 50 VenlafaksinSNRI37.5, 75 ve 150 mg tab DuloksetinCYMBALTA30 Ve 60 mg kap. 60 MilnasipranIXEL25 ve 50 mg cap 100 NRIRaboksetinEDRONAX4 mg tab 8 NaSSAMirtazapinREMERON30 mg tab 30 RIMAMoklobemidAURORIX150 ve 300 mg tab DiğerTianeptinSTABLON12.5 mg tab 37.5 TrazodonDESYREL50 ve 100 mg tab MianserinTOLVON10 ve 30 mg tab 30-90

63 Akut Manide Tedavi (Manik Eksitasyona Müdahale) Birkaç saat süreyle sedasyon sağlamaya yönelik girişimler –Parenteral Kokteyl (LARGACTIL amp+NORODOL amp+AKINETON amp) ZYPREXA amp ZELDOX amp –Oral Rivotril tab/damla, XANAX tab Birkaç gün süreyle sedasyon/tedavi sağlamaya yönelik girişimler –Parenteral CLOPIXOL ACUPHASE –Oral Antipsikotik ilaçlar Benzodiazepinler İlaç reddi olan hastalarda –CLOPIXOL ACUPHASE ile CLOPIXOL DEPOT’un karıştırılıp yapılması uygundur. –3-4 gün sonra hasta hala yatışmamışsa CLOPIXOL ACUPHASE tekrarlanır.

64 Akut Manide Tedavi Birkaç saat süreyle sedasyon sağlamaya yönelik girişimler Parenteral –KOKTEYL LARGACTIL amp + NORODOL amp + AKINETON amp –ZYPREXA amp –ZELDOX amp Oral –Rivotril tab/damla –Ativan tab –XANAX tab

65 Akut Manide Tedavi Birkaç gün süreyle sedasyon/tedavi sağlamaya yönelik girişimler Parenteral –CLOPIXOL ACUPHASE Oral –Antipsikotik ilaçlar –Benzodiazepinler

66 Akut Manide Tedavi Uzun süreyle tedavi sağlamaya yönelik girişimler Parenteral –Depo Antipsikotikler CLOPİXOL FLUANXOL PROLİXİN Oral –Antipsikotik ilaçlar –Benzodiazepinler

67 Akut Manide Tedavi İlaç reddi olan hastalarda müdahale Bir KalçadanDiğer Kalçadan Oral

68 Duygudurum Düzenleyicileri

69 Bipolar Bozuklukta Önleme Tedavisinde Temel İlkeler DDD kullanılırken uygun aralıklarla kan düzeylerinin takibi gerekir. Sık döngülü seyir gösteren hastalarda valproat, okskarbazepin ya da Karbamezapin tercih edilmelidir. Atakların önlenmesinde güçlük çekiliyorsa DDD eşkullanımları ve/veya DDD+AAP eşkullanımları düşünülmelidir. Eşkullanım durumlarında ilaç etkileşimleri dikkate alınmalıdır. –DEPAKİN+LAMICTAL eşkullanımında LAMICTAL dozu yarıya inilmelidir. –TEGRETOL+LAMICTAL eşkulllanımında LAMICTAL dozu ikiye katlanmalıdır. AD ilaçlar hastalığın hiçbir evresinde tercihan kullanılmamalıdırlar. Kullanılmak zorunda kalınırsa mutlaka DDD ilaçlarla eşkullanılmalıdırlar DDD=Duygudurum düzenleyiciler AAP=Atipik antipsikotikler AD=Antidepressanlar

70 Hasta ve Yakınlarına Yönelik Bilgilendirme Bilgilendirme hasta ve yakınlarının sosyokültürel durumları dikkate alınarak yapılmalıdır Semptomatoloji hakkında bilgilendirme yapılmalıdır Etyoloji hakkında bilgilendirme yapılmalıdır –Psişik değil biyolojik bir hastalık olduğu önemle vurgulanmalıdır İlacın gerekliliği önemle vurgulanmalıdır İlaç yan etkileri hakkında bilgilendirme yapılmalıdır İlaç tedavisinin sınırlılıkları vurgulanmalıdır Günlük yaşamla ilgili alınabilecek önlemler vurgulanmalıdır


"İKİ UÇLU DUYGULANIM BOZUKLUĞU Prof. Dr. Ali Kemal GÖĞÜŞ." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları