Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

EĞİTİM BİRİMİ. 2 ENFEKSİYONLAR, KORUNMA, BİLDİRİM.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "EĞİTİM BİRİMİ. 2 ENFEKSİYONLAR, KORUNMA, BİLDİRİM."— Sunum transkripti:

1 EĞİTİM BİRİMİ

2 2 ENFEKSİYONLAR, KORUNMA, BİLDİRİM

3 3 Dersin Amacı ► Enfeksiyon hastalıklarını tanımak ► Enfeksiyon hastalıklarından korunma yollarını bilmek ► Bildirimi zorunlu olan hastalıkları hatırlamak ve gerektiğinde bildiriminin yapılmasını sağlamak

4 4 Tanımlar-1 Bulaşıcı hastalık: Bir canlıdan diğerine bulaşabilen hastalıklardır. Mikroorganizma: Doğal olarak her yerde bulunabilen, tek hücreli, karmaşık enzim yapısı olan mikroskobik canlılardır. Normal flora: İnsan vücudunda bulunan ve yer değiştirmedikçe hastalık yapmayan mikroorganizmalar topluluğu.

5 5 Tanımlar-2 Patojen mikroorganizma (enfeksiyon etkeni ): İnsan vücudunda (ya da hayvanda, bitkide) istenmeyen etki ( hastalık ) oluşturan; virüs, bakteri, parazit, mantar olarak adlandırılan mikroorganizmalardır. Enfeksiyon: Mikroorganizmaların insan vücuduna girdikten sonra, üreyip çoğalarak, istenmeyen belirtiler ve/veya hastalıklar oluşturmasıdır.

6 6 Tanımlar-3 Enfeksiyon zinciri: Enfeksiyon oluşturabilmesi için, mikroorganizmanın tamamlaması gereken aşamalardır. Bulaşma yolları: Enfeksiyon etkeninin yayıldığı yollardır. İnkübasyon (kuluçka) süresi: Enfeksiyon etkeninin konakçıya girdikten sonra, hastalık belirtilerinin ortaya çıkması arasında geçen süredir.

7 7 Tanımlar-4 Kontaminasyon: Enfeksiyon etkeninin hastanın vücudunda, giysilerde, su veya yiyeceklerde bulunmasıdır. Virülans: Mikroorganizmanın hastalık oluş- turabilme yeteneği. Bazı mikroorganizmalar çok virülandır. Örneğin, Hepatit B virüsü (HBV) yüzeylerin üzerinde haftalarca canlı kalabilir ve kişiye bulaştıklarında az miktarda bile hastalık oluşturabilir. Oysa AİDS etkeni olan HIV, ışık ve havada kısa bir süre kaldığında ölür. HBV, HIV’ e göre 40 kat daha bulaşıcıdır.

8 8 Tanımlar-5 Enfeksiyon kaynağı (rezervuar) : Mikroorganizmaların doğal olarak yaşayıp çoğaldıkları ortamdır: insan, hayvan veya cansız nesneler (su, toprak vb.). Çıkış kapısı: Mikroorganizmaların enfeksiyon kaynağından ayrıldıkları yerlerdir. İnsanlarda; solunum sistemi, boşaltım sistemi, sindirim sistemi ve deri bütünlüğünün bozulduğu yerlerdir. Örnek: balgam, tükürük, kan, idrar, dışkı, meni, vajen sekresyonu, gözyaşı vs. aracılığı ile bu kapılardan çıkarlar.

9 9 Tanımlar-6 Giriş kapısı: Mikroorganizmaların vücuda girdiği yerlerdir. Genellikle giriş kapısı ile çıkış kapısı aynıdır: ağız, burun, kulak, göz, kan damarları, hasar görmüş deri ( sağlam deriden mikroorganizma giremez) vb. Konakçı: Mikroorganizmayı vücudunun üzerinde veya içinde barındıran insana ( veya hayvana, bitkiye) denir. Özellikle vücut direnci azalmış; kronik hastalığı olma (kronik böbrek, kalp hastalığı, KOAH, kanser vs. gibi), dengesiz beslenme, aşırı yorgunluk, alkol ve sigara bağımlılığı, bağışıklık sisteminin yetersiz olması durumunda kişiler, mikroorganizmalar için uygun konakçıdırlar.

10 10 ENFEKSİYON ZİNCİRİ-1

11 11 ENFEKSİYON ZİNCİRİ-2 Enfeksiyon zincirini oluşturan altı halkadan biri engellendiği takdirde enfeksiyon oluşamaz. Bu zinciri iyi bilir ve gerekli önlemler alınırsa, bulaşıcı hastalıklardan korunmak mümkündür.

12 12 ENFEKSİYON ZİNCİRİ-3 Enfeksiyon etkeni: Bakteri, virüs, mantar, parazit şeklinde isimlendirilen, patojen mikroorganizma(lar)dır. Enfeksiyon etkeninin hastalık oluşturma potansiyeli, şu koşullara bağlıdır:  Mikroorganizmanın sayısına  Mikroorganizmanın virülansına  Bireyin vücut direncine

13 13 ENFEKSİYON ZİNCİRİ-4 DOZ x VİRÜLANS ENFEKSİYON = KONAK DİRENCİ DOZ: Mikroorganizmanın hastalık oluşturabilmesi için gereken sayısal yeterliliğidir. Bazıları çok az miktarlarda hastalık oluşturabilirken diğerleri fazla sayıda hastalık oluşturabilmektedirler. Genel kural : sayı arttıkça hastalanma olasılığı da artar.

14 14 Bulaşma yolları-1 Mikroorganizmalar bir yerden bir yere çeşitli yollarla taşınırlar. Bu yollar : KONTAMİNE SU VE BESİNLER olabileceği gibi kontamine eşyalar da olabilir; makas, tarak, şapka, giysi vb. HAVA YOLU İLE BULAŞMA: Uzun süre açıkta canlı kalabilen mikroorganizmalar hava, toz veya damlacıkla duyarlı konakçıya ulaşabilirler. Damlacıkla yayılma; öksürme-aksırma, tükürük, balgam, burun, gözyaşı sıvılarının damlacıklar halinde yayılmasıdır. TBC (tüberküloz), grip, soğuk algınlığı, çocuk hastalıklarının çoğunluğu bu yolla yayılmaktadır.

15 15 Bulaşma yolları-2 Vektör: Sinek, bit, kene, fare vd bazı hay- vanlar, bazı hastalıkları taşırlar bunlara vektör denir. Örneğin, sıtma mikrobu anofel adı verilen dişi sivrisinekte gelişimini tamam- layarak, sineğin insanı sokmasıyla insana geçerek hastalık yapar. İnsanda hastalığın ortaya çıkabilmesi için sıtma mikrobunun mutlaka sivrisineğin vücudunda bir süre kala- rak gelişim aşamasını tamamlaması gerekir. O nedenle insandan insana bulaşmaz.

16 16 Bulaşma yolları-3 Portör (taşıyıcı) : Bir insan veya hayvan, bir mikroorganizmayı vücudunda taşıdığı halde, kendisinde hastalık belirtisi görülmezken diğer insanlara bulaştırabiliyorsa bu kişilere portör denilmektedir. En sık görülen, Hepatit A virüsü (HAV) taşıyıcılarıdır. Bu kişiler besin endüstrisinde kesinlikle çalışmamalıdır. Virüsler ve bakteriler, çok kolay bulaşabilirlerken; parazitler ve mantarların bulaşması daha zordur.

17 17 BULAŞICI HASTALIKLARDAN KORUNMA-1 Hastane öncesi acil bakım personelinin bulaşıcı hastalıkların yayılma yollarını ve özelliklerini çok iyi bilmeli, enfeksiyon zincirinin kırılmasında, sorumluluğunuz çok fazladır. Hastalıkların bulaşmasını önlemek üzere, solunum yolu izolasyonu, ambulansın temizlenmesi, kan yolu ile bulaşmanın önlenmesi sizin temel uygulamalarınız kapsamındadır.

18 18 BULAŞICI HASTALIKLARDAN KORUNMA-2 Bulaşıcı hastalıklardan korunma yolları: 1. Vücudun mikroplara karşı direncini arttırma. 2. Enfeksiyon kontrolü önlemleri.

19 19 BULAŞICI HASTALIKLARDAN KORUNMA-3

20 20 ENFEKSİYON KONTROLÜ ÖNLEMLERİ -EL YIKAMAK: Normal sabunla köpürterek ve ovarak el yıkamak, en iyi temizlik yöntemidir. Ambulansta mümkünse sıvı sabun kullanılmalıdır. - Başkaları ile özel eşyalar (tarak, jilet, diş fırçası, şapka, iç çamaşırı, yatak takımları vd.) paylaşılmamalıdır. BULAŞICI HASTALIKLARDAN KORUNMA-4

21 21 ENFEKSİYON KONTROLÜ ÖNLEMLERİ - Gerektiğinde izolasyon (ayırma, karantina) uygulanmalıdır. Solunum yolu ile bulaşan hastalık ( örnek: Tbc) varsa, hastaya maske takılmalıdır. -Risk altındaki kişiler aşılanmalıdır. Hepatit B(HBV) taşıyıcı kişinin eşi HBV’ ye karşı aşılanması önerilmektedir. Özellikle sağlık personeli, bayansa ve geçirmemişse kızamıkçık aşısını, erkekse ve geçirmemişse kabakulak aşısını yaptırması önerilmektedir. BULAŞICI HASTALIKLARDAN KORUNMA-5

22 22 ENFEKSİYON KONTROLÜ ÖNLEMLERİ - Başkalarının (özellikle hastanın) kan, tükürük, idrar, dışkı gibi atıkları ile doğrudan temas etmemeye özen gösterilmeli, temas edilecekse eldiven giyilmelidir. - Mikroorganizmalar, çoğalmak için nemli ve kirli ortamları tercih ederler. O nedenle, ortamı hiçbir zaman nemli ve kirli bırakmayın. BULAŞICI HASTALIKLARDAN KORUNMA-6

23 23 UNUTMAYIN ! KURU VE TEM İ Z YERDE M İ KROP ASLA BARINAMAZ !

24 24 Ambulansta koruyucu malzemeler

25 25 Ambulansta özel durumlarda koruyucu malzemeler

26 26 BİLDİRİMİ ZORUNLU HASTALIKLAR Bulaşıcı hastalıklarla karşılaşıldığında ya da bulaşıcı hastalıktan kuşku duyulduğunda; en yakın sağlık örgütüne bildirimde bulunulması tüm yurttaşlara yasa ile verilmiş bir görevdir sayılı Umumi Hıfzısıhha Kanunu’nun (UHK) 58, 60, 61, 62 maddelerine göre, serbest çalışan hekimler, hastane baş- hekimleri, diş hekimi, eczacı, ebe, hemşire, sağlık memuru, diğer sağlık çalışanları, hastalık bildirimi yapmakla ödevlendirilmiştir.

27 27 BİLDİRİMİ ZORUNLU HASTALIKLAR 1593 sayılı Umumi Hıfzısıhha Kanunu’nun (UHK) 58, 60, 61, 62 maddelerine göre, köy ihtiyar (seçilmiş) heyeti, otel, hapishane ve fabrika müdürleri, apartman kapıcıları, ölü yıkayıcılar, tabutlayıcılar, kaptanlar, mesleği gereği hasta ile ilişkisi olanlar vb birçok yönetici ve sorumlu hastalık bildirimi yapmakla ödevlendirilmiştir.

28 28 BİLDİRİMİ ZORUNLU HASTALIKLAR Bildirimin amacı, bulaşıcı hastalık konusunda ilgilileri uyarmak ve önlem alınmasını sağlamaktır. İlk bildirim genellikle yörenin en yetkili sağlık kuruluşu olan Aile Sağlığı Merkezi’ne yapılır. Sağlık Grup Başkanlığı (İlçe Sağlık. Müdürlüğü) İl Sağlık Müdürlüğü Sağlık Bakanlığı

29 29 Uluslararası bildirimi zorunlu olan hastalıklar 1. Kolera - Vibrio cholera. İnfeksiyon, infekte olmuş kişilerin kusmuklarıyla veya dışkılarıyla dolaylı veya dolaysız yoldan kirlenmiş su ve besinlerin tüketilmesi ile meydana gelir. Sadece insanları etkiler, konak bir hayvan ya da vektör bulunmamaktadır. Akut bir bağırsak hastalığıdır. 2. Veba - Yersinia pestis, pireler veya kemiriciler ile ısırılma sonrasında ateş ve bölgesel lenf nodlarında şişlikler (bubo) şeklinde görülür, pnömoni formu nadir görülüyor. 3. Sarı Humma (yangı) - Flavivirüs cinsine ait bir arbovirüs. Sineklerin ısırıklarıyla bulaşır. Ateş, kas ağrısı, baş ağrısı, titreme, iştahsızlık, mide bulantısı ve/veya kusma ve sıklıkla kalp atışında yavaşlama görülür.

30 30 Ulusal bildirimi zorunlu olan hastalıklar-1 4. Tifüs (bitle geçen, epidemik) 5. Tekrarlayan Yangı (bitle geçen) 6. Dizanteri (amipli) 7. Tifo 8. Gıda zehirlenmeleri 9. Viral Hepatitis A ve B 10. Kancalı kurt 11. Difteri 12. Kızıl ve Streptokok Anjini 13. Meningoensefalomyelitler 14. Lepra 15. Kuduz

31 31 Ulusal bildirimi zorunlu olan hastalıklar Filariazis 17. Bilhariazis(şistozomyazis) 18. Şarbon 19. Ruam 20. Creutzfeldt – Jakob 21. Tifüs (pireyle geçen, endemik) 22. Tekrarlayan Yangı (keneyle geçen) 23. Dizanteri (basilli) 24. Paratifo

32 Gastroenteritler 26. Poliomyelitis (paralitik) 27. Boğmaca 28. Kızamık 29. Menenjit, Meningokoksik 30. Lohusalık Yangısı (Puerperal Enfeksiyon) 31. Tetanoz 32. Isırık, (kuşkulu hayvan tarafından) 33. Kala – Azar 34. Leptospirozis 35. Brusellozis 36. AİDS (HIV) Ulusal bildirimi zorunlu olan hastalıklar-2

33 33 Bildirimi Ulusal, resmi yazıyla yapılanlar 37. Tüberküloz 38. Sıtma 39. Trahom

34 34 Bildirimi Ulusal, gizli yazıyla yapılan 40. Sifilis Hekim dışı sağlık personeli sadece şüphelendiği veya hasta tarafından dile getirilen bulaşıcı hastalığı çağrı raporuna yazmak ve hastanedeki ekibi bilgilendirmekle sorumludur.

35 35 SONUÇ Enfeksiyon hastalıklarını ve enfeksiyon zincirini bilmeliyiz Bulaşı önlemek için enfeksiyon zincirini kırmalıyız Enfeksiyonlardan korunma kurallarını bilip uygulamalıyız Bildirimi zorunlu olan hastalıkları bilmeli ve gerekli bildirimleri yapmalıyız

36 DİNLEDİĞİNİZ İÇİN TEŞEKKÜRLER …


"EĞİTİM BİRİMİ. 2 ENFEKSİYONLAR, KORUNMA, BİLDİRİM." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları