Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

DR. ÖZLEM BAYRAKTAR SARAL AŞILAR. Koruyucu hekimlik.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "DR. ÖZLEM BAYRAKTAR SARAL AŞILAR. Koruyucu hekimlik."— Sunum transkripti:

1 DR. ÖZLEM BAYRAKTAR SARAL AŞILAR

2 Koruyucu hekimlik

3 Tarihçe  Aşıların yaygın olarak kullanılması ile 10 onemli hastalık en azından dunyanın belli bölgelerinde kontrol altına alınmıştır Çiçek Difteri Tetanoz Sarı humma Boğmaca Haemophilus influenzae tip b’nin neden olduğu hastalıklar Çocuk felci, Kızamık kabakulak ve kızamıkçık

4 Aşılar nasıl olmalı İMMUNİJENİK GÜVENİLİR STABİL

5 AŞI TİPLERİ M.o lab koşullarında üretilir. Isıya hassastır Tek doz yeterlidir Dezavantaj; Uygulama sonrası m.o mutasyon geçirebilir M.o. Isı veya kimyasal yolla inaktive edilmesi ile elde edilir Stabil ve güvenilirdir BİRDEN FAZLA DOZ UYGULANIR Toksinlerin formol ile inaktive edilmesi ile oluşturulur İNFLUENZA HEPATİT A HEPATİT B KIZAMIK KIZAMIKÇIK SU ÇİÇEĞİ KABAKULAK TETANOZ DİFTERİ İNAKTİVE AŞILAR CANLI AŞILAR TOKSOİD AŞILAR

6 Antijenik fragmanlar kullanılarak gerçekleştirilir inaktif aşılardır II. JENEASYON AŞILAR REKOMBİNANT DNA TEKNOLOJİSİ KULLANILIR KONJUGE AŞILAR Bağışıklık sisteminin tanıyacağı m.onın protein veya toksini aşısı olşturulacak m.o’nın kapsülü bağlanır SUBUNİT AŞILAR HEPATİT B HiB Pnömokok meningokok İnfluenza Aselüler boğmaca

7 MUKOZAL MEMBRAN YOLUYLA AŞILAMA İNTRADERMAL UYGULAMA ÇIPLAK DNA AŞILARI YENİLEBİLİR AŞI REKOMBİNANT VEKTÖR AŞILAR GELECEKTEKİ AŞILAR AŞI VEKTÖRÜ VEYA TAŞIYICISI, İÇİNE BAŞKA BİR HASTALIĞA NEDEN OLAN M.O. NIN ZARARSIZ GENETİK MATERYALİNİN EKLENDİĞİ ZAYIFLATILMIŞ VİRUS VEYA BAKTERİDİR HIV’E KARŞI DENEYSEL AŞILAR ???????

8

9 GENEL BAĞIŞIKLAMA PRENSİPLERİ

10 Eş zamanlı uygulanacak aşılar farklı bölgelere uygulanmalı Aynı ekstremiteye aşı uygulanması gerekirse kas kitlesinin fazla olduğu uyluk bölgesi seçilmeli ve her iki aşı arası cm olmalıdır Genel olarak farklı canlı aşılar aynı vizitte eş zamanlı olarak uygulanabilir Fakat aynı vizitte uygulanmıyorsa uygulama aralığı 4 hafta olmalıdır

11

12 Aşı uygulamaları notları  Her aşı için bir uygulama yaşı vardır  Her aşı için bir uygulama aralığı vardır  Hiçbir şekilde yarım ya da bölünmüş dozlarda uygulanmamalıdır  Birden fazla doz şeklinde uygulanması gereken aşılar için eğer normalde önerilen zaman aralığından daha uzun bir süre geçtiyse aşılama serisine yeniden başlamak GEREKMEZ  Farklı üreticiler tarafından üretilen aşılar birbirleri yerine kullanılabilir  Bir hastalığı geçirmiş ya da o hastalığa aşılanmış bir kişinin yeniden aşılanmasında bir sakınca yoktur

13

14

15

16

17

18

19 Aşıların uygulama şekilleri

20

21

22 Emzirme ve aşılama  İnaktive ve canlı aşıların hiçbirinin emzirmekte olan anne ve bebeğine herhangi bir yan etkisi yoktur  Ancak kızamıkçık aşısı bu genellemenin dışındadır

23 Aşılama sonrası oluşabilecek acil durumlar için bulundurulması gereken ekipman ve ilaçlar

24 Sağlık bakanlığı 2012 Aşı Takvimi Kızamık aşısında olduğu gibi, suçiçeği aşısının 12. ay değil aylar içerisinde uygulanmasının çok daha etkili bir koruma sağladığı tespit edilmiş ve bu nedenle suçeçiği aşısının uygulanma tarihi aylar olarak değiştirilmesine karar verilmiştir ve uygulamaya da bu şekilde geçilmiştir. Doğumda hemen : Hepatit B1. ay aşısı : Hepatit B  2. ay aşısı : Karma (DBT-Çocuk felci) + Verem, Rotavirüs(1.) ve Pnömokok(1.)  3. ay aşısı : Karma (DBT-Çocuk felci), Rotavirüs(2.) ve Pnömokok(2.)  4. ay aşısı : Karma (DBT-Çocuk felci), Pnömokok(3.)  6. ay aşısı : Hepatit B  9. ay aşısı : Kızamık (kaldırıldı)  12. ay aşısı : Kızamık, kızamıkçık, kabakulak  12 – 14 ay aşısı : Suçiçeği  ay aşısı : Pnömokok (4)  18. ay aşısı : Karma (DBT-Çocuk felci)  24. ay aşısı : Hepatit A  30. ay aşısı : Hepatit A  4-6 yaş arası aşısı : Kızamık, kızamıkçık, kabakulak  4-6 yaş arası aşısı : DBT-çocuk felci  4-6 yaş arası aşısı : Suçiçeği

25 Çocuklarda Özel Durumlarda aşılama  Steroid kullanımı  Kronik hastalıklar

26 Steroid kullanımı olan çocuklarda aşılama Pek çok klinisyen 2 mg/kg/gün ya da daha fazla prednizon ve buna eş doz veya 10 kg’dan ağır çocuklar için toplam günde 20 mg’dan daha fazla prednizon ve buna eş doz kortikosteroid, özellikle 14 günden fazla uygulanmış ise bu durumun canlı virüs aşılarının immün yanıt oluşturması konusunda yetersizlikler olabileceği kanısındadır

27 Buna göre kortikosteroid kullananlarda canlı virüs aşısı uygulanırken dikkat edilecek konular şunlardır: Deriye ya da solunum yollarına (aerosol olarak) veya gözlere, eklem içine, bursa ve tendonlara kortikosteroid enjeksiyonu genellikle canlı virüs aşısı uygulanmasını kontrendike hale getirecek bir immunosupresyona neden olmaz. Ancak, çok uzun süreli uygulamadan dolayı sistemik immunosupresyon oluştuğuna dair klinik veya laboratuvar kanıt varsa kortikosteroid tedavisi kesildikten en az 1 ay sonrasına kadar canlı virüs aşıları uygulanmamalıdır. Yalnızca fizyolojik kortikosteroid idame dozları alan çocuklara kortikosteroid tedavisi sırasında canlı virüs aşıları uygulanabilir. 2 mg/kg/gün prednizon veya eş değerinden daha az veya 10 kg’ın üzerinde olup günde toplam 20 mg’dan daha az prednizon veya eş değerini alan çocuklara kortikosteroid tedavisi sırasında canlı virüs aşısı uygulanabilir.

28 2 mg/kg/gün’den daha fazla prednizon veya eş değeri veya 10 kg’ın üzerinde olup günde toplam 2 20 mg’dan daha fazla prednizon veya eş değerini 0 mg’dan daha fazla prednizon veya eş değerini her gün ya da gün aşırı 14 günden daha az süre ile alan çocuklara canlı virüs aşısı kortikosteroid tedavisi kesildikten hemen sonra uygulanabilir. Her gün ya da gün aşırı 14 günden daha fazla bir süre ile alan çocuklara canlı virüs aşısı kortikosteroid tedavisi en az 1 ay süreyle kesildikten sonra uygulanmalıdır. Kendisi bağışıklık yanıtını baskılayıcı kabul edilen bir hastalığı bulunan ve birlikte sistemik ya da lokal uygulanan kortikosteroid tedavisi alan çocuklar: Bu çocuklara özel koşullar dışında canlı virüs aşısı yapılmamalıdır.

29 Konvülzyon Öyküsü Olan Çocuklar Kendisinde veya ailesinde konvülziyon öyküsü bulunan bebeklere ve çocuklara DTB veya kızamık aşısı (genellikle KKK olarak) yapıldığında konvülziyon geçirme riskleri artmıştır.Çoğu olguda nöbetler kısa, kendiliğinden düzelen, jeneralize konvülziyonlar şeklindedir ve genellikle ateşle birlikte ortaya çıkarlar. Bu özellikler bu tür aşı ile ilişkili konvülziyonların febril konvülziyonlar olduğunu düşündürmektedir. Bu konvülziyonların kalıcı beyin hasarıya da epilepsiye yol açtıklarına, nörolojik hastalıkları agrave ettiklerine veya altta yatan hastalıkların prognozunu etkilediğine ilişkin hiçbir kanıt yoktur.

30 yakın bir süre önce konvülziyon geçirmiş olan çocuklarda ilerleyici bir nörolojik hastalık olmadığı kesin olarak saptanıncaya ya da önceki konvülziyonun kesin nedeni belirleninceye kadar boğmaca aşısının geciktirilmesi uygun olacaktır. Bunun aksine, kızamık aşısı çocuğun son zamanlarda geçirmiş olduğu konvülziyonun nedeni, seyri ve çocuğun nörolojik durumunun kesinleşme olasılığının çok yüksek olduğu bir yaşta uygulanmaktadır. Son zamanlarda konvülziyon geçirmiş bir çocukta kızamık aşısının ertelenmesinin önerilmeyişinin temelinde bu farklılık yatmaktadır.

31 Konvülzif hastalıklara ilişkin aile öyküsü boğmaca veya kızamık aşısı için bir kontrendikasyon değildir ve aşılanmayı geciktirmek için bir neden oluşturmaz. Bu çocuklardaki aşılanma sonrası konvülziyonlar genellikle febril kökenlidir, prognozları iyidir ve dahaönce tanısı konmamış olan nörolojik hastalıklar ile karıştırılma olasılıkları düşüktür.

32 ERİŞKİN BAĞIŞIKLAMA

33

34 Erişkin aşılama

35 Erişkin dönemde yapılması önerilen aşılar

36 Difteri-Tetanoz-Boğmaca Aşısı

37 Difteri-tetanoz-boğmaca aşısı

38 Kontrendikasyonlar Difteri-tetanoz-boğmaca aşısı

39 Difteri-Tetanoz-Boğmaca Aşısı Difteri-tetanoz-boğmaca aşısı

40 tetanoz Temas Sonrası Bağışıklama

41 Temas sonrası profilaksi Difteri-tetanoz-boğmaca aşısı

42 Doğurganlık çağı / gebe kadınlar Difteri-tetanoz-boğmaca aşısı

43 İmmun sistemi baskılanmış kişiler Difteri-tetanoz-boğmaca aşısı

44 Kızamık, Kabakulak ve Kızamıkçık aşısı

45 Kızamık-kabakulak-kızamıkçık aşısı

46 Kızamık bileşeni Kızamık-kabakulak-kızamıkçık aşısı

47 Kabakulak bileşeni Kızamık-kabakulak-kızamıkçık aşısı

48 Kızamıkçık bileşeni Kızamık-kabakulak-kızamıkçık aşısı

49 Kontrendikasyonlar Kızamık-kabakulak-kızamıkçık aşısı

50 KKK aşısı Kızamık-kabakulak-kızamıkçık aşısı

51 Temas sonrası profilaksi Kızamık-kabakulak-kızamıkçık aşısı

52 Özel Durumlar Kızamık-kabakulak-kızamıkçık aşısı

53 İnfluenza Aşısı

54 İnfluenza aşısı Influenza aşısı

55 İnfluenza aşısı Influenza aşısı

56 Endikasyonlar Influenza aşısı

57 Kontrendikasyonlar Influenza aşısı İnaktive influenza aşıları immün düşkün kişilere güvenle uygulanabilir

58 İnfluenza aşısı Influenza aşısı

59 Özel Durumlar Influenza aşısı

60 Pnömokok Aşısı

61 Pnömokok aşısı

62 Endikasyonlar Pnömokok aşısı

63 Kontrendikasyonlar Pnömokok aşısı

64

65 Özel Durumlar Pnömokok aşısı

66 Hepatit A aşısı

67

68 Endikasyonlar Hepatit A aşısı

69 Kontrendikasyonlar Hepatit A aşısı

70

71 Özel durumlar Hepatit A aşısı

72 Hepatit B Aşısı

73 Hepatit B aşısı

74 Endikasyonlar  Sağlık personeli  Tıp, diş hekimliği fakülteleri, sağlık meslek yüksekokulları vs. öğrencileri  Hemodiyaliz hastaları  Sık kan ve kan ürünü kullanmak zorunda kalanlar  Damar yoluyla uyuşturucu kullananlar  Hepatit B taşıyıcısı ile aile içi temaslılardan aşısız olanlar  Çok sayıda cinsel eşi olanlar ve para karşılığı cinsel ilişkide bulunanlar  Homoseksüeller  Hepatit B dışında kronik karaciğer hastalığı olanlar  Cezaevleri ve ıslahevlerinde olanlar  Endemik bölgelere seyahat edenler  Berberler-kuaförler  Zihinsel özürlü bakımevlerinde, yetiştirme yurtlarında bulunanlar  İtfaiye personeli  Kazalarda ve afetlerde ilk yardım uygulayan kişiler Hepatit B aşısı

75 Kontrendikasyonlar Hepatit B aşısı

76

77 Özel Durumlar Hepatit B aşısı

78 Varisella - Zoster Aşısı

79 Varisella - Zoster aşısı Varisella Zoster aşısı

80 Varisella - Zoster aşısı Varisella Zoster aşısı

81 Kontrendikasyonlar Varisella Zoster aşısı

82 Varisella - Zoster aşısı Varisella Zoster aşısı

83 Varisella Zoster immunglobulini (VZIG) Varisella Zoster aşısı

84 Meningokok Aşısı

85 Meningokok aşısı

86

87 Kontrendikasyonlar Meningokok aşısı

88

89 Özel Durumlar Meningokok aşısı

90 Kuduz Aşısı

91

92 Kuduz aşısı

93

94

95

96 Kuduz IG Kuduz aşısı

97 Yan etkiler Kuduz aşısı

98 HPV aşısı

99

100

101

102 Kontrendikasyonlar HPV aşısı

103

104 Özel Durumlar HPV aşısı

105 Haemophilus influenza Tip B aşısı

106 Hib aşısı

107 Polio aşısı

108

109

110 Kontrendikasyonlar Polio aşısı

111 Tifo aşısı

112

113

114 Dikkat edilmesi gereken durumlar Tifo aşısı

115 BCG aşısı

116

117

118 Kontrendikasyonlar BCG aşısı

119

120

121 SOĞUK ZİNCİR SOĞUK ZİNCİR SİSTEMİNİN İKİ TEMEL BİLEŞİMİ 1.DEPOLAMA VE DAĞITIMI YÖNETECEK İNSAN 2.DEPOLAMA VE DAĞITIMDA KULLANILACAK MALZEME

122 Bir aşının etkinliğini üretimden kişiye uygulanıncaya kadar koruyan insan ve malzemeden oluşan sisteme soğuk zincir sistemi denir

123 Soğuk zincir yönetimi Soğuk zincirin yönetiminde ilk etapta aşağıdaki konularda yetkin olunması gerekmektedir soğuk zincir malzemesinin gözden geçirilmesi Soğuk odalar, buz dolapları, derin dondurucuları, nakil kapları, termometreler ısı izlem kayıt cihazları, nakliye araçları soğuk zincir ile malzemenin bakım ve onarımı soğuk zincir acil durumları için plan yapma

124 Aşıların ısıya duyarlılığı

125 Soğuk zincirin kırılması  Bir aşının ömrü beş parametreye bağlıdır Maruz kaldığı sıcaklık Maruziyetin süresiAşının cinsi Depolama şartları Son kullanma tarihinin yakınlığı

126 Soğuk zincir kırıldığında ne yapılmalı  Soğuk hava deposunda ayrı bir yere konulmalı ve işaretlenmeli  Maruz kalınan ısı, maruz kalınan süre, aşının cinsi, son kullanma tarihini, önceki depolama şartlarını içeren bir rapor düzenlenmelidir

127 Soğuk zincirin 13 altın kuralı SU ŞİŞELERİ DBT, TT, HEPATİT B VE SULANDIRICCILARI BCG OPV VE CANLI AŞILAR

128

129 AŞILAR VE SAKLAMA KOŞULLARI

130

131 Bir vaka İlk çocuğuna iki aylık hamile olan Kamuran hanım kliniktedir ve bir sağlık görevlisinin bir grup kadınla konuştuğunu duymaktadır. Sağlık görevlisi, kadınlarla yeni doğan bebeklerde ölüme neden olan neonatal tetanoz hakkında konuşmakta ve kendilerini ve bebeklerini korumak üzere uygulanabilecek enjeksiyondan bahsetmektedir. Hemşire Ceyda tetanoz aşılarını uygulamaktadır. Kamuran hanım da aşı olmak ister. “Annemin köyüne gidiyorum ve orada birkaç ay kalacağım. Geri geldiğimde iki enjeksiyon için zaman olmayabilir” der. Hemşire Ceyda, özür dileyerek tetanoz aşısı için henüz hamileliğinin erken döneminde olduğunu ve bebeğe zararı olabileceği için kendisine o anda tetanoz aşısı yapamayacağını söyler. Kamuran hanım “Arkadaşlarım, diğer kasabadaki sağlık görevlilerinin bu enjeksiyonları doğum öncesi bakım kliniğine ilk defa giden her kadına, bir aylık hamile olsalar bile yaptıklarını söyledi. Tehlikeli olmadığını söylüyorlar” der. Hemşire Ceyda “Özür dilerim” der ve “Yöneticim bana hamile kadınlara dört aydan önce tetanoz aşısı yapmamamı söyledi” diye cevap verir.

132 Bir vaka daha Mehmet, bölgedeki ücretsiz aşılama ekibinde çalışan bir sağlık görevlisidir. Bir sabah ekip aracı, bir aşıya giderken yolda bozulur. Mehmet aracın kaputunu açarak sorunun nerede olduğunu araştırmaya başlar. Bu sırada bir çalışma arkadaşı bir ağacın altında yatmış ve uykuya dalmıştır. Bir saat sonra, yönetici Yakup bey arabasıyla gelir ve yardım etmek üzere durur. Aşıyı ve diğer sağlık görevlilerini alarak aşılamaya yetişebileceğini düşünür. Yakup bey, aşının aracın arka koltuğunda güneşin altında bırakıldığını fark eder. Kapak kısmen açıktır. Taşıyıcı kabın içerisinde aşılar, bir şişe gazoz ve suyla dolu bir plastik torba içerisinde üç küçük buz parçası bulunmaktadır. Bir mukavva kutuda şırıngalar, çanaklar, bardaklar ve kağıt bir torba içerisinde pamuk bulur. Bu sırada Mehmet aracın tamirini bitirmiştir. “Şimdi gidebiliriz” der. “Bunca uğraştan sonra aşılama seansını hala gerçekleştirilebiliriz”. Yakup bey “korkarım gidemeyiz” der. “Aşılamayı iptal ettiğimizi belirten bir mesaj iletmeli ve sağlık merkezine geri dönmeliyiz.”

133 Bu son gerçekten ….. Hemşire Sanem, bir miktar DTP aşısını çıkartmak üzere buzdolabını açtığı anda buzdolabının içindeki ana bölmede çok miktarda su olduğunu görmüştür. Her şey ıslaktır. Sıcaklığı kontrol eder ve 2°C olduğunu görür. Hemşire Sanem, DTP aşılarını her zaman sakladığı yerdeki flakonların üzerinde hiçbir etiketin olmadığını fark eder. Buzdolabındaki su, etiketleri çıkarmıştır. Kendi kendine şöyle der: “Bütün DTP aşıları geçen hafta yeni gelmişti. Bu insanlar DTP aşısı olmak için çok uzun yollardan geldiler ve şimdi ben onların hayal kırıklığına uğratmak istemiyorum. Buzdolabı yeteri kadar soğuk”. Bir flakonu açar ve dört bebeğe enjeksiyonu tatbik eder. Otuz dakika sonra dört anne sağlık merkezine oldukça telaşlı bir şekilde girer. Çocukları bilinçsiz bir durumdadır. Hemşire Sanem, kamyonu olan bir komşudan kendilerini bölge hastanesine götürmesini rica eder. Sonra kıdemli bir hemşire ne olduğunu anlamak üzere oraya gelir. “Görünen o ki, aşı yerine insülin enjeksiyonu yapmışsın”


"DR. ÖZLEM BAYRAKTAR SARAL AŞILAR. Koruyucu hekimlik." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları