Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

TÜRKİYE LİNYİT MADENCİLİĞİ Ayhan Kösebalaban Jeoloji Y.Müh TKİ Şubat 2007.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "TÜRKİYE LİNYİT MADENCİLİĞİ Ayhan Kösebalaban Jeoloji Y.Müh TKİ Şubat 2007."— Sunum transkripti:

1 TÜRKİYE LİNYİT MADENCİLİĞİ Ayhan Kösebalaban Jeoloji Y.Müh TKİ Şubat 2007

2 KÖMÜR NEDİR: Kömür deyimi oldukça geniş bir kavramdır. Genel bir tanımlaması yapılacak olursa, doğal olarak oluşmuş bitkilerin çeşitli jeolojik olaylar sonucu değişiminden oluşan, yanabilen katı kütleler olarak tanımlamak gerekir. Bu nedenle en düşük ısı değerli turba ile en yüksek ısı değerli antrasit de “Kömür” kapsamı içine girmektedir.

3 TARİHÇE: Kömürün tarihi oldukça eskilere dayanmaktadır. Bazı tarihçilere göre kömür ilk kez ticari olarak Çin’de kullanılmıştır. Milattan önce 1000 yıllarında Çin’in kuzeydoğusunda bulunan bir ocaktan üretilen kömürlerin bakır eritme ve döküm işlerinde kullanıldığına dair raporlar vardır.

4 Kömüre yoğun talep 18 ve 19. yüzyıllarda gerçekleşen sanayi devrimi sırasında ve sonrasında olmuştur. Kömür kullanımındaki bu artışın sebebi 1769 yılında James Watt tarafından icat edilen buhar makinesindeki gelişmelerdir. Sanayi devrimi ile demir-çelik üretiminde, demiryolu taşımacılığında ve buharlı gemilerde kömür kullanımı artmıştır.

5 Yurdumuzda linyit kömürünün ne zaman ve nasıl bulunduğu konusunda kesin bir tarih bilinmemektedir. Ancak Anadolu’nun pek çok yöresinde linyit kömürünün açıkta bulunmuş olması bu kömürün uzun yıllardan beri bilindiği kanısını uyandırmaktadır.

6 İlkel de olsa madencilik yöntemi ile linyit üretimi 1914 – 1915 (1.Dünya Savaşı) yıllarına kadar uzanmaktadır. O tarihlerde başta Soma olmak üzere Anadolu’nun pek çok bölgesinde küçük linyit işletmeleri kurulmuştur.Yüzeyde görülen linyit damarlarından ilkel sayılabilecek yöntemlerle üretim yapıldığı sanılmaktadır.

7 Cumhuriyet döneminde her alanda olduğu gibi maden işletmeciliği de hız kazanmıştır. Soma, Değirmisaz, Seyitömer, Tunçbilek ve Çeltek İşletmeleri açılarak o tarihe kadar sadece taşkömürü üretimi yapılan ülkemizde linyit üretimi de başlamıştır.

8 Sistematik maden aranması ve düzenli işletmecilik 1935 yılında Maden Tetkik ve Arama Enstitüsü ile Etibank’ın kurulmasından sonra başlamıştır. 1940 Yılında Değirmisaz,Tunçbilek ve Soma İşletmeleri birleştirilerek Etibank’a bağlı Garp Linyitleri İşletmesi kurulmuştur.

9 1941 yılında 176.789 ton olan üretim 1945 yılında 523.194 tona, 1950 yılında 767.269 tona, 1955 yılında 1.174.000 tona ulaşmıştır. 1957 Yılında 6974 Sayılı Yasa ile Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu Genel Müdürlüğü kurularak EKİ (Ereğli Kömürleri İşletmesi), GLİ (Garp Linyitleri İşletmesi) ve KST (Kömür Satış Tevzii) Müesseseleri bu kuruma bağlanmış kömür üretimi böylece Etibank’tan TKİ’ne devredilmiştir.

10 Linyit üretimindeki artış TKİ nin kurulmasından sonrada devam etmiş 1960 yılında 1.698.415 ton olan üretim 1970 yılında 3.992.749 tona ulaşmıştır. Linyit kömürü 1970 li yıllara gelinceye kadar büyük ölçüde evsel yakıt ve sanayide kullanılmıştır.

11 1970 li yıllarda tüm dünyada baş gösteren petrol krizi, özellikle enerji gereksinimini büyük ölçüde petrole bağlayan Ülkemizi de olumsuz yönde etkilemiştir. Enerji gereksinimini güvenli kaynaklardan karşılama düşüncesi linyitin önemini artırmış, arama ve üretim faaliyetleri hız kazanmıştır.

12 1970 li yılların sonuna doğru termik santrallerin kurulmasına ve özellikle düşük kaliteli kömürlerin termik santrallerde değerlendirilmesine karar verilmiştir. 1978 Yılında çıkarılan 2172 sayılı yasa ile bor tuzları, demir ve asfaltitle birlikte önemli linyit havzalarının devlet eliyle işletilmesi uygulaması başlatılmıştır.

13 Bu tarihe kadar iyi kaliteli linyitler üzerinde yoğunlaşan arama faaliyetleri genelleştirilerek ülkemiz linyit varlığının ortaya çıkarılması amacıyla tüm havzalarda etüt ve sondaj çalışmalarına hız verilmiştir. Bunun sonucu olarak ta 1970 li yılların başında yaklaşık 500 milyon ton olan linyit rezervi 1990 yılında 8,3 milyar tona çıkmıştır. Etüt ve aramalara paralel olarak üretimde de artışlar olmuş, 1980 yılında TKİ üretimi 13.638.891 tona ulaşmıştır.

14 1982 Yılında Afşin – Elbistan projesinin devreye girmesi ile linyit üretiminde önemli bir artış olmuş 1985 yılında 30.933.000 tona ulaşan TKİ üretimi; 1990 yılında 36.584.057 tona ulaşmış, 1995 yılında ise 32.340.484 ton olmuştur. 1990 lı yıllarda önce Afşin – Elbistan daha sonra Çayırhan İşletmeleri; eski adı ile TEK, yeni adı ile EÜAŞ ne devredilmiştir. 2000 yılında Kamu Kurumlarının linyit üretimi 39 198 000 ton ulaşmıştır.

15 TÜRKİYE ‘NİN BİLİNEN KÖMÜR HAVZALARI ve KÖMÜRÜN KULLANIM ALANLARI

16

17 Türkiye Linyit ve Taşkömürü Havzaları

18

19 TÜRKİYE LİNYİT REZERVİNİN SEKTÖREL DAĞILIMI Ülkemizde en yaygın enerji kaynağı, 37 ilde ve tüm coğrafik bölgelerde 37 ilde ve tüm coğrafik bölgelerde

20 TÜRKİYE LİNYİT REZERVLERİNİN KALİTESİ Toplam rezerv içindeki payları dikkate alındığında, linyitlerimiz düşük ısıl değerlidir.  Toplam rezerv içindeki payları dikkate alındığında, linyitlerimiz düşük ısıl değerlidir.

21 TKİ ÜRETİM VE SATIŞ DAĞILIMI Yıl Üretim(Ton) Satış (Ton) Termik Diğer 2000 39 197 548 33 435 098 5 832 000 2001 33 609 438 28 909 514 4 834 000 2002 30 660 766 25 322 978 5 541 000 2003 25 684 663 18 989 582 6 407 000 2004 24 349 229 18 065 345 6 277 000 2005 28 749 458 22 482 811 5 892 000

22 KÖMÜR REZERVİTAŞKÖMÜRÜ1,3 MİLYAR TON LİNYİT8,3 MİLYAR TON KÖMÜR ÜRETİM DEĞERİ1,8 MİLYAR YTL 1,3 MİLYAR ABD $ KÖMÜR MADENCİLİĞİNİN İSTİHDAMIKAMU: 27.000 ÖZEL: 13.000 TOPLAM: 40.000 KAMU HİZMET ALIMI: 16.000 DOLAYLI ÇALIŞANLAR: 22.000 GENEL TOPLAM: 78.000 TOPLAM KÖMÜR İTHALATI1,3 MİLYAR ABD $ TÜRKİYE’DE KÖMÜR MADENCİLİĞİ

23 Kömürün kullanım alanları ağırlıklı olarak elektrik üretimi, demir- çelik sanayi, çimento sektörü, ısınma ve diğer endüstri tesisleridir. Diğer önemli kömür kullanıcıları alümina rafinerileri, kağıt fabrikaları, kimya ve ilaç fabrikalarıdır.

24 Kömür diğer birincil enerji kaynakları ile karşılaştırıldığında önemli avantajlara sahiptir. Kömür rezervleri diğer fosil yakıtlar gibi (petrol ve doğalgaz) Dünyanın belli bölgelerinde değil, Dünyanın her tarafına yayılmış durumdadır ve 70’den fazla ülkede üretilmektedir. Kullanımı, depolanması ve nakliyesi açısından en emniyetli fosil yakıttır. Elektrik enerjisinin rekabetçi fiyatlarla ve güvenilir olarak temini açısından Dünyada yaygın olarak bulunması ve bir çok ülkede üretiliyor olası tedarik güvenirliği sağlamaktadır. Temiz kömür teknolojileri kullanımı ile tüm Dünyada doğayı kirletmeden kullanılmaktadır.

25 Ülkemizde toplam enerji arzında kömürün payı 2004 yılında % 24,71 olarak gerçekleşmiş, toplam elektrik üretiminin ise % 22,69’lık kısmı kömüre dayalı santrallerde üretilmiştir. Bu oranlar, gelişmiş ve yerli kömür kaynaklarına sahip ülkelerin birincil enerji üretim-tüketimi ve elektrik üretimlerinde kömürün payı ile kıyaslandığında düşük seviyededir. Güvenilir, tedariki ve depolanmasının kolay olması, ucuz maliyet yönünden kömüre dayalı elektrik üretimine ağırlık verilmesi ve ısı amaçlı kömür tüketiminde yerli kömür tüketiminin artırılması yönelik çalışmaların hızlandırılması ülkemiz ekonomisine sağlayacağı katkılardan dolayı oldukça önem arz etmektedir.

26 ELEKTRİK ÜRETİMİNDE KÖMÜR ELEKTRİK ÜRETİMİNDE KÖMÜR TÜRKİYE: EU-25: Kaynak: IEA,2004 ETKB DÜNYA:

27 TERMİK SANTRALLERİ BESLEYEN MADEN SAHALARI ve TERMİK SANTRALLERİ BESLEYEN MADEN SAHALARI ve KURULU GÜÇ * 2003 yılında 2*160 MW’lık Akışkan Yataklı Yakma Sistemli Çan Termik Santralı’ nın ve 4*350 MW’lık Elbistan - B Santralı’nın devreye alınması ile termik santralların toplam kurulu gücü 8.120 MW’a, kömür tüketim kapasitesi ise 80 milyon ton/yıl’a ulaşacaktır Proje Adı Kömür Tüketim Kapasitesi (1000 ton/yıl) Kurulu Güç (MW) Muğla-Yatağan5.350630 Muğla-Milas-Sekköy3.750420 Muğla-Hüsamlar-Kemerköy5.000630 Çanakkale-Çan1.800320 Kütahya-Seyitömer7.100600 Kütahya-Tunçbilek2.450429 Manisa-Soma8.0001.034 Bursa-Orhaneli1.500210 Afşin-Elbistan18.0001.360 Sivas-Kangal5.400450 Ankara-Çayırhan4.300620 TOPLAM 62.6506.703

28 TÜRKİYE GENELİNDE KÖMÜRÜN ELEKTRİK ÜRETİMİ AMAÇLI KULANIMI elektrik üretimi %42 iken 2004 1985 yılında linyite dayalı yılında %15’e düşmüştür.

29  Toplam Kurulu Güç (2005): 38 902 MW  Türkiye Linyite Dayalı Mevcut Santral Kapasitesi: 6705  Elbistan B (4x360 MW) :8145 MW  Linyite dayalı kurulu gücün toplam içindeki payı: %18 LİNYİTE DAYALI ELEKTRİK ÜRETİMİNDE KÖMÜRÜN ROLÜ

30 KÖMÜRLE ÇALIŞAN SANTRALLARIN ÜLKE ELEKTRİK ÜRETİMİNDEKİ PAYLARI (2004)

31

32

33

34

35

36

37

38

39

40 ÇEVRESEL ÖNLEMLER - Maden Sahalarının Yeniden Düzenlenmesi ve İyileştirilmesi 2005 yılı sonu itibariyle yaklaşık 2135 hektar alana 3.405.000 adet değişik tür ağaç dikilmiştir.

41 YARARLANILAN KAYNAKLAR: 1- Türkiye Linyit Envanteri MTA 1993 2- Türkiye Tersiyer Kömürlerinin Kimyasal ve Teknolojik özellikleri MTA 2002 3 - Linyit Rezervlerimizin Geliştirilmesi ve Yeni Sahalarda Linyit Aranması Projesi MTA, TKİ, MİGEM, ETİ MADEN, EÜAŞ, EİE, TPAO, DSİ TEKNİK ÇALIŞMA GRUBU Mart 2005 4- TKİ Faaliyet Raporları 5- Türkiye Enerji Raporu Dünya Enerji Konseyi Türk Milli Komitesi 6- VIII. Beş Yıllık Kalkınma Planı Kömür Raporu TKİ 2005


"TÜRKİYE LİNYİT MADENCİLİĞİ Ayhan Kösebalaban Jeoloji Y.Müh TKİ Şubat 2007." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları