Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

GENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMUGENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMU Prof. Dr. Yaşar EREN-2012 TOPRAK OLUŞUMU  Kayaçlarda doğal ayrışmanın sonucu olarak toprak.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "GENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMUGENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMU Prof. Dr. Yaşar EREN-2012 TOPRAK OLUŞUMU  Kayaçlarda doğal ayrışmanın sonucu olarak toprak."— Sunum transkripti:

1 GENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMUGENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMU Prof. Dr. Yaşar EREN-2012 TOPRAK OLUŞUMU  Kayaçlarda doğal ayrışmanın sonucu olarak toprak oluşur. Kayaçlardan toprak oluşurken 2 önemli aşama vardır  1-Toprağı meydana getirecek hammaddenin hazırlanması  2-Bu hammaddenin toprağa çevrilmesi  Fiziksel ve kimyasal ayrışma toprağın hammaddesini hazırlar. Biyolojik ve iklimsel etkenler ise bu hammaddenin toprağa çevrilmesini sağlar

2 GENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMUGENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMU Prof. Dr. Yaşar EREN-2012  Toprak oluşumunu sağlayan beş ana faktör vardır.  1-Kayaç  2-İklim  3-Topoğrafya  4-Organizma  5-Zaman

3 GENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMUGENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMU Prof. Dr. Yaşar EREN-2012 Toprak nedir?  Organik ve inorganik madde karışımıdır  100% inorganikten (kum) % 100 organik bileşime (turba) kadar değişim sunabilir  İnorganik kısmı mineraldir  Organik kısmı humus olarak bilinen çürümüş bitki ve hayvan malzemesidir

4 GENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMUGENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMU Prof. Dr. Yaşar EREN-2012 Toprak yeryüzünün en üst kısmındaki bitkilerin büyüme ortamı olan sıkılaşmamış malzemedir. Bitki kökleri topraktan su ve besleyiciler alır. Toprak atmosfer ve ana kaya arasında bulunan ayrışmış malzemedir. Toprak yeryüzünün en üst kısmındaki bitkilerin büyüme ortamı olan sıkılaşmamış malzemedir. Bitki kökleri topraktan su ve besleyiciler alır. Toprak atmosfer ve ana kaya arasında bulunan ayrışmış malzemedir. Toprak organik ve inorganik mineral parçacıkların karışımıdır. Taneler toprak hacminin % 50’sini oluşturur. Gözeneklerde bulunan hava/su toprağın kalan kısmını oluşturur. Toprak organik ve inorganik mineral parçacıkların karışımıdır. Taneler toprak hacminin % 50’sini oluşturur. Gözeneklerde bulunan hava/su toprağın kalan kısmını oluşturur. Toprak yeryüzünün en üst kısmındaki bitkilerin büyüme ortamı olan sıkılaşmamış malzemedir. Bitki kökleri topraktan su ve besleyiciler alır. Toprak atmosfer ve ana kaya arasında bulunan ayrışmış malzemedir. Toprak yeryüzünün en üst kısmındaki bitkilerin büyüme ortamı olan sıkılaşmamış malzemedir. Bitki kökleri topraktan su ve besleyiciler alır. Toprak atmosfer ve ana kaya arasında bulunan ayrışmış malzemedir. Toprak organik ve inorganik mineral parçacıkların karışımıdır. Taneler toprak hacminin % 50’sini oluşturur. Gözeneklerde bulunan hava/su toprağın kalan kısmını oluşturur. Toprak organik ve inorganik mineral parçacıkların karışımıdır. Taneler toprak hacminin % 50’sini oluşturur. Gözeneklerde bulunan hava/su toprağın kalan kısmını oluşturur. Toprak karakteristikleri

5 GENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMUGENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMU Prof. Dr. Yaşar EREN-2012 Tanımlama  Regolit – ayrışmamış kayaçları örten kayaç ve mineralalerden oluşan Ayrışmış-gevşek örtü. Rüzgarla- akarsular ve buzullarla taşınmış sedimentleri ve/veya yerinde oluşmuş sedimentleri kapsar  Toprak – Regolitin en üst kısmı. Kayaç parçaları, yeni mineraller, organikler su ve havayı kapsar.  Artık topraklar = Ana kayacın ayrışması sonucu yerinde oluşan toprak.  Taşınmış topraklar = aşınmış ve taşınmış (lös, rüzgar veya ince taneli buzul çökelleri) ayrışmış malzemeler üstünde gelişen toprak

6 GENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMUGENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMU Prof. Dr. Yaşar EREN-2012 Toprak profili  Toprak boyunca bir dikme kesit yapıldığında birbirinden kimyasal ve fiziksel özellikleriyle ayrılan, fakat oluşum ve köken olarak birbirleriyle ilişkili az çok belirgin zonlar ayırt edilir.  Bu değişik bölümlerin oluşturduğu topluluğa toprak profili denir.

7 GENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMUGENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMU Prof. Dr. Yaşar EREN-2012 Toprak profili Ana toprak horizonlarını ayırmak için kullanılan kriterler ORGANİK BİLEŞİM [BİTKİ MİKTAR VE TİPİ, KORUNMASI] CHELATION SU ABSORBSİYONU KARBONİK ASİT RENK TOPRAK DOKUSU TOPRAK YAPISI

8 GENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMUGENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMU Prof. Dr. Yaşar EREN-2012  Toprakla regolitin farkı: 1.Toprakta daha fazla kimyasal ayrışma. 2.Toprak, toprak horizonu olarak adlandırılan tabakalı bir yapıya sahiptir 3.Toprak bitkiler için gerekli nem ve besleyicileri tutar.

9 GENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMUGENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMU Prof. Dr. Yaşar EREN-2012 Toprak Horizonları O horizonu A horizonu B horizonu C horizonu (ayrışmış Anakayaç) Anakayaç Humusça zengin O horizonu A horizonu B horizonu C horizonu (ayrışmış Anakayaç)

10 GENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMUGENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMU Prof. Dr. Yaşar EREN-2012 Standart toprak profili (A.B.D. Tarım bakanlığı) Yıkanma zonu Birikme Zonu O horizonu A1A1 A 12 E B1B1 B2B2 B3B3 Humusça zengin üst toprak zonu İnce taneli humus Açık renkli mineral parçacıkları Kooloid birikimi Yarı toprağa geçiş Yarı toprak; genellikle sedimentler, fakat Mineraller anakayaçtan ayrışmış olabilir Anakaya C R

11 GENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMUGENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMU Prof. Dr. Yaşar EREN-2012 O1O1 O2O2 A1A1 A2A2 A3A3 B1B1 B2B2 O2O2 B3B3 C R Gözle tanınabilir bitki örtüsünün orijinal şekli (yapraklar) Kısmen çürümüş ve gözle tanaınmayan organik malzeme Koyu renkli, organik madde kapsamı yüksek ve anorganik maddelerle Karışmış Açık renkli yıkanmış Fe, Al ve kil kaybı fazla B horizonuna geçiş B den ziyade A’ya benzer B horizonuna geçiş A’dan Ziyade B’ye benzer Kil, Fe ve Al, Humus veya bunların kombinasyonu ile zengin zon C zonuna geçiş Ayrışmaya uğramış, sıkılaşmamış ve toprağın hamaddesi (Anakayacın ayrışmış zonu Ana kayaç Asıl toprak (solum) Birikme zonu Yıkanma zonu

12 GENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMUGENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMU Prof. Dr. Yaşar EREN-2012 E TOPRAK PROFİLİ Horizonlar

13 GENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMUGENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMU Prof. Dr. Yaşar EREN-2012  O horizonu:  Birkaç cm kalınlığındadır  Organik madde egemendir.  Bazı O seviyeleri bozulmamış veya kısmen bozulmuş bitki ve hayvan kalıntıları içerir. Mineral veya organik toprağın en üstünde bulunur O Horizonu (humus) A Horizonu (üst toprak) E Horizonu (yıkanma zonu ) B Horizonu (yarı toprak) C Horizonu (regolit) R Horizonu (anakaya)

14 GENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMUGENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMU Prof. Dr. Yaşar EREN-2012  A horizonu:  Yüzeyde veya O horizonunun altında bulunan mineral horizonudur.  Organik madde ve mineral karışımından oluşur  Yıkanma zonudur O Horizonu (humus) A Horizonu (üst toprak) E Horizonu (yıkanma zonu ) B Horizonu (yarı toprak) C Horizonu (regolit) R Horizonu (anakaya)

15 GENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMUGENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMU Prof. Dr. Yaşar EREN-2012  E zonu-  Şiddetli bir şekilde yıkanmış ve filter edilmiş zon.  Yaprağını dökmeyen ormanlar üzerindeki asidik topraklarda bulunur  Beyaz renklidir O Horizonu (humus) A Horizonu (üst toprak) E Horizonu (yıkanma zonu ) B Horizonu (yarı toprak) C Horizonu (regolit) R Horizonu (anakaya)

16 GENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMUGENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMU Prof. Dr. Yaşar EREN-2012  B horizonu:  A horizonundan yıkanan materyalin biriktiği zondur  Aşağıdaki özelliklerden birinin veya bir çoğunun egemen olduğu horizondur  Kil, demir, alüminyum, karbonat, jips veya humusun konsantre olduğu zon  Oksid ve killerin yalnız veya karışmış şekilde artık birikimi  Oksit boyamaları bu horizona daha koyu ve daha kırmızı bir renk verir  Eriyebilen mineraller düzensis kütleler şeklinde birikir O Horizonu (humus) A Horizonu (üst toprak) E Horizonu (yıkanma zonu ) B Horizonu (yarı toprak) C Horizonu (regolit) R Horizonu (anakaya)

17 GENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMUGENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMU Prof. Dr. Yaşar EREN-2012  K horizonu:  Yarı kurk (çölsel) bölgelerde bulunan karbonat nodül veya seviyeleridir O Horizonu (humus) A Horizonu (üst toprak) E Horizonu (yıkanma zonu ) B Horizonu (yarı toprak) C Horizonu (regolit) R Horizonu (anakaya)

18 GENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMUGENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMU Prof. Dr. Yaşar EREN-2012  C horizonu:  Toprak oluşturan süreçlerle çok az değişmiş zondur. Toprağın hammadesidir Ana kayacın ayrıştığı zon. O Horizonu (humus) A Horizonu (üst toprak) E Horizonu (yıkanma zonu ) B Horizonu (yarı toprak) C Horizonu (regolit) R Horizonu (anakaya)

19 GENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMUGENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMU Prof. Dr. Yaşar EREN-2012  R Horizonu:  Granit, kireçtaşı, bazalt ve kumtaşı vb. gibi sert- ayrışmamış ana kayaç  Ana kayçataki küçük çatlak ve boşluklar kısmen veya tamamen toprakla doldurulmuştur. O Horizonu (humus) A Horizonu (üst toprak) E Horizonu (yıkanma zonu ) B Horizonu (yarı toprak) C Horizonu (regolit) R Horizonu (anakaya)

20 GENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMUGENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMU Prof. Dr. Yaşar EREN-2012 İklime bağlı 3 ana toprak grubu Pedalfer – Humid rejimlerinde gelişir ( Al ve Fe demirce zengin olduğundan bu adı alır). Kil ve demiroksitler B horizonunda birikir. Eriyebilen mineraller koyu renkli A horizonundan yıkanmıştır. A horizonu organik madde açısından zengindir. Pedocal – Arid ve yarı-arid bölgelerde gelişir. Ca açısından zengin olduğundan bu adı alır. Kimyasal ayrışma daha az etkin olduğundan A zonu açık renklidir. B horizonunda suyun buharlaşmasına bağlı olarak kaliş çökelimi vardır Laterit – Tropik bölgelerde gelişir. Kimyasal ayrışma çok etkendir. Eriyebilen minerallerin yıkanması tamdır. Kırmızı topraklar 10 larca m. Derinliğe kadar uzanır. Genellikle Al-Hydroksit, Fe-Oksid ve Kil mineralleri (Kuvars genellikle yıkanmıştır); Bol miktarda bitki örtüsü. Çok verimli değil fertile - humus az, besleyiciler hızla tüketilir (Boksit-Al-cevheri)

21 GENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMUGENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMU Prof. Dr. Yaşar EREN-2012 Pedalfer PEDALFER Sıcak iklim Humus ve yıkanmış toprak (kuvars ve kil minerallaeri Meccut) Bazı demir ve Alüminyum Oksitler birikmiş: Bütün Eriyebilir mineraller (karbonat gibi) yıkanmıştır Garanit anakaya

22 GENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMUGENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMU Prof. Dr. Yaşar EREN-2012 Pedokal Kuru iklim PEDOKAL Humus ve yıkanmış Toprak Kalsiyum karbonat Pellet ve nodüllerinin Çökelimi Kumtaşı, şeyl ve Kireçtaşı Ana kayacı

23 GENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMUGENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMU Prof. Dr. Yaşar EREN-2012 Laterit A horizonu C horizonu Yağışlı iklim LATERİT Humus yok veya çok ince Kalın erime özelliği olmayan Fe Ve Al Oksitler,genellikle Kuvars Demirce zengin kil Ve alüminyum oksitler İnce ağartılmış zon Koyu renkl magmatik Kayaç

24 GENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMUGENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMU Prof. Dr. Yaşar EREN-2012 Toprak horizonlarının farklılaşması  Toprak horizonlarının farklılaşmasında 4 süreç vardır:  1-Toprağa eklenmeler  Yağış, yoğunlaşma veya akış şeklindeki su  Atmosferden O 2 ve CO 2  Atmosfer ve yağışlardan N, Cl, ve S  Biyolojik etkinliklerden organik malzeme  Sedimentlerden malzeme  Güneş enerjisi  2-Topraktan eksilmeler  Buharlaşma-terleme sonucu su kaybı  Denitrifikasyon sonucu N azot kaybı  Organik maddenini oksidasyonu sonucu CO 2 şeklinde C kaybı  Erozyonla toprak kaybı  Radyasyonla enerji kaybı  Süspansiyon veya erimelerden su ve mineral kaybı

25 GENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMUGENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMU Prof. Dr. Yaşar EREN-2012  3-Yerdeğiştirme  Sularla kil, organik madde, fe oksit ve diğer kimyasallar  Bitkiler tarafından besleyicilerin sirkülasyonu  Sudaki eriyebilir tuzlar  Hayvanlar tarafından toprak  4-Dönüşüm  Organik materyalin dekompozisyonu  Ayrışmayla tane boyunun küçülmesi  Birincil ve ikincil minerallerin transformasyonu  Kil ve organik madde reaksiyonları Toprak horizonlarının farklılaşması

26 GENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMUGENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMU Prof. Dr. Yaşar EREN ) Ana kaya - Ayrışmış malzemenin karakterini belirler 3) Organik etkinlik – Organizmalar, toprakta yaşar, beslenir toprağı karıştırır ve toprakta ölür. Ayrıca organikasitler ayrışma ve toprak oluşumna yardımcı olur. 4) Rölyef ve yamaç eğimi – İklim yüksekliğe bağlı olarak değişir Yamaç açısı toprak gelişimini etkiler. Yamaç Yüzünün yönelimi de şartları etkiler (mikro-iklim) 5) Zaman – Minerla ve besinler zaman içinde tüketilir. İyi topraklar taşkınlarla yıllık olarak taşınır. Toprak oluşum hızı 2.5 cm/100 yıl Toprak oluşumunu etkileyen diğer faktörler

27 GENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMUGENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMU Prof. Dr. Yaşar EREN-2012 İklim yağış ve sıcaklık Topoğrafya (yükseklik ve rölyef) Mekanik erozyon Kimyasal ayrışma Kimyasal ayrışma ufalanmayaı kolaylaştırır Donma ve rime Parçalanmayı sağlar Erozyon topoğrafyayı alçaltır Yüksek rölyef fiziksel erozyonu arttırır Fiziksel erozyon kimyasal ayrışma için yeni yüzeyler oluşturur Aratan sıcaklık ve yağış kimyasal ayrışmayı arttırır Binlerce yıl Yükseklik yağış ve sıcaklığı etkiler Zaman süreçlerin genişliğini etkiler

28 GENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMUGENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMU Prof. Dr. Yaşar EREN-2012 Toprak sınıflaması  A.B.D.  Bileşmiş milletler Gıda ve Tarım organizasyonu (FAO)  Avustralya

29 GENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMUGENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMU Prof. Dr. Yaşar EREN-2012 Yrd.Doç.Dr.Yaş ar EREN Amerikada 12 toprak çeşidi kabul edilir. Bunlar sırasıyla Amerikada 12 toprak çeşidi kabul edilir. Bunlar sırasıyla Alfisols (yüksek besinli), Andisols (volkanik toprak), Aridisols (çöl toprağı), Alfisols (yüksek besinli), Andisols (volkanik toprak), Aridisols (çöl toprağı), Entisols (yeni toprak), Gelisols (tundra toprağı), Histosols (organic toprak), Entisols (yeni toprak), Gelisols (tundra toprağı), Histosols (organic toprak), Inceptisols (genç toprak), Mollisols (çayır/kır toprağı), Oxisols (tropikal toprak), Spodosols (Orman toprağı), Ultisols (düşük-besleyicili toprak), ve Verticols (şişen-kil toprağı).

30 GENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMUGENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMU Prof. Dr. Yaşar EREN-2012 Ayrışma derecesi ve B horizonunun gelişimi Çok azHafifOrtaÇokaşırı EntisolAridisol InceptisolAlfisol SpodosolUltisols MollisolOxisol Özel bileşenlerle tanımlanan toparklar AndisolVolkanik kül HistosolTurba, organik madde VertisolKendiliğinden karışan killi topraklar GelisolKutup bölgelerindeki topraklar

31 GENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMUGENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMU Prof. Dr. Yaşar EREN-2012 ABD’deki topraklar

32 GENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMUGENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMU Prof. Dr. Yaşar EREN-2012 Entisol  Çok kötü gelişmiştir A C

33 GENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMUGENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMU Prof. Dr. Yaşar EREN-2012 Entisol Pedojenik horizonlar ya çok belirsizdir veya hiç yoktur.Birçoğu kumludur Photo and description are courtesy of USDA-NRCS National Soil Survey CenterUSDA-NRCS National Soil Survey Center

34 GENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMUGENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMU Prof. Dr. Yaşar EREN-2012 Pedalfer Alfisol – E ve B horizonlarını kapsar. Çok ayrışmamıştır. Yüksek alkaliniteye sahiptir Ultisol – Şiddetli bir şekilde ayrışmıştır. Demir, kil ve alüminyumun biriktiğiKalın B horizonu vardır.

35 GENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMUGENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMU Prof. Dr. Yaşar EREN-2012 Alfisol

36 GENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMUGENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMU Prof. Dr. Yaşar EREN-2012 Alfisol Photo and description are courtesy of USDA-NRCS National Soil Survey CenterUSDA-NRCS National Soil Survey Center

37 GENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMUGENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMU Prof. Dr. Yaşar EREN-2012 Alfisol  Orta derecede ayrışmış orman toprağı  Ilıman-sıcak ormanlar  Kilce zengin B horizonu  Oldukça verimli

38 GENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMUGENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMU Prof. Dr. Yaşar EREN-2012 Ultisol

39 GENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMUGENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMU Prof. Dr. Yaşar EREN-2012 Ultisol  Oldukça ayrışmış orman toprakları  Yarıtropikal ormanlar  Ortaderecede yüksek yağış  Killer B horizonunda yoğunlaşmıştır  Al ve Fe A horizonunda olduğu için kırmızı renklidir

40 GENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMUGENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMU Prof. Dr. Yaşar EREN-2012 Ultisol

41 GENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMUGENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMU Prof. Dr. Yaşar EREN-2012 Ultisol Ultisollar önemli miktarda yerdeğiştirmiş kil horizonu içerir Photo and description are courtesy of USDA-NRCS National Soil Survey CenterUSDA-NRCS National Soil Survey Center

42 GENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMUGENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMU Prof. Dr. Yaşar EREN-2012 Pedokal  Kalsik horizonlar içeren topraktır

43 GENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMUGENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMU Prof. Dr. Yaşar EREN-2012 Oksisol (Laterit)  Şiddetli bir şekilde ayrışmış ve mineral bölümünde sadece kaolinit, kil ve demir oksitlerin bulunduğu topraktır

44 GENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMUGENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMU Prof. Dr. Yaşar EREN-2012 Oksisol  Tropikal topraklar  Sıcak-ılıman alanlar, yoğunyağış ve yıkanma  Laterit olarak ta adlandırılır.  Al ve Fe birikimi  Boksit yaygın

45 GENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMUGENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMU Prof. Dr. Yaşar EREN-2012

46 GENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMUGENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMU Prof. Dr. Yaşar EREN-2012 Oksisol Tropik ve yarı tropik bölgelerin toprağıdır. Kuvars, kaolin, serbest oksit ve organik maddenin karışımıdır. Bir çok bölümü belirgin bir horizon gösteren yapıya sahip değildir. Derinlikle özelliğin değişimi o kadar derecelidir ki horizon sınırları genellikle gelişi güzeldir. Photo and description are courtesy of USDA-NRCS National Soil Survey CenterUSDA-NRCS National Soil Survey Center

47 GENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMUGENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMU Prof. Dr. Yaşar EREN-2012 Organik madde Molllisol – Otlak alanlarında gelişen toprak Spodosol – yerdeğiştirmiş organik madde

48 GENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMUGENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMU Prof. Dr. Yaşar EREN-2012 Mollisol Mollisol koyu renkli bir yüzey horizonuna sahiptir. Photo and description are courtesy of USDA-NRCS National Soil Survey CenterUSDA-NRCS National Soil Survey Center

49 GENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMUGENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMU Prof. Dr. Yaşar EREN-2012 Spodosol SpodosolAlüminyum ve organik maddenin amorf karışımıdır. Demir bulunur veya bulunmaz Photo and description are courtesy of USDA-NRCS National Soil Survey CenterUSDA-NRCS National Soil Survey Center

50 GENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMUGENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMU Prof. Dr. Yaşar EREN-2012 Spodosol  Kuzey konifer orman toprağı  Soğuk humid iklim  ‘B’ horizonu Fe ve Al’ca zengin  Oldukça yıkanmış  A horizonunda kil ve organik madde çok az  Oldukça asidik

51 GENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMUGENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMU Prof. Dr. Yaşar EREN-2012 (Spodosol)

52 GENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMUGENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMU Prof. Dr. Yaşar EREN-2012 Vertisol  Düşey olarak çatlayabilen ve genişleyebilen killi (smektit) topraklar

53 GENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMUGENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMU Prof. Dr. Yaşar EREN-2012 Vertisol Vertisollar kuruduğunda çatlar, ıslandığına şişer Photo and description are courtesy of USDA-NRCS National Soil Survey CenterUSDA-NRCS National Soil Survey Center

54 GENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMUGENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMU Prof. Dr. Yaşar EREN-2012 Andosol  Volkanik anakaya üzerinde oluşan topraklar

55 GENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMUGENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMU Prof. Dr. Yaşar EREN-2012 Histosols Histosollar egemen olarak organiktir. Donma zonu içermeyen egemen olarak organik madde içeren topraklara denir Photo and description are courtesy of USDA-NRCS National Soil Survey CenterUSDA-NRCS National Soil Survey Center

56 GENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMUGENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMU Prof. Dr. Yaşar EREN-2012 Inceptisol Ilıman (humid) ve yarı ılıman bölgelerin toprağıdır. Kil ve amorf organik karbon ve alüminyum karışımından oluşan birikme zonuna sahip değillerdir Photo and description are courtesy of USDA-NRCS National Soil Survey CenterUSDA-NRCS National Soil Survey Center

57 GENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMUGENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMU Prof. Dr. Yaşar EREN-2012 Aridosol Mezofitik organizmaların yaşayamayacağı şekilde çok kurak olan toparaklardır. Photo and description are courtesy of USDA-NRCS National Soil Survey CenterUSDA-NRCS National Soil Survey Center

58 GENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMUGENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMU Prof. Dr. Yaşar EREN-2012 Aridisol  Çöl toprağı  Sıcak-kurak alanlar  Humus yok  Genellikle sığ  Tuzluluk ana problem  Sık olmayan yıkanma karbonat ve alüminyum biriktirir.

59 GENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMUGENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMU Prof. Dr. Yaşar EREN-2012 Aridisol, Kuveyt

60 GENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMUGENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMU Prof. Dr. Yaşar EREN-2012 Gelişme derecesi Entisol ->Mollisol->Spodosol->Alfisol->Ultisol->Oxisol

61 GENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMUGENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMU Prof. Dr. Yaşar EREN-2012 Toprak özellikleri  Renk  doku  yapı  pH, Eh  Katyon değişim kapasitesi (c.e.c.)  Nem kapsamı

62 GENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMUGENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMU Prof. Dr. Yaşar EREN-2012  TOPRAK ÖZELLİKLERİ  Renk: -Kimyasal bileşim açısından fikir verir.  Renk indeksleri kullanılır (örn:Munsell Soil Color Chart)  Doku: - Kum, silt ve kil boyutundaki tanelere bağlıdır.  Su geçirme ve bulundurma açısından önemlidir.  Yapı: - Doğal olarak ayrıldıklarında toprak taneciklerinin büyüklüğünü tanımlar  Sıkılık: - Taneciklerin kohezyonunu ve çimento tipini tanımlar  Islak toprak  nemli toprak  Kuru toprak  Porozite: - Suyu bulundurma kapasitesi- boşluk hacmi ve bağlantılarına bağlıdır.

63 GENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMUGENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMU Prof. Dr. Yaşar EREN-2012 RENK  Organik madde konsantrasyonu, mineral bileşimi ve nemlilik şartlarını yansıtabilir

64 GENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMUGENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMU Prof. Dr. Yaşar EREN-2012 Renk tonu Açıklık/koyuluk berraklık

65 GENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMUGENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMU Prof. Dr. Yaşar EREN-2012 Toprak dokusu üçgeni KilKum silt Kil yüzdesi Silt yüzdesi Kum yüzdesi Kil Kumlu kil Killi çamur Siltlli Kil Kumlu Kil çamur Çamur Silt çamuru silt Kumlu çamur Kum Çamurlu Ku Siltli Kil Çamuru

66 GENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMUGENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMU Prof. Dr. Yaşar EREN-2012 Toprak yapısı Küresel A horizonunun karkateristiği Geniş ve hızlı değişimlere uğrar Tanesel (gözenekli) Kırımtılı (çok gözenekli) Levha şekilli B horizonunda yaygın. Profilin herhangibir Yerinde görülebilir Genellikle ana kayadan Artıktır veya sıkışma İle oluşmuştur Blok şekilli B horizonunda yaygındır Genellikle humid bölgelerde. A horizonunda da olabilir Köşeli bloksu Yarı köşeli-bloksu Prizma şekilli Genellikle B horizonunda, Kurak ve yarı kurak bölge Topraklarında yaygındır Kolonsu Üst kesimi yuvarlak Prizmatik Düz üst kesim

67 GENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMUGENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMU Prof. Dr. Yaşar EREN-2012 Kırıntılı veya Tanesel Levhamsı-pulsu Blok şekilli Prizmatik veya Kolonsu

68 GENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMUGENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMU Prof. Dr. Yaşar EREN-2012 Toprak pH ve katyon d.k. Katyon değişim k. Bazalt montmorillonit Kaolinit Boksit Filtrelenme artışı k.d.k

69 GENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMUGENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMU Prof. Dr. Yaşar EREN-2012 Toprak nemliliği  Hacimsel su kapsamı, (  – Topraktaki su hacminin(Vw) toplam toprak hacmine (Vt) olan oranı   = Vw/Vt

70 GENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMUGENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMU Prof. Dr. Yaşar EREN-2012 Mineral topraklar < 25% OM Organic topraklar (>25% OM) B zayıf Veya yok B belirgin Volkanik Ana madde Şiddetli yıkanmış ANDISOL OKSISOL HISTOSOL A C üstünde A zayıf B üstün. Şişen kil egemen değil Şişen kil egemen B OM kapsar SPODOSOL B kil kapsar Kalın, yumuşak siyah A, verimli --- MOLLISOL inceA Verimli C ALFISOL Verimsiz C ULTISOL ENTISOL VERTISOL Genellikle nemli Genellikle kuru Has permafrost INSEPTISOL ARIDISOL GELISOL

71 GENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMUGENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMU Prof. Dr. Yaşar EREN-2012

72 GENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMUGENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMU Prof. Dr. Yaşar EREN-2012 Toprak oluşumu  podzollaşma – Fe ve/veya Al’un A horizonundan taşınarak B horizonunda birikmesine podzollaşma denir. Ayrıca kil ve organik maddeler de yer değiştirir.

73 GENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMUGENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMU Prof. Dr. Yaşar EREN-2012 Podzollaşma  Humid iklim bölgelerinde gelişir (>70cm yıllık yağış)  Spodosol, Alfisol ve Ultisollar podzollaşmadan etkilenir.

74 GENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMUGENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMU Prof. Dr. Yaşar EREN-2012 Toprak oluşumu  Kalsifikasyon –Kalsiyum karbonatın A Horizonundan kaldırılarak B horizonunda birikmesine denir.

75 GENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMUGENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMU Prof. Dr. Yaşar EREN-2012 kalsifikasyon  Yarı-humit ve kurak bölgelerde gelişir (yıllık yağış <56cm)  Mollisol ve Aridosollar etkilenir.

76 GENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMUGENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMU Prof. Dr. Yaşar EREN-2012 Toprak rejimi  Lateritleşme—Şiddetli yıkama sonucu silisyumun ortamdan kaldırılması sonucu gelişir. Toprakta Fe ve Al oksit egemendir  Oksisol üretir  Tropik bölgelerde çok yaygındır, başka yerlerde de gelişebilir.

77 GENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMUGENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMU Prof. Dr. Yaşar EREN-2012 Paleosol,(eskitoprak)

78 GENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMUGENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMU Prof. Dr. Yaşar EREN-2012 Toprak kaybı  Tarım-kesme vb gibi olaylar sonucu bitki örtüsünün ortadan kaldırılması  Doğal bitki örtüsü kuarklığa karşı dirençlidir. Doğal veya tarımsal örtü toprağı yerinde tutarak erozyonu engeller  Aşırı sıyırma  Toprağı tutan Doğal ve tarımsal bitki örtüsünün kaldırılması  Aşırı ekim  Besleyicileri azaltarak, bitki örtüsünün büyümesini engeller.  Sulama  Tuzlanmaya yol açarak, bitki örtüsünün gelişimini engeller.  Şehirleşme  İnşaat etkinlikleri önemli dercede toprak kabına yol açar  İnşaat sonucu toprak yapısı bozulur. Tekrar yerine konduğunda aynı dayanımlılığa sahip olmayabilir.  Yeni materyal eklendiğinden toprak yapısı bozulabilir.  Yeraltısuyunun drenajı ve çekimi toprak özelliklerini değiştirir.  Toprak kirliliğine yol açar

79 GENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMUGENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMU Prof. Dr. Yaşar EREN-2012 Toprak kaybı  Kirlenme  Pestisitler, asidifikasyon, tuzlanma su dolması  Uygun olmayan tarımsal faaliyetler,  Toprak erozyonunu engelleyen toprak koruma tekniklerini kullanmamak  konturlama,  Şerit şeklinde kesmek,  Rüzgar kesiciler,  Ürün değişimi,  Damalama metoduyla sulama,  Teraslama vb.;  Madencilik  Büyük miktarlardaki toprağı kaldırarak/yerdeğiştirerek erozyonu kolaylaştırır.  Kirlenmeye yol açar  Yol dışı araçlar – dağ bisikletlei  Şiddetli toprak bozulması  Gezi yarıkları toprak erozyonuna yol açabilir  Bitki örtüsünü kaldırır  Toprağı sıkılaştır-yüzeysel akışı arttırır

80 GENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMUGENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMU Prof. Dr. Yaşar EREN-2012 Toprak kaybı  Yukarıdaki mekanizmalarla toprak kaybı gerçekleştiğinde, su ve rüzgarın normal etkisiyle erozyon daha da kolaylaşır.  Geçmiş 20 yılda, Dünyada işlenebilir toprakların %11’i insan etkisiyle toprak kaybı sonucu yok olmuştur  Üst toprak kaybı dünyadaki 5 ana çevre probleminden biridir.

81 GENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMUGENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMU Prof. Dr. Yaşar EREN-2012 Toprak tuzlanması Tuzlu yeraltısuyu tablası

82 GENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMUGENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMU Prof. Dr. Yaşar EREN-2012 Kötü tarımsal faaliyetler  Küçük dere ve ardından toprak erozyonu

83 GENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMUGENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMU Prof. Dr. Yaşar EREN-2012  Çevreden toprakla doldurulmuş Yolkenarı hendeği Kötü tarımsal faaliyetler

84 GENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMUGENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMU Prof. Dr. Yaşar EREN-2012 Orman kesimi ve toprak erozyonu  Guatemala

85 GENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMUGENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMU Prof. Dr. Yaşar EREN-2012 Uygun tarımsal faaliyetler

86 GENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMUGENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMU Prof. Dr. Yaşar EREN-2012  Teras çiftçiliği Uygun tarımsal faaliyetler

87 GENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMUGENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMU Prof. Dr. Yaşar EREN-2012 Toprak erozyonu  Çamurlu akıntılar toprak kaybının işaretidir

88 GENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMUGENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMU Prof. Dr. Yaşar EREN-2012 Toprak kaybı  İnşaat faaliyetleri

89 GENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMUGENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMU Prof. Dr. Yaşar EREN-2012  Damlama sulaması Uygun tarımsal faaliyetler

90 GENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMUGENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMU Prof. Dr. Yaşar EREN-2012 Yol dışı araç kullanımı

91 GENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMUGENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMU Prof. Dr. Yaşar EREN-2012 Taşma ve yağmurlama sulaması  Toprak erozyonu  Buharlaşma sonucu su kaybı


"GENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMUGENEL JEOLOJİ -TOPRAK OLUŞUMU Prof. Dr. Yaşar EREN-2012 TOPRAK OLUŞUMU  Kayaçlarda doğal ayrışmanın sonucu olarak toprak." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları