Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Sunum yükleniyor. Lütfen bekleyiniz

Nütrisyonel Anemiler Dr. Mutlu Arat Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji Bilim Dalı.

Benzer bir sunumlar


... konulu sunumlar: "Nütrisyonel Anemiler Dr. Mutlu Arat Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji Bilim Dalı."— Sunum transkripti:

1 Nütrisyonel Anemiler Dr. Mutlu Arat Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji Bilim Dalı

2 MA 03/06 AÜTF HBD Hematopoez Anemi nedir? Dünyada ve Ülkemizde Anemi Problemi Anemi sınıflandırması Nütrisyonel anemi nedenleri DEA FA eksikliği Vit B12 eksikliği Anemilerde tanısal yaklaşım

3 MA 03/06 AÜTF HBD Poikilositoz

4 MA 03/06 AÜTF HBD

5 MA 03/06 AÜTF HBD Renal Doku O2Algılayıcı O2Algılayıcı Retikülosit Retikülosit Olgun Kırmızı Küre Olgun KemikİliğiKemikİliği EPOEPO KK Üretim Döngüsü KK Üretim Döngüsü Kırmızı Küre Üretimi

6 MA 03/06 AÜTF HBD

7 MA 03/06 AÜTF HBD

8 MA 03/06 AÜTF HBD

9 MA 03/06 AÜTF HBD N Engl J Med 1999;341:

10 MA 03/06 AÜTF HBD Nat Rev Genet 2000;1:

11 MA 03/06 AÜTF HBD Proc Natl Acad Sci U S A 2001;98: )

12 MA 03/06 AÜTF HBD Eritropoez için gerekli faktörler 1. Eritropoietin 2. Fe 3. Vitamin B 12 (siyanokobalamin) 4. Folik Acid (folat) 5. Ascorbik asid (Vitamin C) 6. Piridoksin (Vitamin B 6 ) 7. Aminoasit

13 MA 03/06 AÜTF HBD Eritropoezin düzenlenmesi EPO KK yapımını 3 yolla artırır Pronormoblast yapımını artırır Normoblast evresinden geçişi hızlandırır Retikülositlerin erken salınımını sağlar

14 MA 03/06 AÜTF HBD

15 MA 03/06 AÜTF HBD KANSIZLIK (ANEMİ) Anemi (Kansızlık) hemoglobin miktarının yaş ve cinsiyete göre Dünya Sağlık Örgütü tarafından kabul edilen kriterlerin altında kalmasıdır. erişkin E<13 g/dL, K<12 g/dL 6 ay ile 6 yaş arası Ç<11 g/dL 6-14 yaşlarda <12 g/dL En sık rastlanan anemi türleri demir eksikliğine bağlı anemi Folik asit eksikliğine bağlı anemi Vitamin B-12 eksikliği anemisi

16 MA 03/06 AÜTF HBD Anemi asla bir hastalık tanısı değildir, bir bulgudur.

17 MA 03/06 AÜTF HBD ANEMİ İÇİN MAKSİMUM DÜZEYDEKİ HEMOGLOBİN VE HEMATOKRİT DEĞERLERİ Çocuklara (yıllara göre yaş)Hemoglobin KonsantrasyonuHematokrit g/dL 11.1 g/dL 11.5 g/dL 11.9 g/dL 32.0 % 33.0 % 34.5 % 35.4 % Erkekler(yıllara göre yaş)Hemoglobin KonsantrasyonuHematokrit ve üstü 12.5 g/dL 13.3 g/dL 13.5 g/dL 37.3 % 39.0 % 39.9 % Kadınlar(yıllara göre yaş)Hemoglobin KonsantrasyonuHematokrit ve üstü 12.5 g/dL 12.0 g/dL 37.3 % 35.9 % 35.7 %

18 MA 03/06 AÜTF HBD

19 MA 03/06 AÜTF HBD

20 MA 03/06 AÜTF HBD

21 MA 03/06 AÜTF HBD Geneva, World Health Organization, 1992 (Document WHO/NUT/MCM/92.2).

22 MA 03/06 AÜTF HBD Sınıflandırma A. Relatif/Mutlak B. İzole/Diğer dizilerde değişiklikler C. Kalıtsal/Edinsel D. Gelişim hızına göre I.Akut (hemoraji, hemoliz) II.Kronik (diğerleri)

23 MA 03/06 AÜTF HBD Oluşum mekanizmasına göre I. Kan kaybına bağlı II. Kemik iliğinde yapım azlığına/bozukluğuna bağlı III. Kemik iliği dışında yıkım/tutulum artışına bağlı Eritrosit indekslerine göre Mikrositik, normositik, makrositik Sınıflandırma

24 MA 03/06 AÜTF HBD Demir Eksikliği Anemisi Tanım olarak düşük miktarda demire bağlı olarak kanın kırmızı hücrelerindeki azalmadır. Kansızlığın en sık görülen şekli budur. Demir, kanda oksijen taşıyan pigment olan hemoglobinin önemli bir parçasıdır. Demir eksikliğinin nedenleri : Diyette az miktarda alınma, Vücut tarafından az miktarda emilimi Kronik kanamalar (ağır adet kanaması dahil) Yüksek risk grubu doğurganlık çağında olan ve adet dönemi nedeniyle kan kaybı olan kadınlar demir ihtiyacı artmış gebe veya emziren kadınlar, çocuklar ve diyetinde yeterli oranda demir bulunmayan kişiler

25 MA 03/06 AÜTF HBD Demire bağlı aneminin kendine özel bulgular nelerdir ? Yiyecek dışındaki şeylere istek. Örneğin: toprak, buz, kireç taşı, nişasta gibi… Ağız kenarında ve tırnaklarda çatlaklar Tırnaklarda biçimsizlik: kaşık biçimi almaları gibi… Tahriş olmuş dil

26 MA 03/06 AÜTF HBD

27 MA 03/06 AÜTF HBD Demir Eksikliği Anemisi Günlük demir gereksinimi ve kaybı ne kadardır? Günlük demir gereksinimi 1-3 mgr. kadardır. Hangi besinler demir açısından zengindir? Kırmızı et, karaciğer, balık, kuru üzüm ve yumurta sarısı demir açısından zengin gıdalardır. Un, ekmek ve tahıllar demir ile zenginleştirilmiş olabilir.

28 MA 03/06 AÜTF HBD

29 MA 03/06 AÜTF HBD Artmış demir gereksinimi Özellikle düşük doğum ağırlığı olan bebeklerde, adölesan devresinde gebelik ve emzirme dönemlerinde olmaktadır. Gebelikte hafif demir eksikliği olması anne karnındaki bebeği etkilememekte, ancak orta veya ağır demir eksikliği olan annelerin bebeklerinde demir eksikliği anemisi gelişebilmektedir.

30 MA 03/06 AÜTF HBD Kan Kaybı Erişkin hastalarda > çocukluk yaş grubu mide ülseri barsak kanserleri NSAID kullanımı Çocuklarda inek sütü verilmesi inek sütü ile yapılan mamalar nedeni ile sıklıkla demir eksikliği gelişmektedir. İnek sütünde demir içeriği azdır ve barsaklardan kanamaya da yol açar Barsak kurtları kıl kurdu ve solucanlar demir eksikliğine yol açmaz ancak kancalı kurtlar barsaklardan kanamaya neden olur Kanama Diatezi von Willebrand hastalığı Hemofili

31 MA 03/06 AÜTF HBD Folik Asit Eksikliği Folik Asit Eksikliğine Bağlı Anemi Folik asitin emilimini ve metabolizmasını etkileyen en önemli madde alkoldür. Ayrıca keçi sütü ile beslenmekte folik asiti düşürür. Bağırsak hastalıkları Kanser için alınan çeşitli ilaçlar ve anti epileptikler Folik Asit Eksikliğine Bağlı Aneminin kendine özgü bulguları nelerdir ? İshal Depresyon Şişmiş ve kırmızı bir dil

32 MA 03/06 AÜTF HBD Vit B12 Eksikliği Vitamin B-12 Eksikliği Anemisi B-12 vitamininin emilimi mide de gerçekleşir. Bu Aneminin kendine özgü bulguları ? Eller ve ayaklarda ürperme Bacaklarda, ayaklarda ve ellerde duyu kaybı Sarı ve mavi renklerle ilgili olarak renk körlüğü Şişmiş ağrıyan ve yanan bir dil Kilo kaybı Kararmış cilt İshal Düzensizlik Depresyon Entellektüel fonksiyonların azalması

33 MA 03/06 AÜTF HBD

34 MA 03/06 AÜTF HBD

35 MA 03/06 AÜTF HBD

36 MA 03/06 AÜTF HBD HASTAYA YAKLAŞIM Anamnez Fizik inceleme Öz geçmiş Soy geçmiş Sistem Sorgusu Pozitif Bulgular/Değerlendirme/Ön Tanı Tetkik ve Tedavi Planı Laboratuvar incelemeler Tanıya yönelik invaziv girişimler

37 MA 03/06 AÜTF HBD ÖYKÜ Muhtemel Tanı Bilinen normal tam kan değerleri Çocukluktan beri bilinen anemi Splenektomi,safra taşı,sarılık Ailede safra taşı,sarılık,splenektomi öyküsü Kötü diet,malnütrisyon,ciddi alkolizm Parestezi,dengesizlik,mental statusda bozulma Gastrektomi,iliektomi,kronik malnutrisyon Kronik gastrit,P.Ü,ASA- NSAID kullanımı,melena menoraji,epistaksis,gastrekt omi Kronik immunolojik,romatolojikhast, infeksiyon,malinite Azalmış idrar Muhtemel herediter olmayan anemi Kalıtsal hemolitik anemi-kemik iliği hipoplazisi Kronik hemolitik anemi,Karaciğer hastalığı Herediter hemolitik anemi K.İ hipoplazi,Folat eksikliği B12 eksikliği Fe eksikliği Kronik hastalık anemisi KBY ye sekonder anemi

38 MA 03/06 AÜTF HBD ÖYKÜ Kahverengi idrar Yeni başlayan enfeksiyon,kanama diatezi Mesleksel/çevresel toksin maruziyeti İlaçlar Kanser KT(yeni) Kanser KT (Eski) MUHTEMEL TANI Hemolitik anemi(intravaskuler hemoliz) K.Hipoplazi/aplazi,Lösemi,MDS,Myelofitizis İlaçla indüklenen hemolitik anemi Oksidanla indüklenen hemolitik anemi(G6PD eksikliği) K.İ supresyonu Kanser aplazi/hipoplazi, megaloblastik anemi MDS, Akut lösemi

39 MA 03/06 AÜTF HBD Öykü Sorgulama Anemi ile ilgili belirtiler ve bunların gelişim hızı Halsizlik, Çabuk yorulma, Kaslarda güçsüzlük, Çarpıntı, Nefes darlığı, Baş ağrısı, baş dönmesi Uykuya eğilim, Göğüs ağrısı İştahsızlık

40 MA 03/06 AÜTF HBD Süreç & Yakınma & Hb Düzeyi Zaman Hb

41 MA 03/06 AÜTF HBD Öykü/Sorgulama I/IV Kan kaybı Hematemez, melena, hematokezya Hematüri, Epistaksis, hemoptizi Menoraji, metroraji Operasyon/doğumda kanama

42 MA 03/06 AÜTF HBD Öykü/Sorgulama II/IV Kanama eğilimi Travma sonrasında kanama Spontan peteşi, ekimoz Hemartroz Menoraji, menometroraji

43 MA 03/06 AÜTF HBD Öykü/Sorgulama III/IV İlaç/toksinler Alkol İlaçlar (halen kullanılanlar, önceden kullanılanlar) Ortamda karşılaşılanlar (halen, geçmişte, işte, evde)

44 MA 03/06 AÜTF HBD Öykü/Sorgulama IV/IV Beslenme alışkanlıkları, diyet Hastalıklara özel belirtiler PİKA, glossit, paresteziler, yürüme güçlüğ, idrar renginde koyulaşma, iştahsızlık, bulantı, kusma, kabızlık, kilo kaybı, sarılık

45 MA 03/06 AÜTF HBD Özgeçmiş Daha önceden anemi, tedavi, yanıt Aneminin kronikliği, epizodların varlığı Operasyon (özellikle mide, safra kesesi) Menstrüel siklus Obstetrik anamnez İlaç Kullanımı: Demir, polivitamin, vb.

46 MA 03/06 AÜTF HBD Aile Öyküsü Anemi Sarılık, erken yaşta safra kesesinde taş, splenomegali Splenektomi, kolesistektomi Köken (coğrafya)

47 MA 03/06 AÜTF HBD Fizik İnceleme A) Vital bulgular B) Deri/ekleri muayenesi C) Solukluk, ikter, purpura, telenjiektazi, ayak ülserleri, kaşık tırnak D) Konjunktiva-sklera E) Solukluk, ikter, kanama F) Ağız ve dudaklar G) Çeliitis, dişeti hipertrofisi, kanama, solukluk, stomatit, glossit, üremik/hepatik koku

48 MA 03/06 AÜTF HBD Laboratuvar Tam kan sayımı & Formül Lökosit Periferik yayma Retikülosit sayımı

49 MA 03/06 AÜTF HBD

50 MA 03/06 AÜTF HBD İndekslerin Alt ve Üst Sınırları Ortalama%95 Alt-Üst Sınır OEH (MCV, fL): 9178,5-98 OEHB (MCH, pg/h): OEHY (MCHC):3433,5-36 EDG (RDW, %)1411,5-14,5

51 MA 03/06 AÜTF HBD Hücre Sayımları Kırmızı Küre Değerleri Beyaz Küre Değerleri Uyarı Mesajları

52 MA 03/06 AÜTF HBD Algılama Bölgesi Kırmızı Küre Empedans Yöntemi Oscilloscope Bir Kırmızı Kürenin İlerleyişi

53 MA 03/06 AÜTF HBD Trombositlerin Kırmızı Kürelerin Arasından Seçilmesi 20 fl 2 fl Ana Hat Değişik Büyüklükte Kırmızı Küreler Trombositler

54 MA 03/06 AÜTF HBD Optik Sistem

55 MA 03/06 AÜTF HBD

56 MA 03/06 AÜTF HBD Hücreleri Büyüklüklerine Göre Tanımlanma Eşikleri

57 MA 03/06 AÜTF HBD İndekslerin Yorumlanması OEH (MCV) klinik ve tanısal yararı en fazla olan eritrosit indeksidir. OEHB (MCH) genelde OEH (MCV) ile paralellik gösterir ve klinik yararı kısıtlıdır. OEHY (MCHC) demir eksikliği anemisinde diğer mikrositer anemilere göre daha sık olarak düşük bulunmaktadır fakat bu değişiklik geç dönemlerde ortaya çıkar. Artmış OEHY sıklıkla herediter siferositozda gözlenir. Eritrosit Dağılım Genişliği (RDW): Eritrosit dağılım eğrisinin varyasyon katsayısıdır (CV), anisositozun indirekt bir göstergesidir. Nütrisyonel anemilerde artmış olarak beklenir. Kronik hastalık anemisi ve beta talasemi taşıyıcılarında artmamıştır. Retikülosit Sayımı: ineffektif eritopez ve azalmış eritrosit yapımının göstergesidir.

58 MA 03/06 AÜTF HBD Retikülosit Sayımı (1) OTKSC’lerinde metilen mavisi veya flöresan RNA bağlayıcı boyalarla retikülosit sayısının mutlak değeri saptanabilmektedir Manuel yöntemin yetersiz kaldığı düşük-normal retikülosit değerleri belirlenebilmektedir. “Mutlak retikülosit sayısı” (=%retikülosit x KKS) eldesi, düzeltilmiş retikülosit yüzdesi (= %Ret x Htk / 45) kavramına gereksinimi ortadan kaldırmaktadır.

59 MA 03/06 AÜTF HBD Retikülosit Sayımı

60 MA 03/06 AÜTF HBD Retikülosit Sayımı 1 RET Trombosit eşiği 2 RET Ko-insidans eşiği 3 RET eşiği 4 Düşük/Orta RET eşiği 5 Orta/Yüksek RET eşiği A Olgun KK B Düşük absorbsiyon retik. C Orta absorbsiyon retik. D Yüksek absorbsiyon retik. E Trombositler F Ko-insidan olaylar

61 MA 03/06 AÜTF HBD Retikülosit Sayımı (2) Retikülosit <80x10e9/L rejeneratif olmayan anemi Retikülosit >120x10e9/L rejeneratif anemi 80x10e9/L < Retikülosit Sayısı <120x10e9/L= gri zon

62 MA 03/06 AÜTF HBD HastalıkRetikülosit SayımıROİ Aplastik AnemiDüşük Aplastik KrizDüşükDüşük/Normal Hipoplastik AnemiDüşükDüşük/Yüksek Kemik İliği RejenerasyonuDüşükDüşük/Yüksek Kronik HastalıkDüşük/NormalNormal Demir EksikliğiDüşük/NormalYüksek TalasemiNormal/Yüksek Miyelodisplastik Sendromu?Normal/Yüksek Folat/B12 eksikliğiDüşük/NormalYüksek Hemolitik AnemiYüksek Kan Kaybı (kanama)Normal/YüksekYüksek

63 MA 03/06 AÜTF HBD

64 MA 03/06 AÜTF HBD Normokrom Normositer Anemi

65 MA 03/06 AÜTF HBD Demir Eksikliği Anemisi

66 MA 03/06 AÜTF HBD Beta Talasemi Minör (Trait)

67 MA 03/06 AÜTF HBD 55 yaşında kadın hasta artan yorulma nedeniyle doktoruna başvuruyor. Pansitopeni belirlenip hastaneye sevk ediliyor. Şüpheli UyarıKesin Uyarı WBCImm GranNötropeni %,# RBCDimorfik RBC PLTTrombositopeni

68 MA 03/06 AÜTF HBD Ülkemizde Anemi Nedenleri Normositer Anemiler Akut kanamalar Hemolitik anemiler (Orak HA) Kronik Hastalık Anemisi Mikrositer Anemiler DEA Talassemiler Makrositer Anemiler Megaloblastik Anemiler (Vit B12 ve FA eks.)

69 MA 03/06 AÜTF HBD

70 MA 03/06 AÜTF HBD RBC Protoporfirin µ/) (µg/100mlRBC) Sideroblast(%) Transferrin saturasyon (%) µ Plasma ferritin ( µ g/ 100ml) K.İ Fe µ Transferrin IBC (µg/100ml) Fe absorpsiyon (%) µ Plasma demir (µg/ 100ml ) DEMİR DEPO Erythron FE NORMAL DEMİR DEPLESYONU DEMİR EKSİKLİĞİNDE ERİTROPOEZ DEMİR EKSİKLİĞİ ANEMİSİ 2 – NORMAL 115 N NORMAL 10 – 20 <60 <10 < < Micro/Hipo <10 <40 10 – 20

71 MA 03/06 AÜTF HBD

72 MA 03/06 AÜTF HBD Normositer anemiye yaklaşım Eritrosit üretiminde artış? Retikülosit sayımını kontrol et normositik anemi artmış hemoliz? Hemolitik anemi evet - Böbrek yetmezliği - Endokrin hastalık - Kronik inflamasyon Normal veya azalmış Kanama hayır Yoksa primer Kİ problemi (MDS, MM, infiltrasyon…) KİAB

73 MA 03/06 AÜTF HBD Normositer anemi: Fe, FeBK, Ferritin PY:Kemik iliği hastalıkları için, tear drop? BFT, KCFT, TFT, Kortizol, EPO KİAB

74 MA 03/06 AÜTF HBD Normal OEH ve Düşük Retikülosit Ayırıcı Tanı Primer Kİ Yetm Aplastik anemi Akkiz KK aplazisi Miyelofitizis Sekonder Kİ Yetm Üremi Endokrinoloji hipotiroidizm hipogonadizm pan-hipopituitarizm HIV Kronik Hastalık Anemisi

75 MA 03/06 AÜTF HBD Makrositer anemi Megaloblastik anemi Vitamin B12 eksikliği Folat eksikliği MDS İlaca bağlı Nonmegaloblastik anemi Karaciğer hastalığı Hipotiroidizm Alkol

76 MA 03/06 AÜTF HBD

77 MA 03/06 AÜTF HBD Yanlış düşük serum kobalamin düzeyi Folat eksikliği Multipl myeloma Transkobalamin 1 eksikliği Megadoz vitamin C tedavisi Yanlış yüksek serum kobalamin düzeyi Transkobalamin I-II arttığı durumlar(myeloproliferatif hast,hepatoma) Transkobalamin II üreten makrofajların artışı(otoimmün hast, monoblastik lösemi, lenfoma) Hepatositlerden kobalamin salınımı (Aktif KC hast)

78 MA 03/06 AÜTF HBD Normal Olmayan Seviyelerin Nedenleri

79 MA 03/06 AÜTF HBD Kobalamin (pg/ml)Folat (ng/ml)Tanı >300>4Kobalamin-folat eks. Yok <200>4Kobalamin eks >4Kobalamin eks.yok >300<2Folat eks. <200<2Kobalamin +folat veya sadece folat >3002-4Folat veya vitamin eksikliği olmayan anemi

80 MA 03/06 AÜTF HBD

81 MA 03/06 AÜTF HBD

82 MA 03/06 AÜTF HBD

83 MA 03/06 AÜTF HBD ANEMİ ALGORİTMASI Tam Kan Sayımı OEH, OEHY OEH >94 OEHY >31 Makrositer OEH = OEHY > 30 Normokrom Normositer OEH < 80 OEHY < 31 OEH < 27 Hipokrom Mikrositer

84 MA 03/06 AÜTF HBD Makrositer Anemi Mutlak Retikülosit Sayımı Artma var Coombs Testi (DAT) Pozitif: IHA Hayır PY bakalım Anormal, HbEF önerelim Anormal : Talasemi sendromları, hemoglobinopatiler Normal: Mikro ve Makro AHA, membran defekti, Enzi eksiklikleri, Normal, Hemoraji, Hemoliz, tedavi edilmiş B12 ve folik eks. Artma yok Kemik İliği Megaloblastik mi? Evet; B12 eksikliği, folat eksikliği, DNA sentez boz, ilaca bağlı veya doğumsal

85 MA 03/06 AÜTF HBD Normositer Anemiler Mutlak Retikülosit Sayısı Artış Var Coombs Testi Artış Yok Kemik İliği Biyopsisi Anormal: İnfiltrasyon, Lösemi, MM, Metastaz Normal: Erken DEA, KHA, Böbrek ve KC Yetmezliği

86 MA 03/06 AÜTF HBD Mikrositer Anemiler

87 MA 03/06 AÜTF HBD Özet/Çıkarımlar Öykü ve Fİ Akut&Kronik Kalıtsal ve edinsel ayrımı Primer hematolojik ya da sistemik ayrımı Tam kan, retikülosit sayımı, PY Mikrositer, normositer, makrositer Hemoliz, şistosit Hipoproliferatif anemi, vs rejeneratif anemi Anemi yaygın bir toplumsal bir sağlık sorunudur DEA en sık görülen ve tanısı rahat konulan bir durumdur, etyolojinin bulunması her zaman kolay değildir Yetersiz tedavi ve takip edilmektedir (Süre, doz)

88 Dikkatiniz için teşekkür ederim.


"Nütrisyonel Anemiler Dr. Mutlu Arat Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji Bilim Dalı." indir ppt

Benzer bir sunumlar


Google Reklamları